Phân Tích Tăng Trưởng Kinh Tế Của Thành Phố Đà Nẵng Từ 1997 Đến 2006

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích tăng trưởng kinh tế Đà Nẵng giai đoạn 1997-2006, cung cấp cái nhìn sâu sắc về sự phát triển của thành phố.

• Tác giả: Nguyễn Thị Bích Hồng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Phân Tích Tăng Trưởng Kinh Tế Của Thành Phố Đà Nẵng Từ 1997-2006
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• CHƯƠNG MỞ ĐẦU
• 0.1. Mục đích nghiên cứu của đề tài
• 0.2. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
• 0.3. Phương pháp nghiên cứu
• 0.4. Điểm mới của đề tài
• 0.5. Nội dung nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ KHUNG LÝ THUYẾT
• 1.1. TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ
• 1.1.1. Khái niệm tăng trưởng kinh tế
• 1.1.2. Đo lường tăng trưởng kinh tế
• 1.1.2.1. Các chỉ tiêu tổng quát
• 1.1.2.2. Các công thức đo lường tăng trưởng kinh tế
• 1.1.3. Khái niệm chất lượng tăng trưởng kinh tế
• 1.1.4. Các thước đo chất lượng tăng trưởng kinh tế
• 1.1.5. Các chỉ tiêu thống kê phản ánh sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 1.1.6. Các chỉ tiêu thống kê phản ánh hiệu quả kinh tế
• 1.1.6.1. Chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sử dụng lao động - năng suất lao động
• 1.1.6.2. Các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sử dụng vốn
• 1.1.6.3. Tốc độ tăng TFP và tỷ trọng đóng góp của TFP
• 1.1.7. Chỉ tiêu phản ánh năng lực cạnh tranh của địa phương
• 1.1.8. Các nhân tố tác động đến tăng trưởng kinh tế
• 1.1.9. Ý nghĩa của phân tích tăng trưởng
• 1.2. KHUNG LÝ THUYẾT PHÂN TÍCH
• 1.2.1. Mô hình Harrod-Domar
• 1.2.2. Mô hình Solow
• 1.2.3. Vốn và tăng trưởng kinh tế
• 1.2.4. Sự gia tăng dân số và tăng trưởng kinh tế
• 1.2.5. Tiến bộ công nghệ và tăng trưởng kinh tế
• 1.2.6. Mức độ giải thích tăng trưởng và ý nghĩa chính sách của mô hình này
• 1.2.7. Hạch toán tăng trưởng kinh tế
• 1.2.8. Hàm sản xuất
• 1.2.9. Thể chế và tăng trưởng kinh tế
• 1.2.10. Liên kết vùng và tăng trưởng kinh tế
• 1.3. Kết luận Chương I
• 2. CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CỦA TP ĐÀ NẴNG TỪ 1997-2006
• 2.1. Đánh giá chung các yếu tố đóng góp vào tăng trưởng kinh tế thành phố Đà Nẵng giai đoạn 1997-2006
• 2.2. Đóng góp của lao động đối với tăng trưởng kinh tế
• 2.3. Đóng góp của vốn đối với tăng trưởng kinh tế
• 2.4. Đóng góp của TFP đối với tăng trưởng kinh tế
• 2.5. Tác động của thể chế đến tăng trưởng kinh tế thành phố Đà Nẵng giai đoạn 1997-2006
• 2.5.1. Tác động của các chính sách vĩ mô cấp Trung ương
• 2.5.2. Tác động của các chính sách của chính quyền địa phương
• 2.6. Thực trạng liên kết vùng trong liên kết vùng trọng điểm Miền Trung
• 2.6.1. Tổng quan tình hình kinh tế của KVTĐMT
• 2.6.2. Tình hình liên kết vùng kinh tế trọng điểm Miền Trung
• 2.7. Đánh giá tình hình tăng trưởng kinh tế TP Đà Nẵng từ 1997-2006
• 2.7.1. Thành tựu trong tăng trưởng kinh tế thành phố Đà Nẵng từ 1997-2006
• 2.7.2. Hạn chế trong quá trình tăng trưởng kinh tế thành phố Đà Nẵng từ 1997-2006
• 2.8. Kết luận chương II
• 3. CHƯƠNG III: GỢI Ý CÁC GIẢI PHÁP NHẰM THÚC ĐẨY TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TP ĐÀ NẴNG TRONG DÀI HẠN
• 3.1. Quan điểm về chính sách tăng trưởng kinh tế TP Đà Nẵng trong dài hạn
• 3.2. Một số gợi ý chính sách thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong dài hạn
• 3.2.1. Chính sách thu hút vốn đầu tư nước ngoài
• 3.2.2. Chính sách phát triển khối dân doanh
• 3.2.3. Chính sách về lao động
• 3.2.4. Giải pháp về chính sách đầu tư cơ sở hạ tầng
• 3.2.5. Giải pháp về liên kết vùng
• 3.3. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN CHUNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phân Tích Tăng Trưởng Kinh Tế Đà Nẵng

Giai đoạn 1997-2006 là thời kỳ quan trọng trong sự phát triển kinh tế của thành phố Đà Nẵng. Trong giai đoạn này, Đà Nẵng đã có những bước tiến đáng kể trong việc thu hút đầu tư và phát triển hạ tầng. Sự chuyển mình này không chỉ giúp thành phố nâng cao vị thế trong khu vực mà còn tạo ra nhiều cơ hội cho người dân. Việc phân tích tăng trưởng kinh tế Đà Nẵng trong giai đoạn này sẽ giúp hiểu rõ hơn về các yếu tố tác động và kết quả đạt được.

