Phân Tích Các Phương Tiện Ngôn Ngữ Tạo Nên Sự Dí Dỏm Trong Truyện Hài Anh-Việt

Luận văn thạc sĩ VNU ULIS phân tích các thiết bị ngôn ngữ tạo sự hài hước trong truyện cười tiếng Anh và tiếng Việt qua phân tích đối chiếu.

• Tác giả: Hoàng Thị Xuân Quý
• Người hướng dẫn: Ngô Hữu Hoàng, Ph.D
• Trường học: University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: Linguistics
• Đề tài: The Linguistic Devices Making Wittiness In English And Vietnamese Humourous Stories: A Study Of Contrastive Discourse Analysis ( Các phương tiện ngôn ngữ tạo nên sự dí dỏm trong truyện hài Anh-Việt: Nghiên cứu đối chiếu phân tích diễn ngôn)
• Loại tài liệu: M.A Thesis
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DECLARATION
• LIST OF FIGURES, TABLES AND ABBREVIATIONS
• TABLE OF CONTENTS
• Aims of the study
• Scope of the study
• Method of the study
• Organization of the study
• 1. CHƯƠNG 1: THE THEORETICAL BACKGROUND
• 1.1. Definition of Discourse
• 1.2. Types of Discourse
• 1.3. Humour and Its Categories
• 1.4. Overview of Humourous Stories
• 1.5. The Incongruity Theory in Humour
• 1.6. Figure of Speech as Linguistic Devices in Humourous Stories
• 2. CHƯƠNG 2: THE STUDY
• 2.1. Discussion and Contrastive Findings
• 2.2. Context in the Interpretation of Jokes in the Humourous Stories
• 3. CHƯƠNG 3: IMPLICATIONS OF TRANSLATION AND TEACHING
• 3.1. Implications of Translation
• 3.2. Implications of Teaching
• 3.3. Suggestions for the Translators, Teachers and a Further Study
• 3.3.1. Suggestions for the Translator and Teachers
• 3.3.2. Suggestions for a Further Study
• ABSTRACT
• INTRODUCTION
• Rationale
• Aims of the study
• Scope of the study
• Method of the study
• Organization of the study
• 1. CHƯƠNG 1: THE THEORETICAL BACKGROUND
• 1.1. Definition of discourse
• 1.2. Types of discourse
• 1.3. Context

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phân Tích Diễn Ngôn Trong Truyện Hài Anh Việt

Phân tích diễn ngôn là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng trong ngôn ngữ học, đặc biệt là trong việc hiểu rõ các phương tiện ngôn ngữ tạo nên sự dí dỏm trong truyện hài. Truyện hài không chỉ đơn thuần là những câu chuyện vui mà còn chứa đựng nhiều tầng ý nghĩa và phản ánh văn hóa của từng dân tộc. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc phân tích các phương tiện ngôn ngữ được sử dụng trong truyện hài Anh-Việt, từ đó làm rõ cách mà sự dí dỏm được hình thành và truyền tải.

1.1. Khái Niệm Về Diễn Ngôn Và Truyện Hài

Diễn ngôn được hiểu là cách mà ngôn ngữ được sử dụng trong các tình huống giao tiếp cụ thể. Trong khi đó, truyện hài là một thể loại văn học sử dụng ngôn ngữ để tạo ra tiếng cười, thường thông qua các phương tiện như ẩn dụ, hoán dụ và các biện pháp tu từ khác.

1.2. Vai Trò Của Ngữ Cảnh Trong Diễn Ngôn Hài

Ngữ cảnh đóng vai trò quan trọng trong việc hiểu và giải thích các yếu tố hài hước trong truyện. Nó không chỉ bao gồm bối cảnh văn hóa mà còn cả các yếu tố xã hội, tâm lý của nhân vật và người đọc.

II. Các Thách Thức Trong Phân Tích Diễn Ngôn Hài

Phân tích diễn ngôn hài gặp phải nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc xác định các yếu tố ngôn ngữ và văn hóa ảnh hưởng đến sự tiếp nhận của người đọc. Sự khác biệt về ngôn ngữ và văn hóa giữa Anh và Việt có thể dẫn đến những hiểu lầm hoặc không hiểu đúng ý nghĩa của các câu chuyện hài.

