CHƯƠNG 1 : CÁC VAN DE CƠ BAN VE PHAN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1.1 Khái niệm phân tích tài chính doanh nghiệp Phân tích tài chính là việc sử dụng một tập hợp các khái niệm, phương pháp và công cụ đề thu thập và xử lý các thông tin kế toán và các thông tin khác trong quản lý DN, nhằm đánh giá tình hình tài chính, khả năng và tiềm lực của DN, giúp người sử dụng thông tin đưa ra được các quyết định tài chính, quyết định quản lý phù hợp.2 Mục tiêu của phân tích tài chính doanh nghiệp Mục tiêu của phân tích tài chính là giúp người sử dụng thông tin có căn cứ tin cậy, làm giảm sự phụ thuộc vào cảm tính, dự đoán, tạo sự chắc chắn cho các quyết định kinh doanh. Từ đó, người sử dụng thông tin có thể đánh giá được sức mạnh tài chính, khả năng sinh lợi và triển vọng của DN, lựa chọn phương án kinh doanh phù hợp Phân tích tài chính DN nhằm cung cấp nguồn thông tin về THTC của DN cho những chủ thể gắn liền với DN. Về cơ bản, tất cả những chủ thể mà lợi ích của họ trực tiếp hoặc gián tiếp liên quan đến DN thì đều sẽ có nhu cầu tiến hành việc phân tích THTC của DN đó. Mỗi chủ thể sẽ chú tâm đến các mảng khác nhau về tình hình TCDN.
Đó là cung cụ hữu hiệu dé xác định những điểm mạnh, điểm yếu còn tồn tại ở DN và phát hiện ra nguyên nhân giúp cho mỗi chủ thé có được căn cứ can thiết dé ra quyết định tốt với mục tiêu đề ra của họ. Với mỗi đối tượng khác nhau, mục đích phân tích cũng là khác nhau: a) Đối với nhà QLDN Với một nhà quản lý, việc phân tích BCTC hỗ trợ họ khái quát được tình hình hoạt động của DN. Qua đó, có thé thay được chiến lược quản lý của mình đang thiếu sót ở chỗ nào, từ đó xây dựng biện pháp để khắc phục. Phân tích BCTC không chỉ cho nhà điều hành thấy được những tồn tại mà nó còn cho thấy những thế mạnh của DN dé có thé tiếp tục phát huy.
Có thé nói, phân tích BCTC nhà điều hành sẽ định hướng được chiến lược cho hoạt động của công ty trong tương lai nhằm mang lại những lợi ích lớn nhất cho DN và CSH. Đánh giá toàn diện tình hình tài chính, tình hình hoạt động, xác định điểm mạnh, điểm yếu của DN. Đưa ra các quyết định quản lý cần thiết giúp cải thiện và nâng cao tình hình tài chính và tình hình hoạt động của DN. b) Đối với nhà đầu tư Van dé nhà đầu tư chú tâm nhất không phải là DN hoạt động như thé nào mà họ quan tâm nhất là đồng vốn họ đầu tư có sinh lời hay không.
Vì vậy, họ phân tích TCDN dé có thé nhìn bao quát về khả năng sinh ra lợi nhuận trong quá khứ, từ đó dự báo được tiềm năng trong tương lai DN có đạt được mức lợi nhuận như họ kỳ vọng không đề thực hiện việc đầu tư. Đánh giá khả năng sinh lợi và triển vọng phát triển của DN. Đưa ra các quyết định liên quan đến van dé đầu tư vốn vào DN. c) Đối với NCC tín dụng Với những NCC tín dụng, họ phân tích TCDN để xác định năng lực của DN trong việc thực hiện nghĩa vụ tài chính qua KNTT, mức độ hiệu quả của dự án mà DN thực hiện,.
Đánh giá khả năng trả nợ của DN, đánh giá mức độ rủi ro mat von khi cho DN vay. Đưa ra các quyết định liên quan đến vấn đề cấp tín dụng cho DN d) Với cơ quan quan ly Nhà nước Cơ quan quản lý Nhà nước như Bộ tài chính, cơ quan quản lý thị truong,., diéu ho quan tâm chính là mức độ thực hiện theo luật pháp của DN, hiệu quả trong hoạt động quả DN dé đảm bảo tạo nên một nén kinh tế phát triển lành mạnh, ôn định, văn minh. Qua phân tích BCTC giúp họ nam được tình hình quản lý, sử dụng và bảo toàn vốn và HQKD của DN, giám sát quá trình DN thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước. e) Doi với các chủ thê khác Các chủ thé khác, chăng hạn như NCC, đối thủ trong kinh doanh, người lao động,.thì phân tích báo cáo TCDN giúp cung cấp cho họ những thông tin có liên quan đên mục tiêu cụ thê của họ.3 Quy trình phân tích tài chính DN 1.1 Thu thập thông tin 1.1 Thông tin bên trong Thu thập thông tin từ bên trong DN được thực hiện chủ yếu dựa vào hệ thống BCTC của DN.
Đây là những báo cáo quan trọng cung cấp thông tin về quá trình hoạt động của một DN và là một trong những cơ sở quan trọng giúp thực hiện quá trình phân tích tài chính. Hệ thống BCTC của DN bao gồm: Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả kinh doanh, Báo cáo lưu chuyền tiền tệ, Thuyết minh báo cáo tài chính.2 Thông tin bên ngoài Thu thập thông tin từ bên ngoài DN bao gồm nhiều nguồn khác nhau: thu thập từ nền kinh tế và từ ngành kinh doanh. Đây là các thông tin về tình hình kinh tế, chính trị, môi trường pháp lý,. có ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của DN trong năm.
