LỜI MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết nghiên cứu: Trong xu hướng quốc tế hoá mạnh mẽ nền kinh tế thế giới, Việt Nam đã chính thức trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) kể từ ngày 01/11/2007. Sự kiện này sẽ mở ra các cơ hội cũng như các thách thức cho nền kinh tế Việt Nam nói chung và ngành Ngân hàng nói riêng vì ngày càng hội nhập sâu và rộng hơn vào nền kinh tế thế giới. Do đó, vấn đề nâng cao khả năng cạnh tranh của các Ngân hàng thương mại Việt Nam với các Ngân hàng nước ngoài, mà trước mắt là nâng cao chất lượng tín dụng, giảm thiểu rủi ro, đã trở nên cấp thiết đối với hệ thống Ngân hàng thương mại Việt Nam.
Thực tiễn hoạt động kinh doanh của Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển TP Cần Thơ trong những năm gần đây bộc lộ nhiều yếu kém: Thị phần hoạt động ngày càng thu hẹp, lợi nhuận bình quân trên đầu người ngày càng giảm dần, năng lực tài chính không trích đủ dự phòng rủi ro theo qui định…Là cán bộ công tác nhiều năm tại phòng kế hoạch Tổng hợp, chuyên viên hỗ trợ Ban Giám Đốc trong công tác lập kế hoạch và phân tích báo cáo kết quả kinh doanh hàng năm, tôi đã thấy được nguyên nhân ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển TP Cần Thơ trong những năm qua chính là tổn thất từ hoạt động tín dụng. Xuất phát từ lý do trên tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Phân tích một số nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển TP Cần Thơ” nhằm tìm ra những nguyên nhân chính ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng, từ đó đề xuất những giải pháp phù hợp để phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh và vị thế của Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển TP Cần Thơ. Mục tiêu nghiên cứu: 2. Mục tiêu chung: Mục tiêu chung của đề tài này là phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng, trên cơ sở đó đề ra các giải pháp nhằm hạn chế rủi ro tín dụng tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển TP Cần Thơ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Mục tiêu cụ thể: Mục tiêu 1: Phân tích hiệu quả hoạt động tín dụng tại Ngân hàng Đầu tư & Phát triển TP Cần Thơ. Mục tiêu 2: Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng. Mục tiêu 3: Đề xuất các giải pháp nhằm phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển TP Cần Thơ. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu: 3.
Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng và các giải pháp nhằm hạn chế rủi ro tín dụng. Phạm vi nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu thực trạng, phân tích một số yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng của Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển TP Cần Thơ. 25/04/2007 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài: Qua kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ giúp cho Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển TP Cần Thơ có cái nhìn toàn diện hơn về hoạt động tín dụng.
Đề xuất những biện pháp phòng ngừa hữu hiệu góp phần giảm thiểu rủi ro, nâng cao chất lượng tín dụng, đảm bảo hiệu quả hoạt động kinh doanh, phát triển Ngân hàng ổn định và bền vững. Kết cấu của luận văn: Bố cục của đề tài nghiên cứu “Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển TP Cần Thơ” được chia thành phần giới thiệu, 3 chương với kết cấu và kết luận với chi tiết như sau: Phần giới thiệu: là các nội dung nhằm sơ lược lý do nghiên cứu, mục tiêu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, ý nghĩa và tính thực tiễn của đề tài. Chƣơng 1: Lý luận chung về tín dụng - Trình bày một cách tổng quát về tín dụng Ngân hàng, cơ sở lý thuyết về rủi ro tín dụng và các nguyên nhân gây ra rủi ro LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ngoài ra trong chương này còn trình bày các phương pháp sử dụng trong nghiên cứu.
Chƣơng 2: Thực trạng về hoạt động tín dụng và rủi ro tín dụng tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển TP Cần Thơ - Nêu khái quát về Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Chi nhánh TP Cần Thơ, tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng qua 03 năm (2007-2009). Ngoài ra, nội dung chương này cũng tiến hành phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động tín dụng của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Chi nhánh TP Cần Thơ thông qua số liệu thứ cấp; Trình bày kết quả nghiên cứu, bao gồm kết quả thu được từ phân tích mô hình hồi quy và kết quả nghiên cứu định tính. Chƣơng 3: Trên cơ sở phân tích các nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng, đề tài sẽ đưa ra một số giải pháp nhằm hạn chế rủi ro tín dụng tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển TP Cần Thơ và đề xuất những kiến nghị nhằm thực hiện các giải pháp đã đề ra. Kết luận: Đánh giá cô đọng kết quả thu được của đề tài.