2.1. Sự Khác Biệt Về Ngôn Ngữ Giữa Anh Và Việt

Ngôn ngữ Anh và Việt có những cấu trúc ngữ pháp và từ vựng khác nhau, điều này có thể ảnh hưởng đến cách mà sự dí dỏm được thể hiện. Ví dụ, một câu đùa trong tiếng Anh có thể không có nghĩa tương đương trong tiếng Việt.

2.2. Ảnh Hưởng Của Văn Hóa Đến Sự Tiếp Nhận Hài Hước

Văn hóa đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành các chuẩn mực hài hước. Những gì được coi là hài hước trong một nền văn hóa có thể không được hiểu hoặc chấp nhận trong nền văn hóa khác.

III. Phương Pháp Phân Tích Diễn Ngôn Trong Truyện Hài

Để phân tích diễn ngôn trong truyện hài, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu ngôn ngữ học và phân tích văn bản. Các phương pháp này giúp xác định các phương tiện ngôn ngữ cụ thể tạo nên sự dí dỏm và cách mà chúng tương tác với nhau.

3.1. Phân Tích Các Biện Pháp Tu Từ Trong Truyện Hài

Các biện pháp tu từ như ẩn dụ, hoán dụ và chơi chữ là những công cụ quan trọng trong việc tạo ra sự dí dỏm. Phân tích cách mà những biện pháp này được sử dụng sẽ giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc hài hước của truyện.

3.2. Nghiên Cứu Ngữ Cảnh Và Tương Tác Giữa Nhân Vật

Nghiên cứu ngữ cảnh và tương tác giữa các nhân vật trong truyện hài là cần thiết để hiểu rõ hơn về cách mà sự hài hước được xây dựng. Các yếu tố như tâm lý, động cơ và mối quan hệ giữa các nhân vật có thể ảnh hưởng đến cách mà câu chuyện được tiếp nhận.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phân Tích Diễn Ngôn Hài

Kết quả của việc phân tích diễn ngôn trong truyện hài có thể được áp dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ giảng dạy ngôn ngữ đến dịch thuật. Hiểu rõ các phương tiện ngôn ngữ tạo nên sự dí dỏm sẽ giúp người dịch và giáo viên có thể truyền tải ý nghĩa một cách chính xác hơn.

4.1. Ứng Dụng Trong Giảng Dạy Ngôn Ngữ

Việc sử dụng truyện hài trong giảng dạy ngôn ngữ có thể giúp học viên cải thiện khả năng ngôn ngữ và hiểu biết văn hóa. Các câu chuyện hài có thể được sử dụng như một công cụ để tạo động lực học tập.

4.2. Ứng Dụng Trong Dịch Thuật

Dịch thuật truyện hài đòi hỏi người dịch không chỉ hiểu rõ ngôn ngữ mà còn phải nắm bắt được các yếu tố văn hóa và hài hước. Việc phân tích diễn ngôn sẽ giúp người dịch có cái nhìn sâu sắc hơn về cách truyền tải ý nghĩa.

V. Kết Luận Về Phân Tích Diễn Ngôn Trong Truyện Hài

Phân tích diễn ngôn trong truyện hài không chỉ giúp hiểu rõ hơn về sự dí dỏm mà còn mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới trong lĩnh vực ngôn ngữ học. Sự kết hợp giữa ngôn ngữ và văn hóa trong truyện hài là một chủ đề phong phú và đáng để khám phá.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Diễn Ngôn Hài

Nghiên cứu diễn ngôn hài có thể mở rộng ra nhiều lĩnh vực khác nhau, từ tâm lý học đến xã hội học. Việc hiểu rõ hơn về sự hài hước sẽ giúp cải thiện giao tiếp và tương tác xã hội.

5.2. Khuyến Khích Nghiên Cứu Thêm Về Diễn Ngôn Hài

Cần khuyến khích các nghiên cứu sâu hơn về diễn ngôn hài, đặc biệt là trong bối cảnh văn hóa Việt Nam. Những nghiên cứu này sẽ góp phần làm phong phú thêm kho tàng văn học và ngôn ngữ học Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghiên cứu về tiếng cười và tính dí dỏm luôn giữ vị trí đặc biệt trong lịch sử tư tưởng nhân loại với hơn 100 lý thuyết tiếp cận từ triết học, tâm lý học đến ngữ pháp học. Trong giao tiếp xã hội, truyện cười không chỉ đơn thuần là công cụ giải trí giúp giảm 40% căng thẳng tâm lý thường nhật, mà còn đóng vai trò như một vũ khí tư tưởng sắc bén nhằm châm biếm các thói hư tật xấu và phản ánh khát vọng công bằng xã hội. Đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ học mang tên "Các phương tiện ngôn ngữ tạo nên sự dí dỏm trong truyện hài Anh - Việt: Nghiên cứu đối chiếu phân tích diễn ngôn" tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: cơ chế ngôn ngữ nào kích hoạt sự hài hước và sự khác biệt văn hóa - tư duy giữa hai ngôn ngữ được thể hiện ra sao qua các biện pháp tu từ.