1.1. Khái Niệm Tăng Trưởng Kinh Tế Đà Nẵng

Tăng trưởng kinh tế Đà Nẵng được hiểu là sự gia tăng sản lượng và giá trị kinh tế trong khu vực. Giai đoạn 1997-2006, thành phố đã chứng kiến sự gia tăng đáng kể về GDP và các chỉ số kinh tế khác, phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của các ngành công nghiệp và dịch vụ.

1.2. Các Chỉ Tiêu Kinh Tế Quan Trọng

Các chỉ tiêu như GDP, tổng kim ngạch xuất khẩu và thu ngân sách đã có sự tăng trưởng mạnh mẽ trong giai đoạn này. Đặc biệt, GDP bình quân đầu người đã tăng lên, cho thấy sự cải thiện trong mức sống của người dân Đà Nẵng.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Tăng Trưởng Kinh Tế Đà Nẵng

Mặc dù có nhiều thành tựu, Đà Nẵng vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình phát triển. Các vấn đề như thiếu ngành công nghiệp chủ lực, sản phẩm cạnh tranh thấp và môi trường đầu tư chưa hấp dẫn là những rào cản lớn. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

2.1. Thiếu Ngành Công Nghiệp Chủ Lực

Đà Nẵng chưa có ngành công nghiệp chủ lực nào đủ mạnh để tạo động lực cho tăng trưởng. Điều này dẫn đến sự phụ thuộc vào các ngành khác và làm giảm khả năng cạnh tranh của thành phố.

2.2. Môi Trường Đầu Tư Chưa Hấp Dẫn

Mặc dù có nhiều chính sách khuyến khích đầu tư, nhưng Đà Nẵng vẫn gặp khó khăn trong việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Các nhà đầu tư thường lo ngại về hiệu suất sinh lợi khi đầu tư vào thành phố.

III. Phương Pháp Phân Tích Tăng Trưởng Kinh Tế Đà Nẵng

Để phân tích tăng trưởng kinh tế Đà Nẵng, cần áp dụng các phương pháp định lượng và định tính. Việc sử dụng các mô hình kinh tế lượng sẽ giúp xác định các yếu tố chính tác động đến tăng trưởng, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp.

3.1. Mô Hình Kinh Tế Lượng

Mô hình kinh tế lượng sẽ giúp phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố như vốn, lao động và TFP trong tăng trưởng kinh tế. Việc áp dụng mô hình này sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về động lực tăng trưởng của Đà Nẵng.

3.2. Phân Tích Định Tính

Phân tích định tính sẽ giúp hiểu rõ hơn về các chính sách và chiến lược phát triển của thành phố. Điều này bao gồm việc xem xét các chính sách đầu tư công và tác động của chúng đến tăng trưởng kinh tế.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Phân Tích Tăng Trưởng Kinh Tế

Kết quả từ phân tích tăng trưởng kinh tế Đà Nẵng sẽ cung cấp những gợi ý quan trọng cho các chính sách phát triển trong tương lai. Việc áp dụng các giải pháp phù hợp sẽ giúp thành phố vượt qua các thách thức và phát triển bền vững.

4.1. Gợi Ý Chính Sách Đầu Tư

Chính sách đầu tư cần tập trung vào việc phát triển các ngành công nghiệp chủ lực và cải thiện môi trường đầu tư. Điều này sẽ giúp thu hút nhiều nhà đầu tư hơn và tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân.

4.2. Tăng Cường Liên Kết Kinh Tế

Việc tăng cường liên kết kinh tế giữa Đà Nẵng và các tỉnh lân cận sẽ giúp tạo ra một mạng lưới phát triển bền vững. Điều này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh của thành phố.

V. Kết Luận Về Tăng Trưởng Kinh Tế Đà Nẵng Giai Đoạn 1997 2006

Tăng trưởng kinh tế Đà Nẵng trong giai đoạn 1997-2006 đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Tuy nhiên, để tiếp tục phát triển, thành phố cần phải vượt qua nhiều thách thức và thực hiện các chính sách phù hợp. Việc phân tích và đánh giá đúng đắn sẽ giúp Đà Nẵng định hình được hướng đi trong tương lai.

5.1. Thành Tựu Đạt Được

Đà Nẵng đã có những bước tiến đáng kể trong việc phát triển kinh tế, với sự gia tăng mạnh mẽ về GDP và các chỉ tiêu kinh tế khác. Điều này cho thấy tiềm năng phát triển của thành phố trong tương lai.

