phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn được kết cấu gồm 3 chương như sau: Chƣơng 1: Lý luận chung về kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp du lịch, dịch vụ Chƣơng 2: Thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Du lịch Công đoàn Việt Nam Chƣơng 3: Hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Du lịch Công đoàn Việt Nam Luan van 7 Chƣơng 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP DU LỊCH, DỊCH VỤ 1. Đặc điểm hoạt động của doanh nghiệp du lịch, dịch vụ ảnh hƣởng đến kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh 1. Đặc điểm hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp du lịch, dịch vụ Đặc điểm hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp du lịch, dịch vụ ảnh hướng đến kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh là [9; tr.558]: - Hoạt động kinh doanh dịch vụ có sự đa dạng về phương thức thực hiện. Ngành du lịch có các phương thức du lịch theo dịch vụ du lịch trong nước, quốc tế, dịch vụ du lịch trọn gói hoặc từng phần.
Chính sự đa dạng về phương thức thực hiện dịch vụ dẫn đến sự đa dạng về đối tượng quản lý cũng như sự phức tạp trong tổ chức công tác kế toán nói chung, đặc biệt là tổ chức kế toán chi phí, doanh thu và kết quả kinh doanh như: xác định đối tượng kế toán tập hợp chi phí, đối tuợng ghi nhận doanh thu và xác định kết quả có thể theo từng loại hình, từng phuơng thức và từng loại hình kinh doanh dịch vụ. - Kết quả hoạt động cung cấp dịch vụ thuần túy thường không có hình thái hiện vật cụ thể mà được thể hiện bằng lợi ích cho khách hàng thông qua việc thỏa mãn nhu cầu của khách hàng như: nhu cầu thông tin, nhu cầu di chuyển. Đặc điểm này dẫn đến thực tế là quá trình sản xuất, tiêu thụ và quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ thường khó tách bạch một cách riêng biệt; mục đích cũng như quy luật phát sinh và vận động của các khoản chi phí trong quá trình thực hiện dịch vụ khó có thể được phân tích một cách rõ ràng. - Các DN dịch vụ du lịch có nhiều phương thức phối hợp hỗ trợ nhau trong quá trình kinh doanh như: liên doanh, liên kết.
Các hình thức phối hợp này dẫn tới những phức tạp trong công tác quản lý nói chung và công tác kế toán nói riêng như: Kế toán chi phí, doanh thu trong các hình thức liên doanh "Hợp đồng hợp tác kinh doanh dưới hình thức tài sản kinh doanh đồng kiểm Luan van 8 soát"; "Hợp đồng hợp tác kinh doanh dưới hình thức hoạt động kinh doanh đồng kiểm soát". Yêu cầu quản lý doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp du lịch, dịch vụ 1. Yêu cầu quản lý doanh thu trong doanh nghiệp du lịch, dịch vụ Từ đặc điểm nêu trên, doanh thu tại doanh nghiệp cần đảm bảo một số yêu cầu sau - Doanh thu của kỳ hạch toán phải được hạch toán theo đúng chuẩn mực và chế độ kế toán quy định hiện hành. - Tổ chức quản lý chặt chẽ hoạt động kinh doanh du lịch, dịch vụ; tình hình thanh toán với người mua; thanh toán với ngân sách nhà nước.
- Lập báo cáo kết quả kinh doanh. Định kỳ, tiến hành phân tích hình hình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp [9; tr. Yêu cầu quản lý chi phí trong doanh nghiệp du lịch, dịch vụ Đối với nhà quản lý thì các chi phí phát sinh là mối quan tâm hàng đầu, bởi vì lợi nhuận thu được nhiều hay ít chịu ảnh hưởng trực tiếp của những chi phí đã chi ra. Do đó vấn đề đặt ra là làm sao kiểm soát được các khoản chi phí phân tích các hoạt động sinh ra chi phí là mấu chốt để có thể quản lý chi phí từ đó đưa ra những quyết định đúng đắn trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Quản lý chi phí kinh doanh phải tuân thủ nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả, đúng mục đích, tránh tình trạng sử dụng lãng phí, sai mục đích, đồng thời đảm bảo hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp diễn ra bình thường. Yêu cầu quản lý kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp du lịch, dịch vụ Kết quả kinh doanh đóng vai trò rất quan trọng không chỉ đối với doanh nghiệp mà còn rất quan trong đối với đối tượng sử dụng thông tin kế toán ngoài doanh nghiệp, do đó kế toán kết quả kinh doanh cần đuợc quản lý chặt chẽ, đúng đắn, hợp lý, đáp ứng yêu cầu sau [9; tr.560]: Luan van 9 + Kết quả kinh doanh cần tuân thủ theo đúng chuẩn mực kế toán Việt Nam, chế độ kế toán hiện hành, các văn bản pháp lý, các thông tư, quyết định có liên quan. Đồng thời, yêu cầu quản lý kế toán kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp cần phù hợp với đặc điểm hoạt động kinh doanh, mô hình quản lý của doanh nghiệp đó. Khi ghi nhận kết quả kinh doanh phải đảm bảo nguyên tắc phù hợp khi ghi nhận doanh thu và chi phí phát sinh trong kỳ hạch toán.
