Luận văn thạc sĩ a critical discourse analysis of chinese and vietnamese online media coverage of the east sea dispute001

Luận văn thạc sĩ phân tích a critical discourse analysis of chinese and vietnamese online media coverage of the east sea, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Đặng Mai Linh
• Người hướng dẫn: Prof. Hoàng Văn Vân
• Trường học: University of Languages and International Studies, Vietnam National University, Hanoi
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Phân tích diễn ngôn báo điện tử Trung - Việt về tranh chấp Biển Đông
• Loại tài liệu: Minor Program Thesis
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• DECLARATION OF AUTHORSHIP
• ACKNOWLEDGEMENTS
• ABSTRACT
• LIST OF ABBREVIATIONS
• LIST OF FIGURES
• LIST OF TABLES
• TABLE OF CONTENTS
• PART A. PART A: INTRODUCTION
• A.1. Rationale of the research
• A.2. Scope of the research
• A.3. Aim and objectives of the research
• A.4. Significance of the research
• A.5. Research methodology
• A.6. Design of the research
• PART B. PART B: DEVELOPMENT
• CHAPTER 1. CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW
• 1.1. An overview of CDA
• 1.2. The definitions of CDA
• 1.3. Principles of CDA
• 1.4. Van Dijk’s socio-cognitive approach
• CHAPTER 2. CHAPTER 2: METHODOLOGY AND ANALYTICAL PROCEDURES
• 2.1. The background to the event
• 2.2. Data analysis procedure
• CHAPTER 3. CHAPTER 3: A CRITICAL DISCOURSE ANALYSIS OF ONLINE NEWS ABOUT THE EAST SEA DISPUTE
• 3.1. A summary of the findings
• 3.2. Limitation and recommendation for further studies
• APPENDIX 1: THE 10-QUESTIONS MODEL OF THE DESCRIPTION STAGE (FAIRCLOUGH, 2001:92-93)
• APPENDIX 2: CHINESE NEWS REPORTS
• APPENDIX 3: VIETNAMESE NEWS REPORTS
• APPENDIX 4: EXTRACTED TRANSITIVITY ANALYSIS OF CHINESE ONLINE NEWS REPORTS
• APPENDIX 5: EXTRACTED TRANSITIVITY ANALYSIS OF VIETNAMESE ONLINE NEWS REPORTS

Tóm tắt

I. Giới thiệu tổng quan về phân tích diễn ngôn báo điện tử Trung Việt về tranh chấp Biển Đông

Phân tích diễn ngôn báo điện tử Trung - Việt về tranh chấp Biển Đông là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng nhằm hiểu rõ cách thức truyền thông hai nước thể hiện và định hướng nhận thức công chúng về vấn đề tranh chấp chủ quyền biển đảo. Trong bối cảnh tranh chấp Biển Đông ngày càng căng thẳng, báo chí điện tử đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng hình ảnh "chúng ta" và "họ" thông qua các chiến lược ngôn ngữ học và truyền thông. Việc áp dụng phương pháp phân tích diễn ngôn và phân tích ngôn ngữ trong báo chí giúp phát hiện các giá trị, ý thức hệ ẩn chứa trong các bài báo, từ đó làm rõ sự khác biệt trong cách tiếp cận và trình bày thông tin của báo chí điện tử Việt Nam và Trung Quốc. Nghiên cứu này dựa trên khung phân tích phê phán của Fairclough và lý thuyết chức năng hệ thống của Halliday, tập trung vào các đặc điểm ngôn ngữ như lựa chọn từ vựng, cấu trúc ngữ pháp, đặc biệt là hệ thống chuyển động (transitivity) và hiện tượng lặp từ (overwording).

1.1. Tổng quan về phân tích diễn ngôn và vai trò trong báo điện tử

Phân tích diễn ngôn (CDA) là phương pháp nghiên cứu ngôn ngữ nhằm khám phá mối quan hệ giữa ngôn ngữ, quyền lực và ý thức hệ trong các văn bản truyền thông. Trong báo điện tử, diễn ngôn báo điện tử không chỉ phản ánh sự kiện mà còn thể hiện các chiến lược truyền thông nhằm định hướng dư luận. Qua đó, báo chí có thể tạo ra hoặc củng cố các quan điểm chính trị, xã hội thông qua việc lựa chọn từ ngữ, cấu trúc câu và cách trình bày thông tin.

1.2. Đặc điểm tranh chấp Biển Đông trong truyền thông Trung Việt

Tranh chấp Biển Đông là vấn đề phức tạp, liên quan đến chủ quyền lãnh thổ và quyền lợi kinh tế của nhiều quốc gia, trong đó có Trung Quốc và Việt Nam. Báo chí điện tử hai nước thường sử dụng các chiến lược ngôn ngữ nhằm xây dựng hình ảnh tích cực cho quốc gia mình và phê phán đối phương. Các bài báo thường nhấn mạnh đến quyền chủ quyền, các hành động pháp lý và phản ứng của mỗi bên, đồng thời sử dụng các thuật ngữ địa lý và pháp lý khác nhau như "Biển Đông" ở Việt Nam và "South China Sea" ở Trung Quốc.

