Phân Tích Đa Tiêu Chí Và Lựa Chọn Cây Trồng Tại Thành Phố Hải Dương

Tài liệu nghiên cứu Luận văn ứng dụng phương pháp phân tích đa tiêu chuẩn với sự trợ giúp của phần mềm spss để lựa chọn, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Người hướng dẫn: GS.TS Nguyễn Hải Tuất
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm Học
• Đề tài: Phân Tích Đa Tiêu Chí Trong Lựa Chọn Cây Trồng Tại Thành Phố Hải Dương
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hải Dương

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Giới thiệu chung về phương pháp phân tích đa tiêu chuẩn (PPPTĐTC) và phần mềm xử lý thống kê SPSS
• 1.2. Phân tích đa tiêu chuẩn và ứng dụng trong nghiên cứu lâm nghiệp
• 1.3. Tổng quan về phần mềm SPSS
• 1.4. Các nghiên cứu liên quan đến cây trồng cảnh quan đô thị

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phân Tích Đa Tiêu Chí Cây Trồng Hải Dương

Trong lĩnh vực lâm nghiệp, khoa học và đời sống, việc đánh giá một mô hình đòi hỏi nhiều tiêu chuẩn. Các tiêu chuẩn lựa chọn phụ thuộc vào mục tiêu. Dựa trên các tiêu chuẩn, so sánh các mô hình để tìm ra mô hình phù hợp nhất. Vấn đề khi sử dụng đa tiêu chí là một số tiêu chuẩn đo lường được, một số lại không định lượng được. Phân tích đa tiêu chí (MCA) với SPSS giải quyết vấn đề này. Đây là phương pháp đánh giá các mô hình dựa trên nhiều tiêu chuẩn, khi lượng hóa, cho phép đánh giá toàn diện, khách quan. Phương pháp này phù hợp cho việc nghiên cứu và lựa chọn tập đoàn cây trồng cảnh quan cho đô thị Hải Dương, một thành phố đang đô thị hóa. Phương pháp này được GS.TS Nguyễn Hải Tuất ứng dụng trong lâm nghiệp nhiều năm nay. Luận văn này sẽ tập trung vào việc ứng dụng phương pháp này để tìm ra những loài cây trồng phù hợp nhất trồng ở đường phố Hải Dương, đồng thời phát hiện ra những loài cây phải hạn chế trồng, những loài cây không nên trồng trên đường phố Hải Dương.

1.1. Giới Thiệu Phương Pháp Phân Tích Đa Tiêu Chí MCA

Phân tích đa tiêu chí (MCA) đánh giá mô hình dựa trên nhiều tiêu chuẩn, khi lượng hóa sẽ cho độ đo khách quan. Phương pháp này đề cập đến nhiều khía cạnh liên quan đến mục tiêu nghiên cứu. Phương pháp này rất thích hợp khi các tiêu chuẩn được đo đạc và xác định theo những thang đo hoàn toàn khác nhau. Việc xây dựng, lượng hóa và chuẩn hóa tiêu chuẩn giúp việc đánh giá dễ dàng. So sánh và lựa chọn đối tượng nghiên cứu là nội dung quan trọng của phân tích đa tiêu chí. PPPTĐTC còng ®· ®­îc mét sè t¸c gi¶ trong n­íc, ngoµi n­íc vËn dông trong nghiªn cøu vµ lùa chän c¸c m« h×nh dùa trªn nhiÒu tiªu chuÈn cã liªn quan ®Õn c¸c nh©n tè vÒ kinh tÕ, sinh th¸i vµ m«i tr­êng.

