CHƯƠNG I. HE THONG PHÒNG THỦ TÊN LUA QUOC GIA NMD CUA MY VA KE HOACH TRIEN KHAI TAI CHAU AU 1. Hệ thong phòng thủ tên lửa quốc gia (NMD). Khái quát lịch sử vấn đề phòng thủ tên lừa.
Cuộc chạy đua sở hữu vũ khí het nhân — tiến công chiến lược những năm đầu sau Thế chiến 2 giữa hai siêu cường Nga — My và “sự cân bằng khiếp sợ", Chiến tranh thé giới thứ hai kết thúc, Liên Xô vả Mỹ lại bước vao một cuộc chiến tranh mới không kém phần gay gắt và phức tạp: "chiến tranh lạnh". Đó là cuộc chiến tranh không tiếng súng nhưng "đối đầu gay gắt với nhau trên mọi lĩnh vực” giữa hai siêu cường. Câu hỏi được đặt ra là: tại sao tình trạng luôn “bên miệng hô chiến tranh" không trở thành một cuộc chiến tranh nóng giữa hai cường quốc này ? Yếu tế nào kiềm chế động thái của mỗi bên ? Một số nhà phân tích cho rằng nhân loại đã nhận thức được thảm họa của hai cuộc chiến tranh thế giới, nên kiểm chế được một cuộc chiến tranh tổng lực lần thứ ba - bằng vũ khí hạt nhân hủy điệt hoàn toàn. Một số người khác lại cho rằng hòa bình lâu dài ở nửa cudi của thé kỷ XX bắt nguồn từ sự ôn định vôn có của trật tự hai cực hoặc do những mục tiêu bành trướng có kiêm chê của hai siêu cường.
Nhưng có lẽ nhân tế quan trọng nhất lại nằm ở bản chất đặc biệt của vũ khí nguyên tử và sự răn đe hạt nhân. Mỹ là nước có được vũ khí nguyên tử sớm nhất va sử dụng lin đầu tiên ở Hiroshima và Nagasaki (Nhật Bản) tháng 8/1945. Uy lực của vũ khi hạt nhân mới khiến cho loài người phải khiếp sợ. Choáng váng trước sức mạnh đó, nhiều quốc gia lại muốn sở hữu “thứ đề chơi nguy hiểm” nay.
Do vậy, thế độc quyền của Mỹ không kéo dai được bao lâu. Năm 1949, Liên Xô đã cho nỗ thành công một thiết bị nguyên tử. Đáng báo động hơn với Mỹ là Liên Xô đã sản xuất được các máy bay ném bom tầm xa ước định có thể bay tới Mỹ, đặc biệt là loại Bison. Đến năm 1953, chỉ 9 tháng sau Mỹ, Liên Xô cũng đã thử thành — H.
Đến lúc này, hai siêu cường đều cd trong tay các loại vũ khí nguy hiểm trong lịch sử nhân loại và ra sức sản xuất cảng nhiều cảng tốt. Một tiến bộ khác trong lĩnh vực quân sự cũng tác động mạnh đến quan hệ Xô - Mỹ trong giai đoạn này đó là sự ra đời của một loại vũ khí tiên công mới, đó là tên lửa tầm xa. Năm 1957, Liên Xô thử thành công vệ tỉnh Sputnik, vệ tỉnh nhân tạo đâu tiên của loài người bay vòng quanh trái đất. Điêu này có nghĩa là Liên Xô có khả năng sản xuất các tên lửa xuyên lục địa có khả năng bắn tới nước Mỹ (loại vũ khí này có ưu thể hon hin máy bay ném bom tắm xa: hiệu quả hơn, chính xác hon, triển khai nhanh và linh hoạt hơn).