II. Phân tích các thách thức trong diễn ngôn báo điện tử về tranh chấp Biển Đông Trung Việt

Báo chí điện tử Trung - Việt khi đưa tin về tranh chấp Biển Đông đối mặt với nhiều thách thức liên quan đến tính khách quan, sự thiên vị và ảnh hưởng của chính trị. Các bài báo thường thể hiện sự phân cực rõ rệt trong việc mô tả hành động của đối phương, dẫn đến việc tạo dựng hình ảnh "chúng ta" tích cực và "họ" tiêu cực. Thách thức lớn nhất là làm sao cân bằng giữa việc truyền tải thông tin chính xác và phục vụ mục đích chiến lược truyền thông của quốc gia. Ngoài ra, việc lựa chọn từ ngữ, cấu trúc câu và trích dẫn nguồn tin cũng là những điểm dễ bị thao túng nhằm phục vụ cho ý đồ chính trị.

2.1. Vấn đề thiên vị và định hướng thông tin trong báo chí điện tử Việt Nam

Báo chí điện tử Việt Nam thường tập trung nhấn mạnh đến tính hợp pháp của chủ quyền Việt Nam trên Biển Đông, đồng thời mô tả các hành động của Trung Quốc là vi phạm luật pháp quốc tế và gây bất ổn khu vực. Các bài báo sử dụng nhiều từ ngữ mang tính tiêu cực như "bất hợp pháp", "xâm phạm", "khiêu khích" để mô tả Trung Quốc, đồng thời lặp lại các thuật ngữ liên quan đến chủ quyền và quyền lợi hợp pháp của Việt Nam nhằm củng cố hình ảnh tích cực cho quốc gia.

2.2. Thách thức trong việc thể hiện quan điểm của báo chí điện tử Trung Quốc

Báo chí điện tử Trung Quốc thường nhấn mạnh đến quyền chủ quyền của Trung Quốc đối với Biển Đông, mô tả các hoạt động của mình là hợp pháp và hòa bình, trong khi phản ánh Việt Nam như một bên gây rối và vi phạm luật pháp quốc tế. Việc sử dụng các thuật ngữ như "South China Sea", "Xisha Islands" và nhấn mạnh đến các hoạt động khai thác dầu khí hợp pháp là chiến lược nhằm củng cố quan điểm chính thức của Trung Quốc. Tuy nhiên, báo chí Trung Quốc cũng phải đối mặt với áp lực từ dư luận quốc tế và sự phản đối của các nước khác.

III. Phương pháp phân tích ngôn ngữ và chiến lược truyền thông trong báo điện tử Trung Việt

Phân tích diễn ngôn phê phán (CDA) kết hợp với lý thuyết chức năng hệ thống của Halliday được sử dụng để phân tích các bài báo điện tử về tranh chấp Biển Đông. Phương pháp tập trung vào việc phân tích lựa chọn từ vựng (overwording), cấu trúc ngữ pháp, đặc biệt là hệ thống chuyển động (transitivity) nhằm phát hiện các chiến lược ngôn ngữ thể hiện ý thức hệ và quan điểm chính trị. Qua đó, có thể nhận diện cách thức báo chí hai nước xây dựng hình ảnh tích cực cho quốc gia mình và tiêu cực hóa đối phương.

3.1. Phân tích chuyển động transitivity trong báo điện tử Trung Việt

Chuyển động là hệ thống ngữ pháp thể hiện các loại hành động, trạng thái và quan hệ trong câu. Báo chí Việt Nam và Trung Quốc đều ưu tiên sử dụng các chuyển động vật chất (material processes) để mô tả các hành động cụ thể của đối phương như "đâm va", "phá hoại", "triệt phá" nhằm nhấn mạnh sự hung hăng và phi pháp của bên kia. Đồng thời, các chuyển động ngôn ngữ (verbal processes) được dùng để trích dẫn phát ngôn của các quan chức nhằm tăng tính thuyết phục và thể hiện quan điểm chính thức.

3.2. Chiến lược lặp từ overwording và lựa chọn từ ngữ trong truyền thông

Lặp từ là việc sử dụng nhiều từ đồng nghĩa hoặc liên quan để nhấn mạnh một khía cạnh nhất định. Báo chí Việt Nam thường lặp lại các thuật ngữ liên quan đến "chủ quyền", "vùng đặc quyền kinh tế", "hoạt động hợp pháp" để khẳng định quyền lợi của mình. Trong khi đó, báo chí Trung Quốc lặp lại các từ như "South China Sea", "hoạt động khai thác dầu khí hợp pháp", "bảo vệ chủ quyền" để củng cố quan điểm của mình. Việc lựa chọn từ ngữ mang tính tích cực cho bên mình và tiêu cực cho đối phương là chiến lược phổ biến nhằm định hướng dư luận.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về diễn ngôn báo điện tử Trung Việt tranh chấp Biển Đông

