Phân Tích Sự Thất Bại Của Hoạt Động Huy Động Vốn Tín Dụng Nhà Nước Qua Phát Hành Trái Phiếu ...

Phân tích sự thất bại trong huy động vốn tín dụng nhà nước qua trái phiếu chính phủ năm 2009 và đề xuất khuyến nghị chính sách hiệu quả.

• Tác giả: Hoàng Thị Thu Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Quế Giang
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Phân Tích Sự Thất Bại Trong Huy Động Vốn Tín Dụng Nhà Nước Qua Trái Phiếu Chính Phủ Năm 2009
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. LỜI CAM ĐOAN
• 1.2. DANH MỤC CÁC TỪ, NGỮ VIẾT TẮT
• 1.3. DANH MỤC BẢNG
• 1.4. DANH MỤC BIỂU
• 1.5. TÓM TẮT ĐỀ TÀI
• 1.6. MỞ ĐẦU
• 1.6.1. Bối cảnh và câu hỏi nghiên cứu
• 1.6.2. Phạm vi và phương pháp nghiên cứu
• 1.6.3. Ý nghĩa và kết cấu của đề tài
• 2. PHẦN I: SỰ CẦN THIẾT VÀ TÌNH HÌNH HUY ĐỘNG VỐN TÍN DỤNG NHÀ NƯỚC QUA PHÁT HÀNH TPCP Ở VIỆT NAM
• 2.1. Khái niệm và vai trò của TDNN
• 2.1.1. Khái niệm TDNN
• 2.1.2. Vai trò của TDNN
• 2.2. Hình thức huy động vốn TDNN qua phát hành TPCP
• 2.2.1. Khái niệm TPCP
• 2.2.2. Ưu, nhược điểm của hình thức huy động vốn TDNN qua phát hành TPCP
• 2.3. Nhu cầu huy động vốn TDNN qua phát hành TPCP ở Việt Nam
• 3. PHÂN TÍCH NHỮNG NGUYÊN NHÂN CHÍNH DẪN ĐẾN SỰ THẤT BẠI CỦA CÁC ĐỢT PHÁT HÀNH TPCP VIỆT NAM NĂM 2009
• 3.1. Sự thất bại của hoạt động huy động vốn TDNN qua phát hành TPCP năm 2009
• 3.2. Phân tích những nguyên nhân chính dẫn đến sự thất bại của các đợt phát hành TPCP năm 2009
• 3.2.1. Môi trường kinh tế không thuận lợi do tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu và những yếu tố bất ổn kinh tế vĩ mô trong nước
• 3.2.2. Nguyên nhân trên thị trường sơ cấp
• 3.2.3. Nguyên nhân trên thị trường thứ cấp
• 4. KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 4.1. Dỡ bỏ những bất cập của công cụ LSCB hiện nay
• 4.2. Đảm bảo cơ chế lãi suất TPCP linh hoạt, được xác định dựa trên quan hệ cung – cầu về vốn trên thị trường
• 4.3. Phát triển hàng hóa cho thị trường và tập trung phát hành TPCP theo lô lớn, hướng đến hình thành đường cong lãi suất chuẩn của TPCP
• 4.4. Thu hút sự tham gia đông đảo của NĐT, phát triển hệ thống nhà tạo lập thị trường
• 4.5. Phát triển cơ sở hạ tầng giao dịch và công khai, minh bạch hóa thông tin
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Sự Thất Bại Trong Huy Động Vốn Tín Dụng Nhà Nước Năm 2009

Năm 2009, hoạt động huy động vốn tín dụng nhà nước qua phát hành trái phiếu chính phủ (TPCP) tại Việt Nam đã gặp nhiều khó khăn. Mặc dù nhu cầu huy động vốn tăng cao để bù đắp thâm hụt ngân sách, nhưng tỷ lệ thành công của các đợt phát hành lại rất thấp. Theo thống kê, chỉ có 4,18% số vốn được huy động thành công, cho thấy sự thất bại nghiêm trọng trong việc thu hút nhà đầu tư.

