PHẦN MỞ ĐẦU 1. SỰ CẦN THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Trong tài chính doanh nghiệp có 3 quyết định cơ bản: quyết định đầu tƣ, quyết định tài trợ và quyết định chi trả cổ tức. Cả ba quyết định trên đều phải nhất quán với mục tiêu nhằm tối đa hóa giá trị doanh nghiệp. Ta cần phải thấy rằng, các quyết định này liên quan với nhau theo một cách nào đó.
Thí dụ, các nhà đầu tƣ của một doanh nghiệp ấn định mức lợi nhuận tƣơng lai và tiềm năng cổ tức tƣơng lai; cấu trúc vốn ảnh hƣởng đến chi phí sử dụng vốn, và đến lƣợt mình chi phí sử dụng vốn ấn định một phần đến số cơ hội đầu tƣ có thể chấp nhận đƣợc. Khi lập các quyết định tƣơng quan lẫn nhau này, mục tiêu là tối đa hóa tài sản của cổ đông. Để đạt đƣợc mục tiêu tối đa hóa giá trị doanh nghiệp, các doanh nghiệp phải thực hiện nhiều biện pháp, trong đó việc lựa chọn một cấu trúc vốn hợp lý là một trong những biện pháp hết sức quan trọng và cần thiết. Và chính sách sử dụng nợ vay đã đƣợc đặt ra.
Một doanh nghiệp lựa chọn một chính sách sử dụng nợ vay dựa vào đâu? Có chính sách nào tối ƣu cho tất cả các doanh nghiệp? Trên thực tế các doanh nghiệp ở Việt Nam nói chung và ở TP.HCM nói riêng lựa chọn chính sách sử dụng nợ vay nào? Những chính sách đó có nhất quán với mục tiêu tối đa hóa tài sản của cổ đông?. Hiện nay trong xu thế hội nhập việc sử dụng đòn bẩy tài chính là tối quan trọng đối với các doanh nghiệp Việt Nam nhằm đem lại lợi nhuận nhiều nhất cho đơn vị mình. Sử dụng nợ vay giúp luân chuyển nhanh và sử dụng có hiệu quả đồng vốn trong lƣu thông (nhất là tiền nhàn rỗi). Tại Việt Nam, cụ thể hơn tại TP.HCM, các công ty cổ phần vẫn chƣa hình dung rõ nét chính sách sử dụng nợ vay là nhƣ thế nào, nên đi vay bao nhiêu là đủ và chƣa nhận thức đúng mức độ ảnh hƣởng của các yếu tố tác động đến chính sách sử dụng nợ vay của họ ra sao.
Việc đi vay nợ và sử dụng nguồn vốn này của các doanh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 nghiệp còn mang nặng tính tự phát, chƣa có tính chiến lƣợc dài hạn. Chính trong tình hình đó, chúng ta rất cần thiết phải có những công trình nghiên cứu làm rõ về chính sách đi vay nợ, cách thức xây dựng chính sách đi vay nợ tối ƣu, cũng nhƣ việc đánh giá tầm quan trọng của nó đối với mỗi doanh nghiệp. Việc xem xét chính sách sử dụng nợ vay và các yếu tố tác động đến việc sử dụng nợ vay của các công ty cổ phần tại TP.HCM cũng nhƣ tại Việt Nam sẽ mang lại cho các nhà quản trị tài chính một cái nhìn tổng thể đối với nợ vay. Làm cơ sở để đƣa ra các quyết định, các giải pháp để nâng cao hiệu quả sử dụng đồng vốn vay.
