chương 1 Luật doanh nghiệp 2020, doanh nghiệp được định nghĩa: “Là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được thành lập hoặc đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh.” Tài chính doanh nghiệp, xét về bản chất là những quan hệ kinh tế giữa doanh nghiệp với Nhà nước và các chủ thể kinh tế - xã hội. Xét về hình thức, tài chính doanh nghiệp là quan hệ tài chính - tiền tệ trong quá trình tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ cho hoạt động kinh doanh. Báo cáo tài chính là hệ thống các bảng biểu, trình bày tổng quát các thông tin, số liệu mô tả về tình hình tài chính, công nợ, kết quả kinh doanh, tình hình tài sản, nguồn vốn trong kỳ kế toán của doanh nghiệp. Ngày 22/12/2014, Bộ Tài chính ban hành thông tư 200/2014/TT-BTC về việc hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp, trong đó có quy định hệ thống biểu mẫu trong báo cáo tài chính năm mà doanh nghiệp phải lập và nộp bao gồm: - Bảng cân đối kế toán (Mẫu số B 01 – DN) - Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (Mẫu số B 02 – DN) - Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (Mẫu số B 03 – DN) - Bản thuyết minh báo cáo tài chính (Mẫu số B 09 – DN) Phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp là một phần của tài chính doanh nghiệp.
Đây là quá trình nghiên cứu sâu nội dung, cấu trúc và ảnh hưởng lẫn nhau của các thông tin được kê trên báo cáo tài chính. Ta có thể đánh giá tình hình tài chính thông qua việc so sánh các mục tiêu đã đề ra trong kế hoạch theo kỳ của doanh nghiệp hoặc với kết quả kinh doanh của doanh nghiệp khác trong ngành. 4 Luan van Tất cả các quyết định, hay các công việc liên qua đến phân tích tài chính đều nhắm tới sự phát triển trong tương lai. Chính vì vậy, để đưa ra đánh giá về tình hình tài chính của doanh nghiệp, người ta sử dụng các công cụ, phân tích kỹ thuật báo cáo tài chính, dựa trên phân tích tình hình tài chính quá khứ và hiện tại, từ đó đưa ra các quyết định có kết quả trong tương lai.
Ngoài quá trình tính toán các tỷ số, phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp còn là quá trình xem xét, đánh giá, kiểm tra cũng như so sánh, đối chiếu các số liệu tài chính trong kỳ hiện tại và kỳ kế toán quá khứ. Nhằm mục đích đánh giá đúng thực trạng tài chính doanh nghiệp, tính toán được tiềm năng, dự kiến rủi ro tài chính trong tương lai. Giúp cho người sử dụng kết quả phân tích có thể đưa ra các biện pháp tận dụng ưu điểm và khắc phục nhược điểm. Vai trò phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp Phân tích tình hình tài chính giữ vai trò quan trọng trong hoạt động quản lý tài chính doanh nghiệp.
Việc phân tích tình hình tài chính sẽ cung cấp thông tin cho đối tượng sử dụng theo các góc độ khác nhau. Có thể là đánh giá toàn diện, hay là tổng hợp khái quát thông tin, thậm chí là tìm hiểu sâu, chi tiết hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Từ đó có thể đưa ra phán đoán, nhận xét, cũng như đưa ra các quyết định về tài chính, quyết định đầu tư, quyết định về tài trợ hay quyết định về lựa chọn nơi làm việc. Với mỗi chủ thể gắn liền lợi ích với doanh nghiệp, hay các chủ thể có liên quan tới hoạt động tài chính của doanh nghiệp thì sẽ có nhu cầu quan tâm từ nhiều góc độ cũng như có mục tiêu khác nhau khi tìm hiểu tài chính của doanh nghiệp.
Phân tích tình hình tài chính thông qua báo cáo tài chính là mối quan tâm của nhiều đối tượng như: Chủ sở hữu – quản lý doanh nghiệp, nhà đầu tư – nhà tài trợ, nhà cung cấp, nhà thầu, các cổ đông, chủ nợ, khách hàng, các tổ chức tín dụng, cơ quan quản lý nhà nước và người lao động. Đối với chủ sở hữu và người quản lý doanh nghiệp: Đây là những người làm chủ cũng như là người trực tiếp quản lý, điều hành doanh nghiệp, vì vậy họ phải nắm được tình hình tài chính của doanh nghiệp mình. Phân tích tình hình tài chính giúp họ xác định được ưu điểm, những biểu hiện tốt cần phát huy, hay những bất cập trong vấn đề tài chính có 5 Luan van thể gây ảnh hưởng tới sự phát triển lâu dài của doanh nghiệp. Ngoài ra còn giúp giám sát các hoạt động quản lý, các thông tin phục vụ cho việc đưa ra các dự đoán tài chính.
Phân tích tình hình tài chính đem lại các thông tin cần thiết để người quản lý đưa ra các quyết định hướng tới mục tiêu cuối cùng là tối đa hóa lợi nhuận doanh nghiệp. Tìm kiếm lợi nhuận và khả năng trả nợ là mối quan tâm hàng đầu của các chủ doanh nghiệp và các nhà quản trị doanh nghiệp. Đối với nhà đầu tư: Họ quan tâm tới thời gian hoàn vốn, mức sinh lời cũng như rủi ro khi đầu tư vào doanh nghiệp. Phân tích tài chính doanh nghiệp giúp họ có thông tin về điều kiện tài chính, tình hình – kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp cũng như tiềm năng phát triển, tăng trưởng trong tương lai.
