MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Từ trƣớc đến nay giáo dục luôn đƣợc xem là quốc sách hàng đầu, chính vì vậy ngành giáo dục luôn nhận đƣợc sự quan tâm sâu sắc của xã hội, các nhà lãnh đạo, các chuyên gia. Đặc biệt trong thời gian vài năm trở lại đây giáo dục luôn đƣợc sự quan tâm và tạo điều kiện từ các cấp lãnh đạo, của Đảng và Chính phủ, các ban ngành và mọi tầng lớp nhân dân trong xã hội. Cùng với xu thế toàn cầu hóa trong tất cả các lĩnh vực về xã hội, kinh tế, thƣơng mại, khoa học công nghệ và lĩnh vực giáo dục cũng không nằm ngoài xu thế đó.
Nƣớc ta đang ngày càng hội nhập sâu và rộng hơn với thế giới trên nhiều lĩnh vực, nhiều phƣơng diện. Để hội nhập và phát triển đất nƣớc thì giáo dục với chức năng đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao để đáp ứng nhu cầu của lịch sử cần phải phát huy tối đa nội lực, đƣa ra các chính sách, các giải pháp tối ƣu mang tính khoa học tiên tiến để nâng cao chất lƣợng đào tạo nhằm đáp ứng mục tiêu và sứ mạng đã đề ra. Trong xu thế phát triển giáo dục hiện nay, chất lƣợng đào tạo đƣợc tính bằng sản phẩm đầu ra. Ngành giáo dục nƣớc ta đang từng bƣớc nghiên cứu và thay đổi để theo kịp các nƣớc tiên tiến trong khu vực và tiệm cận với thế giới, trong đó Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung vào việc đổi mới chất lƣợng giáo dục bậc THPT.
Các kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, thi tốt nghiệp THPT ngày càng nhận đƣợc sự quan tâm, theo dõi của công luận. Xã hội muốn biết, muốn nắm đƣợc chất lƣợng của các kì thi này để từ đó định hƣớng cho học sinh là con em của họ. Kết quả của kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 không chỉ là kì thi xác định điểm tuyển sinh đầu vào mà còn có ý nghĩa xác định chất lƣợng đào tạo của bậc THCS. Kết quả này nhằm phân luồng học sinh và giúp cho ngành giáo dục của mỗi địa phƣơng kịp thời đƣa ra các giải pháp nhằm nâng cao hơn 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chất lƣợng trong 3 năm học tiếp theo và đƣợc đánh giá bằng kì thi tốt nghiệp THPT.
Từ những hƣớng tiếp cận nhƣ trên về vấn đề chất lƣợng đào tạo trong quá trình học bậc THPT cần đƣợc nghiên cứu xem xét, nhằm giúp các trƣờng nhìn nhận và đánh giá đúng thực trạng của mình, từ đó đƣa ra các giải pháp hoặc những kiến nghị với Sở Giáo dục và Đào tạo nâng cao chất lƣợng đào tạo. Xuất phát từ những lý do đó, đề tài đã chọn vấn đề: “Phân tích mối tương quan giữa điểm thi tuyển sinh đầu vào và điểm thi tốt nghiệp THPT hai môn Toán và Ngữ văn của học sinh trên địa bàn tỉnh Cao Bằng” 2. Ý nghĩa của đề tài Từ thực tiễn của việc phân tích mối tƣơng quan giữa điểm tuyển sinh đầu vào và điểm thi tốt nghiệp (đầu ra) hai môn Toán và Ngữ văn của học sinh THPT trên địa bàn tỉnh sẽ giúp chúng ta biết đƣợc thực chất điểm thi hai môn này giữa hai kỳ thi tuyển sinh và tốt nghiệp là có mối tƣơng quan thuận hay nghịch. Nghĩa là nếu chúng có mối tƣơng quan thuận ta có thể dự đoán đƣợc điểm thi tốt nghiệp của học sinh căn cứ vào điểm thi tuyển sinh đầu vào và ngƣợc lại.
Đề tài sẽ giúp ngành giáo dục Cao Bằng đánh giá lại thực trạng chất lƣợng giảng dạy, học tập của hai môn Toán và Ngữ văn nói riêng, chất lƣợng các chƣơng trình giáo dục bậc THPT của tỉnh nói chung, nhìn nhận đƣợc những kết quả trong công tác dạy và học của các cơ sở giáo dục, từ đó đƣa ra những chiến lƣợc, giải pháp, mô hình và cách thức quản lí phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả và chất lƣợng đào tạo của Sở. Những kết quả nghiên cứu của đề tài cũng sẽ giúp dự đoán chất lƣợng của học sinh đã tốt nghiệp bậc THPT và theo học bậc học cao hơn, từ đó có thể có những kiến nghị về phƣơng thức tuyển chọn vào đại học với các cấp lãnh đạo, quản lí cao hơn. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Những kết quả mong đợi của đề tài Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ giúp đƣa ra đƣợc những nhận định cụ thể về mối tƣơng quan giữa điểm thi đầu vào và điểm thi tốt nghiệp THPT của 2 môn Toán và Ngữ văn.
Qua phân tích và tìm hiểu mối tƣơng quan đó để biết đƣợc những yếu tố ảnh hƣởng đến kết quả của các kì thi; từ đó đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lƣợng đào tạo học sinh bậc THPT trên địa bàn tỉnh. Đối tƣợng, khách thể và phạm vi nghiên cứu 4.1 Khách thể nghiên cứu: Học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Cao Bằng.2 Đối tƣợng nghiên cứu: Điểm thi 2 môn Toán và Ngữ văn của 2 kì thi tuyển sinh đầu vào và thi tốt nghiệp THPT. Mục đích nghiên cứu của đề tài Xác định đƣợc mối tƣơng quan giữa điểm thi đầu vào và điểm thi tốt nghiệp THPT của 2 môn Toán và Ngữ văn. Phạm vi nghiên cứu Đề tài này tiến hành nghiên cứu mối tƣơng quan giữa điểm thi tuyển sinh đầu vào và điểm thi tốt nghiệp THPT 2 môn Toán và Ngữ văn của các học sinh trên địa bàn tỉnh Cao Bằng trong 3 khóa đào tạo: 2008 – 2011, 2009 – 2012; 2010 - 2013.
Số lƣợng học sinh đỗ vào lớp 10 ở các năm học là: - Năm học 2008 – 2009: 6472 học sinh đậu THPT. - Năm học 2009 – 2010: 5167 học sinh đậu THPT.324 học sinh đậu THPT. Số lƣợng học sinh tốt nghiệp THPT (hệ GD THPT) các năm là: - Năm học 2010 - 2011: 5954 học sinh tốt nghiệp THPT. - Năm học 2011 - 2012: 4041 học sinh tốt nghiệp THPT.568 học sinh tốt nghiệp THPT.
10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phƣơng pháp nghiên cứu Đề tài sẽ sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu sau: - Trong nghiên cứu này tác giả sử dụng kết hợp cả phƣơng pháp định lƣợng và phƣơng pháp định tính, tác giả sẽ thu thập dữ liệu điểm thi hai môn Ngữ văn và Toán của các học sinh đã theo học trong 3 khóa đào tạo nêu trên. Đối với điểm thi tốt nghiệp chỉ thu thập dữ liệu điểm thi của học sinh học hệ GDTHPT, không có của các học sinh học hệ GDTX, vì học sinh hệ GDTX đƣợc tuyển vào các trung tâm GDTX trên địa bàn tỉnh theo hình thức xét tuyển mà không thi tuyển đầu vào nhƣ học sinh học hệ GDTHPT. - Hồi cứu các tƣ liệu và các công trình nghiên cứu: Phân tích, tổng hợp và khái quát hoá các tài liệu, các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài.
