ĐẶT VẤN ĐỀ 1.1 Giới thiệu chung: Xây dựng là ngành kinh tế lớn, sản phẩm xây dựng tạo ra tài sản cố định cho nền kinh tế. Đầu tư xây dựng và phát triển đô thị thường chiếm tỉ trọng hơn 70% tổng đầu tư phát triển toàn xã hội và có tầm ảnh ưởng lớn đến phát triển kinh tế xã hội đất nước. Quản lý chi phí đầu tư xây dựng và chi phí dịch vụ hạ tầng kỹ thuật đô thị có vai trò quan trọng trong việc quản lý đầu tư xây dựng và phát triển đô thị, là nhân tố cơ bản liên quan đến thất thoát, lãng phí và hiệu quả kinh tế của dự án đầu tư xây dựng và phát triển đô thị.[1] Hệ thống cơ chế chính sách về quản lý chi phí đầu tư xây dựng và phát triển đô thị đã liên tục được đổi mới trong những năm vừa qua , từng bước chuyển đổi theo cơ chế thị trường và thông lệ quốc tế, được bắt đầu từ Nghị định số 99/2007/NĐ-CP ngày 13 tháng 06 năm 2007 của Chính phủ về quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình (đánh dấu bằng việc chuyển đổi nguyên tắc quản lý chi phí đầu tư xây dựng theo cơ chế thị trường và bổ sung công cụ quản lý chi phí là chỉ số giá xây dựng), tiếp đó là nghị định số 112/2009/NĐ-CP ngày 14 tháng 12 năm 2009 của Chính phủ về Quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình ( đánh dấu bằng việc khẳng định giá xây dựng xác định theo giá thị trường), hiện nay là Nghị định số 32/2015/NĐ-CP ngày 25/03/2015 của Chính phủvề quản lý chi phí đầu tư xây dựng và các Thông tư hướng dẫn lập và quản lý chi phí dịch vụ công ích.2 Xác định vấn đề nghiên cứu: Hệ thống định mức và giá xây dựng là công cụ quan trọng trong quản lý chi phí đầu tư xây dựng và dịch vụ đô thị, được dùng để xác định và điều chỉnh tổng mức đầu tư, dự toán xây dựng, giá gói thầu, giá hợp đồng, giá dịch vụ đô thị…, tạo thị trường xây dựng HVTH: TRẦN HỮU LUÂN MSHV : 7140698 Page 13 Luận văn thạc sĩ GVHD : TS Đinh Công Tịnh minh bạch, cạnh tranh, chống thất thoát, lãng phí trong đầu tư xây dựng và dịch vụ đô thị, nâng cao hiệu quả đầu tư xây dựng công trình. Mặc dù nhiều năm qua, nội dung quản lý định mức và giá xây dựng theo từng giai đoạn đã có nhứng thay đổi và đạt được những kết quả tích cực, góp phần vào quá trình đổi mới quản lý chi phí đầu tư xây dựng và dịch vụ đô thị theo hướng phù hợp với cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế.
Tuy nhiên so với yêu cầu quản lý hiện nay còn bộc lộ nhiều hạn chế, tồn tại sau: + Định mức xây dựng được công bố hiện nay không phù hợp cơ chế thị trường, chưa theo kịp những thay đổi của các tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng mới, về cơ bản chỉ được áp dụng cứng đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách. Đồng thời, thiếu hệ thống định mức cơ sở về năng suất lao động và năng suất máy, thiết bị thi công cho việc xác định đơn giá, dự toán, năng lực của các chủ thể liên quan còn hạn chế. + Đơn giá xây dựng hiện hành chưa bảo đảm nguyên tắc tính đúng, tính đủ phù hợp điều kiện xây dựng và giá thị trường tại các khu vực xây dựng Thực tế triển khai đầu tư xây dựng cho thấy hệ thống định mức đã quá lạc hậu, chưa phù hợp công nghệ, thiết bị ngày càng phát triển. Chặng đường để hoàn thiện hệ thống này còn rất chông gai, đòi hỏi sự chắc chắn, tính khoa học, bám sát xu hướng xây dựng trong nước và trên thế giới Việc sớm xây dựng và hoàn chỉnh hệ thống định mức và giá xây dựng là rất cần thiết và cấp bách.Tình trạng chậm trễ này diễn ra đối với tất cả các ngành kinh tế, nếu không kịp thời thay đổi, cập nhật, chắc chắn sẽ bị tụt hậu.
[2] Nhận thấy nhu cầu cấp bách, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2038/QĐ-TTg ngày 18/12/2017 về việc phê duyệt Đề án Hoàn thiện hệ thống định mức và giá xây dựng. HVTH: TRẦN HỮU LUÂN MSHV : 7140698 Page 14 Luận văn thạc sĩ GVHD : TS Đinh Công Tịnh Ngày 27/02/2018, Bộ Xây dựng đã ban hành Quyết định 220/QĐ-BXD về việc thành lập Ban chỉ đạo Đề án Hoàn thiện hệ thống định mức và giá xây dựng nhằm triển khai thực hiện các nhiệm vụ Đề án được nêu trong Quyết định số 2038/QĐ-TTg ngày 18/12/2017 của Thủ tướng Chính phủ. Xuất phát từ lý do trên, tác giả chọn đề tài: “Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc xây dựng hệ thống định mức, giá xây dựng công trình và đề xuất giải pháp” nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc xây dựng hệ thống định mức, giá xây dựng công trình, từ đó đưa ra giải pháp để nâng cao hiệu quả xây dựng hoàn thiện hệ thống định mức, giá xây dựng công trình.3 Mục tiêu nghiên cứu: - Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc xây dựng hệ thống định mức, giá xây dựng công trình. - Đề xuất giải pháp để nâng cao hiệu quả xây dựng hệ thống định mức, giá xây dựng công trình.4 Phạm vi nghiên cứu: - Hệ thống định mức kinh tế - kỹ thuật: định mức cơ sở và định mức dự toán; - Định mức chi phí: định mức tính theo tỷ lệ và tính theo giá trị; - Hệ thống giá xây dựng: đơn giá xây dựng tổng hợp, đơn giá xây dựng chi tiết, đơn giá vật liệu, đơn giá nhân công, giá ca máy và thiết bị thi công.
- Thời gian nghiên cứu: Tháng 2/2018 đến tháng 6/2018 1.5 Tầm quan trọng của nghiên cứu: 1.1 Về mặt học thuật Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc xây dựng hệ thống định mức, giá xây dựng công trình HVTH: TRẦN HỮU LUÂN MSHV : 7140698 Page 15 Luận văn thạc sĩ GVHD : TS Đinh Công Tịnh Xác định các yếu tố quan trọng có tương quan đáng kể tới việc xây dựng hệ thống định mức, giá xây dựng công trình.2 Về mặt thực tiễn Đề xuất mục tiêu, quan điểm, định hướng và giải pháp đổi mới quản lý hệ thống định mức và giá xây dựng thời gian tới. Giúp cơ quan Nhà nước sớm xây dựng và hoàn chỉnh hệ thống định mức và đơn giá xây dựng nhằm kịp thời thay đổi với tình hình hiện tại, tránh bị tụt hậu. Nâng cao hiệu quả kinh tế, chống thất thoát, lãng phí trong đầu tư xây dựng. HVTH: TRẦN HỮU LUÂN MSHV : 7140698 Page 16 Luận văn thạc sĩ GVHD : TS Đinh Công Tịnh CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN 2.1 Các khái niệm và định nghĩa 2.1 Khái niệm định mức Định mức dự toán xây dựng công trình (sau đây gọi tắt là định mức dự toán) là định mức kinh tế – kỹ thuật thể hiện mức hao phí về vật liệu, lao động và máy thi công đế hoàn thành một đơn vị khối lượng công tác xây dựng như lm1 tường gạch, lm3 bê tông, lm2 lát gạch, 1 tấn cốt thép, 100m dài cọc .v… từ khâu chuẩn bị đến khâu kết thúc công tác xây dựng (ké cả những hao phí cần thiết do yêu cầu kỹ thuật và tổ chức sản xuất nhằm đảm bảo thi công xây dựng liên tục, đúng quy trình, quy phạm kỹ thuật).
[3] Định mức dự toán bao gồm định mức kinh tế – kỹ thuật và định mức chi phí tỷ lệ. Định mức kinh tế – kỹ thuật là căn cứ để lập đơn giá xây dựng công trình, giá xây dựng tổng hợp. Định mức kinh tế – kỹ thuật bao gồm: định mức dự toán xây dựng công trình (phần xây dựng, lắp đặt, khảo sát, sửa chữa, thí nghiệm vật liệu, cấu kiện và kết cấu xây dựng) và các định mức xây dựng khác. Định mức chi phí tỷ lệ được tính bằng tỷ lệ phần trăm trên chi phí theo quy định dùng để xác định chi phí của một số loại công việc trong đầu tư xây dựng không cần xác định theo phương pháp lập dự toán.
Định mức chi phí tỷ lệ dùng đế xác định chi phí của một số loại công việc trong hoạt động xây dựng bao gồm: định mức chi phí quản lý dự án, chi phí tư vấn đầu tư xây dựng, chi phí chung, trực tiếp phí khác, thu nhập chịu thuế tính trước, chi phí nhà tạm tại hiện trường đế ở và điều hành thi công và một số định mức chi phí tỷ lệ khác.2 Nội dung định mức HVTH: TRẦN HỮU LUÂN MSHV : 7140698 Page 17 Luận văn thạc sĩ GVHD : TS Đinh Công Tịnh Định mức dự toán xây dựng công trình thể hiện mức hao phí về vật liệu, nhân công và máy thi công để hoàn thành một đơn vị khối lượng công tác xây dựng, từ khâu chuẩn bị đến khâu kết thúc công tác xây dựng. –Mức hao phí vật liệu: Là số lượng vật liệu chính, vật liệu phụ, các cấu kiện hoặc các bộ phận rời lẻ, vật liệu luân chuyển cần cho việc thực hiện và hoàn thành một đơn vị khối lượng công tác xây dựng. –Mức hao phí lao động: Là số ngày công lao động của công nhân trực tiếp và phục vụ theo cấp bậc thực hiện và hoàn thành một đơn vị khối lượng công tác xây dựng. –Mức hao phí máy thi công: Là số ca sử dụng máy và thiết bị thi công chính và phụ để hoàn thành một đơn vị khối lượng công tác xây dựng.2 Đơn giá xây dựng công trình 2.1 Khái niệm giá xây dựng công trình: Hệ thống giá xây dựng công trình bao gồm: đơn giá xây dựng công trình và giá xây dựng tổng hợp được dùng để lập, điều chỉnh chi phí xây dựng trong tổng mức đầu tư, dự toán công trình.
–Đơn giá xây dựng công trình là chỉ tiêu kinh tế – kỹ thuật tổng hợp, bao gồm toàn bộ chi phí trực tiếp về vật liệu, nhân công và máy thi công để hoàn thành một đơn vị khối lượng công tác xây dựng của công trình xây dựng cụ thể. –Giá xây dựng tổng hợp là chỉ tiêu kinh tế – kỹ thuật bao gồm toàn bộ chi phí cần thiết để hoàn thành một nhóm loại công tác xây dựng, một đơn vị kết cấu, bộ phận của công trình.2 Yêu cầu đối với đơn giá xây dựng công trình: Giá xây dựng công trình phải thể hiện đầy đủ đặc điểm công trình, vị trí thi công, yêu cầu kỹ thuật điều kiện thi công, biện pháp thi công, chế độ chính sách và mặt bằng giá cả thị trường tại thời điểm thi công xây dựng công trình.