1.1. Khái Niệm Về Huy Động Vốn Tín Dụng Nhà Nước

Huy động vốn tín dụng nhà nước là quá trình mà chính phủ sử dụng các công cụ tài chính để thu hút nguồn lực từ xã hội nhằm phục vụ cho các dự án đầu tư phát triển. Trong đó, TPCP là một trong những công cụ chủ yếu.

1.2. Vai Trò Của Trái Phiếu Chính Phủ Trong Huy Động Vốn

TPCP không chỉ giúp chính phủ bù đắp thâm hụt ngân sách mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết thị trường tài chính. Tuy nhiên, sự thất bại trong năm 2009 đã làm giảm hiệu quả của công cụ này.

II. Những Thách Thức Trong Huy Động Vốn Tín Dụng Nhà Nước Năm 2009

Năm 2009, nhiều thách thức đã ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn tín dụng nhà nước qua TPCP. Môi trường kinh tế không thuận lợi, cùng với những yếu tố bất ổn vĩ mô đã tạo ra rào cản lớn cho các đợt phát hành trái phiếu.

2.1. Tác Động Của Khủng Hoảng Kinh Tế Toàn Cầu

Khủng hoảng kinh tế toàn cầu đã làm giảm niềm tin của nhà đầu tư vào thị trường tài chính Việt Nam, dẫn đến việc họ không mặn mà tham gia vào các đợt phát hành TPCP.

2.2. Tình Hình Kinh Tế Vĩ Mô Bất Ổn

Sự bất ổn trong nền kinh tế vĩ mô, bao gồm lạm phát và tỷ giá hối đoái, đã làm giảm sức hấp dẫn của TPCP đối với nhà đầu tư.

III. Phân Tích Nguyên Nhân Thất Bại Trong Huy Động Vốn Tín Dụng Nhà Nước

Phân tích các nguyên nhân dẫn đến sự thất bại trong huy động vốn tín dụng nhà nước qua TPCP năm 2009 cho thấy có nhiều yếu tố tác động. Từ lãi suất không hấp dẫn đến sự thiếu hụt thông tin thị trường, tất cả đều góp phần vào tình trạng này.

3.1. Lãi Suất TPCP Quá Thấp

Lãi suất TPCP do Bộ Tài chính quy định quá thấp so với kỳ vọng của nhà đầu tư, dẫn đến việc họ không tham gia vào các đợt phát hành.

3.2. Thiếu Thông Tin Thị Trường

Sự thiếu minh bạch và thông tin không đầy đủ về các đợt phát hành TPCP đã làm giảm sự tin tưởng của nhà đầu tư.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Khả Năng Huy Động Vốn Tín Dụng Nhà Nước

Để cải thiện khả năng huy động vốn tín dụng nhà nước qua TPCP, cần có những giải pháp cụ thể. Các chính sách về lãi suất và minh bạch thông tin là rất quan trọng.

4.1. Cải Thiện Cơ Chế Lãi Suất TPCP

Cần thiết phải điều chỉnh cơ chế lãi suất TPCP để đảm bảo tính cạnh tranh và hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư.

4.2. Tăng Cường Minh Bạch Thông Tin

Cải thiện hệ thống thông tin và giao dịch TPCP sẽ giúp nhà đầu tư có cái nhìn rõ ràng hơn về thị trường.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu về sự thất bại trong huy động vốn tín dụng nhà nước qua TPCP năm 2009 không chỉ giúp hiểu rõ hơn về các vấn đề hiện tại mà còn đưa ra những khuyến nghị cho tương lai.

5.1. Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự cần thiết phải cải cách trong chính sách huy động vốn tín dụng nhà nước để nâng cao hiệu quả.

5.2. Ứng Dụng Các Giải Pháp Đề Xuất

Các giải pháp đề xuất từ nghiên cứu có thể được áp dụng để cải thiện tình hình huy động vốn trong tương lai.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Huy Động Vốn Tín Dụng Nhà Nước

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc cải thiện khả năng huy động vốn tín dụng nhà nước qua TPCP là rất cần thiết. Tương lai của huy động vốn này phụ thuộc vào các chính sách và giải pháp được thực hiện.

6.1. Tương Lai Của Huy Động Vốn Tín Dụng Nhà Nước

Tương lai của huy động vốn tín dụng nhà nước sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với các biến động kinh tế và chính sách.