- Phƣơng pháp phân tích và xử lý số liệu bằng các phần mềm SPSS. Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu Câu hỏi nghiên cứu Điểm thi đầu vào và điểm thi tốt nghiệp THPT trên địa bàn tỉnh Cao Bằng có mối tƣơng quan nhƣ thế nào? Giả thuyết nghiên cứu Giả thuyết H1: Điểm thi đầu vào môn Ngữ văn cao thì điểm thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn cũng cao. Giả thuyết H2: Điểm thi đầu vào môn Toán cao thì điểm thi tốt nghiệp THPT môn Toán cũng cao. Giả thuyết H3: Có sự khác nhau về kết quả đầu ra giữa dân tộc và địa bàn cƣ trú của học sinh.
11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN 1. Lịch sử nghiên cứu Theo quy định của Bộ GD&ĐT, sau khi tốt nghiệp THCS học sinh đƣợc tiếp tục theo học tại một trƣờng THPT, các trung tâm giáo dục thƣờng xuyên, hƣớng nghiệp dạy nghề trong hệ thống giáo dục phổ thông. Quyết định tiếp tục theo học tiếp tại trƣờng THPT hay lựa chọn theo hƣớng khác của học sinh phụ thuộc vào kết quả học lực ở THCS hoặc kết quả điểm thi của kì thi tuyển sinh vào THPT. Trong thực tế, chúng ta thấy rằng, số lƣợng học sinh đạt điểm cao trong kì thi tuyển sinh vào lớp 10 chiếm tỉ lệ không nhỏ nhƣng bên cạnh đó có những em vì nhiều lí do, điều kiện khác nhau mà thành tích chƣa cao.
Lý giải vấn đề trên có rất nhiều ý kiến và quan niệm cho rằng, có sự khác nhau về khu vực sống điển hình nhƣ học sinh ở khu vực thành thị có điều kiện học tập tốt nên sẽ đạt kết quả cao hơn trong kì thi tuyển sinh. Một số quan niệm khác cho rằng sự khác nhau về giới tính cũng ảnh hƣởng tới điểm thi, cụ thể nam giới có điểm thi tốt hơn nữ giới. Một số quan niệm khác cho rằng, do chỉ số IQ cao và thể trạng của cá nhân ảnh hƣởng đến điểm thi. Câu hỏi đặt ra có hay không nếu điểm thi tuyển sinh lớp 10 (đầu vào) của thí sinh cao thì điểm thi tốt nghiệp THPT (đầu ra) sẽ cao và ngƣợc lại điểm thi đầu vào thấp thì điểm thi đầu ra sẽ thấp? Những câu hỏi nghiên cứu đặt ra là trong các quan niệm trên, những quan niệm nào là đúng.
Vì thực tế các kỳ thi tốt nghiệp trong những năm gần đây tỉ lệ đỗ tốt nghiệp THPT trên cả nƣớc khá cao, số lƣợng học sinh đạt điểm cao trong kỳ thi này cũng chiếm tỉ lệ tƣơng đối lớn mà hiển nhiên trong kỳ thi tuyển đầu vào số học sinh có điểm thi cao không hẳn chiếm tỉ lệ lớn. Mặt khác, các trƣờng ở những địa phƣơng thuộc diện khó khăn, điều kiện kinh tế 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com xã hội không thuận lợi vẫn có tỉ lệ đỗ tốt nghiệp cao và các học sinh ở những trƣờng này vẫn có nhiều em đạt điểm tốt. Vì vậy việc nghiên cứu xem các yếu tố nào ảnh hƣởng đến điểm thi là điều cần thiết. Bàn về chất lƣợng trong giáo dục phổ thông có rất nhiều học giả ở trong nƣớc và nƣớc ngoài đã nghiên cứu hoặc đƣa ra những nhận định của mình về vấn đề này.
Tuy chƣơng trình, hình thức giáo dục ở mỗi nƣớc là khác nhau nhƣng tựu chung lại đều hƣớng đến một nền giáo dục hiện đại, tiên tiến và có chiều sâu về chất lƣợng đảm bảo yêu cầu của xã hội. Có thể đƣa ra một vài nghiên cứu có đề cập đến những yếu tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng học tập, sự sẵn sàng theo học trong môi trƣờng mới của học sinh hay mối liên hệ giữa điểm thi đầu vào và điểm thi đầu ra của học sinh, cụ thể ở trong nƣớc và nƣớc ngoài nhƣ sau: 1.