Nghiên cứu phân tích diễn ngôn báo điện tử Trung - Việt về tranh chấp Biển Đông đã chỉ ra sự khác biệt rõ rệt trong cách thức truyền thông của hai bên. Báo chí Việt Nam tập trung vào việc nhấn mạnh tính hợp pháp và quyền chủ quyền của Việt Nam, đồng thời mô tả Trung Quốc như một bên xâm phạm và gây bất ổn. Ngược lại, báo chí Trung Quốc xây dựng hình ảnh Trung Quốc là bên hòa bình, hợp pháp và bị Việt Nam khiêu khích. Kết quả này cho thấy báo chí hai nước không chỉ truyền tải thông tin mà còn là công cụ chiến lược trong cuộc tranh luận chính trị và ngoại giao. Việc nhận thức được các chiến lược ngôn ngữ và truyền thông này giúp công chúng và các nhà nghiên cứu có cái nhìn khách quan hơn về vấn đề.

4.1. Tác động của báo chí điện tử đến nhận thức công chúng về tranh chấp Biển Đông

Báo chí điện tử với lượng độc giả lớn có khả năng ảnh hưởng mạnh mẽ đến nhận thức và thái độ của công chúng. Qua việc sử dụng các chiến lược ngôn ngữ như lựa chọn từ ngữ, trích dẫn có chọn lọc và lặp từ, báo chí hai nước đã định hình hình ảnh tích cực cho quốc gia mình và tiêu cực cho đối phương. Điều này góp phần tạo ra sự phân cực trong dư luận và ảnh hưởng đến quan hệ ngoại giao cũng như chính sách quốc gia.

4.2. Ứng dụng nghiên cứu trong xây dựng chiến lược truyền thông và ngoại giao công chúng

Hiểu rõ các chiến lược diễn ngôn trong báo chí giúp các nhà hoạch định chính sách và truyền thông xây dựng các chiến lược ngoại giao công chúng hiệu quả hơn. Việc nhận diện các yếu tố ngôn ngữ mang tính định hướng giúp điều chỉnh thông điệp truyền thông, tăng cường sự thuyết phục và giảm thiểu hiểu lầm trong quan hệ quốc tế. Đồng thời, nghiên cứu cũng góp phần nâng cao nhận thức phê phán của công chúng đối với các thông tin truyền thông.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu phân tích diễn ngôn báo điện tử Trung Việt về tranh chấp Biển Đông

Phân tích diễn ngôn báo điện tử Trung - Việt về tranh chấp Biển Đông cho thấy báo chí hai nước sử dụng các chiến lược ngôn ngữ và truyền thông nhằm xây dựng hình ảnh tích cực cho quốc gia mình và phê phán đối phương. Qua việc áp dụng khung phân tích phê phán của Fairclough và lý thuyết chức năng hệ thống của Halliday, nghiên cứu đã làm rõ mối quan hệ giữa ngôn ngữ, ý thức hệ và quyền lực trong truyền thông chính trị. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng phạm vi dữ liệu, đa dạng hóa phương pháp phân tích và kết hợp với các lĩnh vực khác như truyền thông quốc tế, chính trị học để có cái nhìn toàn diện hơn về vai trò của báo chí trong tranh chấp Biển Đông.

5.1. Tổng kết các phát hiện chính về diễn ngôn báo điện tử Trung Việt

Nghiên cứu đã chỉ ra sự thiên vị rõ rệt trong báo chí hai nước qua việc sử dụng chuyển động vật chất và ngôn ngữ để mô tả hành động của đối phương, lặp từ để nhấn mạnh chủ quyền và hợp pháp, cũng như việc chọn lọc trích dẫn nhằm củng cố quan điểm chính thức. Báo chí Việt Nam và Trung Quốc đều xây dựng hình ảnh "chúng ta" tích cực và "họ" tiêu cực, phản ánh mâu thuẫn chính trị sâu sắc trong tranh chấp Biển Đông.

