CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến khóa luận Trước đây đã có nhiều công trình nghiên cứu về công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp của Ngân hàng thương mại, tuy nhiên việc đi sâu vào đề tài này có rất ít tác giả làm được. Luận văn của em được tham khảo và kế thừa những nghiên cứu trước có cùng hướng đề tài như sau: 1.
Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài Edward I. Altman trong nghiên cứu “Financial Ratios, Discriminant Analysist And The Prediction Of Corporate Bankruptcy” (1968), tập trung nghiên cứu các tỷ số tài chính của các công ty sản xuất để dự đoán khả năng phá sản của từng công ty. Từ những biến bao gồm: chỉ số vốn lưu động trên tổng tài sản, chỉ số lợi nhuận giữ lại trên tổng tài sản, chỉ số lợi nhuận trước lãi vay và thuế trên tổng tài sản, chỉ số giá trị vốn hóa thị trường trên giá trị sổ sách của nợ, chỉ số giá vốn hàng bán trên tổng tài sản, tác giả đã chạy mô hình mô hình đa biệt thức với số mẫu là 60 công ty để phân tích đặc điểm khác biệt giữa công ty có và không có khả năng phá sản. Từ đó sẽ giúp đánh giá được khả năng thanh toán nợ vay đối với từng công ty.
Gibson trong cuốn sách “Financial Reporting Analysis – Using Financial Accounting Information”, 13th Edition bao gồm 13 chương (2013), 11 chương đầu tác giả khái quát chung về những yếu tố liên quan đến phân tích tài chính tại các doanh nghiệp. Ở chương thứ 12, tác giả nêu ra 6 nhóm ngành đặc thù bao gồm: bảo hiểm, bất động sản, dầu khí, điện lực, giao thông vận tải và ngân hàng, và chỉ ra những vấn đề gặp phải khi phân tích từng nhóm ngành trên. Từ đó nêu ra những đặc điểm riêng biệt trong báo cáo của từng ngành và đưa ra đề xuất cải thiện và bổ sung. Tác giả cũng đề cập đến tác động của từng lĩnh vực hoạt động đến hoạt động kinh doanh của từng doanh nghiệp.
Cuối cùng ở chương thứ 13, tác giả đã đưa ra giải pháp cho công tác phân tích tài chính bằng việc xác định vị trí của từng doanh nghiệp trong từng ngành nghề.Sunil Manohar Subbaiah, K.Aswini trong nghiên cứu “The Role Of Ratio Analysis In Financial Statement” (2017) cho rằng phân tích từng tỷ số tài chính trong báo cáo tài chính sẽ giúp nêu lên đặc điểm riêng nổi bật của từng công ty. Đặc biệt khi áp dụng tổng hợp các chỉ số thanh khoản, chỉ số đòn bẩy tài chính, chỉ số hiệu quả hoạt động, chỉ số lợi nhuận sẽ nêu được đặc điểm khái quát tình hình tài chính và hoạt động kinh doanh trong quá khứ và dự báo tình hình tương lai của một doanh nghiệp. Dựa vào các công cụ phân tích tài chính trên, các ngân hàng có thể đưa ra quyết định cho vay khách hàng doanh nghiệp, đồng thời giảm thiểu rủi ro trả nợ của khách hàng. Các công trình nghiên cứu trong nước về vấn đề phân tích TCDN trong hệ thống Sacombank Hoàng Anh Sơn, trong luận văn thạc sĩ “Hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp vay vốn tại ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín – Chi nhánh Daklak” (2016), tác giả đã đề cập đến hạn chế chủ yếu trong việc phân tích tài chính doanh nghiệp của ngân hàng là do đa phần khách hàng đều là doanh nghiệp nhỏ trên địa bàn.
Do đó, BCTC doanh nghiệp cung cấp thường chưa được kiểm toán do đó tính chính xác còn hạn chế, không đầy đủ, chủ yếu là thiếu báo cáo lưu chuyển tiền tệ và thuyết minh BCTC. Từ đó, tác giả đã đưa ra 2 kết luận nâng cao hiệu quả phân tích TCDN: Tổ chức đào tạo kỹ năng nghiệp vụ cho từng nhân viên trong công tác phân tích, thu thập định kỳ BCTC 06 tháng 01 lần đối với khách hàng vay để cập nhật những thông tin mới nhất của thị trường. Các công trình nghiên cứu trong nước về vấn đề phân tích TCDN trong hệ thống ngân hàng khác Lê Văn Cương, trong luận văn thạc sĩ “Phân tích tài chính khách hàng trong hoạt động cho vay tại ngân hàng TMCP Ngoại Thương VN – Chi nhánh Việt Trì” (2015), tác giả đã sử dụng phương phân tích định tính, đi sâu vào tìm hiểu quy trình PTTC khách hàng vay vốn tại ngân hàng Vietcombank – Chi nhánh Việt Trì áp dụng đối với 3 doanh nghiệp vay vốn tại đây. Trong nghiên cứu này tác giả đã nêu ra 5 phương pháp để nâng cao hiệu quả phân tích tài chính khách hàng bao gồm: Hoàn thiện cơ sở số liệu phục vụ công tác phân tích, hoàn thiện tổ chức công 6 tác phân tích báo cáo tài chính, hoàn thiện phương pháp phân tích, hoàn thiện nội dung phân tích, hoàn thiện về đội ngũ nhân sự thực hiện công tác phân tích.