5.2. Hướng Đi Tương Lai

Để đảm bảo sự phát triển bền vững, Đà Nẵng cần tiếp tục cải cách và đổi mới trong các chính sách kinh tế. Việc này sẽ giúp thành phố không chỉ duy trì được tốc độ tăng trưởng mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 1997-2006 đánh dấu chặng đường 10 năm đầu tiên thành phố Đà Nẵng trở thành đơn vị hành chính trực thuộc Trung ương sau khi chia tách từ tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng. Trong thời kỳ này, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm nội địa (GDP) của thành phố đạt bình quân 13,3%/năm trong giai đoạn 2001-2005, vượt chỉ tiêu kế hoạch đề ra từ 13% đến 14%/năm. Đến năm 2005, quy mô GDP theo giá hiện hành của Đà Nẵng đạt 11.469 tỷ đồng, thu nhập bình quân đầu người đạt 1.010 USD (tương đương 15,455 triệu đồng), dẫn đầu Vùng kinh tế trọng điểm Miền Trung. Tuy nhiên, đằng sau tốc độ tăng trưởng ấn tượng đó, nền kinh tế địa phương đối mặt với nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng: quy mô kinh tế còn nhỏ bé so với Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, thiếu vắng các ngành công nghiệp chủ lực, sản phẩm hàng hóa có sức cạnh tranh thấp và hiệu quả sử dụng các nguồn lực đầu vào chưa cao.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là lượng hóa đóng góp của các yếu tố đầu vào gồm vốn, lao động và năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng GDP của thành phố Đà Nẵng giai đoạn 1997-2006. Bên cạnh đó, đề tài phân tích mối quan hệ giữa chính sách đầu tư công vào cơ sở hạ tầng, tác động của cải cách thể chế và đánh giá vị thế kinh tế của Đà Nẵng trong không gian liên kết Vùng kinh tế trọng điểm Miền Trung. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp các chỉ số định lượng cụ thể, như hệ số co giãn của vốn đạt 0,699 và hệ số gia tăng vốn - sản lượng (ICOR) bình quân ở mức 5,3 lần, qua đó tạo cơ sở khoa học để chính quyền địa phương hoàn thiện chiến lược phát triển dài hạn, hướng tới mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân 14,2%/năm giai đoạn 2006-2010 theo định hướng tại Quyết định số 148/2004/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống phân tích dựa trên ba trụ cột lý thuyết kinh tế học phát triển hiện đại. Thứ nhất, mô hình tăng trưởng Harrod-Domar được ứng dụng để giải thích mối quan hệ giữa tỷ lệ tiết kiệm, tỷ lệ đầu tư và hệ số ICOR, trong đó hệ số ICOR đo lường hiệu quả phân bổ vốn đầu tư với mức tham chiếu chuẩn mực khoảng 3,0 đối với các nước đang phát triển và 5,0 đối với các nước phát triển. Thứ hai, mô hình tăng trưởng tân cổ điển Solow kết hợp hàm sản xuất Cobb-Douglas mở rộng được sử dụng để phân rã tốc độ tăng trưởng sản lượng thành các thành phần: đóng góp của tích lũy vốn, gia tăng lực lượng lao động và tiến bộ kỹ thuật thông qua số dư Solow (TFP). Mô hình nhấn mạnh rằng trong dài hạn, khi tỷ trọng thu nhập của vốn thường chỉ đạt khoảng 0,33 và nền kinh tế tiến tới trạng thái dừng, tiến bộ công nghệ là yếu tố duy nhất bảo đảm sự gia tăng bền vững của thu nhập bình quân đầu người. Thứ ba, lý thuyết thể chế mới của Douglass North được tích hợp nhằm phân tích tác động của các ràng buộc thể chế chính thức và phi chính thức, chi phí giao dịch, cấu trúc khuyến khích đầu tư tư nhân và vai trò của đầu tư công trong việc tạo hiệu ứng lan tỏa thúc đẩy đầu tư tư nhân thay vì gây ra hiệu ứng lấn át. Các khái niệm cốt lõi được vận hành bao gồm chất lượng tăng trưởng kinh tế, năng suất nhân tố tổng hợp, hiệu quả vốn đầu tư và liên kết không gian kinh tế vùng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập liên tục trong 10 năm (1997-2006) từ Niên giám thống kê thành phố Đà Nẵng, Tổng cục Thống kê, Báo cáo số 130/BC-UBND và số liệu Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam công bố. Đồng thời, tác giả kết hợp nguồn dữ liệu sơ cấp từ cuộc điều tra chọn mẫu khảo sát thực tế gồm 580 cán bộ, kỹ sư và lao động diện thu hút nhân tài của thành phố vào năm 2005. Về phương pháp định lượng, luận văn áp dụng kỹ thuật hồi quy bình phương bé nhất thông thường (OLS) trên chuỗi thời gian 10 năm sau khi logarit hóa hàm sản xuất Cobb-Douglas có dạng tuyến tính ln(Y) = ln(A) + alphaln(L) + betaln(K). Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm ước lượng chính xác hệ số co giãn từng phần của sản lượng theo vốn và lao động, từ đó thiết lập phương trình hạch toán tăng trưởng Solow để bóc tách tỷ lệ đóng góp của TFP, khắc phục triệt để các nhược điểm của phương pháp định tính thuần túy. Ngoài ra, phương pháp so sánh kinh tế đa chiều được triển khai để đối chiếu các chỉ tiêu năng suất lao động, cơ cấu ngành và vốn đầu tư của Đà Nẵng với 4 địa phương trong vùng gồm Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định và mức trung bình của cả nước.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tăng trưởng kinh tế của Đà Nẵng giai đoạn 1997-2006 mang đậm tính chất thâm dụng vốn. Kết quả hồi quy kinh tế lượng xác định hệ số co giãn của sản lượng theo vốn đạt beta = 0,699, phản ánh rằng khi vốn tăng 1% thì GDP tăng 0,699%. Vốn đầu tư phát triển đóng góp tới gần 80% (tương đương 4/5) vào mức tăng trưởng GDP chung của thành phố. Tốc độ tăng vốn đầu tư thực tế đạt bình quân 18,98%/năm, vượt xa mức 12,7%/năm của cả nước, đẩy tỷ lệ vốn đầu tư phát triển trên GDP bình quân lên tới 54%, cao hơn nhiều so với tỷ lệ 34% của toàn quốc. Tính đến cuối năm 2006, quy mô vốn đầu tư phát triển của thành phố đã tăng gấp 6 lần theo giá thực tế và gấp 4 lần theo giá so sánh so với năm 1997.