5.2. Hướng nghiên cứu và ứng dụng trong tương lai

Nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phân tích sang các loại hình truyền thông khác như mạng xã hội, truyền hình, hoặc các ngôn ngữ khác để đa chiều hóa dữ liệu. Đồng thời, việc kết hợp phân tích diễn ngôn với nghiên cứu hành vi người đọc sẽ giúp hiểu rõ hơn tác động của truyền thông đến nhận thức và hành động xã hội. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu này là hỗ trợ xây dựng các chiến lược truyền thông ngoại giao công chúng hiệu quả, góp phần giảm căng thẳng và thúc đẩy hợp tác trong khu vực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tranh chấp trên biển Đông giữa Việt Nam và Trung Quốc đã trở thành một trong những vấn đề khu vực nóng bỏng nhất trong thập kỷ qua, thu hút sự quan tâm của cộng đồng quốc tế. Đặc biệt, giai đoạn từ ngày 1/5/2014 đến 16/7/2014 chứng kiến căng thẳng leo thang khi Trung Quốc triển khai giàn khoan HD-981 trong vùng biển Việt Nam, dẫn đến hàng loạt cuộc đối đầu giữa tàu hai nước. Theo thống kê, trong thời gian này, Việt Nam đã cử 29 tàu đến khu vực để phản đối, trong khi Trung Quốc duy trì khoảng 80 tàu tại hiện trường. Nghiên cứu này tập trung phân tích diễn ngôn phê phán trên 12 bài báo điện tử (5 bài từ các trang Trung Quốc như Global Times và Xinhua, 7 bài từ các trang Việt Nam như Vietnamplus và Vietnamnet) để làm rõ cách thức truyền thông hai nước xây dựng thực tế và truyền tải tư tưởng. Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định các tư tưởng ngầm ẩn trong cách đưa tin của truyền thông hai nước, từ đó phân tích mối quan hệ giữa ngôn ngữ, tư tưởng và lập trường chính trị. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao nhận thức của công chúng về tính khách quan của truyền thông, đồng thời cung cấp góc nhìn đa chiều về cách ngôn ngữ được sử dụng trong xung đột chính trị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu này áp dụng hai khung lý thuyết chính: Phân tích diễn ngôn phê phán (CDA) của Norman Fairclough và Lý thuyết chức năng hệ thống của M.A.K. Halliday. CDA, xuất hiện từ những năm 1970, xem ngôn ngữ không chỉ là công cụ giao tiếp mà còn là phương tiện thể hiện và duy trì quan hệ quyền lực. Fairclough (2001) phát triển mô hình ba chiều bao gồm: phân tích văn bản, phân tích thực hành diễn ngôn và phân tích thực hành văn hóa-xã hội. Trong khi đó, Halliday đề xuất ba chức năng ngôn ngữ chính: chức năng ý niệm (ideational), chức năng nhân tế (interpersonal) và chức năng văn bản (textual). Đặc biệt, hệ thống từ tính (transitivity) trong chức năng ý niệm được sử dụng để phân tích cách các sự kiện được thể hiện qua sáu loại quá trình: vật chất (material), tinh thần (mental), ngôn ngữ (verbal), quan hệ (relational), hành vi (behavioral) và hiện hữu (existential). Các khái niệm quan trọng khác bao gồm "quá tải từ vựng" (overwording) - hiện tượng sử dụng lặp lại các từ đồng nghĩa hoặc liên quan để nhấn mạnh một khái niệm, và "tư tưởng ngầm" (underlying ideologies) - hệ thống niềm tin và giá trị được mã hóa trong ngôn ngữ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp định tính và định lượng để phân tích 12 bài báo điện tử bằng tiếng Anh từ các trang tin tức uy tín của Việt Nam và Trung Quốc. Các bài báo được chọn trong khoảng thời gian từ 1/5/2014 đến 16/7/2014, tương ứng với các sự kiện chính trong căng thẳng biển Đông. Về phương pháp chọn mẫu, nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling), tập trung vào các bài báo từ các cơ quan truyền thông chính thức và có ảnh hưởng lớn của mỗi quốc gia. Cỡ mẫu gồm 12 bài báo được xác định dựa trên giới hạn thời gian và phạm vi của luận văn thạc sĩ. Phương pháp phân tích chính là phân tích diễn ngôn phê phán theo mô hình ba chiều của Fairclough, kết hợp với phân tích từ tính của Halliday. Quá trình phân tích được thực hiện trong ba giai đoạn: mô tả (phân tích đặc điểm hình thức của văn bản), giải thích (xem xét bối cảnh sản xuất và tiếp nhận văn bản), và giải nghĩa (phân tích mối quan hệ giữa diễn ngôn và bối cảnh xã hội rộng lớn hơn). Timeline nghiên cứu bao gồm 6 tháng thu thập và phân tích dữ liệu, sau đó 3 tháng tổng hợp kết quả và hoàn thiện luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra những khác biệt đáng kể trong cách truyền thông Việt Nam và Trung Quốc đưa tin về tranh chấp biển Đông. Về phân tích từ tính, kết quả cho thấy cả hai bên đều ưu tiên sử dụng quá trình vật chất (61.8% trong tin Việt Nam và 61.9% trong tin Trung Quốc), tiếp theo là quá trình ngôn ngữ (17.2% trong tin Việt Nam và 32.9% trong tin Trung Quốc) và quá trình quan hệ (15.3% trong tin Việt Nam và 15.2% trong tin Trung Quốc). Đáng chú ý, quá trình hành vi không xuất hiện trong các bài báo được phân tích. Về vai trò của các tác nhân trong quá trình vật chất, truyền thông Việt Nam thường mô tả Trung Quốc là tác nhân chính (53.5%), trong khi truyền thông Trung Quốc lại tập trung vào Việt Nam (48.6%). Phân tích quá tải từ vựng cho thấy sự khác biệt rõ rệt: trong tin tức Việt Nam, các từ liên quan đến "hoạt động bất hợp pháp của Trung Quốc" xuất hiện 170 lần, gấp 2.5 lần số lần đề cập đến "chủ quyền của Việt Nam" (95 lần). Ngược lại, trong tin tức Trung Quốc, các từ liên quan đến "chủ quyền của Trung Quốc" (69 lần) và "hoạt động gây rối của Việt Nam" (66 lần) có tần suất tương đương. Đặc biệt, truyền thông Việt Nam thường sử dụng các động từ mạnh như "rammed" (va đâm), "fired" (bắn), "encircled" (bao vây) để mô tả hành động của Trung Quốc, trong khi truyền thông Trung Quốc sử dụng các từ tương tự để mô tả hành động của Việt Nam.