Từ đó tác giả đã đưa ra kết luận để xử lý vấn đề còn tồn tại và hoàn thiện công tác PTTC của doanh nghiệp vay vốn đó là ngân hàng cần thực hiện đồng bộ tất cả các giải pháp nêu trên. Nguyễn Thu Huyền với khóa luận tốt nghiệp “Hoàn thiện công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng tại ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam – Chi nhánh Đống Đa” (2018) bằng phương pháp định tính, tác giả đã đưa ra 6 kết luận giúp hoàn thiện phân tích tài chính. Thứ nhất, cải thiện quy trình phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp. Thứ hai, hoàn thiện nội dung phân tích.
Thứ ba, hoàn thiện phương pháp phân tích bằng cách xem xét sử dụng thêm phương pháp Dupont. Thứ tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Thứ năm, nâng cao chất lượng công nghệ - thông tin phục vụ cho công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp. Thứ sáu, hoàn thiện công tác đánh giá, kết luận bằng việc xây dựng bộ chỉ tiêu chấm điểm, chuẩn mực, thống nhất đối với từng ngành nghề, từng lĩnh vực.
Hoàng Thị Thu Hiền, trong khóa luận tốt nghiệp “Phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động cho vay tại ngân hàng TMCP Quân Đội – Chi nhánh Tây Hồ” (2020), dựa vào phương pháp phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp hiện tại của ngân hàng, tác giả đã đưa ra những dự báo tài chính về khả năng hoạt động kinh doanh, khả năng sinh lời và khả năng trả nợ vay của khách hàng. Tuy nhiên, để đưa ra những dự báo chính xác về tài chính của một doanh nghiệp, tác giả đã đề xuất 5 kết luận để hoàn thiện được việc phân tích tài chính doanh nghiệp bao gồm: nâng cao chất lượng thông tin phục vụ cho phân tích tài chính KHDN, hoàn thiện bổ sung thêm BCLCTT và thuyết minh BCTC, đặt ra những tiêu chuẩn và chỉ tiêu cho từng ngành, tiến hành phân tích tài chính khách hàng thường xuyên, nâng cao trình độ công nghệ, nâng cao trình độ cán bộ ngân hàng. Những thành tựu của các công trình cần kế thừa và khoảng trống cần nghiên cứu Khóa luận “Công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín chi nhánh Long 7 Biên – Thực trạng và giải pháp” kế thừa những kết quả của các công trình nghiên cứu đi trước, bao gồm: - Cơ sở lý luận về hoạt động cho vay doanh nghiệp tại NHTM, công tác phân tích tài chính doanh nghiệp và nâng cao hiệu hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại ngân hàng. - Phương pháp phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động cho vay tại ngân hàng.
- Khóa luận kế thừa và đi sâu vào tình hình công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp, gắn liền với đối tượng là Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín – Chi nhánh Long Biên (gọi tắt là Sacombank Long Biên), để dần nâng cao công tác PTTC khách hàng tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín – Chi nhánh Long Biên. Qua phần tổng quan nghiên cứu, các công trình nghiên cứu này hầu hết đi sâu vào cơ sở lý luận, phân tích thực trạng và lấy ví dụ cho vay đối với một doanh nghiệp cụ thể, và đề xuất được những giải pháp thiết thực. Tuy nhiên, hầu hết chưa có nghiên cứu nào tập trung phân tích quy định và quy trình hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng. Bên cạnh đó, chưa có công trình nào đề xuất được các giải pháp vừa hỗ trợ doanh nghiệp vay vốn vừa bảo đảm an toàn tình hình kinh doanh và nợ xấu của ngân hàng trong bối cảnh diễn biến thị trường và thị trường tài chính trong nước và thế giới có nhiều biến động phức tạp do đại dịch Covid – 19.
Dù có rất nhiều công trình nâng cao chất lượng công tác phân tích TCDN vay vốn tại ngân hàng nhưng có rất ít công trình nghiên cứu đến hoạt động phân tích TCDN vay vốn tại ngân hàng Sacombank. Đặc biệt, chưa có nghiên cứu nào đề cập đến công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín chi nhánh Long Biên, trong khi đây là vấn đề đặc biệt quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của mọi ngân hàng, bao gồm cả Sacombank chi nhánh Long Biên. Do đó, đây là một chủ đề mới cần nghiên cứu và khai thác. Những đóng góp mới của nghiên cứu Bài viết tập trung nghiên cứu thực trạng công tác phân tích tài chính KHDN trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín chi nhánh Long 8 Biên trong giai đoạn 2018 – 2020, từ đó làm rõ những hạn chế và thành tựu đã đạt được và đề xuất những giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác phân tích TCDN có nhu cầu vay vốn tại Chi nhánh.
Đề xuất các giải pháp mở rộng hoạt động cho vay đối với từng doanh nghiệp với từng lĩnh vực kinh doanh, đặc biệt là các lĩnh vực ưu tiên và các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong bối cảnh diễn biến thị trường và thị trường tài chính trong nước và thế giới có nhiều biến động phức tạp do đại dịch Covid – 19. Khái quát về phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động cho vay của NHTM 1.