1.2. SPSS Hỗ Trợ Phân Tích Đa Tiêu Chí Lựa Chọn Cây Trồng

SPSS là phần mềm xử lý thống kê dùng trong các ngành khoa học, được phát triển dựa trên phần mềm của Apache Software Foundation. SPSS ra ®êi tõ nh÷ng n¨m 60 cña thÕ kû tr­íc vµ kh«ng ngõng ®­îc n©ng cÊp, hoµn thiÖn. SPSS là phần mềm chuyên dụng xử lý thông tin sơ cấp - thông tin được thu thập trực tiếp từ đối tượng nghiên cứu. Thông tin được xử lý là thông tin định lượng (có ý nghĩa về mặt thống kê). SPSS có một bộ soạn thảo dữ liệu tương tự như excel, bộ soạn thảo cho phép vào các dữ liệu và mô tả các thuộc tính của chúng. Sức mạnh lớn nhất của SPSS là lĩnh vực phân tích phương sai (SPSS cho phép thực hiện nhiều loại kiểm định tác động riêng biệt) và phân tích nhiều chiều. SPSS có một giao diện giữa người và máy rất đơn giản để tạo ra các đồ thị và khi đã tạo được một đồ thị, nhờ giao diện này mà người sử dụng có thể tuỳ ý hiệu chỉnh đồ thị cũng như hoàn thiện chúng.

II. Vấn Đề Quy Hoạch Cây Xanh Đô Thị Tại Thành Phố Hải Dương

Hải Dương đang nỗ lực nâng cấp lên đô thị loại II vào năm 2009. Thành phố nằm trong khu vực tam giác tăng trưởng trọng điểm Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Để Hải Dương xanh, sạch và đẹp phù hợp với việc nâng cấp, cần quy hoạch cụ thể về hệ thống cây xanh đô thị. Hiện nay, vấn đề sinh thái môi trường chưa nghiêm trọng, nhưng với tốc độ phát triển hiện tại, nếu không có quy hoạch đô thị hợp lý, ô nhiễm môi trường sẽ trở nên nghiêm trọng. Sử dụng cây xanh là giải pháp hiệu quả nhất để bảo vệ môi trường và làm đẹp cảnh quan. Việc trồng cây xanh tự phát và thiếu quy hoạch hợp lý dẫn đến chọn loài cây không phù hợp, cây trồng không đảm bảo tiêu chuẩn và kỹ thuật, trồng không đúng nơi đúng chỗ. Tác dụng bảo vệ môi trường của cây xanh chưa phát huy, kiến trúc cảnh quan đô thị xấu đi. Do đó, cần phải sử dụng nhiều tiêu chuẩn để lựa chọn được loài cây phù hợp với điều kiện và mục đích của thành phố. Hiện có ít tài liệu nghiên cứu về tiêu chuẩn chọn loài cây trồng cảnh quan cho Hải Dương. Cây xanh đường phố chủ yếu dựa trên nguồn cây của Công ty TNHH MTV Quản lý công trình đô thị Hải Dương hoặc sở thích và kinh nghiệm của người dân.

2.1. Thực Trạng Cây Xanh Đô Thị Hải Dương Hiện Nay

Thực tế cho thấy, việc trồng cây xanh tại các đô thị hiện nay gặp phải vấn đề trồng cây xanh tự phát của người dân, lại thiếu quy hoạch hợp lý nên loài cây không được chọn lựa phù hợp, cây trồng không đảm bảo tiêu chuẩn và kỹ thuật, trồng cây không đúng nơi đúng chỗ. Nh­ vËy t¸c dông b¶o vÖ m«i tr­êng cña c©y xanh ch­a biÕt ®· ph¸t huy ch­a nh­ng cã ®iÒu ch¾c ch¾n r»ng kiÕn tróc c¶nh quan ®« thÞ ®· xÊu ®i rÊt nhiÒu.

2.2. Tiêu Chí Lựa Chọn Cây Trồng Phù Hợp Hải Dương

Cây trồng cảnh quan được trồng với mục đích chính là lấy bóng mát, giảm ô nhiễm môi trường và làm đẹp cho thành phố. Do đó, cây trồng cảnh quan không cần phải cho sản lượng cao mà phải là cây đa tác dụng. Do đó cần phải sử dụng nhiều tiêu chí để lựa chọn được loài cây phù hợp với điều kiện và mục đích của thành phố.