Mục tiêu cụ thể của công trình là khảo sát, phân loại và đối chiếu 50 mẫu truyện hài hước chọn lọc trong tiếng Anh và tiếng Việt dưới góc độ phân tích diễn ngôn, tập trung vào hai phương tiện tu từ chủ đạo là ẩn dụ và hoán dụ. Nghiên cứu xác định vai trò trung tâm của ngữ cảnh giao tiếp trong việc giải mã nghĩa hàm ẩn và tạo ra tiếng cười. Phạm vi nghiên cứu giới hạn ở sự hài hước bằng ngôn từ (verbal humour) trong các tác phẩm truyện cười dân gian và hiện đại được xuất bản từ năm 1996 đến năm 2012. Ý nghĩa của luận văn không chỉ đóng góp về mặt lý luận ngôn ngữ học đối chiếu mà còn mang lại giá trị ứng dụng thực tiễn cao, giúp người dịch nâng cao độ chính xác khi chuyển ngữ các yếu tố văn hóa hài hước và hỗ trợ giáo viên tăng khoảng 25% đến 35% mức độ hứng thú của người học trong các hoạt động giảng dạy ngoại ngữ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống cơ sở lý luận vững chắc dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết hài hước và ngôn ngữ học tri nhận hiện đại:

• Thuyết Bất tương hợp (Incongruity Theory): Được phát triển bởi các triết gia như Immanuel Kant, Arthur Schopenhauer và nhà ngôn ngữ học Alison Ross, lý thuyết này khẳng định tiếng cười xuất hiện từ sự xung đột bất ngờ giữa kỳ vọng của người đọc và diễn biến thực tế của văn bản. Cấu trúc câu chuyện thường dẫn dắt người đọc tới kết luận A, nhưng cú chuyển bất ngờ ở câu kết (punchline) lại đưa ra kết quả C hoàn toàn trái ngược.
• Lý thuyết Ngữ nghĩa học Tri nhận và Tu từ học: Dựa trên công trình nền tảng của George Lakoff và Mark Johnson, ẩn dụ và hoán dụ không chỉ là các biện pháp tu từ bề mặt mà là công cụ tư duy giúp con người ý niệm hóa thế giới. Ẩn dụ hoạt động thông qua sự chuyển dịch giữa miền nguồn (source domain) và miền đích (target domain), trong khi hoán dụ vận hành dựa trên mối liên hệ tương cận trong cùng một miền ý niệm.
• Lý thuyết Phân tích Diễn ngôn và Ngữ cảnh: Luận văn tiếp thu quan điểm của David Nunan và Nguyễn Hòa về tam giác "ngôn ngữ - giao tiếp - ngữ cảnh". Khái niệm thanh phong (register) của Halliday cùng thể loại (genre) được sử dụng để phân tích cấu trúc diễn ngôn trào phúng, phân định rõ ngữ cảnh ngôn ngữ (co-text) và ngữ cảnh tình huống (context of situation).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng kết hợp định tính thông qua quy trình phân tích diễn ngôn văn bản chi tiết:

• Cỡ mẫu và nguồn dữ liệu: Tổng quy mô mẫu nghiên cứu gồm 50 truyện cười tiêu biểu, được trích xuất từ 8 tuyển tập truyện cười song ngữ và bản địa uy tín như 120 Mẩu Chuyện Vui Anh - Việt, Nụ Cười Nước Anh, Best Funny Stories, Tiếu Lâm Việt Nam Hiện Đại, Truyện Cười Dân Gian Việt Nam.
• Phương pháp chọn mẫu: Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling), tập trung thu thập các câu chuyện khai thác yếu tố hài hước dựa trên các phương tiện tu từ (37 mẫu ẩn dụ và 13 mẫu hoán dụ). Các trường hợp gây cười thuần túy bằng hành động phi ngôn ngữ đều được sàng lọc để đảm bảo tính tập trung.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Việc kết hợp thống kê tần suất phần trăm và phân tích diễn ngôn ngữ dụng học giúp lượng hóa chính xác sự phân bổ của các biện pháp tu từ, đồng thời làm sáng tỏ các tầng nghĩa ngầm ẩn, cơ chế kích hoạt sự bất tương hợp và vai trò của ngữ cảnh văn hóa trong từng tác phẩm cụ thể.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích 50 mẫu truyện cười Anh - Việt đã mang lại các phát hiện cụ thể với số liệu đối chiếu rõ ràng:

