CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP. Những vấn đề lý luận cơ bản về hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh 1. Những khái niệm cơ bản 1. Khái niệm vốn kinh doanh.
Trong mọi thời kỳ phát triển của kinh tế, các doanh nghiệp tham gia hoạt động sản xuất kinh doanh đều cần thiết phải có vốn. Tính đến nay, có rất nhiều công trình nghiên cứu về vốn kinh doanh, do đó có rất nhiều quan điểm về vốn kinh doanh được đưa ra. Theo giáo trình phân tích kinh tế doanh nghiệp thương mại của Trường đại học Thương mại do PGS.TS Phạm Công Đoàn và TS. Nguyễn Cảnh Lịch đồng chủ biên: “Vốn kinh doanh là sự biểu hiện bằng tiền các tài sản của doanh nghiệp”.
Theo giáo trình phân tích kinh tế doanh nghiệp thương mại của trường đại học Thương mại do PGS.TS Trần Thế Dũng làm chủ bên: “Nguồn vốn kinh doanh là nguồn vốn được huy động để trang trải cho các khoản chi phí mua sắm tài sản sử dụng trong hoạt động kinh doanh”. Đặc trưng của vốn kinh doanh Vốn kinh doanh có các đặc trưng sau: Thứ nhất, vốn kinh doanh phải được thể hiện bằng một lượng giá trị tài sản cụ thể. Thứ hai, vốn kinh doanh phải được duy trì ở một quy mô tối thiểu nhất định. Tức là phải tích lũy đến một lượng đủ lớn để có thể tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh.
Thứ ba, vốn kinh doanh của doanh nghiệp phải luôn vận động để sinh lời và đạt được mục tiêu kinh doanh. Thứ tư, vốn phải được bảo toàn. Vì vậy, vốn phải được đầu tư vào những dự án có tính khả thi cao, tránh những dự án mạo hiểm, không an toàn và doanh nghiệp cần chủ động rút ngắn thời gian thu hồi vốn. Thứ năm, vốn kinh doanh phải có giá trị về mặt thời gian, vì vậy cần phải xét đến ảnh hưởng của thời gian khi phân tích vốn.
Thứ sáu, vốn kinh doanh phải gắn liền với chủ sở hữu nhất định và phải được quản lý chặt chẽ thì việc sử dụng vốn mới tiết kiệm và hiệu quả. SVTH: Vũ Thị Ngọc Bích 5 Lớp K50D6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Văn Giao Thứ bảy, vốn không chỉ được biểu hiện bằng tiền của những tài sản hữu hình, mà còn được biểu hiện bằng những tài sản vô hình như: Bản quyền phát minh sáng chế, bí quyết công nghệ, thương hiệu,… 1. Phân loại và vai trò của vốn kinh doanh.
Phân loại vốn kinh doanh. Trong nền kinh tế thị trường, vốn kinh doanh của doanh nghiệp được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau. Để tổ chức và lựa chọn hình thức huy động vốn thích hợp cần thiết phải có sự phân loại vốn. Tùy theo mục đích nghiên cứu mà có thể lựa chọn tiêu thức phân loại phù.
Với mục đích của khóa luân, em xin được phân loại vốn kinh doanh theo đặc điểm chu chuyển của vốn kinh doanh. Theo đó, vốn kinh doanh được phân loại theo nhiều tiêu thức khác nhau. Phân loại theo nguồn hình thành Theo cách phân loại này, VKD của doanh nghiệp được chia làm 2 loại: Vốn chủ sở hữu và vốn vay. - Vốn chủ sở hữu: Là nguồn vố thuộc sở hữu của doanh nghiệp.
Vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp bao gồm các khoản sau đây: + Vốn tự có: Đối với doanh nghiệp nhà nước thì vốn tự có do ngân sách nhà nước cấp ban đầu và cấp bổ sung, đối với doanh nghiệp tư nhân thì vốn tự có do chủ doanh nghiệp bỏ ra khi thành lập doanh nghiệp, các công ty liên doanh hoặc công ty cổ phần thì do các chủ đầu tư hoặc các cổ đông đóng góp. Vốn tự có bổ sung từ lợi nhuận kinh doanh. + Các quỹ hình thành trong quá trình sản xuất kinh doanh (Quỹ đầu tư phát triển, Quỹ Dự phòng tài chính, Nguồn vốn xây dựng cơ bản…). - Vốn vay: Là các khoản vốn mà doanh nghiệp khai thác trên cơ sở chế độ, chính sách của nhà nước như vay ngân hàng hay các tổ chức tín dụng… Đối với khoản vốn này, doanh nghiệp chỉ có quyền sử dụng trong phạm vi những ràng buộc nhất định.
Việc phân loại này giúp cho các nhà quản lý nắm được khả năng tự chủ về tài chính của doanh nghiệp, từ đó có thể đề ra các biện pháp huy động vốn sao cho phù hợp với tình hình tài chính của từng đơn vị. Phân loại theo đặc điểm luân chuyển của vốn - Vốn lưu động: Là số vốn doanh nghiệp ứng ra để hình thành tài sản lưu động SVTH: Vũ Thị Ngọc Bích 6 Lớp K50D6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Văn Giao của doanh nghiệp, đảm bảo cho quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp được diễn ra một cách thường xuyên, liên tục và trong quá trình chu chuyển giá trị của vốn lưu động được chuyển toàn bộ vào giá trị sản phẩm, và được thu hồi khi kết thúc quá trình tiêu thụ sản phẩm. Khi đó ta nói vốn lưu động đã hoàn thành một chu kỳ kinh doanh.