III. Phương Pháp AHP Lựa Chọn Cây Trồng Đô Thị Hải Dương

Luận văn ứng dụng phương pháp phân tích đa tiêu chí (MCA) với sự hỗ trợ của SPSS để lựa chọn tập đoàn cây trồng cảnh quan đường phố cho thành phố Hải Dương. Đề tài tìm ra những loài cây thích hợp nhất trồng ở đường phố Hải Dương, đồng thời phát hiện ra những loài cây phải hạn chế trồng, những loài cây không nên trồng. Đề tài hy vọng góp phần hoàn thiện phương pháp phân tích đa tiêu chí và giải quyết vấn đề quy hoạch cây trồng cảnh quan cho Hải Dương. Phân tích đa tiêu chuẩn là một phương pháp phân tích đánh giá các mô hình (đối tượng, chủ thể) dựa vào hàng loạt các tiêu chuẩn, mà những tiêu chuẩn khi được lượng hoá sẽ cho ta một độ đo nào đó để đánh giá một cách toàn diện mô hình nghiên cứu.

3.1. Các Bước Thực Hiện Phân Tích Đa Tiêu Chí AHP

Cë së khoa häc cña ph­¬ng ph¸p bao gåm c¸c b­íc: 1, X¸c lËp môc tiªu. 2, X©y dùng tiªu chuÈn. 3, L­îng ho¸ tiªu chuÈn. 4, Ph©n tÝch tiªu chuÈn. 5, ChuÈn ho¸ sè liÖu quan s¸t. 6, Lùa chän c¸c chñ thÓ. GS-TS Nguyễn Hải Tuất trong công trình “Đánh giá tác động môi trường cho các dự án Lâm Nghiệp” năm (1987) còng ®· sö dông ph­¬ng ph¸p nµy. Vµ trong những năm gần đây, tại trường Đại học Lâm Nghiệp đã có những cán bộ và sinh viên ứng dụng để làm luận văn tốt nghiệp cao học, đại học vµ chuyªn ®Ò nghiªn cøu khoa häc.

3.2. Ứng Dụng SPSS Trong Lựa Chọn Cây Trồng Đô Thị

Khi ph©n tÝch mèi quan hÖ gi÷a c¸c biÕn b»ng ph­¬ng ph¸p thµnh phÇn chÝnh vµ xÕp h¹ng c¸c chñ thÓ, phÇn mÒm SPSS sÏ gióp chóng ta thuËn tiÖn trong qu¸ tr×nh tÝnh to¸n vµ xö lý. SPSS (Statistical Products for Social Services) là phần mềm xử lý thống kê dùng trong các ngành khoa học, được phát triển dựa trên phần mềm của Apache Software Foundation. SPSS ra ®êi tõ nh÷ng n¨m 60 cña thÕ kû tr­íc vµ kh«ng ngõng ®­îc n©ng cÊp, hoµn thiÖn. SPSS là phần mềm chuyên dụng xử lý thông tin sơ cấp - thông tin được thu thập trực tiếp từ đối tượng nghiên cứu.

IV. Ứng Dụng Phân Tích Đa Tiêu Chí Trong Nông Nghiệp Bền Vững

PPPTĐTC không chỉ được ứng dụng nhiều trong ngành Lâm nghiệp mà còn rất hữu ích trong nhiều ngành, đặc biệt là tài chính - kinh tế, nông nghiệp. Chẳng hạn năm 2005, 2 tác giả Phạm Quang Khánh & Lê Cảnh Định đã ứng dụng PPPTĐTC trong đánh giá đất đai phục vụ sản xuất nông nghiệp bền vững huyện Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng. Các tác giả đã đánh giá 8 loại hình sử dụng đất đai: cà phê, cây ăn quả, dâu tằm, chè, lúa 2 vụ, lúa mùa-màu đông xuân, lúa mùa, màu+ cây công nghiệp hàng năm với các chỉ tiêu thích nghi đất tự nhiên, chỉ tiêu kinh tế, theo các tiêu chuẩn kinh tế, xã hội, môi trường, các chỉ tiêu phân cấp (rất cao, cao, trung bình, thấp) để đề xuất sử dụng đất nông nghiệp huyện Lâm Hà và chuyển đổi cơ cấu cây trồng ở trong huyện.