+ Yêu cầu quản lý kết quả kinh doanh đối với việc thực hiện được các mục tiêu, kế hoạch kinh doanh trong từng kỳ. Quản lý kết quả kinh doanh của doanh nghiệp cần được thực hiện một cách thường xuyên, chính xác, kịp thời, giúp cho doanh nghiệp kiểm soát được tình hình doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh trong kỳ của doanh thu tăng giảm thế nào để nhà quản trị có cái nhìn tổng quát nhất từ đó đưa ra được các biện pháp và phương án kinh doanh hợp lý nhất. Những vấn đề chung về doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp du lịch, dịch vụ 1. Doanh thu trong doanh nghiệp du lịch, dịch vụ * Khái niệm doanh thu Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) định nghĩa: doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu [1; tr 77].
Theo thông tư 200/2014/TT-BTC ban hành ngày 22/12/2014 thì doanh thu được định nghĩa là lợi ích kinh tế thu đuợc làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh thu ngoại trừ phần đóng góp thêm của các cổ đông. Doanh thu đuợc ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền [2; tr. Mặc dù có nhiều khái niệm khác nhau như vậy nhưng về bản chất doanh thu chính là tổng lợi ích kinh tế phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh. Lợi ích kinh tế phát sinh từ hoạt động kinh doanh trong kỳ kế toán Luan van 10 chính là lợi ích từ việc cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho khách hàng trong một thời kỳ nhất định.
Doanh thu là nguồn bù đắp các chi phí phát sinh trong doanh nghiệp đồng thời làm tăng vốn chủ sở hữu trong doanh nghiệp. Ta thấy doanh thu là một trong những yếu tố vô cùng quan trọng đế đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp. Doanh thu giúp người sử dụng thông tin hiểu được tình hình tài chính của doanh nghiệp, đánh giá được rủi ro và mức sinh lời của doanh nghiệp, từ đó đưa ra được quyết định. Vì vậy việc xác định rõ bản chất doanh thu và phân loại doanh thu có ý nghĩa rất quan trọng trong doanh nghiệp.
* Phân loại doanh thu Để thuận tiện cho công tác quản lý và kế toán doanh thu thì doanh thu có thể được phân loại theo những tiêu thức nhất định. Trong các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ có rất nhiều hoạt động kinh doanh, mỗi hoạt động lại bao gồm nhiều hoạt động kinh tế, nhiều loại lao vụ, dịch vụ khác nhau. Vì vậy để theo dõi chặt chẽ các khoản doanh thu cần phân loại theo các tiêu thức khác nhau. * Phân loại doanh thu theo hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Doanh thu thường được theo dõi theo từng hoạt động kinh doanh gồm doanh thu hoạt động kinh doanh thông thường và doanh thu hoạt động tài chính, thu nhập khác.
Doanh thu hoạt động kinh doanh thông thường: là toàn bộ số tiền phải thu phát sinh trong kỳ từ việc bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp. Doanh thu từ hoạt động tài chính: bao gồm các khoản thu phát sinh từ tiền bản quyền, cho các bên khác sử dụng tài sản của doanh nghiệp, tiền lãi từ việc cho vay vốn, lãi tiền gửi, lãi bán hàng trả chậm, trả góp, lãi cho thuê tài chính, chênh lệch lãi do bán ngoại tệ, chênh lệch tỷ giá ngoại tệ. Thu nhập khác: là khoản thu góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu từ các hoạt động ngoài các hoạt động tạo ra doanh thu như thu nhập từ thanh lý và nhượng bán tài sản cố định, thu từ tiền phạt do khách hàng vi phạm hợp đồng kinh tế. Luan van 11 * Phân loại doanh thu hoạt động kinh doanh du lịch, dịch vụ theo mối quan hệ với hệ thống tổ chức kinh doanh của doanh nghiệp Theo tiêu thức này doanh thu được phân thành hai loại: doanh thu bán hàng nội bộ và doanh thu bán hàng ra ngoài: + Doanh thu bán hàng ra ngoài là toàn bộ doanh thu của khối lượng sản phẩm du lịch mà doanh nghiệp đã bán cho khách hàng ngoài phạm vi của doanh nghiệp.
+ Doanh thu bán hàng nội bộ là toàn bộ doanh thu của khối lượng sản phẩm du lịch trong nội bộ hệ thống tổ chức của doanh nghiệp như tiêu thụ nội bộ giữa các đơn vị trong nội bộ Tổng Công ty, Tập đoàn. * Phân loại doanh thu hoạt động kinh doanh du lịch, dịch vụ theo quan hệ với điểm hòa vốn. + Doanh thu hòa vốn: là doanh thu mà tại đó lợi nhuận của các sản phẩm dịch vụ bằng không hay doanh thu bằng chi phí. + Doanh thu an toàn: là mức doanh thu lớn hơn doanh thu hòa vốn hay nói cách khác là mức doanh thu mà doanh nghiệp có đuợc khi bù đắp các khoản chi phí.