6.2. Khuyến Nghị Chính Sách Cho Tương Lai

Cần có những khuyến nghị chính sách cụ thể để đảm bảo sự phát triển bền vững cho huy động vốn tín dụng nhà nước trong thời gian tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

0 BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO 1 TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP.HCM -------------------- CHÖÔNG TRÌNH GIAÛNG DAÏY KINH TEÁ FULBRIGHT HOAØNG THÒ THU HUYEÀN SÖÏ THAÁT BAÏI CUÛA HOAÏT ÑOÄNG HUY ÑOÄNG VOÁN TÍN DUÏNG NHAØ NÖÔÙC QUA PHAÙT HAØNH TRAÙI PHIEÁU CHÍNH PHUÛ NAÊM 2009 VAØ MOÄT SOÁ KHUYEÁN NGHÒ CHÍNH SAÙCH Chuyeân Ngaønh: Chính saùch coâng Maõ soá: 603114 LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC: TS.TRAÀN THÒ QUEÁ GIANG TP. Hoà Chí Minh - naêm 2010 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] i 0 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này hoàn toàn do tôi thực hiện. Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều được dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của tôi. Luận văn này không nhất thiết phản ánh quan điểm của Trường Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh hay Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright.HCM, ngày tháng năm 2010 Tác giả Hoàng Thị Thu Huyền LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ii 1 MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . ii DANH MỤC CÁC TỪ, NGỮ VIẾT TẮT . iv DANH MỤC BẢNG.v DANH MỤC BIỂU. vi U TÓM TẮT ĐỀ TÀI . vii MỞ ĐẦU. Bối cảnh và câu hỏi nghiên cứu . Phạm vi và phương pháp nghiên cứu . Ý nghĩa và kết cấu của đề tài . SỰ CẦN THIẾT VÀ TÌNH HÌNH HUY ĐỘNG VỐN TÍN DỤNG NHÀ NƯỚC QUA PHÁT HÀNH TPCP Ở VIỆT NAM. Khái niệm và vai trò của TDNN. Khái niệm TDNN . Vai trò của TDNN . Hình thức huy động vốn TDNN qua phát hành TPCP . Khái niệm TPCP. Ưu, nhược điểm của hình thức huy động vốn TDNN qua phát hành TPCP. Nhu cầu huy động vốn TDNN qua phát hành TPCP ở Việt Nam. Tình hình huy động vốn TDNN qua phát hành TPCP Việt Nam từ năm 2000 đến nay. Giá trị TPCP phát hành qua các năm . Cơ cấu TPCP phát hành theo kỳ hạn . Các phương thức phát hành TPCP . Qui mô các đợt phát hành TPCP .17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đối tượng mua TPCP . P HÂN TÍCH NHỮNG NGUYÊN NHÂN CHÍNH DẪN ĐẾN SỰ THẤT BẠI CỦA CÁC ĐỢT PHÁT HÀNH TPCP VIỆT NAM NĂM 2009. Sự thất bại của hoạt động huy động vốn TDNN qua phát hành TPCP năm 2009 . Phân tích những nguyên nhân chính dẫn đến sự thất bại của các đợt phát hành TPCP năm 2009 . Môi trường kinh tế không thuận lợi do tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu và những yếu tố bất ổn kinh tế vĩ mô trong nước . Nguyên nhân trên thị trường sơ cấp. Nguyên nhân trên thị trường thứ cấp . Qui mô thị trường . Hàng hóa TPCP trên thị trường. NĐT tham gia thị trường . Cơ sở hạ tầng kỹ thuật phục vụ giao dịch và thông tin thị trường. KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH. Dỡ bỏ những bất cập của công cụ LSCB hiện nay . Đảm bảo cơ chế lãi suất TPCP linh hoạt, được xác định dựa trên quan hệ cung – cầu về vốn trên thị trường . Phát triển hàng hóa cho thị trường và tập trung phát hành TPCP theo lô lớn, hướng đến hình thành đường cong lãi suất chuẩn của TPCP . Thu hút sự tham gia đông đảo của NĐT, phát triển hệ thống nhà tạo lập thị trường . Phát triển cơ sở hạ tầng giao dịch và công khai, minh bạch hóa thông tin .52 TÀI LIỆU THAM KHẢO.59 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iv 2 DANH MỤC CÁC TỪ, NGỮ VIẾT TẮT BTC : Bộ Tài chính CTCK : Công ty chứng khoán HNX : Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội KBNN : Kho bạc Nhà nước LSCB : Lãi suất cơ bản NĐT : Nhà đầu tư ĐTNN : Đầu tư nước ngoài NĐTNN : Nhà đầu tư nước ngoài NHNN : Ngân hàng Nhà nước NHTM : Ngân hàng thương mại NSNN : Ngân sách Nhà nước ODA : Vốn hỗ trợ phát triển chính thức TDNN : Tín dụng Nhà nước TPCP : Trái phiếu Chính phủ TTCK : Thị trường chứng khoán TTM : Thị trường mở TTTP : Thị trường trái phiếu TTTT : Thị trường tiền tệ YTM : Lợi suất đến khi đáo hạn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] v 3 DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: Cân đối NSNN và nguồn bù đắp bội chi của Việt Nam 2000 – 2010E .2: Giá trị TPCP phát hành giai đoạn 2000 – 3/2010.1: Chênh lệch giữa lãi suất yêu cầu của NĐT và lãi suất trần TPCP một số đợt phát hành nửa đầu năm 2009 .2: Chênh lệch lãi suất yêu cầu của NĐT và trần lãi suất TPCP các đợt phát hành cuối năm 2009 .3: Một số chỉ tiêu kinh tế Việt Nam giai đoạn 2006 - 2007 .4: Cơ cấu và ICOR vốn đầu tư xã hội giai đoạn 1995 – 2008.5: Giá trị TPCP niêm yết và giao dịch giai đoạn 2000 - 2008.37 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vi 4 DANH MỤC BIỂU Biểu 1.1: Giá trị TPCP phát hành theo mục đích sử dụng giai đoạn 2000 – 2006 .2: Tốc độ tăng GDP và CPI giai đoạn 2001 – 2010 .3: TPCP phát hành theo kỳ hạn giai đoạn 2000 – 2008 .4: TPCP phát hành theo các phương thức giai đoạn 2000 – 2008 .5: Qui mô các đợt phát hành TPCP .6: Tỷ trọng TPCP phát hành theo đối tượng giai đoạn 2000 - 2008 .1: Xu hướng tăng của lãi suất liên ngân hàng những tháng cuối năm 2009.2: Biến động lãi suất trên thị trường tiền tệ năm 2009 .3: Diễn biến lợi suất TPCP qua các tháng năm 2009 .4: Qui mô thị trường trái phiếu một số quốc gia Châu Á (% GDP).5: Tổng giá trị giao dịch TPCP của NĐTNN trong năm 2009.6: Tỷ lệ giao dịch TPCP của NĐTNN và NĐT trong nước năm 2009 .41 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vii 5 TÓM TẮT ĐỀ TÀI Trái phiếu chính phủ (TPCP) là công cụ quan trọng của hầu hết các quốc gia, đặc biệt là ở các quốc gia đang phát triển nhằm huy động vốn bù đắp thâm hụt ngân sách nhà nước (NSNN) và tài trợ chi đầu tư phát triển. Ở những quốc gia có thị trường tài chính phát triển, TPCP là hàng hóa chủ chốt trên thị trường chứng khoán (TTCK), lãi suất TPCP đóng vai trò là lãi suất mang tính định hướng trên thị trường. Với đặc tính rủi ro thấp, TPCP là loại hàng hóa quan trọng trong việc xây dựng danh mục đầu tư hiệu quả của các nhà đầu tư (NĐT). Ở Việt Nam, giai đoạn 2000 – 2008, phát hành TPCP là kênh huy động vốn quan trọng bù đắp bội chi ngân sách và tài trợ các dự án đầu tư phát triển quốc gia trong lĩnh vực thủy lợi, y tế, giáo dục. Năm 2009, nhu cầu huy động vốn qua phát hành TPCP càng tăng cao nhằm bù đắp sự gia tăng của bội chi NSNN và đáp ứng nhu cầu vốn tài trợ gói kích thích kinh tế của Chính phủ. Tuy nhiên, hoạt động huy động vốn qua phát hành TPCP