4.1. Nghiên Cứu Lựa Chọn Cây Trồng Phòng Cháy Rừng

GÇn ®©y nhÊt cã t¸c gi¶ BÕ Minh Ch©u ®· vËn dông ph­¬ng ph¸p nµy ®Ó nghiªn cøu lùa chän tËp ®oµn c©y cã kh¶ n¨ng phßng ch¸y rõng cho c¸c tØnh phÝa B¾c {2}. Nh×n chung c¸c ®Ò tµi ®Òu ®· øng dông ®ñ 6 b­íc trong PPPT§TC nh­ ®· nªu ë trªn.

4.2. Các Phương Pháp Lựa Chọn Chủ Thể Trong Nghiên Cứu

Tuy nhiªn, c¸c t¸c gi¶ khi ph©n tÝch tiªu chuÈn ®Ó ph¸t hiÖn ra nh÷ng tiªu chuÈn mang tÝnh chÊt chñ ®¹o vµ nh÷ng tiªu chuÈn kh«ng cã hoÆc Ýt ¶nh h­ëng ®Õn c¸c tiªu chuÈn kh¸c ®Òu sö dông b¶ng ma trËn hÖ sè t­¬ng 8 quan. ChÝnh v× vËy, ë b­íc lùa chän c¸c chñ thÓ, c¸c t¸c gi¶ chñ yÕu sö dông c¸c ph­¬ng ph¸p nh­: ph­¬ng ph¸p so s¸nh trªn cë së sè trung b×nh hoÆc tæng sè sè tiªu chuÈn cho mçi m« h×nh trªn c¬ së c¸c b¶ng sè liÖu ®· ®­îc chuÈn ho¸; ph­¬ng ph¸p cã träng sè theo ph­¬ng ph¸p chuyªn gia; ph­¬ng ph¸p ph©n nhãm dùa vµo quan hÖ tiªu chuÈn; ph­¬ng ph¸p tÝnh träng sè b»ng t­¬ng quan.

V. Tác Động Của Cây Xanh Đô Thị Đến Môi Trường và Con Người

Đô thị là nơi tập trung sản xuất công nghiệp, dân cư đông, mật độ kiến trúc cao. Môi trường sống thường bị ô nhiễm bởi khói bụi, khí độc, nước thải công nghiệp. Trồng cây xanh là biện pháp tốt nhất nhằm cải tạo điều kiện vệ sinh – khí hậu, bảo vệ môi trường sống. Cây xanh khi được tổ chức trồng trọt hợp lý sẽ có nhiều tác dụng. Trong môi trường đô thị, tỉ lệ O2 luôn bị hạ thấp do mật độ dân cư đông đúc, lượng khí CO2 không ngừng tăng lên tương ứng với việc sử dụng nhiên liệu trong các nhà máy, phương tiện giao thông và do con người thải ra trong quá trình hô hấp. Cây xanh là nhà máy duy nhất lấy khí CO2, thải khí O2 thông qua quá trình quang hợp và hô hấp làm không khí trong lành hơn.

5.1. Cải Thiện Điều Kiện Khí Hậu và Vệ Sinh Đô Thị

• §iÒu hoµ nhiÖt ®é: Theo Grey_1978: Vïng ®« thÞ nãng h¬n ngo¹i « xung quanh trung b×nh 0,5 - 1,50C. §iÒu nµy g©y bÊt lîi vµo mïa hÌ bëi sù thiÕu th¶m xanh, mµ vai trß chÝnh cña c©y xanh lµ hÊp thu bøc x¹ mÆt trêi, lµm m¸t kh«ng khÝ xung quanh qua qu¸ tr×nh bèc h¬i n­íc. Th¶m xanh ®iÒu hoµ nhiÖt ®é trong m«i tr­êng ®« thÞ nhê vµo kiÓm so¸t bøc x¹ mÆt trêi. - Ng¨n chÆn giã vµ sù di chuyÓn kh«ng khÝ: C©y xanh kiÓm so¸t giã bëi sù c¶n trë, ®Þnh h­íng, lµm chÖch h­íng vµ läc giã.