Ở Việt Nam, nghiên cứu về đề tài này vẫn còn đang ở mức độ sơ khai. Liệu những công trình nghiên cứu ở các nƣớc trên thế giới có rập khuôn hoàn toàn ở Việt Nam ? Xuất phát từ những nhu cầu cấp thiết trên, tôi xin đi vào nghiên cứu “Phân tích tình hình sử dụng nợ vay của các công ty cổ phần tại thành phố Hồ Chí Minh”. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Vận dụng lý thuyết đoạt giải Nobel kinh tế về vấn đề vay nợ của M&M để xem xét chính sách sử dụng nợ vay của các công ty cổ phần tại TP.HCM cũng nhƣ tại Việt Nam trong giai đoạn hiện nay; Xem xét thực trạng tình hình sử dụng nợ vay của một số công ty cổ phần tại TP.HCM và tại Việt Nam nói chung trong giai đoạn hiện nay; Đánh giá các yếu tố tác động đến chính sách sử dụng nợ vay của các công ty cổ phần tại TP.HCM và tại Việt Nam để tìm ra các nguyên nhân của việc sử dụng đó; Phân tích những bất cập trong việc lựa chọn chính sách sử dụng nợ vay của các công ty cổ phần tại TP.HCM và tại Việt Nam trong giai đoạn hiện nay; Kết hợp với việc xem xét một số kinh nghiệm sử dụng nợ vay của một số doanh nghiệp ở các nƣớc phát triển trên thế giới; để từ đó đi đến những gợi ý cho LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 việc lựa chọn phù hợp chính sách sử dụng nợ vay của các doanh nghiệp trong thời gian tới. ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là các công ty cổ phần sử dụng nợ vay của các tổ chức tín dụng, các cá nhân và các thành phần kinh tế khác tại TP.
Sở dĩ tôi giới hạn nghiên cứu chính sách sử dụng nợ vay chỉ ở các công ty cổ phần tại TP.HCM là vì TP.HCM là trung tâm kinh tế lớn nhất Việt Nam, nơi diễn ra các hoạt động kinh tế tài chính sôi động nhất cả nƣớc. Hơn nữa, ta có thể thấy rằng các công ty cổ phần tại TP.HCM là những doanh nghiệp tiêu biểu trong việc nhận thức đƣợc tầm quan trọng cũng nhƣ ảnh hƣởng của chính sách sử dụng nợ vay đến giá trị doanh nghiệp. PHẠM VI NGHIÊN CỨU Lập bảng câu hỏi để khảo sát, đo lƣờng mức độ tác động của các yếu tố lên chính sách sử dụng nợ vay của các công ty cổ phần tại TP. Nghiên cứu này chỉ nhằm tạo cho các công ty cổ phần tại TP.HCM nói riêng, tất cả các doanh nghiệp tại Việt Nam nói chung một mức độ nhận thức đúng đắn và hợp lý về tầm quan trọng của chính sách sử dụng nợ vay và ảnh hƣởng của nó đến giá trị doanh nghiệp nhƣ thế nào thông qua phân tích dựa trên lý thuyết đạt giải Nobel của M&M và phân tích các bất hoàn hảo của M&M trong thực tế.
Do đó, nghiên cứu này bỏ qua rất nhiều quan điểm của các lý thuyết về việc sử dụng nợ vay khác. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Tổng quát, phƣơng pháp nghiên cứu của luận văn đi từ cơ sở lý thuyết đến thực tiễn tại TP.HCM trong những năm qua và từ đó đƣa ra những nhận xét, đánh giá, phân tích và cuối cùng là đƣa ra những gợi ý nhằm giúp các công ty cổ phần tại LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.HCM nói riêng cũng nhƣ tại Việt Nam nói chung có thể có đƣợc chính sách sử dụng nợ vay phù hợp. Nghiên cứu đƣợc thực hiện thông qua hai bƣớc chính: nghiên cứu sơ bộ và nghiên cứu chính thức. - Nghiên cứu sơ bộ đƣợc thực hiện thông qua việc nghiên cứu các tài liệu, số liệu của các bài viết, các bài phân tích, bài báo cáo về việc sử dụng nợ vay của các công ty cổ phần tại TP.HCM cũng nhƣ là tại Việt Nam.