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy cả truyền thông Việt Nam và Trung Quốc đều xây dựng hình ảnh tích cực về quốc gia mình trong khi bôi nhọ quốc gia kia, tạo ra một đối nhị phân "chúng ta" và "họ". Sự khác biệt trong cách sử dụng ngôn ngữ phản ánh tư tưởng chính trị và mục tiêu ngoại giao của mỗi quốc gia. Trong khi truyền thông Việt Nam tập trung vào tính bất hợp pháp của hành động Trung Quốc, truyền thông Trung Quốc lại nhấn mạnh vào chủ quyền của mình và tính gây rối của Việt Nam. Sự khác biệt này có thể được giải thích bằng bối cảnh chính trị và vị thế quốc tế của hai nước. Việt Nam, với tư cách là nước nhỏ hơn, có xu hướng tập trung vào việc tố cáo hành vi "bắt nạt" của Trung Quốc để giành sự đồng tình của cộng đồng quốc tế. Ngược lại, Trung Quốc, với tư cách là cường quốc, lại nhấn mạnh vào chủ quyền và tính hợp pháp của hành động của mình. So với các nghiên cứu trước đây về diễn ngôn truyền thông trong xung đột quốc tế, nghiên cứu này cho thấy mô hình tương đồng trong cách truyền thông các nước xây dựng hình ảnh quốc gia trong xung đột. Tuy nhiên, nghiên cứu này đóng góp mới bằng cách so sánh trực tiếp cách hai nước đối đầu sử dụng ngôn ngữ trong cùng một sự kiện. Dữ liệu có thể được trình bày hiệu quả qua biểu đồ so sánh tỷ lệ sử dụng các loại quá trình từ tính và bảng thống kê tần suất sử dụng các nhóm từ vựng chính trong truyền thông hai nước.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số giải pháp được đề xuất để nâng cao tính khách quan và trách nhiệm của truyền thông trong việc đưa tin về các vấn đề chính trị nhạy cảm. Thứ nhất, các cơ quan truyền thông cần đa dạng hóa nguồn tin và đưa tin cân bằng từ nhiều phía, đặc biệt trong các vấn đề tranh chấp quốc tế. Các biên tập viên nên đặt mục tiêu tối thiểu 30% nội dung từ các nguồn độc lập hoặc quốc tế để đảm bảo tính đa chiều. Thứ hai, các trường đào tạo báo chí cần cập nhật chương trình giảng dạy về phân tích diễn ngôn phê phán, giúp các nhà báo tương lai nhận diện được thành kiến và tư tưởng ngầm trong ngôn ngữ. Khuyến nghị này nên được thực hiện trong vòng 2 năm tới với sự tham gia của các chuyên gia ngôn ngữ học. Thứ ba, độc giả cần được trang bị kỹ năng đọc phản biện thông qua các chương trình giáo dục truyền thông do Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai, mục tiêu đạt 70% trường phổ thông trên toàn quốc trong 3 năm. Thứ tư, các cơ quan quản lý truyền thông nên xây dựng bộ quy tắc đạo đức nghề nghiệp cụ thể cho việc đưa tin về các vấn đề tranh chấp lãnh thổ, bao gồm các nguyên tắc về sử dụng ngôn ngữ trung lập và tránh kích động hận thù dân tộc. Bộ quy tắc này cần được hoàn thành và ban hành trong vòng 1 năm. Thứ năm, các nhà nghiên cứu nên mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các nền tảng truyền thông xã hội, nơi diễn ngôn chính trị ngày càng có ảnh hưởng lớn đến dư luận, với kế hoạch thực hiện trong 2 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn này là nguồn tài liệu quý giá cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau. Nhóm đầu tiên là các nhà nghiên cứu về ngôn ngữ học và phân tích diễn ngôn, đặc biệt những người quan tâm đến mối quan hệ giữa ngôn ngữ, quyền lực và chính trị. Họ có thể ứng dụng phương pháp phân tích của luận văn vào các nghiên cứu về diễn ngôn truyền thông trong các bối cảnh xung đột khác. Nhóm thứ hai là các nhà báo và biên tập viên làm việc trong lĩnh vực chính trị - ngoại giao. Tham khảo luận văn sẽ giúp họ nâng cao nhận thức về cách ngôn ngữ được sử dụng để định hình dư luận, từ đó điều chỉnh phong cách viết để đảm bảo tính khách quan và cân bằng hơn. Nhóm thứ ba là các nhà hoạch định chính sách và cán bộ ngoại giao, những người cần hiểu rõ cách truyền thông quốc tế phản ánh các vấn đề liên quan đến quốc gia họ. Luận văn cung cấp công cụ phân tích để nhận diện thành kiến trong báo chí nước ngoài, từ đó xây dựng chiến lược truyền thông hiệu quả hơn. Nhóm cuối cùng là sinh viên ngành truyền thông, quan hệ quốc tế và ngôn ngữ học. Luận văn không chỉ cung cấp kiến thức chuyên môn mà còn là ví dụ điển hình về cách áp dụng lý thuyết ngôn ngữ học vào phân tích các vấn đề thực tế, giúp sinh viên có định hướng rõ ràng hơn cho các nghiên cứu sau này.