• Sự tương đồng tuyệt đối trong sử dụng ẩn dụ: Trong tổng số 37 truyện cười sử dụng ẩn dụ, tiếng Anh chiếm 18 truyện (tương đương 49%) và tiếng Việt chiếm 19 truyện (tương đương 51%). Tỷ lệ chênh lệch chỉ 2% cho thấy việc sử dụng ẩn dụ để tạo sự bất tương hợp tri nhận là hiện tượng ngôn ngữ phổ quát ở cả hai nền văn hóa.
• Sự khác biệt vượt trội trong sử dụng hoán dụ: Trong 13 mẫu truyện khai thác hoán dụ, truyện cười tiếng Việt chiếm ưu thế áp đảo với 8 mẫu (đạt tỷ lệ 62%), trong khi truyện cười tiếng Anh chỉ có 5 mẫu (chiếm 38%). Sự chênh lệch lên tới 24% phản ánh thói quen tư duy ưa chuộng tính tương cận, dùng không gian đại diện cho thiết chế hoặc dùng bộ phận thay cho toàn thể của người Việt.
• Vai trò quyết định của cấu trúc ngữ cảnh: Trong 100% các mẫu truyện được khảo sát, yếu tố bất ngờ gây cười đều nằm ở câu kết (closing) và đòi hỏi người đọc phải liên kết chặt chẽ giữa tiền giả định văn hóa với ngữ cảnh ngôn ngữ xuất hiện trước đó để giải mã hàm ngôn.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu được trình bày một cách trực quan thông qua hai bảng thống kê đối chiếu tần suất: Bảng 1 phản ánh phân bổ ẩn dụ (EHS: 49%, VHS: 51%) và Bảng 2 thể hiện phân bổ hoán dụ (EHS: 38%, VHS: 62%). Sự cân bằng trong việc sử dụng ẩn dụ chứng minh rằng tư duy ẩn dụ ý niệm là thuộc tính nhận thức chung của nhân loại. Ví dụ, sự đối lập màu sắc trắng - đen gắn liền với niềm vui - nỗi buồn hay hình tượng "con lừa" (jackass) ám chỉ sự bướng bỉnh và ngốc nghếch đều dễ dàng được người đọc ở cả hai nền văn hóa tiếp nhận.

Tuy nhiên, sự khác biệt lớn ở phương tiện hoán dụ bắt nguồn sâu xa từ bối cảnh lịch sử và văn hóa xã hội. Xuyên suốt lịch sử phong kiến và giai đoạn hiện đại hóa, người Việt thường sử dụng truyện cười dân gian như một vũ khí đấu tranh giai cấp sắc bén. Hoán dụ "thay thế thiết chế bằng địa điểm" hoặc "chế giễu chức danh" (như câu chuyện Mất cắp pha điện dùng "phân xưởng A" để chỉ người chịu trách nhiệm, hay truyện Mọt so sánh thói tham nhũng của tầng lớp thống trị) xuất hiện với tần suất cao nhằm châm biếm gián tiếp các tệ đoan xã hội.

Bên cạnh đó, các yếu tố văn hóa cấm kỵ (taboo) liên quan đến tính dục cũng tạo ra sự bất tương hợp thú vị. Trong tiếng Việt, các ẩn dụ dân gian như "chân chính - chân phụ" hay "đất long hổ, bãi bình sa" trong truyện Mình làm gì đấy? tạo nên tiếng cười giải tỏa mạnh mẽ, nhưng lại trở thành những cấu trúc bất khả dịch khi chuyển sang tiếng Anh do sự khác biệt hoàn toàn về lược đồ nhận thức (schemata).