Trước đó, Mỹ có lợi thế tuyệt đối với Liên Xô vì nước Mỹ được đặt những căn cứ tên lửa tằm trung bao quanh Liên Xô, trong khi nước Mỹ được coi là bắt khả xâm phạm. Nhưng tử đây, toàn bộ nước Mỹ đã bị đặt trong tâm với của những tên lửa vượt đại châu mang đâu đạn nguyên tử của Liên Xô. Nước Mỹ lâm vào cuộc khủng hoảng “lỗ héng tên lửa" (missile gap), có thé bị tắn công bat cử lúc nado, Những dién biến ấy tạo nên một cục diện “binh đảng” hơn, vì hai bên đều có thé tắn công trực tiếp vào nhau với những vũ khí có sức hủy diệt lớn nhật. Trong khoảng thời gian cuối những năm 1950, chương trình Nike-Zeus đã nghiên cứu một cách ti mi việc sử dụng các tên lửa mang đầu đạn hạt nhân Nike như là lá chắn chống lại các tên lửa xuyên lục địa (ICBMs) của Liên Xô.
Một đầu đạn Nike sẽ phát nỗ ở độ cao (cao trên 100 km, hoặc 60 dặm) ở trên các vùng cực trong vùng lần cận gan của một tên lửa tắn công của Liên Xô. Trong khi công nghệ tên lửa đã cung cap một số giải pháp day triển vọng. thi vấn dé là làm thé nao dé nhanh chóng xác định và theo đõi các tên lửa tắn công đã được chứng minh là vô cùng quan trọng, đặc biệt là khả năng sử dụng các biện pháp đổi phó một cách dé dàng băng các phương án như thả môi nhử và nhiễu xạ điện từ. Dự án Nike-Zeus đã bị hủy bỏ năm 1961.
— Dự án Người bảo vệ. Việc sử dụng đầu các đạn hạt nhân của chương trình Nike-Zeus là cần thiết cho các công nghệ tên lửa sẵn có. Tuy nhiên, nó đã hạn chế đáng kể kỹ thuật như “làm mù” radar phòng thủ với các tên lửa tiếp theo. Ngoải ra, trường hợp các đầu đạn hạt nhân nổ trên lãnh thé đồng minh (mặc dù trong không gian) cũng không phải là ly tưởng.
Trong thập niên 1960 Dự án Người bảo vệ và các Tên lửa đạn đạo đánh chặn tăng cường (BAMBI) - khái niệm thay thế tên lửa đất - đối - không Nike với tên lửa được phóng từ các vệ tinh nhân tạo quay trực tiếp trên lãnh thô Liên Xô. Thay vi sử dụng các đâu đạn hạt nhân, các tên lửa BAMBI sẽ triển khai một mạng lưới khổng lồ được thiết kế dé vô hiệu hoa các tên lửa xuyên lục địa ICBM của Liên Xô đang trong trang thái chuẩn bị phóng (The Boost-Phase: giai đoạn đẩy). Không có giải pháp cho van dé làm thé nao dé bảo vệ các vệ tình nhân tạo sử dụng cho nhiệm vụ chống lại các cuộc tắn công được đưa ra, nên chương trình bị hủy bỏ vào năm 1968. Chương trình Sentinel.
Năm 1963, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara đã công bế Chương trình Sentinel, cung cấp một hệ oat Sapir rae a drape hết là nhằm vào lục địa Hoa Kỳ. Hệ thống bao gồm một tên lửa Spartan tằm xa, tên lửa tầm ngắn Sprint, và được liên kết với radar và hệ thống máy tính. Tuy nhiên, các nhà chiến lược quân sự Mỹ và chính trị thừa nhận có một số vấn dé với hệ thống này: > Triển khai ngay cả một hệ thong phòng thủ ABM hạn chế cũng có thể là nguyên nhân của một cuộc tắn công hạt nhân phủ đầu trước khi nó có thé được thực hiện. > Triển khai các hệ thống ABM có thé sẽ khơi mào cho một cuộc chạy đua vũ ngén các khoản chi phí lớn cho các hệ thống phỏng thủ, ngoài ra còn là việc duy trì các khoản chỉ để cho các hệ thống thực hiện nhiệm vụ tan công.
> Sau đó, công nghệ hiện hành không cho phép có được sự phòng thủ triệt để chống lại một cuộc tắn công tỉnh vi. > Việc sử dụng các tên lửa tâm ngăn dé phòng thủ toàn bộ khu vực là rt hạn chế. 10 >» Sử dụng các đầu đạn hạt nhân trên các lá chăn chống tên lửa sẽ làm giảm khả năng phòng thủ radar, do đó có thê đưa đến việc phòng thủ thiếu hiệu quả qua một vai lan đánh chặn đầu tiên. > Các van dé chính trị và những mỗi quan tâm của công chúng vẻ việc các đầu đạn hạt nhân né trên lãnh tho déng minh.