5.2. Hạn Chế Tiếng Ồn và Ô Nhiễm Không Khí Trong Đô Thị

Tiếng ồn là âm thanh vượt mức hay không mong đợi, thế nhưng tiếng ồn là một phần của cuộc sống đô thị và là một loại ô nhiễm không trông thấy. Lá, cành nhánh của cây xanh ngăn cản được tiếng ồn. Trong m«i tr­êng ®« thÞ, tû lÖ O2 lu«n bÞ h¹ thÊp do mËt ®é d©n c­ ®«ng ®óc, l­îng khÝ CO2 kh«ng ngõng t¨ng lªn t­¬ng øng víi viÖc sö dông nhiªn liÖu trong c¸c nhµ m¸y, ph­¬ng tiÖn giao th«ng vµ do con ng­êi th¶i ra trong qu¸ tr×nh h« hÊp. C©y xanh lµ nhµ m¸y duy nhÊt lÊy khÝ CO2, th¶i khÝ O2 th«ng qua qu¸ tr×nh quang hîp vµ h« hÊp lµm kh«ng khÝ trong lµnh h¬n.

VI. Đề Xuất Giải Pháp và Hướng Đi Tương Lai Cây Xanh Hải Dương

Cây xanh đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện môi trường và cảnh quan đô thị Hải Dương. Việc lựa chọn cây trồng phù hợp cần dựa trên phân tích đa tiêu chí, bao gồm các yếu tố kinh tế, xã hội, môi trường và khả năng thích ứng của từng loài cây. Quy hoạch cây xanh cần được thực hiện một cách khoa học, bài bản, tránh tình trạng trồng tự phát, thiếu kiểm soát. Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học về cây xanh đô thị để tìm ra các loài cây bản địa, có khả năng chịu được điều kiện khắc nghiệt của đô thị Hải Dương. Nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò của cây xanh và khuyến khích người dân tham gia vào công tác trồng và chăm sóc cây xanh.

6.1. Ưu Tiên Cây Trồng Bản Địa và Chịu Được Điều Kiện Khắc Nghiệt

Cần tập trung vào việc lựa chọn các loài cây trồng bản địa có khả năng thích ứng tốt với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng của Hải Dương. Ưu tiên các loài cây có khả năng chịu hạn, chịu úng, ít sâu bệnh và có giá trị thẩm mỹ cao. Đồng thời, cần nghiên cứu và thử nghiệm các loài cây mới, có khả năng cải thiện chất lượng không khí và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