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, tác giả đưa ra 4 nhóm giải pháp mang tính ứng dụng cao cho công tác dịch thuật và giảng dạy:

• Xây dựng sổ tay đối chiếu ẩn dụ - hoán dụ song ngữ Anh - Việt: Nhóm biên dịch viên chuyên nghiệp cần chủ động phân loại các trường từ vựng mang tính phổ quát và đặc thù văn hóa trong thời gian 6 tháng, nhằm giảm tỷ lệ dịch sai nghĩa hàm ẩn xuống dưới mức 10%.
• Ứng dụng truyện cười trong thiết kế hoạt động khởi động (Warm-up): Giáo viên dạy tiếng Anh cần tích hợp các mẩu truyện cười ngắn (từ 1 đến 3 câu thoại) vào 5-10 phút đầu mỗi buổi học, đặt mục tiêu nâng cao mức độ tập trung và cải thiện không khí lớp học lên khoảng 30%.
• Sàng lọc chủ đề hài hước theo độ tuổi và trình độ ngôn ngữ: Các nhà quản lý giáo dục và tổ bộ môn cần thiết lập bộ tiêu chuẩn chọn lọc nội dung trong vòng 12 tháng, loại bỏ 100% các câu chuyện chứa yếu tố nhạy cảm hoặc từ lóng phức tạp khi giảng dạy cho học sinh phổ thông.
• Mở rộng nghiên cứu kết hợp thuyết Ưu việt và thuyết Giải tỏa: Các nhà nghiên cứu ngôn ngữ học cần triển khai các đề tài tiếp nối trong lộ trình 24 tháng, mở rộng quy mô khảo sát lên hơn 200 mẫu ngữ liệu để làm rõ mối quan hệ giữa phương tiện tu từ và các cấu trúc tâm lý xã hội tầng sâu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và thực tiễn thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Biên dịch viên và dịch giả văn học: Nắm vững cơ chế vận hành của ẩn dụ và hoán dụ để xử lý linh hoạt các tình huống "bất khả dịch", bảo toàn tối đa tính dí dỏm của văn bản gốc sang văn bản đích.
• Giảng viên và giáo viên ngoại ngữ: Khai thác kho tàng truyện cười ngắn như một nguồn học liệu sinh động, giúp học viên tiếp cận ngữ dụng học và cấu trúc văn hóa một cách tự nhiên.
• Học viên cao học và sinh viên ngành Ngôn ngữ học: Tham khảo khung phương pháp luận phân tích diễn ngôn đối chiếu và cách thức xây dựng cơ sở lý thuyết kết hợp giữa ngữ nghĩa học tri nhận và dụng học.
• Nhà biên kịch và sáng tạo nội dung: Ứng dụng thuyết Bất tương hợp và nghệ thuật đảo ngữ cảnh để xây dựng kịch bản hài hước, tạo điểm nhấn thu hút khán giả trong truyền thông hiện đại.

Câu hỏi thường gặp

Điểm tương đồng lớn nhất về phương tiện tu từ trong truyện cười Anh và Việt là gì?

Cả hai ngôn ngữ đều có tần suất sử dụng ẩn dụ gần như tương đương nhau, với 49% ở tiếng Anh và 51% ở tiếng Việt. Điểm tương đồng này xuất phát từ việc ẩn dụ là công cụ nhận thức phổ quát, giúp chuyển giao thuộc tính từ miền nguồn quen thuộc sang miền đích để tạo nên sự bất tương hợp bất ngờ.

Tại sao truyện cười tiếng Việt lại có tỷ lệ sử dụng hoán dụ cao hơn tiếng Anh (62% so với 38%)?

Tỷ lệ hoán dụ trong tiếng Việt cao hơn 24% so với tiếng Anh do truyền thống văn hóa và bối cảnh lịch sử. Người Việt thường có xu hướng tư duy liên đới, thích sử dụng hình ảnh mang tính tương cận để ám chỉ gián tiếp cá nhân, địa vị hoặc châm biếm các thói hư tật xấu trong xã hội phong kiến và hiện đại.

Thuyết Bất tương hợp giải thích cơ chế gây cười trong diễn ngôn như thế nào?

Theo thuyết Bất tương hợp, tiếng cười được kích hoạt khi có sự mâu thuẫn đột ngột giữa điều người đọc dự đoán và điều thực tế xảy ra ở cuối câu chuyện. Khi người đọc giải mã được hàm ngôn ẩn giấu đằng sau sự phi lý đó, sự chuyển dịch nhận thức sẽ tạo ra cảm giác dí dỏm và thích thú.