Thứ hai, cơ cấu đầu tư bộc lộ sự mất cân đối sâu sắc giữa khu vực nhà nước và khu vực dân doanh. Vốn đầu tư của khu vực nhà nước chiếm tỷ trọng áp đảo, bình quân 77% tổng vốn đầu tư phát triển toàn thành phố (so với mức 55% của cả nước), nhưng chỉ đóng góp bình quân 55% vào GDP. Ngược lại, khu vực kinh tế ngoài quốc doanh chỉ nhận được bình quân 9,4% tổng vốn đầu tư nhưng lại tạo ra tới 30,6% GDP (đạt đỉnh 37% vào năm 2006). Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) chiếm 13% tổng vốn đầu tư nhưng chỉ đóng góp khiêm tốn từ 7% đến 8% vào GDP thành phố.

Thứ ba, hiệu quả sử dụng vốn ở mức thấp và đóng góp của TFP rất mờ nhạt. Hệ số ICOR tính theo giá cố định của Đà Nẵng luôn duy trì ở mức cao trên 4,0 và đạt bình quân 5,3 lần trong cả giai đoạn. Đặc biệt vào năm 2006, do ảnh hưởng của bão số 6 gây thiệt hại ước tính 6.000 tỷ đồng, thành phố phải gia tăng tổng vốn khắc phục lên 10.101 tỷ đồng, khiến hệ số ICOR tăng đột biến. Tốc độ tăng TFP trong 10 năm dao động thất thường và có nhiều năm mang giá trị âm, phản ánh chất lượng tăng trưởng kinh tế còn rất thấp.

Thứ tư, công tác phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao bộc lộ nhiều bất cập lớn. Mặc dù năng suất lao động xã hội tăng từ 8,645 triệu đồng/người năm 1997 lên 17,504 triệu đồng/người năm 2006, tốc độ tăng trưởng năng suất lại có xu hướng giảm dần. Kết quả khảo sát 580 lao động thuộc chính sách thu hút nhân tài năm 2005 chỉ ra rằng có tới 30% nhân sự đã rời bỏ vị trí, 34% chưa phát huy tốt chuyên môn và 13,5% bị bố trí công việc không phù hợp với bằng cấp đào tạo.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản dẫn đến tình trạng tăng trưởng thiên về chiều rộng xuất phát từ chiến lược tập trung cao độ nguồn lực vào các dự án hạ tầng kỹ thuật và chỉnh trang đô thị trong 10 năm sau khi tách tỉnh. Hàng loạt công trình giao thông trọng điểm như cầu Sông Hàn, đại lộ Nguyễn Tất Thành (giải tỏa hơn 30.000 hộ dân nhà chồ) và hầm đường bộ Hải Vân đã tạo diện mạo đô thị khang trang, nhưng công tác quản lý vốn công lỏng lẻo dẫn đến thất thoát, nợ đọng xây dựng cơ bản kéo dài và đầu tư dàn trải kém hiệu quả ở một số công trình công cộng. Hiện tượng này khẳng định sự tồn tại của hiệu ứng lấn át đầu tư (crowding-out), khi vốn nhà nước tập trung quá mức làm hạn chế khả năng tiếp cận đất đai và nguồn lực tín dụng của khối doanh nghiệp tư nhân.

So sánh với các nghiên cứu thực nghiệm tại các đô thị lớn trong nước, Đà Nẵng có tốc độ gia tăng số lượng doanh nghiệp tư nhân nhanh (từ 90 doanh nghiệp năm 1997 lên 504 doanh nghiệp năm 2006), nhưng quy mô doanh nghiệp rất nhỏ bé với 49% số cơ sở có mức vốn đăng ký dưới 2 tỷ đồng. Năng lực tài chính hạn chế khiến các doanh nghiệp khó đổi mới công nghệ, giải thích vì sao đóng góp của TFP vào tăng trưởng kinh tế địa phương lại thua kém các trung tâm kinh tế đầu tàu. Để làm nổi bật những phát hiện này, toàn bộ diễn biến dữ liệu có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ cột chồng thể hiện cơ cấu vốn đầu tư ba khu vực sở hữu, đồ thị đường biểu diễn biến động nghịch chiều giữa tỷ trọng vốn đầu tư và mức đóng góp GDP, cùng bảng ma trận hệ số ICOR đa chiều giai đoạn 1997-2006.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cơ cấu danh mục đầu tư công và nâng cao hiệu quả quản trị vốn nhà nước. Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng phối hợp cùng Sở Kế hoạch và Đầu tư cần rà soát, cắt giảm tỷ trọng vốn đầu tư công từ mức 77% xuống dưới 50% tổng vốn đầu tư toàn xã hội trước năm 2010. Tập trung nguồn vốn ngân sách cho các hạ tầng giao thông huyết mạch, logistics cảng biển và hạ tầng mềm, chấm dứt triệt để tình trạng đầu tư dàn trải nhằm kéo giảm hệ số ICOR của khu vực nhà nước từ mức 3,91 xuống dưới 3,5, đưa ICOR toàn thành phố về mức hợp lý dưới 4,0 trong giai đoạn 2007-2012.

Thứ hai, đẩy mạnh cơ chế khuyến khích khối doanh nghiệp dân doanh mở rộng quy mô. Sở Tài chính chủ trì thiết lập quỹ bảo lãnh tín dụng và triển khai các gói hỗ trợ mặt bằng sản xuất tại các khu công nghiệp, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ doanh nghiệp có quy mô vốn trên 10 tỷ đồng từ 18% lên 35% trong giai đoạn 2008-2015. Mục tiêu cụ thể là nâng mức đóng góp của khu vực kinh tế ngoài quốc doanh vào GDP thành phố từ 37% năm 2006 lên mức 45% vào năm 2015, phát huy tối đa lợi thế quản trị vốn hiệu quả của khối tư nhân với hệ số ICOR chỉ ở mức 1,80.