Câu hỏi thường gặp

1. Phân tích diễn ngôn phê phán (CDA) là gì và tại sao nó phù hợp để nghiên cứu truyền thông? CDA là phương pháp nghiên cứu tập trung vào cách ngôn ngữ phản ánh và củng cố quan hệ quyền lực trong xã hội. Phương pháp này đặc biệt phù hợp để nghiên cứu truyền thông vì nó giúp phơi bày các tư tưởng ngầm và thành kiến ẩn trong cách đưa tin, đặc biệt trong các vấn đề chính trị nhạy cảm như tranh chấp biển Đông.

2. Tại sao nghiên cứu lại tập trung vào giai đoạn từ 1/5/2014 đến 16/7/2014? Giai đoạn này chứng kiến căng thẳng leo thang mạnh mẽ khi Trung Quốc triển khai giàn khoan HD-981 trong vùng biển Việt Nam, dẫn đến hàng loạt cuộc đối đầu giữa tàu hai nước. Đây là thời điểm có mật độ tin tức cao và thể hiện rõ cách mỗi quốc gia xây dựng diễn ngôn về sự kiện.

3. Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng cho các xung đột khác không? Có, phương pháp luận và kết quả nghiên cứu có thể áp dụng cho các xung đột quốc tế khác. Ví dụ, nghiên cứu cho thấy mô hình chung trong cách truyền thông các nước xây dựng hình ảnh "chúng ta" tích cực và "họ" tiêu cực, điều này có thể quan sát thấy trong nhiều xung đột khác như Ukraine-Nga hay Israel-Palestine.

4. Tại sao nghiên cứu lại chọn phân tích các bài báo bằng tiếng Anh thay vì tiếng bản địa? Việc chọn bài báo bằng tiếng Anh cho phép nghiên cứu tập trung vào cách mỗi quốc gia trình bày vấn đề với cộng đồng quốc tế, thay vì khán giả trong nước. Điều này đặc biệt quan trọng trong việc hiểu chiến lược ngoại giao và truyền thông công chúng của mỗi quốc gia.

5. Nghiên cứu có những hạn chế nào? Nghiên cứu có một số hạn chế, bao gồm cỡ mẫu nhỏ (chỉ 12 bài báo) và phạm vi thời gian giới hạn (chỉ 2.5 tháng). Ngoài ra, nghiên cứu chỉ tập trung vào phân tích ngôn ngữ học mà không xem xét các yếu tố hình ảnh và đa phương tiện trong truyền thông trực tuyến, vốn ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc định hình dư luận.

Kết luận

• Nghiên cứu đã chỉ ra cách truyền thông Việt Nam và Trung Quốc sử dụng ngôn ngữ để xây dựng hình ảnh tích cực về quốc gia mình và tiêu cực về đối phương trong tranh chấp biển Đông.
• Phân tích từ tính cho thấy sự khác biệt đáng kể trong cách hai bên sử dụng các loại quá trình và phân bổ vai trò cho các tác nhân, phản ánh tư tưởng chính trị khác biệt.
• Phân tích quá tải từ vựng cho thấy truyền thông Việt Nam tập trung vào tính bất hợp pháp của hành động Trung Quốc, trong khi truyền thông Trung Quốc nhấn mạnh vào chủ quyền của mình và tính gây rối của Việt Nam.
• Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò của ngôn ngữ như công cụ quyền lực trong xung đột chính trị, đồng thời cung cấp công cụ phân tích để nhận diện thành kiến trong truyền thông.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng nghiên cứu sang các nền tảng truyền thông xã hội và áp dụng phương pháp phân tích vào các xung đột quốc tế khác để kiểm tra tính phổ quát của các phát hiện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST- GRADUATE STUDIES NGUYỄN ĐẶNG MAI LINH A CRITICAL DISCOURSE ANALYSIS OF CHINESE AND VIETNAMESE ONLINE MEDIA COVERAGE OF THE EAST SEA DISPUTE Phân tích diễn ngôn phê phán trên các bài báo điện tử của Việt Nam và Trung Quốc đưa tin về tranh chấp trên biển Đông M. MINOR PROGRAM THESIS Field: English Linguistics Code: 60220201 HANOI, 2017 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST- GRADUATE STUDIES NGUYỄN ĐẶNG MAI LINH A CRITICAL DISCOURSE ANALYSIS OF CHINESE AND VIETNAMESE ONLINE MEDIA COVERAGE OF THE EAST SEA DISPUTE Phân tích diễn ngôn phê phán trên các bài báo điện tử của Việt Nam và Trung Quốc đưa tin về tranh chấp trên biển Đông M. MINOR PROGRAM THESIS Field: English Linguistics Code: 60220201 Supervisor: Prof. Hoàng Văn Vân HANOI, 2017 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DECLARATION OF AUTHORSHIP I hereby declare that the thesis entitled “A CRITICAL DISCOURSE ANALYSIS OF CHINESE AND VIETNAMESE ONLINE MEDIA COVERAGE OF THE EAST SEA DISPUTE” is the result of my own study.