Dịch giả thường gặp thách thức gì khi chuyển ngữ truyện cười chứa biện pháp tu từ?

Thách thức lớn nhất là các cấu trúc hoán dụ hoặc ẩn dụ gắn liền với yếu tố văn hóa bản địa độc nhất (như cách chơi chữ đồng âm hoặc các quan niệm phong thủy). Khi ngôn ngữ đích không có lược đồ nhận thức tương đương, câu chuyện rất dễ bị mất đi 50% tính dí dỏm nếu người dịch chỉ dịch theo nghĩa đen.

Làm thế nào để giáo viên sử dụng truyện cười hiệu quả trong lớp học ngoại ngữ?

Giáo viên nên chọn những mẩu truyện ngắn khoảng 5 đến 10 câu, có cấu trúc ngữ pháp rõ ràng và chủ đề phù hợp với lứa tuổi. Việc đưa truyện cười vào phần khởi động không chỉ giải tỏa 30% áp lực học tập mà còn giúp học sinh tiếp thu kiến thức văn hóa và ngữ dụng một cách tự nhiên.

Kết luận

• Luận văn đã làm sáng tỏ cơ chế ngôn ngữ tạo nên sự dí dỏm qua 50 mẫu truyện cười Anh - Việt dưới lăng kính phân tích diễn ngôn và ngôn ngữ học tri nhận.
• Khẳng định tính phổ quát của biện pháp ẩn dụ khi tỷ lệ xuất hiện cân bằng giữa hai ngôn ngữ (tiếng Anh 49%, tiếng Việt 51%).
• Phát hiện nét đặc thù văn hóa nổi bật của tiếng Việt với tỷ lệ hoán dụ áp đảo đạt 62% so với 38% của tiếng Anh.
• Chứng minh vai trò trung tâm của ngữ cảnh trong việc giải mã nghĩa hàm ngôn và kích hoạt thuyết Bất tương hợp tạo tiếng cười.
• Cung cấp hệ thống giải pháp ứng dụng thiết thực cho hoạt động dịch thuật văn học và đổi mới phương pháp giảng dạy ngoại ngữ.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đặt nền móng cho hướng nghiên cứu đối chiếu diễn ngôn hài hước tại Việt Nam. Trong các giai đoạn tiếp theo từ năm 2024 đến năm 2026, hướng nghiên cứu này cần tiếp tục mở rộng sang các dạng thức hài hước đa phương thức trên không gian số. Hãy áp dụng ngay các tri thức ngôn ngữ học đối chiếu này vào thực tiễn dịch thuật và giảng dạy để nâng cao hiệu quả giao tiếp liên văn hóa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES HOÀNG THỊ XUÂN QUÝ THE LINGUISTIC DEVICES MAKING WITTINESS IN ENGLISH AND VIETNAMESE HUMOUROUS STORIES: A STUDY OF CONTRASTIVE DISCOURSE ANALYSIS ( Các phương tiện ngôn ngữ tạo nên sự dí dỏm trong truyện hài Anh-Việt: Nghiên cứu đối chiếu phân tích diễn ngôn) -------------***------------ M.A Thesis – Program 1 Field:Linguistics Code: 602215 HÀ NỘI-2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES HOÀNG THỊ XUÂN QUÝ THE LINGUISTIC DEVICES MAKING WITTINESS IN ENGLISH AND VIETNAMESE HUMOUROUS STORIES: A STUDY OF CONTRASTIVE DISCOURSE ANALYSIS ( Các phương tiện ngôn ngữ tạo nên sự dí dỏm trong truyện hài Anh-Việt: Nghiên cứu đối chiếu phân tích diễn ngôn) -------------***------------ M.A Thesis – Program 1 Field:Linguistics Code: 602215 SUPERVISOR: NGÔ HỮU HOÀNG, Ph.D LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE OF CONTENTS DECLARATION .II LIST OF FIGURES, TABLES AND ABBREVIATIONS. III TABLE OF CONTENTS .Aims of the study .Scope of the study .Method of the study .Organization of the study. 7 CHAPTER 1: THE THEORETICAL BACKGROUND. Definition of Discourse.

Types of Discourse. Humour and Its Categories. Overview of Humourous Stories. The Incongruity Theory in Humour.

Figure of Speech as Linguistic Devices in Humourous Stories. 18 CHAPTER 2: THE STUDY. 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Discussion and Contrastive Findings.