Lƣợc khảo các nghiên cứu có liên quan: Như đã trình bày, tín dụng là hoạt động chủ yếu của các NHTM Việt Nam hiện nay, nó mang lại nguồn thu đáng kể cho Ngân hàng. Tuy nhiên, bản thân tín dụng lại chứa đựng rất nhiều rủi ro nên các Ngân hàng luôn tìm cách nhằm kiểm soát và hạn chế đến mức thấp nhất rủi ro tín dụng. Đã có rất nhiều nghiên cứu về vấn đề này, chúng tôi xin trình bày một số tài liệu có liên quan đến đề tài nghiên cứu. - Trần Đức Tuấn (2001) dựa vào số liệu thứ cấp, ý kiến cán bộ Ngân hàng và những thông tin từ báo chí, từ đó u ra một số nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng của các NHTM Nhà nước tại Cần Thơ là: Ngân hàng chủ quan trong cho vay, cán bộ tín dụng thiếu thông tin và năng lực phân tích thông tin, do hoạt động sản xuất kinh doanh của khách hàng gặp thiên tai.Đề tài cũng đã đề ra một số biện pháp nhằm kiểm soát rủi ro tín dụng của các NHTM Nhà nước.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 - Trần Quang Phương (2000) đã nêu ra một số nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng đối với các NHTM tỉnh Cần Thơ là: Công tác quản lý của Ngân hàng yếu, Ngân hàng thiếu thông tin về khách hàng, Ngân hàng thực hiện không nghiêm quy chế tín dụng.Trên cơ sở phân tích, đánh giá đề tài cũng đề ra một số giải pháp nhằm hạn chế rủi ro tín dụng. - Trịnh Minh Hưng (2005) cho rằng một số nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam là: Sự thay đổi của môi trường pháp lý, thông tin chưa đầy đủ, tâm lý chỉ cho vay doanh nghiệp Nhà nước, quyết định cho vay chưa chặt chẽ.Đề tài cũng đề ra một số giải pháp phòng ngừa. Qua tham khảo những nghiên cứu về rủi ro tín dụng thông tin trên báo chí cộng với kinh nghiệm của bản thân để phân tích các nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng, trên cơ sở đó đề ra những giải pháp kiểm soát và phòng ngừa. Tại Thành phố Cần thơ, theo tìm hiểu của chúng tôi đến nay vẫn chưa có nghiên cứu nào sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng để phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại các Ngân hàng thương mại.
Đây có thể được coi là điểm mới của nghiên cứu này. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 CHƢƠNG I LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÍN DỤNG VÀ RỦI RO TÍN DỤNG 1. Lý luận chung về tín dụng: 1. Khái niệm tín dụng: - Tín dụng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa) giữa bên cho vay (Ngân hàng và các định chế tài chính khác) và bên đi vay (cá nhân, doanh nghiệp và các chủ thể khác), trong đó bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận, bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện vốn gốc và lãi cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán.
- Hoạt động tín dụng là việc tổ chức tín dụng sử dụng nguồn vốn tự có, vốn huy động để cấp tín dụng. - Cấp tín dụng là việc các tổ chức tín dụng thỏa thuận để khách hàng sử dụng một khoản tiền với nguyên tắc có hoàn trả bằng các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bảo lãnh Ngân hàng và các nghiệp vụ khác. - Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó các tổ chức tín dụng giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền vào mục đích và thời gian nhất định theo nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Phân lọai tín dụng: 1.
Căn cứ theo mục đích: - Cho vay bất động sản. - Cho vay công nghiệp và thương mại. - Cho vay nông nghiệp. - Cho vay các định chế tài chính.
- Cho vay cá nhân. Căn cứ theo thời hạn cho vay: - Cho vay ngắn hạn. - Cho vay trung hạn. - Cho vay dài hạn.
Căn cứ theo mức độ tín nhiệm đối với khách hàng: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 - Cho vay không đảm đảm bảo. - Cho vay có đảm bảo. Căn cứ vào phương pháp hoàn trả. - Cho vay trực tiếp.
- Cho vay gián tiếp theo các loại sau: + Chiết khấu thương mại. + Mua các phiếu bán hàng tiêu dùng và máy móc nông nghiệp trả góp. + Nghiệp vụ bao thanh toán (nghiệp vụ factoring). Ngoài các loại cho vay trên đây, Ngân hàng còn thực hiện các nghiệp vụ bảo lãnh cho khách hàng bằng uy tín của mình.
Rủi ro tín dụng và nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng: 1. Khái niệm: - Rủi ro tín dụng là các tổn thất phát sinh từ việc khách hàng không trả được đầy đủ cả gốc và lãi của khoản vay hoặc khách hàng thanh toán nợ gốc và lãi không đúng hạn sau khi được cấp các khoản tín dụng.