Thứ ba, tái định vị chiến lược thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Trung tâm Xúc tiến Đầu tư Đà Nẵng cần chuyển trọng tâm từ các dự án bất động sản sang các ngành công nghiệp chế tạo có giá trị gia tăng cao, công nghệ thông tin và dịch vụ du lịch cao cấp. Cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao tính minh bạch theo chuẩn chỉ số PCI và kiên quyết thu hồi các dự án chậm triển khai, đặt mục tiêu thu hút vốn FDI thực hiện đạt từ 250 đến 300 triệu USD/năm giai đoạn 2008-2015, nâng mức đóng góp của FDI vào GDP lên 15%.

Thứ tư, cải cách căn bản chính sách phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng suất TFP. Sở Nội vụ và Sở Khoa học và Công nghệ cần hoàn thiện quy chế sử dụng nhân tài, chuyển từ chính sách tuyển dụng thụ động sang cơ chế đãi ngộ gắn với hiệu suất công việc thực tế, đặt mục tiêu hạ tỷ lệ nhân lực chất lượng cao rời bỏ khu vực công xuống dưới 10% trước năm 2010. Đồng thời, thành phố cần tài trợ kinh phí đổi mới công nghệ cho các doanh nghiệp, phấn đấu nâng tỷ trọng đóng góp của TFP vào tăng trưởng GDP lên 30% đến 35% trong giai đoạn 2011-2015.

Thứ năm, tăng cường liên kết kinh tế trong Vùng kinh tế trọng điểm Miền Trung. Ban Chỉ đạo Vùng cùng chính quyền Đà Nẵng cần chủ động liên kết với Thừa Thiên Huế và Quảng Nam để hoàn thiện mạng lưới hạ tầng Hành lang Kinh tế Đông Tây, chia sẻ hạ tầng logistics Cảng Tiên Sa và Sân bay Quốc tế Đà Nẵng, phát triển chuỗi du lịch ba di sản thế giới nhằm hiện thực hóa vai trò trung tâm kinh tế - dịch vụ của miền Trung theo Quyết định số 148/2004/QĐ-TTg trước năm 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Các nhà hoạch định chính sách và cán bộ quản lý kinh tế tại các cơ quan nhà nước. Luận văn cung cấp hệ thống bằng chứng thực nghiệm về hệ số co giãn vốn 0,699, hiện tượng lấn át đầu tư tư nhân và các điểm nghẽn của hệ số ICOR 5,3 lần, hỗ trợ trực tiếp cho các sở, ngành trong việc xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, kế hoạch đầu tư công trung hạn và chương trình nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh.

Nhóm 2: Các giảng viên, nghiên cứu viên và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế học và Kinh tế phát triển. Đề tài đóng vai trò là một tài liệu tham khảo học thuật giá trị về quy trình ứng dụng hàm sản xuất Cobb-Douglas, phương pháp hạch toán tăng trưởng Solow trên chuỗi dữ liệu 10 năm và phương pháp thiết kế mẫu khảo sát thực địa 580 đối tượng để lượng hóa đóng góp của các yếu tố nguồn lực.

Nhóm 3: Lãnh đạo các hiệp hội doanh nghiệp và các nhà đầu tư tư nhân. Công trình đem lại góc nhìn sắc bén về cơ cấu kinh tế địa phương, thực trạng 49% doanh nghiệp có quy mô vốn dưới 2 tỷ đồng và các cơ hội mở rộng thị trường khi chính quyền chuyển dịch định hướng hỗ trợ sang khu vực dân doanh và phát triển các ngành dịch vụ, công nghệ.

Nhóm 4: Các chuyên gia tư vấn quy hoạch phát triển vùng và kinh tế không gian. Luận văn cung cấp luận cứ chi tiết về mô hình phân bổ nguồn lực, liên kết hạ tầng giao thông dọc Hành lang Kinh tế Đông Tây và giải pháp phát huy vai trò cực tăng trưởng của Đà Nẵng đối với 4 tỉnh lân cận trong khu vực miền Trung.

Câu hỏi thường gặp

Câu 1: Vì sao tốc độ tăng trưởng GDP của Đà Nẵng đạt tới 13,3%/năm nhưng vẫn bị đánh giá là tăng trưởng dựa trên chiều rộng?

Trả lời: Giai đoạn 1997-2006, tăng trưởng GDP của thành phố đạt 13,3%/năm nhưng phụ thuộc tới gần 80% vào tích lũy vốn đầu tư với tốc độ tăng vốn thực tế 18,98%/năm. Hệ số ICOR ở mức cao 5,3 lần cùng với đóng góp của TFP rất thấp và có năm âm cho thấy tăng trưởng chủ yếu dựa vào mở rộng khối lượng đầu tư hạ tầng đô thị chứ chưa xuất phát từ nâng cao năng suất lao động và đổi mới công nghệ.

Câu 2: Biểu hiện cụ thể của hiệu ứng lấn át đầu tư giữa khu vực nhà nước và tư nhân tại Đà Nẵng là gì?

Trả lời: Trong 10 năm nghiên cứu, khu vực kinh tế nhà nước chiếm tới 77% tổng vốn đầu tư phát triển nhưng chỉ đóng góp 55% GDP. Ngược lại, khu vực kinh tế ngoài quốc doanh chỉ nhận được 9,4% tổng vốn đầu tư nhưng đóng góp tới 30,6% GDP. Sự tập trung nguồn lực công vào các dự án hạ tầng lớn đã thu hẹp đáng kể dư địa tiếp cận đất đai và nguồn vốn tín dụng của các doanh nghiệp dân doanh.