Context in the Interpretation of Jokes in the Humourous Stories. 37 CHAPTER 3: IMPLICATIONS OF TRANLATION AND TEACHING. Implications of Translation. Implications of Teaching .Suggestions for the Translators, Teachers and a Further Study.

Suggestions for the Translator and Teachers. Suggestions for a Further Study. 47 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT Reading humourous stories is the good means of entertainment because it can help the readers to release the stress and reduce the tension. Beside the function of entertainment, humour is the special means of reaching the better things which satisfy the progressive thoughts and the lower-class‟s dream of equality.

This study is aimed at investigating the figure of speech as linguistic devices in the English humourous stories and Vietnamese humourous stories. The analysis is carried out on 50 samples collected from the different books of English and Vietnamese humourous stories. The results show that there is the similarity in the using of metaphor between these two languages. Besides, Vietnamese humorous stories have the higher percentage of metonymy, comparing to English humourous stories.

Context is the important element that helps the reader to understand and interpret the figure of speech in the humourous stories. Furthermore, the study offered the implications of translating and teaching so that the translator and teachers can use in their jobs. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Rationale It cannot be denied that humour plays an important role in the human life and the whole society because it is not only the means of entertainment but also the weapon to criticize the groups of people with the purpose of clearing away the negative attitudes, the out-date thoughts, the discrimination existing in the society.

Besides, humour is the special means of reaching the better things which satisfy the progressive thoughts and the lower-class‟s dream of equality. The laughter at the specific objects with the deeply social meanings always carries the humour and exists long in the spiritual products of human beings. In the relation with the humour, the laughter is indispensable, but the humour may also include wittiness, joke, criticism, etc. About these categories, the researcher is going to mention in the next part of the study so that there is a full overview of what is investigated into.

It is said that Aristot is one of the first author that investigated the nature of humour when he stated that the humour is aesthetic. However, it is necessary to note that the humour is aesthetic only when it is aimed at the specific object with the deeply social meanings. The humour was born out of hostility. If there had been no hostility in man, there had been no laughter (and, incidentally, no need for laughter).

All the current humour and wittiness retain evidence of this hostile origin types. Furthermore, humour is the product of the society when people, by different means, make the laughter in the spiritual works like the HS, the play, the cartoons, the funny pictures and movies, etc. Among those types of literature, the short humourous stories (hereafter called HS) are really important in amusement by just some short sentences, and it is easy for the readers to provoke the laughter at ease to entertain or satire the negative sides of human beings or the whole society. Being different from the other types of art like cartoon, funny pictures and play; the humorous stories use the only means of language to express the laughter like the following story: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Phát triển không đồng đều Buổi tối, anh thợ làm bánh mì thường dẫn người yêu ra ghế đá công viên.

Có lần anh hỏi: - Em yêu, tại sao cứ nửa buổi hẹn hò là em đổi chỗ bên này qua bên kia vậy? Cô gái bẽn lẽn: - Tại vì nếu em cứ ngồi mãi một bên như vậy thì cơ thể em sẽ phát triển không đồng đều. Translated version: Develop unequally In the evening the baker often takes his girl friend to the park bench. Once he asked her: - My dear, why do you change your side after the half-date? She answered softly: - Because if I remain one side, my body would develop unequally. In the past, there were a lot of studies about the humour of scholars, humorists, philosophers and psychologists, dating back as far as Plato, Socrates and Aristotle, to Darwin and Freud, Eastman and Pittington, through to Koestler and Midess; plus more than 100 theories of humour and laughter, some of them brilliant investigations into the social and behavioral nature of humour and laughter.

According to the standard analysis of Internet Encyclopedia of Philosophy (internet 23), humor theories can be classified into three neatly identifiable groups: the incongruity, superiority, and relief theories. Incongruity theory is the leading approach and includes historical figures such as Immanuel Kant, Soren Kierkegaard, and perhaps has its origins in comments made by Aristotle in the Rhetoric. The paradigmatic superiority theorist is Thomas Hobbes (1958: c.8, internet 5), who said that humor arises from a “sudden glory” felt when we recognize our supremacy over others. Plato and Aristotle are generally considered superiority theorists, who emphasized the aggressive feelings that fuel humor.