Mục tiêu của họ là tối đa hóa giá trị cổ phần họ nắm giữ. Dựa vào phân tích tình hình tài chính, họ sẽ đưa ra được quyết định nên đầu tư vào doanh nghiệp hay không. Đối với chủ nợ, các tổ chức tín dụng: Những đối tượng này quan tâm đến khả năng trả nợ của doanh nghiệp, các thông tin liên quan đến khả năng thanh toán, khả năng sinh lời của doanh nghiệp, bên cạnh đó còn quan tâm tới tài sản của doanh nghiệp trong trường hợp rủi ro. Từ đó đưa ra quyết định tín dụng hợp lý như mức cho vay, thời gian cho vay, lãi suất vay, hình thức thu hồi nợ.
Đối với nhà cung cấp: Để đưa ra quyết định có cung cấp hàng hóa, vật tư, dịch vụ cho doanh nghiệp hay không thì họ cần thông tin về khả năng thanh toán hiện tại và tương lai của doanh nghiệp. Đối với cơ quan quản lý Nhà nước: Các cơ quan quản lý nhà nước (cơ quan thuế, cơ quan thống kê, cơ quan chủ quản,…) cần dựa vào phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp để đánh giá, kiểm tra cũng như là kiểm soát các hoạt động kinh doanh, hoạt động tài chính tiền tệ của doanh nghiệp xem có tuân thủ theo đúng chính sách, chế độ và luật pháp Nhà nước hay là không. 6 Luan van Đối với người lao động: Dựa vào phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp, người lao động có thể nắm được khả năng phát triển của bản thân khi làm việc tại doanh nghiệp. Kết quả hoạt động kinh doanh ảnh hưởng trực tiếp tới tiền lương – thưởng của họ.
Với một số doanh nghiệp còn có người lao động tham gia góp vốn mua cổ phần, vì vậy người lao động có quyền lợi và trách nhiệm đối với doanh nghiệp. Từ đó, ta có thể thấy được vai trò quan trọng của việc phân tích tài chính đối với từng đối tượng có mối liên quan với doanh nghiệp. Mục tiêu, nhiệm vụ của phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp Mục tiêu của phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp: Cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời, hữu ích, trung thực cho đối tượng sử dụng (chủ sở hữu, nhà quản lý doanh nghiệp, chủ nợ, nhà đầu tư và các đối tượng có liên quan khác) để họ đưa ra những quyết định về điều hành doanh nghiệp, đầu tư, tín dụng,… Cung cấp thông tin cho các nhà đầu tư, chủ nợ, đối tượng khác để nắm được số lượng, thời gian và đánh giá rủi ro của khoản thu bằng tiền từ cổ tức hoặc lãi. Đánh giá, dự tính các rủi ro, tiềm năng sinh lời của doanh nghiệp trong kỳ kế toán tiếp theo, phục vụ cho việc ra quyết định tương lai một cách thích hợp.
Cung cấp thông tin về nguồn lực kinh tế của doanh nghiệp, về vốn chủ sở hữu, khoản nợ, các nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với nguồn lực này và các tác động, tình huống, sự kiện làm thay đổi các nguồn lực. Từ đó chủ sở hữu doanh nghiệp sẽ đưa ra dự đoán về quá trình phát triển trong tương lai của doanh nghiệp. Đối với chủ doanh nghiệp, đây là công cụ kiểm soát hoạt động sản xuất kinh doanh trên cơ sở kiểm soát, phân tích, đánh giá các chỉ tiêu đạt được, so sánh các chỉ tiêu đã đề ra, giúp cho doanh nghiệp đưa ra những quyết định đúng đắn, kịp thời, đảm bảo hiệu quả cho công việc kinh doanh dựa trên các 7 Luan van căn cứ chính xác, có thật. Đưa ra cơ sở cho việc dự đoán tài chính trong tương lai.
Nhiệm vụ của phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp: Nhiệm vụ phân tích tài chính doanh nghiệp dựa trên những nguyên tắc về tài chính doanh nghiệp để phân tích, đánh giá tình hình tài chính thực tế cũng như triển vọng phát triển trong tương lai. Chỉ ra được ưu điểm và hạn chế của việc thu chi trong doanh nghiệp, xác định được nguyên nhân cũng như tác động, mức độ ảnh hưởng của các nhân tố. Cơ sở dữ liệu phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp 1. Thông tin bên trong doanh nghiệp Bảng cân đối kế toán: Là bức tranh tổng thể của phương pháp tổng hợp cân đối kế toán, là báo cáo tài chính tổng hợp, phản ánh tổng quát toàn bộ tình hình tài sản theo kết cấu vốn và nguồn hình thành vốn của doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định.
Bảng cân đối kế toán có vai trò quan trọng trong công tác quản lý. Căn cứ vào số liệu trên bảng cân đối kế toán, người sử dụng có thể nhận xét, nghiên cứu, đánh giá tình hình tài chính doanh nghiệp. Các chỉ tiêu trong bảng cân đối kế toán phản ánh giá trị tài sản của doanh nghiệp, các chỉ tiêu này được chia thành hai phần: Phần tài sản: phản ánh tài sản hiện có theo kết cấu vốn kinh doanh, thuộc quyền quản lý và sử dụng của doanh nghiệp tính đến thời điểm hết kỳ kế toán. Thông qua phần này, ta có thể đánh giá tổng quát quy mô tài sản, cũng như kết cấu các loại vốn hiện có.
Phần nguồn vốn: Phản ánh tài sản theo nguồn hình thành vốn kinh doanh. Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh: Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (bảng báo cáo lãi lỗ) là báo cáo tài chính tổng hợp chỉ ra sự cân bằng giữa thu – chi trong kỳ kế toán.