Sự suy thoái hoặc tăng trưởng của nền kinh tế có tác động mạnh mẽ đến cơ hội kinh doanh, đến sự biến động của giá cả các yếu tố đầu vào và thị trường tiêu thụ sản phẩm đầu ra, từ đó tác động đến hiệu quả kinh doanh của DN. Căn cứ vào nguồn thông tin bên ngoài, DN có thể đánh giá khái quát tình hình của nền kinh tế nói chung và tình hình của ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh nói riêng, phát hiện ra những cơ hội kinh doanh hay những hạn chế của nền kinh tế, từ đó cùng với những kết quả phân tích BCTC dé bổ sung và hoàn thiện cho quá trình dự báo và ra quyết định của các nhà đầu tư hay các nhà lãnh đạo DN. Trong những thông tin bên ngoài, cần lưu ý thu thập những thông tin chung (thông tin liên quan đến trạng thái nền kinh tế, cơ hội kinh doanh, chính sách thuế, lãi suất), thông tin về ngành kinh doanh (thông tin liên quan đến vị trí của ngành trong nền kinh tế, cơ cấu ngành, các sản phẩm của ngành, tình trạng công nghệ, thị phần.) và các thông tin về pháp lý, kinh tế đối với DN (các thông tin mà các DN phải báo cáo cho các cơ quan quản lý như: tình hình quản lý, kiêm toán, kế hoạch sử dụng kết quả kinh doanh của DN.2 Xử lý thông tin Giai đoạn tiếp theo của phân tích tài chính là quá trình xử lý thông tin đã thu thập được. Trong giai đoạn này, người sử dụng thông tin ở các góc độ nghiên cứu, ứng dụng khác nhau, có phương pháp xử lý thông tin khác nhau phục vụ mục tiêu phân tích đã đặt ra: xử lý thông tin là quá trịnh sắp xếp các thông tin theo những mục tiêu nhất định nhằm tính toán, so sánh giải thích, đánh giá, xác định nguyên nhân của các kết quả được phục vụ cho quá trịnh dự đoán và ra quyết định 1.3 Dự báo và ra quyết định Thu thập và xử lý thông tin nhằm chuẩn bị những tiền đề và điều kiện cần thiết dé người sử dụng thông tin dự đoán nhu cầu va đưa ra các quyết định tài chính.
Có thé nói mục tiêu của phân tích tài chính là đưa ra các quyết định tài chính. Đối với chủ DN phân tích tài chính nhằm đưa ra các quyết định liên quan tới mục tiêu hoạt động của DN là tăng trưởng, phát triển và tối đa hóa lợi nhuận. Đối với người cho vay và đầu tư vào DN thì đưa ra các quyết định về tài trợ và đầu tư đối với cấp trên của DN đưa ra các quyết định quản lý DN.4 Phương pháp phân tích tài chính DN Trong phân tích BCTC, mỗi phương pháp sẽ mang lại hiệu quả khác biệt. Với mục đích khác nhau, nhà phân tích sẽ dùng một hoặc kết hợp nhiều phương pháp đề thực hiện phân tích.
Một vài phương pháp dùng phổ biến trong phân tích BCTC như: 1.1 Phương pháp so sánh Đây là một trong những phương pháp được sử dụng nhiều nhất trong PTTC. Khi phân tích, nhà phân tích thường so sánh theo thời gian (so sánh kỳ này với kỳ trước) dé nhận biết xu hướng thay đổi tình hình tài chính của DN, theo không gian (so sánh với mức trung bình ngành) dé đánh giá vị thé của DN trong ngành. Phương pháp so sánh được sử dung dé phân tích, đánh giá sự thay đổi của các khoản mục/chỉ tiêu thông qua việc sử dụng BCTC của nhiều năm liên tiếp: - Phân tích sự thay đôi qua thời gian cả vê sô tuyệt đôi và sô tương đôi của các chỉ tiêu trong Báo cáo tài chính. - Phân tích xu hướng dài hạn, trên cơ sở so sánh sô liệu của các năm sau so VỚI năm gôc.
Từ đó đưa ra nhận định vê chiêu hướng, tôc độ, khuynh hướng/xu hướng của các khoản mục/chỉ tiêu qua các năm so với năm gôc. Quá trình so sánh được thực hiện qua hai hình thức như sau: Thứ nhất, so sánh ngang: So sánh ngang là việc so sánh về số tuyệt đôi, tương đối của một chỉ tiêu trên BCTC qua từng thời kỳ. Về bản chất đây là đang so sánh tăng/giảm về giá trị tuyệt đối của một chỉ tiêu qua mỗi thời kỳ khác nhau và nhận định tính ảnh hưởng của sự biến động đó tới chỉ tiêu tổng thé. Thứ hai, so sánh doc: So sánh doc là việc so sánh về tỷ lệ của một chỉ tiêu thành phần chiếm may phan trong tông chỉ tiêu tong thé.
Qua đó, nhà phân tích biết được cơ cau của chỉ tiêu và mối liên hệ giữa chỉ tiêu thành phan với chỉ tiêu tổng thê.2 Phuong phap ty lé. Đây là một trong những phương pháp quan trọng trong PTTC. Phuong pháp này giúp cho việc khai thác, sử dụng số liệu được hiệu quả hơn thông qua việc phân tích một cách có hệ thống các tỷ lệ theo chuỗi thời gian liên tục hay từng giai đoạn Phương pháp tỷ lệ là phương pháp trong đó các tỷ số được sử dụng để phân tích. Đó là các ty số được thiết lập bởi chỉ tiêu này so với chỉ tiêu khác.
Về nguyên tắc, phương pháp tỷ lệ yêu cầu cần phải xác định được các ngưỡng, các định mức dé nhận xét, đánh giá tình hình tài chính DN, trên cơ sở so sánh các tỷ lệ của DN với giá tri các tỷ lệ tham chiếu.