CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT Tài sản ngắn hạn của doanh nghiệp là những tài sản thuộc quyền sở hữu và quản lý của doanh nghiệp, có thời gian sử dụng, luân chuyển, thu hồi trong một kỳ kinh doanh hoặc trong một năm. Tài sản ngắn hạn của doanh nghiệp có thể tồn tại dưới hình thái tiền, hiện vật (vật tư, hàng hóa), dưới dạng đầu tư ngắn hạn và các khoản nợ phải thu. Tài sản ngắn hạn điển hình hiện nay bao gồm tiền, các khoản tương đương tiền, các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn, các khoản phải thu, hàng tồn kho và các tài sản ngắn hạn khác. Kỳ thu tiền bình quân Kỳ thu tiền bình quân đo lường hiệu quả các khoản phải thu (các khoản bán chịu) của một công ty.
Tỷ số này cho biết bình quân phải mất bao nhiêu ngày để thu hồi một khoản phải thu. Kỳ thu tiền bình quân được tính như sau: Các khoản phải thu bình quân Kỳ thu tiền bình quân = x360 (1.4) Doanh thu thuần Kì thu tiền bình quân thể hiện số ngày trung bình giữa ngày bán chịu được thực hiện và ngày người mua thanh toán cho lần bán chịu đó. Kì thu tiền bình quân của một công ty là dấu hiệu cho thấy hiệu quả của các hoạt động quản lí khoản phải thu. Các doanh nghiệp phải có khả năng quản lí kì thu tiền bình quân để đảm bảo họ hoạt động diễn ra bình thường.
Kì thu tiền bình quân thấp thường có lợi hơn là kì thu tiền bình quân cao. Kì thu tiền bình quân thấp cho thấy công ty thu hồi tiền thanh toán nhanh hơn. Tuy nhiên, nhược điểm của việc này là nó có thể cho thấy các điều khoản tín dụng quá nghiêm ngặt, nếu tình trạng này cứ tiếp tục khách hàng có thể sẽ tìm kiếm các nhà cung cấp dịch vụ khác với các điều khoản thanh toán dễ dàng hơn. Số vòng quay tài sản dài hạn Số vòng quay tài sản dài hạn được tính bằng cách lấy doanh thu thuần của doanh nghiệp đạt được trong một kỳ chia cho giá trị bình quân tài sản dài hạn của doanh nghiệp trong kỳ đó.
Doanh thu thuần Số vòng quay tài sản dài hạn = (1.5) Tài sản dài hạn bình quân Trong đó: - Tài sản dài hạn bình quân bằng trung bình cộng của giá trị đầu kỳ và giá trị cuối kỳ. - Tài sản dài hạn là những tài sản của doanh nghiệp có thời gian sử dụng, luân chuyển hoặc thu hồi dài (hơn 12 tháng hoặc trong nhiều chu kỳ kinh doanh) và có SVTH: PHAN THỊ LINH - N16DCQT017 15 KHÓA LUẬN TN ĐẠI HỌC CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT giá trị lớn (từ 10 triệu đồng trở lên). Tài sản dài hạn của doanh nghiệp gồm: các khoản phải thu dài hạn (phải thu dài hạn của khách hàng, trả trước cho người bán dài hạn, dự phòng phải thu khó đòi…), tài sản cố định (TSCĐ hữu hình, TSCĐ vô hình, TSCĐ thuê tài chính), đầu tư tài chính dài hạn (đầu tư vào công ty con, đầu tư vào công ty liên kết, đầu tư góp vốn liên doanh…), bất động sản đầu tư và các tài sản dài hạn khác. Số vòng quay tài sản dài hạn là chỉ tiêu tài chính dùng để đo lường hiệu quả sử dụng tài sản dài hạn (chủ yếu là tài sản cố định như máy móc, thiết bị, nhà xưởng) để tạo ra doanh thu.