> Một Hệ thống phòng thủ chống tên lửa dan dao xuyên lục địa (ICBM) có thé gây tôn hại cho khái niệm “Bao đảm tiêu diệt lẫn nhau” giữa Mỹ và Nga. do do, nỏ được cho là một nguyên nhân ảnh hưởng tới cân bằng cán cân lực lượng hạt nhân va sự én định toàn cau, LLELA. Chương trình Safeguard. Năm 1967 McNamara đã tuyên bố rằng Hoa Ky sẽ lắp đặt hệ thống Safeguard, - một phiên bản thu nhỏ của Sentinel được thiết kế để bảo vệ các thành phô của Mỹ bởi một cuộc tân công “giới hạn” như là từ Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Trung Hoa.
Áp lực của công chúng ngảy cảng tăng dẫn tới một thay đổi trong những mục tiêu của hệ thông. Đó là dành riêng cho việc bảo vệ một sô khu vực căn cứ ICBMs của Mỹ khỏi các cuộc tấn công, thúc đẩy khả năng gắn kết một cuộc tắn công tên lửa trả đũa ngay sau đó. Safeguard sử dụng cả tên lửa Spartan va Sprint va radar công nghệ tương tự như Sentinel’. Safeguard đã giải quyết được một số van dé của Sentinel: > Đó là chi phi dé phát triển không quá lớn do giới hạn phạm vi địa lý của nó và ít tên lửa yêu cau.
> Nó tránh được rất nhiều mối nguy hiểm tới cộng đồng bởi đầu đạn hạt nhân phòng thủ nổ trong bằu khí quyển gần đó, kế từ khi hệ thống Safeguard được đặt ở trong và gần các khu vực thưa thớt dân cư của Dakota, Montana, Manitoba, Saskatchewan, va Alberta. > Nó cung cấp các xác suất đánh chặn tốt hon do vùng bao quát với mật độ dày đặc của tên lửa tim ngắn Sprint, mà không có khả năng bao phủ toàn bộ khu vực phòng thủ, bảo vệ diện tích lớn hơn va sớm hơn như những đề suất của chương trình Sentinel. Hiệp ước ABM năm 1972 và ý nghĩa đối với quan hệ Xô-M.ÿ Một logic tự nhiên là khi xuất hiện một thứ vũ khí mới thi dan sẽ có những loại vũ khí khắc chế nó, ví dy như: sự ra đời của tdu ngằm và các lực lượng không quân đã dẫn tới sự phát triển của các phương tiện chống tầu ngằm va các hệ thống phòng không. Vi vậy điều không ngạc nhiên là sau khi Mỹ vả Liên Xô triển khai các hệ thông tên lửa đạn đạo có trang bị các đầu đạn hạt nhân vào cuối những năm 1950, cả hai siêu cường đều tìm kiếm các phương tiện phòng thủ để chống lại những nguy cơ tên lửa đạn đạo của đối phương.
Liên Xô là nước đầu tiên triển khai các hệ thống chống tên lửa (Anti-Ballistic Missile Systems) xung quanh Moscow vào những năm 1960. Với các kế hoạch Nike-Zeus, Nike-X, Mỹ cũng đưa ra các hệ thống phòng thủ riêng của họ như Sentinel, Safeguard. Hildreth(2007), Ballistic Missile Defense: Historical Overview. Foreign Affairs, Jan 52007, p-3 Tuy nhiên, bước vào thập ky 70s, việc liền tục ting cường lực lượng rin đe va quan đội đã đưa đến một cục diện cản băng vẻ vũ khí chien lược giữa Liên Xô và Mỹ.
Cố gắng của họ nhằm duy trì "sự cân bang khiếp sợ" ngảy cảng trở nên tốn kém. Những chỉ phi cho nghiên cứu và triển khai các hệ thông phòng thủ tên lửa thì tốn phí cảng khủng khiếp. Nam 1974, Mỹ chỉ tiêu về quốc phòng là 85 ty USD*, Liên Xô là 109 ty USD.