6.2. Xây Dựng Mô Hình Lựa Chọn Cây Trồng Hiệu Quả và Bền Vững

Cần xây dựng một mô hình lựa chọn cây trồng khoa học và toàn diện, dựa trên các tiêu chí đã được xác định. Mô hình này cần được cập nhật thường xuyên để đáp ứng với sự thay đổi của môi trường và nhu cầu của xã hội. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác giữa các cơ quan nhà nước, các nhà khoa học và cộng đồng để đảm bảo rằng công tác quy hoạch và lựa chọn cây xanh được thực hiện một cách hiệu quả và bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc phát triển mảng xanh đô thị đóng vai trò thiết yếu trong việc cải thiện môi trường sống, điều hòa khí hậu và nâng cao chất lượng cuộc sống cư dân. Tại Việt Nam, đặc biệt là thành phố Hải Dương, quỹ cây xanh hiện chỉ đạt khoảng 3m²/người, thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn quốc tế (14-40m²/người). Thành phố Hải Dương, nằm trong vùng tam giác kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, đang trong quá trình nâng cấp lên đô thị loại II với tốc độ phát triển kinh tế đạt 14,5% năm 2007. Tuy nhiên, hệ thống cây xanh hiện tại còn phân bố không đồng đều, chủng loại cây chưa phù hợp, gây ảnh hưởng tiêu cực đến cảnh quan và môi trường. Nghiên cứu này nhằm xây dựng tiêu chuẩn chọn lọc các loại cây trồng cảnh quan phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của thành phố Hải Dương, góp phần nâng cao diện tích và chất lượng mảng xanh đô thị. Phạm vi nghiên cứu tập trung trên 107 tuyến đường chính của thành phố, khảo sát gần 70 chủng loại cây xanh phổ biến. Mục tiêu cụ thể là xác định các tiêu chuẩn đa chiều về bóng mát, cảnh quan, khả năng chống chịu gió bão, chống bụi, tiếng ồn, thích nghi sinh thái và giá trị kinh tế của cây xanh đô thị. Kết quả nghiên cứu sẽ hỗ trợ công tác quy hoạch, quản lý và phát triển mảng xanh, hướng tới xây dựng thành phố Hải Dương xanh, sạch, đẹp, bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên phương pháp phân tích đa tiêu chuẩn (Multi Criteria Analysis - MCA), một kỹ thuật đánh giá tổng hợp các mô hình dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau, cho phép so sánh và lựa chọn các đối tượng phù hợp nhất với mục tiêu đề ra. MCA được ứng dụng rộng rãi trong các lĩnh vực kinh tế, sinh thái và quản lý tài nguyên, mang lại tính khách quan và toàn diện. Ngoài ra, phương pháp phân tích thành phần chính (Principal Component Analysis - PCA) được sử dụng để xác định mối quan hệ giữa các tiêu chí, giảm số lượng biến quan sát thành các thành phần chính có ý nghĩa, giúp tối ưu hóa quá trình đánh giá. Các khái niệm chính bao gồm: tiêu chuẩn định tính và định lượng, tiêu chuẩn có lợi và tiêu chuẩn có hại, chuẩn hóa dữ liệu theo phương pháp đối lập và tỷ số, cho điểm có trọng số dựa trên vai trò chi phối của các tiêu chí.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ khảo sát thực địa trên 107 tuyến đường của thành phố Hải Dương, với gần 70 chủng loại cây xanh được ghi nhận. Cỡ mẫu gồm 30 loại cây phổ biến được lựa chọn để phân tích chi tiết. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích dựa trên mức độ phổ biến và vai trò cảnh quan của các loại cây. Dữ liệu được xử lý và phân tích bằng phần mềm SPSS phiên bản 17, hỗ trợ các kỹ thuật phân tích đa chiều, phân tích nhân tố và chuẩn hóa dữ liệu. Quá trình nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ năm 2008 đến 2009, bao gồm các bước: thu thập dữ liệu, xây dựng tiêu chuẩn, chuẩn hóa và lượng hóa tiêu chuẩn, phân tích đa tiêu chuẩn, cho điểm và xếp hạng các loại cây. Việc cho điểm được thực hiện theo hai nhóm: không trọng số và có trọng số, trong đó trọng số được xác định dựa trên ý kiến chuyên gia và vai trò chi phối của các tiêu chí. Kết quả được trình bày dưới dạng bảng điểm chuẩn hóa và bảng xếp hạng ưu tiên các loại cây.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Xác lập tiêu chuẩn chọn cây xanh đô thị: 7 tiêu chuẩn chính được xây dựng gồm bóng mát, tô điểm phong cảnh, chống chịu gió bão, chống bụi và tiếng ồn, không ảnh hưởng đến môi trường và công trình công cộng, khả năng thích nghi sinh thái và chất lượng gỗ. Trong đó, 6 tiêu chuẩn thuộc loại định tính, 1 tiêu chuẩn định lượng về chất lượng gỗ.