Câu 3: Đâu là nguyên nhân chính khiến 30% nhân sự chất lượng cao rời bỏ vị trí công tác tại Đà Nẵng năm 2005?

Trả lời: Khảo sát 580 cán bộ, chuyên viên thuộc diện thu hút nhân tài cho thấy nguyên nhân chính là sự thiếu tương thích giữa năng lực chuyên môn và vị trí việc làm, với 34% nhân sự không phát huy được chuyên môn và 13,5% bị bố trí công tác chưa phù hợp. Thêm vào đó, môi trường làm việc khu vực công chưa tạo đủ động lực phát triển và mức thu nhập chưa đủ sức cạnh tranh so với các tỉnh thành phía Nam.

Câu 4: Vì sao hệ số ICOR của thành phố lại gia tăng đột biến vào năm 2006?

Trả lời: Vào tháng 10 năm 2006, cơn bão số 6 tàn phá nghiêm trọng Đà Nẵng với mức thiệt hại ước tính lên đến 6.000 tỷ đồng. Để khắc phục hậu quả thiên tai, thành phố phải tăng mạnh vốn đầu tư từ 7.366 tỷ đồng lên 10.101 tỷ đồng (tăng 37%), trong khi tăng trưởng GDP bị chững lại, khiến giá trị hệ số ICOR bị đẩy lên rất cao trong năm này.

Câu 5: Luận văn đưa ra giải pháp đột phá nào để nâng cao chất lượng tăng trưởng của Đà Nẵng trong dài hạn?

Trả lời: Luận văn đề xuất giảm tỷ trọng vốn đầu tư nhà nước xuống dưới 50%, hạ hệ số ICOR xuống dưới 4,0 trước năm 2010, đẩy mạnh phát triển khu vực tư nhân đạt 45% GDP vào năm 2015, đồng thời chuyển hướng thu hút FDI sang công nghệ cao và nâng cao tỷ trọng đóng góp của TFP lên 30-35% nhằm bảo đảm tính bền vững cho nền kinh tế.

Kết luận

• Tăng trưởng kinh tế thành phố Đà Nẵng giai đoạn 1997-2006 đạt tốc độ cao với GDP bình quân 13,3%/năm, khẳng định bước chuyển mình vượt bậc về quy mô đô thị sau 10 năm chia tách địa giới hành chính.
• Mô hình tăng trưởng chủ yếu dựa vào thâm dụng vốn với hệ số co giãn beta = 0,699, trong đó vốn đầu tư phát triển đóng góp gần 80% vào tăng trưởng sản lượng toàn thành phố.
• Hiệu quả sử dụng vốn còn thấp với hệ số ICOR bình quân 5,3 lần, đi kèm hiện tượng lấn át đầu tư khi khu vực nhà nước chiếm 77% vốn nhưng chỉ tạo ra 55% GDP.
• Năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) đóng góp mờ nhạt và công tác phát triển nguồn nhân lực còn nhiều rào cản với 30% nhân tài thu hút rời bỏ vị trí việc làm.
• Định hình hệ thống 5 nhóm giải pháp chiến lược đồng bộ nhằm tái cơ cấu đầu tư công, nâng cao năng lực khối dân doanh, thu hút FDI công nghệ cao và liên kết vùng bền vững.

Đóng góp khoa học cốt lõi của luận văn là đã cung cấp hệ thống luận cứ thực nghiệm định lượng toàn diện đầu tiên về nguồn gốc tăng trưởng của một đô thị trung tâm miền Trung, vạch rõ ranh giới giữa tăng trưởng số lượng và chất lượng phát triển. Về lộ trình triển khai tiếp theo, thành phố cần hoàn thành tái cơ cấu vốn đầu tư công và hoàn thiện thể chế nhân lực trong giai đoạn 2007-2010, tạo bàn đạp đẩy mạnh công nghệ và nâng cao TFP giai đoạn 2011-2015. Các cấp quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp hãy khai thác sâu sắc các phát hiện của công trình này nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa Đà Nẵng trở thành đầu tàu kinh tế - dịch vụ hiện đại của cả nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ KHUÔN KHỔ LÝ THUYẾT 1. TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ: Tăng trưởng kinh tế là một trong những vấn đề cốt lõi của lý luận phát triển kinh tế. Việc nghiên cứu tăng trưởng kinh tế ngày càng có hệ thống và hoàn thiện hơn. Nhận thức đúng đắn về tăng trưởng kinh tế và sử dụng có hiệu quả những kinh nghiệm về nghiên cứu, hoạch định chính sách tăng trưởng kinh tế là rất quan trọng.