- Vốn cố định: Là số vốn được ứng ra để hình thành nên các tài sản dài han, trong đó bộ phận quan trọng nhất là tài sản cố định. Quy mô vốn cố định ảnh hưởng rất lớn đến quy mô, năng lực sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Vốn cố định chu chuyển giá trị dần dần từng phần trong nhiều chu kỳ kinh doanh và hoàn thành một vòng chu chuyển khi tái sản xuất được tài sản cố định về mặt giá trị. Vai trò của vốn kinh doanh đối với các doanh nghiệp - Vốn kinh doanh là điều kiện tiền đề để doanh nghiệp có thể tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh của mình.
- Vốn kinh doanh là điều kiện duy trì sản xuât, đổi mới thiết bị công nghệ, mở rộng sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng thu nhập cho người lao động. - Vốn kinh doanh có vai trò như một đòn bẩy, thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp phát triển, là điều kiện để tạo lợi thế cạnh tranh, khẳng định vai trò của doanh nghiệp trên thị trường. - Vốn kinh doanh là công cụ phản ánh và đánh giá lại quá trình vận động của tài sản, kiểm tra, giám sát quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp thông quá các chỉ tiêu tài chính. Qua đó, nhà quản trị doanh nghiệp biết được thực trạng kinh doanh, đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh, phát hiện các tồn tại, tìm ra nguyên nhân và đưa ra các biện pháp khắc phục.
Một số lý thuyết cơ bản về phân tích hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh 1. Khái niệm hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh Theo giáo trình Phân tích kinh tế doanh nghiệp thương mại của Trường Đại học Thương mại: - Hiệu quả kinh doanh là một phạm trù kinh tế khách quan phản ánh các lợi ích kinh tế - xã hội đạt được từ quá trình hoạt động kinh doanh. Hiệu quả kinh doanh bao gồm hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội trong đó hiệu quả kinh tế có vai trò, ý nghĩa quyết định. SVTH: Vũ Thị Ngọc Bích 7 Lớp K50D6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS.
Nguyễn Văn Giao - Hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại đươc thể hiện thông qua việc đánh gái những tiêu thức cụ thể:. + Hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh phải góp phần vào việc thực hiện tốt chỉ tiêu kế hoạch lợi nhuận kinh doanh. Để đạt được mục tiêu lợi nhuận, đòi hỏi doanh nghiệp phải tiết kiệm, giảm chi phí kinh doanh trong đó có chi phí vốn kinh doanh. Do đó, hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh là toàn bộ quá trình doanh nghiệp sử dụng hợp lý các nguồn lực có sẵn của mình trong họat động kinh doanh để đạt được kết quả như mong muốn, cụ thể đó là tối đa hóa lợi nhuận và tối đa hóa giá trị của doanh nghiệp 1.
Mục đích phân tích hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh Phân tích hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh nhằm nhận thức, đánh giá đúng đắn, toàn diện, khách quan tình hình sử dụng vốn kinh doanh trong doanh nghiệp, thấy được sử ảnh hưởng của nó đến việc thực hiện các nhiệm vụ, kết quả kinh doanh. Qua phân tích, có thể đánh giá được tình hình tổ chức, sử dụng vốn, các nguyên nhân dẫn đến tồn tại và đề ra giải pháp khắc phục. Ý nghĩa của việc phân tích hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh Phân tích hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh có ý nghĩa rất to lớn. Cụ thể: - Đối với chủ doanh nghiệp, giúp họ nắm bắt được tình hình huy động, phân phối, quản lý và sử dụng vốn, khả năng sinh lời của vốn, tình hình bảo toàn và tăng trưởng vốn kinh doanh, khả năng rủi ro tài chính và những giải pháp có thể phòng ngừa.
Căn cứ vào số liệu, tài liệu phân tích để làm cơ sở khoa học cho việc đưa ra những quyết định hữu hiệu cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. -Đối với các nhà đầu tư, những thông tin phân tích hiệu quả sử dụng vốn giúp họ nhận thức, đánh giá được giá trị tài sản của doanh nghiệp, giá trị tăng thêm của vốn đầu tư, khả năng sản xuất và khả năng sinh lời của vốn kinh doanh, để từ đó họ đưa ra các quyết định có nên đầu tư vào doanh nghiệp hay không. - Đối với ngân hàng và các tổ chức cho vay vốn, việc phân tích hiệu quả sử dụng vốn giúp họ có các thông tin về khả năng sản xuất của doanh nghiệp, khả năng sinh lời của đồng vốn, tình hình và khả năng đảm bảo cho việc thanh toán của vốn vay. Từ đó họ đưa ra quyết định có nên cho doanh nghiệp vay vốn ngân hàng hay không.
SVTH: Vũ Thị Ngọc Bích 8 Lớp K50D6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Văn Giao - Đối với các cơ quan quản lý Nhà nước, cơ quan thuế,.các thông tin phân tích hiệu quả sử dụng vốn sẽ là thông tin, căn cứ khoa học tin cậy cho việc soạn thảo các chủ trương, chính sách quản lý kinh tế trên phương diện vĩ mô và vi mô. - Đối với các doanh nghiệp bán hàng, cung cấp dịch vụ phân tích hiệu quả sử dụng vốn sẽ giúp họ có cơ sở đánh giá khả năng thanh toán các khoản nợ của doanh nghiệp, từ đó quyết định việc có nên hay không nên ký kết các hợp đồng kinh doanh đối với doanh nghiệp. - Đối với người lao động, giúp họ thấy được tình hình tăng trưởng vốn, khả năng kinh doanh của doanh nghiệp, từ đó thêm gắn bó với doanh nghiệp hơn nữa.