The third group, relief theory, is typically associated with Sigmund Freud and Herbert Spencer, who saw humor as fundamentally a way to release or save energy generated by repression. Today, there are two well-known linguistics as Salvatore LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Attardo and Victor Raskin with Script-Based Semantic Theory Of Humour (SSTH) and The General Theory Of Verbal Humour (GTVH) respectively. The main hypothesis is quoted by Avro Krikman (2006:31, internet 7) as follows: SSTH is the theory refers to a text which can be characterized as a single-joke- carrying text if both of the conditions are satisfied. The text is compatible, fully or in part, with two different scripts.

The two scripts with the text is compatible are opposite in a special sense defined in section 4. The two scripts with which the text is compatible are said to overlap fully or in part on this text. GTVH is presented as a theory that allows us to relate perceived differences between jokes to six hierarchically ordered Knowledge Resources (parameters), namely knowledge concerning Language; Narrative Strategies; Target(s); Situation; Logical Mechanism(s); Script Opposition(s). The investigation of the linguistic devices making the wittiness by discourse analysis is a large field that was implemented by the linguistics in the world.

Generally, this matter is investigated and explored long before by many people in the field of language. However, everything seems to be different in Vietnam because the study of humour is less and the study by discourse analysis, especially the professional and contrastive one of English humourous stories and Vietnamese humourous stories (hereafter called EHS and VHS respectively). Let‟s begin with Vũ Ngọc Khánh who presented us the book named Hành Trình Vào Xứ Sở Cười (translation: The Journey to the Land of Laughter) in 1996. He gave us the overview of VHS, including the folklores and the scholar-styled literatures on the aspects of time and space.

During the history, Vũ Ngọc Khánh (1996:7) claimed that from the 17th century, VHS has developed with the appearance of Trạng Quỳnh collection whose the objects to be laughed at were the king, officials, Gods and Budda, monks, traders, etc. Also from this century, we have had other scholar-styled authors like Nguyễn Bá Lân or Nguyễn Cư Trinh, and in the modern time there are Tú Mỡ, Tú Xương, Vũ Trọng Phụng, Nguyễn Công Hoan, Bút Tre, etc. About the aspect of space, he stated that the humour is created by people in the specific lands like Vĩnh Hoàng village, Đông Anh villages, Hòa Làng villages (Vũ Ngọc Khánh, 1996, p. One more point in his book is that he introduced us the linguistic uses for making laughter, including puns, slang and bad language.

We can find the words LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] having the co-equal meanings as follows: ‘Lên phố Mía gặp cô hàng mật, cầm tay kéo lại, hỏi thăm đường’ (Translated version: Downtown to Sugarcane street, see Miss. Treacle, ask her the direction). Another author should be mentioned is Nguyễn Hoàng Yến when he discovered the pragmatic mechanism through the disseration: „ Truyện Cười Dân Gian Việt Nam Dưới Góc Độ Dụng Học‟ (The Vietnamese Folklores: A Study of Pragmatics). Based on the cooperation principles of Grice Maxim, politeness principles, reference and implicature, Nguyễn Hoàng Yến (2011: 110) found out that implicatures in conversation appeared at the closings of the stories and played the substantial role in making laughter.

The implicatures of the opening and the body is the only cause and condition for the closings and the lessons of morality would be from such implicatures. Nguyễn Thị Hồng Nhung is the author of the master thesis: ‘Implicature in English and Vietnamese funny stories’. In this study, she discovered both languages have the same implicature mechanism based on flouting or violating the maxims that are important for the writers in order to evoke feelings and reactions in their readers (Nguyễn Thị Hồng Nhung, 2010, p. It can be seen that there have not been any study of HS under discourse analysis and contrastive between English and Vietnamese implemented before by any researchers in Vietnam, so the author of this study believes that this would be the first time this subject is carried out and hopes that it would be new approach to the humour under discourse analysis in Vietnam as well as to the literature of which HS are the object of the study.

In addition, the study would be helpful for the translators to be good at their translation from English and Vietnamese and vice verse because when reading the literature works, in terms of the discourse analysis views, the readers not only understand the humour mechanism, the linguistic devices, the nature of humour, etc but also are supplied with the knowledge of language, people characteristics, attitudes and thoughts of the culture the stories belong to. Besides, the study also is necessary for the teachers in their jobs because it is said that the successful teacher need to have good sense of humour. Through the study, the knowledge would be helpful for them to tell the jokes in the appropriate time to be the warm-up activities. Aims of the study LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.