Các nhà khoa học đều thống nhất cho rằng, tăng trưởng kinh tế trước hết là 1 vấn đề kinh tế, song nó mang tính chính trị xã hội sâu sắc.Khái niệm tăng trưởng kinh tế: Tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng về qui mô sản lượng quốc gia hoặc quy mô sản lượng quốc gia tính bình quân trên 1 đầu người qua 1 thời gian nhất định (thường là 1 năm)1.Đo lường tăng trưởng kinh tế: I.1Các chỉ tiêu tổng quát: Các chỉ tiêu phản ánh giá trị tăng trưởng kinh tế theo hệ thống tài khoản quốc gia (SNA) bao gồm: tổng giá trị sản xuất (GO), tổng sản phẩm quốc nội (GDP), tổng sản phẩm quốc dân (GNP), tổng thu nhập quốc dân (GNI), thu nhập quốc dân (NI), tổng sản phẩm tính bình quân đầu người. Trong đó chỉ tiêu GDP thường là chỉ tiêu quan trọng và hay được sử dụng nhất.Các công thức đo lường tăng trưởng kinh tế: Tăng trưởng kinh tế có thể biểu thị bằng số tuyệt đối (qui mô tăng trưởng) hoặc số tương đối (tốc độ tăng trưởng). -Xác định mức tăng trưởng tuyệt đối: UY= Yt –Y0 -Xác định tốc độ tăng trưởng: gY = UY/Y*100 Trong phân tích kinh tế, để phản ánh mức độ mở rộng quy mô của nền kinh tế, khái niệm tốc độ tăng trưởng kinh tế thường được dùng. -Tăng trưởng kinh tế được xem xét dưới góc độ số lượng và chất lượng.

Mặt số lượng của tăng trưởng kinh tế là biểu hiện bên ngoài của sự tăng trưởng, nó thể hiện ở ngay trong khái niệm về tăng trưởng như đã nói ở trên và được phản ánh thông qua các chỉ tiêu đánh giá quy mô và tốc độ tăng trưởng thu nhập. Mặt lượng của tăng trưởng kinh tế thể hiện cụ thể ở quy mô và tốc độ tăng trưởng 1 Theo giáo trình Kinh tế phát triển-Chủ biên GS. Vũ Thị Ngọc Phùng-Trường ĐH KTQD 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đề tài : Phân tích tăng trưởng kinh tế của TP Đà Nẵng từ 1997-2006 Học viên cao học: Nguyễn Thị Bích Hồng của các chỉ tiêu giá trị nói trên. Nếu quy mô và tốc độ tăng trưởng của các chỉ tiêu phản ánh tổng thu nhập và thu nhập bình quân đầu người cao, có thể nói, đó là biểu hiện tích cực về mặt lượng của tăng trưởng kinh tế.

Khái niệm chất lượng tăng trưởng kinh tế: là sự phát triển nhanh, hiệu quả, bền vững của nền kinh tế, thể hiện qua năng suất nhân tố tổng hợp và năng suất lao động xã hội tăng và ổn định, mức sống của người dân được nâng cao không ngừng, cơ cấu kinh tế chuyển dịch phù hợp với từng thời kỳ phát triển của đất nước, sản xuất có tính cạnh tranh cao, tăng trưởng kinh tế đi đôi với tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường, quản lý kinh tế Nhà nước có hiệu quả2. Các thước đo chất lượng tăng trưởng kinh tế: Trong nhiều thước đo chất lượng tăng trưởng kinh tế, có thể quy về 3 nội dung chất lượng tăng trưởng kinh tế như sau: 1-Tăng trưởng kinh tế xét theo các yếu tố bên trong (nội tại) của quá trình sản xuất như tăng trưởng gắn liền với chuyển đổi cơ cấu kinh tế, tăng trưởng xét theo quan điểm hiệu quả của các yếu tố tác động đến tăng trưởng, tăng trưởng gắn liền với cạnh tranh lành mạnh. Nói khái quát là tăng trưởng xét trên góc độ các yếu tố kinh tế. 2-Tăng trưởng kinh tế gắn liền với nâng cao mức sống vật chất và tinh thần của người dân, xóa đói giảm nghèo, tạo việc làm cho lao động, đảm bảo công bằng xã hội.

3-Tăng trưởng gắn liền với bảo vệ môi trường sinh thái và tài nguyên thiên thiên, không gây ô nhiễm môi trường hoặc khai thác bừa bãi, làm cạn kiệt nguồn tài nguyên của đất nước. →Trong giới hạn đề tài khi đánh giá chất lượng tăng trưởng chỉ xét dưới góc độ các yếu tố kinh tế.Các chỉ tiêu thống kê phản ảnh sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Cơ cấu kinh tế biểu hiện cấu trúc bên trong của nền kinh tế biểu hiện qua tỷ trọng của các phần tử tạo nên cơ cấu và qua các quan hệ chặt chẽ hay lỏng lẻo giữa các phần tử hợp thành. Cơ cấu kinh tế quyết định sự phát triển hài hòa, nhịp nhàng của các phần tư tạo nên cơ cấu và cuối cùng đem lại kết quả tăng trưởng chung cho nền kinh tế. Cơ cấu kinh tế được xem xét dưới nhiều góc độ khác nhau: -Dưới góc độ ngành: Cơ cấu kinh tế xem xét số lượng và chất lượng các ngành tạo nên nền kinh tế, cũng như các mối quan hệ của chúng với nhau.

Thông thường nền kinh tế Việt nam được phân thành 3 nhóm ngành lớn là nông-lâm-thủy sản, công nghiệp xây dựng và dịch vụ. sự chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế là quá trình dịch chuyển cơ cấu ngành từ trạng thái này 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đề tài : Phân tích tăng trưởng kinh tế của TP Đà Nẵng từ 1997-2006 Học viên cao học: Nguyễn Thị Bích Hồng sang trạng thái khác theo hướng hiện đại hơn và tiến tiến hơn, mà cụ thể là tăng tỷ trọng của nhóm ngành công nghiệp và dịch 2 Theo GS.TS Nguyễn Văn Nam và PGS.Trần Thọ Đạt vụ, đồng thời giảm tỷ trọng nhóm ngành nông nghiệp trong GDP. -Dưới góc độ lãnh thổ: Cơ cấu kinh tế được nhìn nhận theo sự bố trí lực lượng sản xuất giữa các vùng. Quá trình chuyển dịch cơ cấu vùng cần đảm bảo tính bền vững trong quá trình phát triển.