Tỷ số này cho thấy một đồng tài sản dài hạn tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh sẽ tạo ra bao nhiêu đồng doanh thu, nó thể hiện trình độ sử dụng tài sản dài hạn trong sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, khả năng của nhà quản lý trong việc sử dụng tài sản. Số vòng quay hàng tồn kho Số vòng quay hàng tồn kho hay hệ số quay vòng của hàng tồn kho là một trong những tỷ số tài chính để đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Hệ số này được xác định bằng cách lấy doanh thu thuần trong một kỳ nhất định chia cho bình quân giá trị hàng tồn kho trong cùng kỳ. Doanh thu thuần Số vòng quay hàng tồn kho = (1.6) Hàng tồn kho bình quân Trong đó: Hàng tồn kho bình quân bằng trung bình cộng của giá trị đầu kỳ và giá trị cuối kỳ.
Hệ số này thường được so sánh qua các năm để đánh giá năng lực quản trị hàng tồn kho là tốt hay xấu qua từng năm. Hệ số này lớn cho thấy tốc độ quay vòng của hàng hóa trong kho là nhanh và ngược lại, nếu hệ số này nhỏ thì tốc độ quay vòng hàng tồn kho thấp. Cần lưu ý, hàng tồn kho mang đậm tính chất ngành nghề kinh doanh nên không phải cứ mức tồn kho thấp là tốt, mức tồn kho cao là xấu. Hệ số vòng quay hàng tồn kho càng cao càng cho thấy doanh nghiệp bán hàng nhanh và hàng tồn kho không bị ứ đọng nhiều, đồng thời giúp doanh nghiệp giảm được chi phí bảo quản, hao hụt.
Có nghĩa là doanh nghiệp sẽ ít rủi ro hơn nếu khoản mục hàng tồn kho trong báo cáo tài chính có giá trị giảm qua các năm. Tuy nhiên, hệ số này quá cao cũng không tốt, vì như vậy có nghĩa là lượng hàng dự trữ trong kho không nhiều, nếu nhu cầu thị trường tăng đột ngột thì rất có khả năng doanh nghiệp bị mất khách hàng và bị đối thủ cạnh tranh giành thị phần. Hơn nữa, dự trữ nguyên liệu vật liệu đầu vào cho các khâu sản xuất không đủ có thể khiến dây chuyền sản xuất bị ngưng trệ. Vì vậy, hệ SVTH: PHAN THỊ LINH - N16DCQT017 16 KHÓA LUẬN TN ĐẠI HỌC CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT số vòng quay hàng tồn kho cần phải đủ lớn để đảm bảo mức độ sản xuất và đáp ứng được nhu cầu khách hàng.
Nhóm các tỷ số quản trị nợ Tỷ số nợ trên tổng tài sản Tỷ số nợ trên tổng tài sản thường được gọi là tỷ số nợ, đo lường mức độ sử dụng nợ vay của doanh nghiệp trong việc tài trợ cho các loại tài sản hiện hữu. Tỷ số nợ được tính bằng công thức: Tổng nợ phải trả Tỷ số nợ trên tổng tài sản = (1.7) Tổng giá trị tài sản Tỷ số này cho biết có bao nhiêu phần trăm tài sản của doanh nghiệp là từ đi vay. Qua đây biết được khả năng tự chủ tài chính của doanh nghiệp. Tỷ số này mà quá nhỏ, chứng tỏ doanh nghiệp vay ít.
Điều này có thể hàm ý doanh nghiệp có khả năng tự chủ tài chính cao. Song nó cũng có thể hàm ý là doanh nghiệp chưa biết khai thác đòn bẩy tài chính, tức là chưa biết cách huy động vốn bằng hình thức đi vay. Ngược lại, tỷ số này mà cao quá hàm ý doanh nghiệp không có thực lực tài chính mà chủ yếu đi vay để có vốn kinh doanh. Điều này cũng hàm ý là mức độ rủi ro của doanh nghiệp cao hơn.
Tỷ số nợ trên vốn chủ sở hữu Tỷ số nợ trên vốn chủ sở hữu là chỉ số phản ánh quy mô tài chính của công ty. Nó cho ta biết về tỷ lệ giữa 2 nguồn vốn cơ bản (nợ và vốn chủ sở hữu) mà doanh nghiệp sử dụng để chi trả cho hoạt động của mình. Hai nguồn vốn này có những đặc tính riêng biệt và mối quan hệ giữa chúng được sử dụng rộng rãi để đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp. Tỷ số nợ trên vốn chủ sở hữu được xác định dựa trên số liệu thể hiện trong bảng cân đối kế toán.