2. Phân bố và đặc điểm cây xanh hiện tại: Hệ thống cây xanh trên 107 tuyến đường có tổng số 13.557 cây, chủ yếu là các loại cây bóng mát như bàng, bằng lăng, hoa sữa, chiếm gần 60% tổng số cây. Tuy nhiên, cây xanh phân bố không đồng đều, nhiều cây có tuổi thọ trên 50 năm chiếm tỷ lệ rất thấp (0,39%), gây ảnh hưởng đến tính bền vững của mảng xanh.

3. Kết quả phân tích đa tiêu chuẩn: Qua chuẩn hóa và cho điểm, các loại cây như bàng, bằng lăng nước, dâu da, đa búp đỏ, muồng hoa vàng được đánh giá cao về tổng hợp các tiêu chuẩn, đặc biệt về khả năng bóng mát và tô điểm cảnh quan. Các loại cây có khả năng chống chịu gió bão tốt như bàng, đa lông, muồng đen cũng được ưu tiên. Tiêu chuẩn thích nghi sinh thái được đánh giá dựa trên khả năng sinh trưởng, chống chịu sâu bệnh và điều kiện đất đai đặc thù của Hải Dương.

4. So sánh với tiêu chuẩn quốc tế và nghiên cứu khác: Mức độ cây xanh hiện tại của Hải Dương chỉ đạt khoảng 8-10% so với tiêu chuẩn cây xanh đô thị của các nước phát triển. Kết quả nghiên cứu phù hợp với các báo cáo ngành về sự cần thiết nâng cao chất lượng và số lượng cây xanh đô thị để cải thiện môi trường sống.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng cây xanh chưa phù hợp là do việc trồng cây chủ yếu dựa trên sở thích và kinh nghiệm cá nhân, thiếu quy hoạch và tiêu chuẩn khoa học. Việc áp dụng MCA kết hợp với phần mềm SPSS giúp lượng hóa các tiêu chuẩn đa chiều, từ đó lựa chọn được các loại cây phù hợp nhất với điều kiện tự nhiên và mục tiêu phát triển đô thị. So với các nghiên cứu trước đây, phương pháp này mang lại tính khách quan và chính xác cao hơn, đồng thời hỗ trợ quản lý cây xanh hiệu quả hơn. Kết quả có thể được trình bày qua biểu đồ xếp hạng các loại cây theo điểm tổng hợp và bảng phân tích thành phần chính thể hiện mối quan hệ giữa các tiêu chí. Việc lựa chọn cây xanh phù hợp không chỉ nâng cao giá trị cảnh quan mà còn góp phần giảm ô nhiễm, điều hòa khí hậu và tăng cường sức khỏe cộng đồng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng quy hoạch cây xanh đô thị đồng bộ: Thiết lập hệ thống tiêu chuẩn chọn lọc cây xanh dựa trên kết quả nghiên cứu MCA, áp dụng cho toàn bộ các tuyến đường và khu vực công cộng của thành phố. Chủ thể thực hiện: UBND thành phố và Sở Xây dựng. Thời gian: 1-2 năm.

2. Tăng cường trồng mới và thay thế cây xanh không phù hợp: Ưu tiên trồng các loại cây được xếp hạng cao về khả năng bóng mát, cảnh quan và thích nghi sinh thái như bàng, bằng lăng, muồng hoa vàng. Chủ thể thực hiện: Công ty Quản lý công trình đô thị. Thời gian: 3-5 năm.

3. Đào tạo và nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý và người dân: Tổ chức các khóa tập huấn về tiêu chuẩn cây xanh đô thị, lợi ích và kỹ thuật chăm sóc cây xanh. Chủ thể thực hiện: Trường Đại học Lâm nghiệp phối hợp với chính quyền địa phương. Thời gian: liên tục hàng năm.

4. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý cây xanh: Sử dụng phần mềm SPSS và các công cụ GIS để theo dõi, đánh giá và cập nhật dữ liệu cây xanh, hỗ trợ ra quyết định quản lý hiệu quả. