PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hiện nay, số lƣợng các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ tham gia vào thị trƣờng ngày càng đông (có khoảng 29 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ năm 2018) đã làm cho thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam luôn có sự cạnh tranh gay gắt về sản phẩm, kênh phân phối, dịch vụ khách hàng, hoạt động đầu tƣ kinh doanh…Trong quá trình này, buộc các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ trong nƣớc phải cơ cấu lại bộ máy hoạt động, tìm ra các giải pháp thích hợp để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp mình. Một số giải pháp mà các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ thƣờng áp dụng nhƣ: Nâng cao năng lực tài chính, đa dạng hóa sản phẩm để ngày càng đáp ứng đƣợc nhu cầu đa dạng của khách hàng, cải tiến công nghệ quản lý, ứng dụng thƣơng mại điện tử trong giao dịch với khách hàng, chú trọng phát triển thƣơng hiệu, chú trọng phát triển nguồn nhân lực, đa dạ hóa kênh phân phối…Quá trình cạnh tranh diễn ra liên tục, thị phần của các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ liên tục thay đổi, thị trƣờng bảo hiểm phát triển và sôi động cũng làm cho dịch vụ chất lƣợng bảo hiểm của các doanh nghiệp ngày càng đƣợc chú trọng và nâng cao. Đây cũng là những nhân tố để thúc đẩy thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam phát triển và cạnh tranh lành mạnh.
Trong giai đoạn hiện nay, thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ trở nên sôi động hơn khi ngày càng có nhiều doanh nghiệp tham gia lĩnh vực này, chƣa kể hội nhập quốc tế đã thu hút thêm nhiều doanh nghiệp nƣớc ngoài vào thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ tại Việt Nam, điều này đồng nghĩa với sự cạnh tranh trong ngành cũng trở nên gay gắt hơn. Trƣớc tình hình đó, các doanh nghiệp bảo hiểm cần tìm ra những giải pháp phù hợp để tạo dựng bộ máy tái cơ cấu hoạt động và nâng cao năng lực cạnh tranh hiện có. Các giải pháp thƣờng đƣợc các doanh nghiệp sử dụng nhƣ bao gồm nâng cao hiệu quả tài chính, khác biệt hóa sản phẩm để khai thác nhiều phân khúc khách hàng hơn, cải tiến kỹ thuật quản lý, tăng cƣờng ứng dụng công nghệ trong quản lý bảo hiểm, phát triển thƣơng hiệu có trọng tâm, mở rộng mạng lƣới 1 phân phối. Nhƣ vậy, để giành đƣợc thị phần thì các doanh nghiệp bảo hiểm phải chú trọng khai thác các nguồn lực hiện có để nâng cao năng lực cạnh tranh của mình.
Là một trong những doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ hàng đầu thị trƣờng Việt Nam, công ty bảo hiểm Pjico Hà Nội đã có gần 30 năm trong ngành và dần khẳng định uy tín, thƣơng hiệu của doanh nghiệp mình. Tuy nhiên, so với những đối thủ lớn nhƣ Bảo Việt, PVI, PTI thì thị phần của công ty Pjico Hà Nội còn khá hạn chế, chỉ chiếm khoảng 6,31% thị phần bảo hiểm tính theo doanh thu bảo hiểm gốc; bên cạnh đó công ty còn hạn chế về năng lực tài chính, điều này thể hiện qua nguồn vốn chủ sở hữu chiếm tỷ trọng thấp dƣới 25% trong tổng vốn; hạn chế về nguồn nhân lực; năng lực cạnh tranh công nghệ còn chậm so với xu hƣớng phát triển. Với những hạn chế đó thì việc nghiên cứu năng lực cạnh tranh của công ty bảo hiểm Pjico Hà Nội là điều cần thiết để định hƣớng con đƣờng đi đúng đắn cho công ty. Vì vậy, với ý nghĩa đó, tác giả lựa chọn thực hiện đề tài“Nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty bảo hiểm Pjico Hà Nội” làm nội dung nghiên cứu cho luận văn thạc sĩ của mình.
Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích nghiên cứu Mục đích nghiên cứu của luận văn là đƣa ra những giải pháp khả thi nhằm giúp Công ty bảo hiểm Pjico Hà Nội nâng cao năng lực cạnh tranh của mình trong thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ 2. Nhiệm vụ nghiên cứu - Tổng quan về lý thuyết liên quan đến năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp. - Phân tích, đánh giá các nội dung liên quan đến năng lực cạnh tranh của Công ty Bảo hiểm Pjico Hà Nội, tổng hợp những kết quả và hạn chế - Đề xuất những giải pháp giúp cho Công ty Bảo hiểm Pjico Hà Nội nâng cao hơn nữa năng lực cạnh tranh của mình.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tƣợng nghiên cứu Công ty bảo hiểm PJICO Hà Nội là một thành viên của Tổng Công ty cổ phần Bảo hiểm Petrolimex. Trong suốt quá trình hình thành và phát triển đến nay, Công ty Bảo hiểm PJICO Hà Nội luôn là doanh nghiệp trong top đầu thị trƣờng Bảo hiểm phi nhân thọ tại Hà Nội. Để hiểu rõ vị thế và có hƣớng đi đúng, chiến lƣợc kinh doanh rõ ràng là vô cùng cần thiết đối với hoạt động kinh doanh của công ty.
Vì vậy việc nghiên cứu đề tài “Năng lực cạnh tranh của Công ty Bảo hiểm PJICO Hà Nội” là vấn đề cần thiết để giúp các nhà quản trị Công ty có cái nhìn tổng quan và toàn diện về thị trƣờng cũng nhƣ vị thế của công ty trong mối quan hệ với ngành và thị trƣờng bảo hiểm trong phạm vi trong và ngoài nƣớc. Trên cơ sở những lý luận về lợi thế cạnh tranh, lý thuyết về bảo hiểm phi nhân thọ, luận văn đi sâu nghiên cứu tình hình kinh doanh, đánh giá lợi thế cạnh tranh của công ty bảo hiểm Pjico Hà Nội trong quá trình hội nhập, từ đó đƣa ra những giải pháp nâng cao cạnh tranh cho các công ty bảo hiểm phi nhân thọ nói chung và của công ty bảo hiểm Pjico Hà Nội nói riêng. Luận văn tập trung nghiên cứu về năng lực cạnh tranh của Công ty bảo hiểm Pjico Hà Nội. Phạm vi nghiên cứu - Về không gian: Luận văn nghiên cứu tại Công ty bảo hiểm Pjico Hà Nội địa chỉ tại Tầng 21-22 Tòa nhà MIPEC, Số 229 Tây Sơn, Q.
Đống Đa, Hà Nội. - Về thời gian: Dữ liệu nghiên cứu trong 3 năm 2019, năm 2020 và năm 2021; giải pháp giới hạn đến năm 2023. Về nội dung: Các nội dung về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ bao gồm năng lực tài chính, nguồn nhân lực, marketing, cơ sở vật chất công nghệ, thƣơng hiệu và thị phần. Đóng góp của đề tài nghiên cứu Luận văn góp phần làm phong phú thêm lý thuyết liên quan đến năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp.
Theo đó, thông qua lý thuyết tổng hợp, tác giả phân 3 tích thực tế năng lực cạnh tranh của công ty bảo hiểm Pjico Hà Nội, giúp cho ban lãnh đạo công ty có cái nhìn tổng quan về hoạt động của công ty và năng lực công ty hiện có để có những định hƣớng, chiến lƣợc đi đúng đắn hơn trong thời gian qua. Qua đề tài cũng tạo giá trị tham khảo có các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ khác trên thị trƣờng. Kết cấu luận văn Nội dung chính của luận văn đƣợc kết cấu theo 4 chƣơng: - Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh - Chƣơng 2: Thiết kế phƣơng pháp nghiên cứu - Chƣơng 3: Thực trạng năng lực cạnh tranh của công ty bảo hiểm Pjico Hà Nội - Chƣơng 4: Một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của công ty Pjico Hà Nội 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1.
Nghiên cứu trên thế giới Xoay quanh nội dung về năng lực cạnh tranh có thể nhắc đến chuỗi nghiên cứu của tác giả Michael E. Porter, theo đó tác giả đã có ba đầu sách gồm: Chiến lƣợc cạnh tranh, lợi thế cạnh tranh và lợi thế cạnh tranh quốc gia. Cụ thể: Một nghiên cứu về “các chiến lƣợc cạnh tranh” của Michael E. Porter (1985) trình bày các công cụ cạnh tranh hiệu quả nhất: Trong đó chú trọng chiến lƣợc chi phí thấp, cùng các hoạt động có cấu trúc để định vị chiến lƣợc (Michael E.
Nghiên cứu của Michael E. Porter (1985) về “Lợi thế cạnh tranh” đƣa ra khái niệm về chuỗi giá trị bên trong doanh nghiệp. Theo đó, các doanh nghiệp tạo nên lợi thế cạnh tranh của mình dựa trên cơ cở xây dựng chuỗi giá trị; đồng thời tận dụng các tiềm năng bên ngoài doanh nghiệp” (Michael E. Cũng theo nghiên cứu của Michael E.
Porter (1990) trong “Lợi thế cạnh tranh quốc gia” đã nhận định rằng sự cạnh tranh dựa trên chất lƣợng và nhờ vậy nhiều công ty cạnh tranh với nhau. Ông chỉ ra cá yếu tố nhƣ tài nguyên hay năng suát lao động chƣa phản ánh đầy đủ lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp. Nghiên cứu của James Pearson et.al (2015) đã nghiên cứu về “Chiến lược cạnh tranh của các hãng hàng không trong mạng lưới châu Á nhằm cạnh tranh với những hãng hàng không giá rẻ”. Nội dung nghiên cứu: “Bài báo đã xem xét khả năng chiến lƣợc của 22 trong số các hãng hàng không mạng hàng đầu châu Á trong việc cạnh tranh với những hãng hàng không giá rẻ (LCC), có đƣợc bằng cách phân tích dữ liệu bảng câu hỏi từ các hãng hàng không này về 37 câu trả lời cạnh tranh trên sáu loại câu trả lời riêng rẽ.
Kết quả cho thấy năng lực chiến lƣợc là khác nhau, trong đó Vietnam Airlines có năng lực chiến lƣợc tốt nhất khi cạnh tranh với những LCC và SilkAir yếu nhất. Trong số những hãng khác đang cạnh tranh trực tiếp với 5 các LCC, Malaysia Airlines và Garuda Indonesia có năng lực tốt hơn trong khi Philippine Airlines thì không. Tuy nhiên, cả ba cần phản ứng mạnh hơn nữa với các LCC. Nhìn chung, mạng lƣới các hãng hàng không trong khu vực Đông Nam Á có năng lực chiến lƣợc mạnh nhất và Đông Bắc Á yếu nhất”.
Nghiên cứu của Weisheng Lu và cộng sự (2018) về Những yếu tố thành công then chốt trong đối với năng lực cạnh tranh của các nhà thầu Trung Quốc. Nghiên cứu xác định những yếu tố ảnh hƣởng đến năng lực cạnh tranh của nhà thầu bao gồm: Kỹ năng quản lý dự án, cơ cấu nhân sự, nguồn lực, chiến lƣợc cạnh tranh, mối quan hệ, tài chính, marketing và công nghệ. Nghiên cứu cũng cung cấp những hiểu biết sâu sắc về quản lý năng lực cạnh tranh cho các nhà thầu đang hoạt động trong bối cảnh cụ thể của ngành xây dựng Trung Quốc. Nghiên cứu của Noni Symeonidou et.al (2022), nghiên cứu về “Nguồn gốc của năng lực cạnh tranh: Chiến lược phân bổ nguồn lực, phát triển năng lực và hiệu quả hoạt động của các công ty mới”.