Nghiên cứu này đƣợc dùng để khám phá, điều chỉnh và bổ sung các yếu tố tác động đến chính sách sử dụng nợ vay của các công ty cổ phần tại TP.HCM và mô hình lý thuyết về mối quan hệ giữa các yếu tố đó tác động đến chính sách sử dụng nợ vay. - Nghiên cứu chính thức đƣợc thực hiện bằng phƣơng pháp nghiên cứu nhƣ sau: kỹ thuật phỏng vấn trực tiếp các công ty cổ phần tại TP.HCM thông qua bảng câu hỏi chi tiết đƣợc sử dụng để thu thập dữ liệu. Mẫu đƣợc chọn theo phƣơng pháp ngẫu nhiên với kích thƣớc n = 50. Nghiên cứu này nhằm kiểm định thang đo lƣờng và mô hình lý thuyết.
Việc kiểm định thang đo lƣờng và mô hình lý thuyết đƣợc thực hiện thông qua phần mềm xử lý thống kê SPSS. NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA ĐỀ TÀI Tuy còn nhiều hạn chế nhƣng đề tài cũng có những điểm mới sau: - Phân tích đƣợc tình hình sử dụng nợ vay của một số công ty cổ phần tại TP.HCM, việc sử dụng đòn bẩy tài chính và mức độ ảnh hƣởng của nó đến giá trị doanh nghiệp của các công ty này nhƣ thế nào. - Đƣa ra những yếu tố thực tế và đánh giá mức độ ảnh hƣởng của những yếu tố đó lên chính sách sử dụng nợ vay của các công ty cổ phần tại TP.HCM nói riêng và tại Việt Nam nói chung trong thời gian qua; - Đƣa ra đƣợc những bất cập nổi bật trong chính sách sử dụng nợ vay hiện nay của các doanh nghiệp Việt Nam. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 - Đồng thời, nhấn mạnh tầm quan trọng trong việc xây dựng chính sách sử dụng nợ vay của các doanh nghiệp và đƣa ra những gợi ý cho việc sử dụng nợ vay phù hợp.
KẾT CẤU ĐỀ TÀI Luận văn đƣợc trình bày thành ba phần: - Chƣơng 1: Tổng quan về nợ vay trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Trong phần này nêu tổng quát về các nguồn tài trợ nợ vay dài hạn cho doanh nghiệp; nêu lên khái niệm và các yếu tố ảnh hƣởng đến chi phí sử dụng vốn vay; trình bày về rủi ro tài chính, đòn bẩy tài chính và tác dụng của việc sử dụng đòn bẩy tài chính; nêu lên khái niệm và ý nghĩa của các tỷ số đòn bẩy tài chính. Ngoài ra, chƣơng này còn trình bày lý thuyết của MM về cấu trúc vốn và cuối cùng là nêu lên vấn đề sử dụng nợ vay của một số doanh nghiệp trên thế giới và rút ra bài học cho các doanh nghiệp Việt Nam. - Chƣơng 2: Thực trạng tình hình sử dụng nợ vay của các công ty cổ phần tại thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay Chƣơng 2 bắt đầu bằng việc giới thiệu đặc điểm của thị trƣờng vốn vay tại TP.HCM trong đó nêu lên đƣợc các đặc điểm của thị trƣờng vốn vay dài hạn chủ yếu là hệ thống ngân hàng, thị trƣờng trái phiếu và thị trƣờng thuê tài chính. Trong chƣơng này cũng trình bày đặc điểm chính sách sử dụng nợ vay của các công ty cổ phần tại TP.HCM trong giai đoạn hiện nay.
Kế đến, chƣơng này phân tích tình hình sử dụng nợ vay của một số công ty cổ phần tại TP. Cuối cùng, đề tài đánh giá mức độ quan trọng của các yếu tố tác động chủ yếu đến chính sách sử dụng nợ vay và phân tích các yếu tố này dựa trên kết quả khảo sát một số công ty cổ phần tại TP. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 - Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện tình hình sử dụng nợ vay của các công ty cổ phần tại thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay Chƣơng 3 đƣa ra các giải pháp giúp các doanh nghiệp tại TP.HCM cũng nhƣ tại Việt Nam hoàn thiện hơn nữa chính sách sử dụng nợ vay của mình.