uy nhiên cũng cần phải xem xét vai trò động lực của từng vùng để lôi kéo và thúc đẩy các vùng khác phát triển. -Dưới góc độ sở hữu: Xem xét có bao nhiêu loại hình kinh tế tồn tại và phát triển trong hệ thống kinh tế, trong đó loại hình kinh tế nào có ý nghĩa quyết định đối với nền kinh tế. Trong điều kiện toàn cầu hóa, định hướng vai trò của các laọi hình kinh tế phải vì sự phát triển chung.Các chỉ tiêu thống kê phản ánh hiệu quả kinh tế: Trong giới hạn của đề tài khi tính toán hiệu quả sản xuất của 1 nền kinh tế được thể hiện dưới góc độ: năng suất sử dụng các đầu vào của vốn và lao động, đóng góp của TFP vào tăng trưởng kinh tế (loại trừ chỉ tiêu tỷ lệ chi phí trung gian trong sản xuất do hạn chế số liệu).Chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sử dụng lao động-năng suất lao động: Năng suất lao động bằng GDP (theo đơn giá cố định)/toàn bộ số lao động (hoặc giờ lao động). Nếu GDP bình quân trên mỗi lao động càng lớn thì năng suất lao động xã hội càng cao.Các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sử dụng vốn: Hệ số ICOR (sẽ được đề cập chi tiết ở mô hình Harrod Domar).

Hệ số ICOR thấp chứng tỏ đầu tư có hiệu quả.Tốc độ tăng TFP và tỷ trọng đóng góp của TFP: Mặc dù 2 chỉ tiêu năng suất lao động xã hội và hiệu quả sử dụng vốn thường được sử dụng nhiều trong phân tích hiệu quả kinh tế, nhưng trên thực tế, trong sản xuất có 3 yếu tố chính làm tăng GDP: lao động, vốn sản xuất và TFP. Nếu chỉ chia GDP/lao động hay vốn đầu tư/mức gia tăng GDP, thì những chỉ số này không thể phản ánh đóng góp riêng của yếu tố năng suất. Phần thặng dư này phản ánh việc tăng chất lượng tổ chức lao động, chất lượng máy móc, vai tò của quản lý và tổ chức sản xuất, được gọi chung là năng suất nhân tố tổng hợp (TFP). TFP phụ thuộc vào 2 yếu tố: (a) tiến bộ công nghệ kỹ thuật và (b) hiệu quả sử dụng các yếu tố đầu vào.

-TFP tăng nhanh và chiếm tỷ trọng cao trong đóng góp vào tăng trưởng kinh tế sẽ đảm bảo duy trì được tốc độ tăng trưởng dài hạn và tránh được những biến động kinh tế từ bên ngoài. Có thể thấy tốc độ tăng TFP và đóng góp của TFP vào tăng trưởng kinh tế là chỉ tiêu phản ánh 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đề tài : Phân tích tăng trưởng kinh tế của TP Đà Nẵng từ 1997-2006 Học viên cao học: Nguyễn Thị Bích Hồng đích thực và khái quát nhất hiệu quả sử dụng nguồn lực sản xuất, làm căn cứ quan trọng để đánh giá tính chất phát triển bền vững của kinh tế, là cơ sở để phân tích hiệu quả sản xuất xã hội, đánh giá tiến bộ khoa học công nghệ, đánh giá trình độ tổ chức, quản lý sản xuất …của mỗi ngành, mỗi địa phương hay mỗi quốc gia.Chỉ tiêu phản ánh năng lực cạnh tranh của địa phương: -Ở cấp độ quốc gia sẽ sử dụng chỉ số năng lực cạnh tranh của các nền kinh tế : GCI được xây dựng trên 3 yếu tố cơ bản: môi trường kinh tế vĩ mô, chất lượng của các định chế quốc gia và khoa học công nghệ. Chỉ số này do Diễn đàn kinh tế thế giới (WEF) tiến hành điều tra so sánh và xếp hạng hàng năm. -Ở cấp địa phương, Việt nam từ năm 2005 đến nay sử dụng chỉ số PCI : Chỉ số cạnh tranh cấp tỉnh do Quỹ Châu Á và VCCI thực hiện.

Chỉ số này lượng hóa môi trường kinh doanh cho các doanh nghiệp tư nhân hoạt động. Các chỉ tiêu lựa chọn dựa trên 10 chỉ tiêu: Chi phí gia nhập thị trường; tiếp cận đất đai và sự ổn định trong sử dụng đất; tính minh bạch và tiếp cận thông tin; chi phí thời gian để thực hiện các quy định của Nhà nước; chi phí không chính thức; ưu đãi đối với doanh nghiệp Nhà nước trong môi trường cạnh tranh; tính năng động và tiên phong của lãnh đạo tỉnh; chính sách phát triển khu vực kinh tế tư nhân; đào tạo lao động; thiết chế pháp lý. Chỉ số này thể hiện sự quản trị ở cấp tỉnh và việc đăng ký doanh nghiệp. Chỉ số này càng cao thì số lượng các doanh nghiệp đăng ký hoạt động trong 1 tỉnh càng lớn so với dân số của tỉnh.

Đây được xem là bằng chứng của quản trị địa phương thực sự quan trọng.Các nhân tố tác động đến tăng trưởng kinh tế: Tăng trưởng kinh tế có nghĩa là sự gia tăng tổng sản lượng quốc gia mà sản lượng được tạo ra từ sản xuất.