Tỷ số này được tính bằng công thức: Tổng nợ phải trả Tỷ số nợ trên vốn chủ sở hữu = (1.8) Vốn chủ sở hữu Tỷ số nợ trên vốn chủ sở hữu giúp nhà đầu tư có một cái nhìn khái quát về sức mạnh tài chính, cấu trúc tài chính của doanh nghiệp và làm thế nào doanh nghiệp có thể chi trả cho các hoạt động. Thông thường, nếu tỷ lệ này lớn hơn 1, có nghĩa là tài sản của doanh nghiệp được tài trợ chủ yếu bởi các khoản nợ, còn ngược lại thì tài sản của doanh nghiệp được tài trợ chủ yếu bởi nguồn vốn chủ sở hữu. Về nguyên tắc, tỷ lệ này càng nhỏ, có nghĩa là nợ phải trả chiếm tỷ lệ nhỏ so với tổng tài sản hay tổng nguồn vốn thì doanh nghiệp ít gặp khó khăn hơn trong tài chính. Tỷ lệ này càng lớn thì khả năng gặp khó khăn trong việc trả nợ hoặc phá sản của công ty càng lớn.
SVTH: PHAN THỊ LINH - N16DCQT017 17 KHÓA LUẬN TN ĐẠI HỌC CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT Trên thực tế, nếu nợ phải trả chiếm quá nhiều so với nguồn vốn chủ sở hữu có nghĩa là doanh nghiệp đi vay mượn nhiều hơn số vốn hiện có, nên doanh nghiệp có thể gặp rủi ro trong việc trả nợ, đặc biệt là doanh nghiệp càng gặp nhiều khó khăn hơn khi lãi suất ngân hàng ngày một tăng cao. Các chủ nợ hay ngân hàng cũng thường xem xét, đánh giá kỹ hệ số nợ (và một số hệ số tài chính khác) để quyết định có cho doanh nghiệp vay hay không. Tuy nhiên, việc sử dụng nợ cũng có một ưu điểm, đó là chi phí lãi vay sẽ được trừ vào thuế thu nhập doanh nghiệp. Do đó, doanh nghiệp phải cân nhắc giữa rủi ro về tài chính và ưu điểm của vay nợ để đảm bảo một tỷ lệ hợp lý nhất.
Nhóm chỉ tiêu rủi ro thanh khoản Hệ số khả năng thanh toán ngắn hạn Hệ số khả năng thanh toán ngắn hạn còn gọi là hệ số khả năng thanh toán hiện hành hay tỷ số thanh khoản hiện thời hoặc tỷ số thanh khoản ngắn hạn là thước đo khả năng thanh toán các khoản nợ ngắn hạn của doanh nghiệp, nó cho biết cứ mỗi đồng nợ ngắn hạn mà doanh nghiệp đang giữ, thì doanh nghiệp có bao nhiêu đồng tài sản ngắn hạn có thể sử dụng để thanh toán. Được tính bằng công thức sau: Tổng tài sản ngắn hạn Khả năng thanh toán ngắn hạn = (1.9) Tổng nợ ngắn hạn Tổng nợ ngắn hạn là toàn bộ các khoản nợ có thời gian dưới một năm như các khoản phải trả, phải nộp, các khoản vay ngắn hạn. Tỷ lệ này cho phép hình dung ra chu kì hoạt động của công ty xem có hiệu quả không, hoặc khả năng biến sản phẩm thành tiền mặt có tốt không. Nếu công ty gặp phải rắc rối trong vấn đề đòi các khoản phải thu hoặc thời gian thu hồi tiền mặt kéo dài, thì công ty rất dễ gặp phải rắc rối về khả năng thanh khoản.
Nếu chỉ tiêu này lớn hơn hoặc bằng 1 thì công ty sẵn sàng sử dụng tài sản ngắn hạn để thanh toán các khoản nợ ngắn hạn khi đến hạn thanh toán.