trong năm 2009 đã gặp rất nhiều khó khăn, hàng loạt đợt phát hành TPCP không huy động được đồng nào cho ngân sách và rất nhiều đợt phát hành TPCP không có NĐT nào tham gia. Nghiên cứu này sẽ đi sâu tìm hiểu những nguyên nhân chính dẫn đến sự thất bại của hoạt động huy động vốn tín dụng Nhà nước (TDNN) qua phát hành TPCP ở Việt Nam trong năm 2009, từ đó khuyến nghị một số chính sách quan trọng và có tính khả thi nhất nhằm nâng cao khả năng huy động vốn TDNN qua phát hành TPCP trong giai đoạn tới. Đề tài nghiên cứu gồm ba phần. Trong phần một, tác giả trình bày sơ lược khái niệm và vai trò của TDNN, khái quát tình hình huy động vốn TDNN qua phát hành TPCP của Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2000 đến nay. Phần này cũng chứng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] viii minh nhu cầu vốn qua phát hành TPCP của Việt Nam từ năm 2000 đến nay, đặc biệt là trong năm 2009 và cả trong giai đoạn tới. Trong phần hai, tác giả mô tả sự thất bại của hoạt động huy động vốn qua kênh phát hành TPCP năm 2009 và phân tích các nguyên nhân chính dẫn đến thất bại của hoạt động huy động vốn trong năm 2009. Nguyên nhân thứ nhất là năm 2009 môi trường kinh tế không thuận lợi do tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu và những yếu tố bất ổn kinh tế vĩ mô trong nước; thứ hai, ở thị trường sơ cấp (thị trường phát hành) trần lãi suất của TPCP do BTC đưa ra quá thấp, không đạt kỳ vọng của NĐT; và thứ ba đó là trên thị trường thứ cấp (thị trường giao dịch), tính thanh khoản của TPCP ở mức thấp nên không hấp dẫn được NĐT. Trên cơ sở phân tích những nguyên nhân chính dẫn đến sự thất bại của hoạt động huy động vốn TDNN qua phát hành TPCP năm 2009 ở phần hai, trong phần ba đề tài khuyến nghị một số chính sách quan trọng và có tính khả thi nhất nhằm cải thiện những bất cập, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động huy động vốn TDNN qua phát hành TPCP trong giai đoạn tới. Theo tác giả, có hai nhóm giải pháp cần thực hiện ngay bao gồm: Thứ nhất là nhóm chính sách về lãi suất, đảm bảo cơ chế xác định lãi suất TPCP linh hoạt, dựa vào cung – cầu thị trường trên cơ sở đấu thầu cạnh tranh lãi suất. Việc dỡ bỏ những bất cập của công cụ lãi suất cơ bản (LSCB) đang tồn tại hiện nay là yếu tố quan trọng để công cụ này không tạo ra rào cản đối với lãi suất TPCP. Thứ hai, nhóm chính sách nhằm nâng cao tính thanh khoản của TPCP trên thị trường thứ cấp như đa dạng hóa sản phẩm, thu hút sự tham gia đông đảo NĐT, thiết lập hệ thống nhà tạo lập thị trường, phát triển cơ sở hạ tầng giao dịch TPCP và minh bạch hóa thông tin. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 6 MỞ ĐẦU 16 1. Bối cảnh và câu hỏi nghiên cứu Việt Nam là một nền kinh tế đang phát triển nên nhu cầu về vốn để phục vụ đầu tư phát triển, đặc biệt nguồn vốn dài hạn đầu tư cho cơ sở hạ tầng là rất lớn. Tỷ lệ vốn đầu tư toàn xã hội trên tổng sản phẩm trong nước (GDP) của Việt Nam năm 2009 lên đến 42,4% và bình quân của cả giai đoạn 1995 – 2009 là 30,7%/năm 1 . Nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho đầu tư phát triển, Việt Nam đã đẩy mạnh huy động vốn cả trong và ngoài nước, trong đó phát hành trái phiếu Chính phủ (TPCP) là một kênh quan trọng.