It was conducted with scientific guidance of Prof. The data and conclusions of the study presented in the thesis have never been published in any form. Post-graduate student Nguyễn Đặng Mai Linh i TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ACKNOWLEDGEMENTS This thesis would not be fulfilled without the help of many people, and I would like to show my heartfelt thanks to everyone who has taught me, inspired me, challenged me, and supported me throughout the realization of this thesis. I would like to express my deep gratitude towards my supervisor, Prof.

Hoàng Văn Vân, for his constant and invaluable assistance without which my study would be far from finished. I would like to take this opportunity to express my gratitude to all my lecturers and staffs at the Faculty of Post-graduate Studies, the University of Languages and International Studies, Vietnam National University of Hanoi whose support and consideration have enabled me to pursue the course. Last but not least, my sincere thanks go to my beloved family and my close friends for their love, encouragement, and support while I was conducting this research. Hanoi, April 2017 Nguyễn Đặng Mai Linh ii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ABSTRACT This study is a critical discourse analysis of Chinese and Vietnamese online media coverage of the East Sea dispute from May 1, 2014 to July 16, 2014.

A critical discourse analysis was made to delineate the contrasting representations of China and Vietnam. With the purpose of discerning the underlying ideologies of the reporters, Fairclough‟s CDA framework and Halliday‟s systemic-functional theory were used to analyze the news reports. The study just focused on some linguistic features of the text. In terms of lexical choice, only overwording was analyzed.

Then with respect to grammatical analysis, transitivity was scrutinized. The researcher made an attempt to illustrate the relationship between language, ideology and political stance. The findings showed that the underlying ideologies hidden in the news discourse revolved around “us” and “them” side. The online media coverage of both China and Vietnam intended to present the positive self- representation while disparaging the other-representation.

In other words, their own country was depicted in favorable light as a rational, peace-loving, law-abiding country. Meanwhile, the opponent was portrayed as an aggressor who acted brashly, illegally in the law-based community. iii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF ABBREVIATIONS Abbreviation Meaning A Actor Att Attribute C China Car Carrier E Existent G Goal Id Identified In Initiator Ir Identifier O Other parties P Phenomenon Pb Behavioral process Pm Material process Pmen Mental process Pr Relational process Pv Verbal process Px Existential process S Sayer Sen Senser T Target V Vietnam Ver Verbiage iv TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF FIGURES Figure 1: Interpretation stage. 10 Figure 2: Explanation stage.

11 Figure 3: The distribution of processes in Vietnamese news and Chinese news. 19 Figure 4: The distribution of Actors in the material processes. 21 Figure 5: The distribution of Goals in the material processes. 23 Figure 6: The distribution of Sayers in the verbal processes.

25 Figure 7: The distribution of the relational processes. 28 v TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF TABLES Table 1:The main themes in Vietnamese online news coverage .33 Table 2:The main themes in Chinese online news coverage .33 Table 3: The frequency of inter-related words to sovereignty in Vietnamese online news coverage .35 Table 4: The frequency of inter-related words to sovereignty in Chinese online news coverage .35 Table 5: The frequency of inter-related words to China‟s legal operation in Chinese online news coverage.37 Table 6: The frequency of inter-related words to Vietnam‟s disruptive activities in Chinese online news coverage .38 Table 7: The frequency of inter-related words to China‟s illegal operation and disruptive activities in Vietnamese online news coverage.39 Table 8: The frequency of inter-related words to Vietnam‟s legal operation and defense in Vietnamese online news coverage .40 Table 9: The frequency of inter-related words expressing viewpoints on Vietnam‟s activities in Chinese online news coverage .40 Table 10: The frequency of inter-related words expressing viewpoints on China‟s activities in Vietnamese online news coverage.41 Table 11: The frequency of inter-related words to China‟s peaceful measures and strategies in Chinese online news coverage .42 Table 12: The frequency of inter-related words to Vietnam‟s peaceful measures and strategies in Vietnamese online news coverage .42 Table 13: The frequency of inter-related words to international law and act in Chinese online news coverage .43 Table 14: The frequency of inter-related words to international law and act in Vietnamese online news coverage .44 vi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENTS DECLARATION OF AUTHORSHIP. iii LIST OF ABBREVIATIONS. iv LIST OF FIGURES.v LIST OF TABLES.

vi TABLE OF CONTENTS. vii PART A: INTRODUCTION. Rationale of the research. Scope of the research.

Aim and objectives of the research. Significance of the research. Design of the research .5 CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW. An overview of CDA.

The definitions of CDA. Principles of CDA. Fairclough‟s three-dimension framework of CDA. Halliday‟s systemic functional approach and CDA.

Overview of related studies .14 vii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHAPTER 2: METHODOLOGY AND ANALYTICAL PROCEDURES. The background to the event. Data analysis procedure .19 CHAPTER 3: A CRITICAL DISCOURSE ANALYSIS OF ONLINE NEWS ABOUT THE EAST SEA DISPUTE. A summary of the findings.

Limitation and recommendation for further studies. I APPENDIX 1: THE 10-QUESTIONS MODEL OF THE DESCRIPTION STAGE (FAIRCLOUGH, 2001:92-93). I APPENDIX 2: CHINESE NEWS REPORTS. II APPENDIX 3: VIETNAMESE NEWS REPORTS.

IX APPENDIX 4: EXTRACTED TRANSITIVITY ANALYSIS OF CHINESE ONLINE NEWS REPORTS. XVII APPENDIX 5: EXTRACTED TRANSITIVITY ANALYSIS OF VIETNAMESE ONLINE NEWS REPORTS. XXVIII viii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PART A: INTRODUCTION 1. Rationale of the research In modern times, with the rapid development of technology, the mass media, especially online news are playing an increasingly important role in information providing.

Considered as one of the primary sources of information, news discourse is generally believed to be objective, impartial, unambiguous and faithful in reporting events. However, there are at times different versions of the same event are presented in a wide array of news sources, leaving room for doubt about the value-free and unbiased information journalists provide for news readers. Is there existing manipulative power towards media? Does news show slanted views towards the events? The answers can be found in the light of critical discourse analysis in which according to Fowler (1991), language of the press is never neutral, and news reports are laden with values and ideologies. That is the power of media when it can influence people‟s cognition and form people‟s attitudes and ideologies.

It is presented clearly when there are at times of political tension and conflict. The language use is manipulated by political orientation. Media then are exploited drastically by each side to correct their image, persuade people, and gain their support against their opponents (Nhung, 2012). Accordingly, in order to understand the true nature of news reports, namely the social and power relationship, the hidden ideologies, and the way they present people and issues, it is necessary to employ CDA.

The relationship between Vietnam and China is considered one of the most complicated, tense and conflict-prone, in spite of the geographical link as well as the relational intimacy. Efforts have been continuously exerted to maintain cooperative environment between the two antagonist “friends”; the connectedness, however, at times has been interrupted by political tension towards the overlapping claims of sovereignty in the sea. The seemingly intractable nature of dispute over 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] the sovereignty in the South China Sea (or the East Sea as it is called in Vietnam – the name the author used later in the study) in recent years has attracted considerable attention among politicians, journalists and scholars. For over one year, the tension has been covered on the media.

As a Vietnamese, this issue has aroused my concerns. Moreover, few attempts have so far been made in analyzing language use in online news coverage related to this topic of two directly involved countries. Therefore, I attempted to conduct a study involving the East Sea dispute on Chinese and Vietnamese online media coverage in English language under the light of critical discourse analysis to explore how ideologies of the media institutions construct their representation of reality to their readers. Scope of the research In this study, I would give spotlight on the online news reports on the East Sea dispute from May 1, 2014 to July 16, 2014.

I am well aware that the wider the range of data achieved, the more reliable the study result will be. Nevertheless, due to the constraint of time and the limited length of a minor thesis, in this study, not all Chinese and Vietnamese news reports were probed, but just twelve from the Global Times, Xinhua Agency News of China and the Vietnamplus, Vietnamnet of Vietnam. As this is a pure linguistic study, the author is not, by any means or in any way, expressing her own political point of view. The study, therefore, does not support any political parties or aim at changing anyone‟s political stance.

It is for academic purpose only. Aim and objectives of the research The study primarily aims to analyze Chinese and Vietnamese online media coverage of the East Sea dispute under the light of critical discourse analysis. To achieve this aim, the following objectives are set:  to investigate the manner in which the conflict and main participants are approached and represented in the media discourse. 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]  to explore the journalists‟ underlying ideologies via analyzing the grammatical and lexical features of the news reports, from which revealing a close relationship between ideologies and media language for political purposes.

In order to realize these objectives, the study is intended to answer the following questions:  What are the underlying ideologies of each side with respect to the issue of the dispute?  How are such ideologies encoded in the discourse of the news agencies? These questions are based on several assumptions. First, the news reports are influenced by certain values of the producers, including both the journalists and the media institutions. Second, all news agencies can reflect different viewpoints on the disputed issue as well as the parties involved. Third, and as a result, their ideologies can be different.

Significance of the research This study is expected to provide theoretical and practical benefits. In relation to theoretical benefit, the findings of this study are expected to enrich the knowledge about critical discourse analysis.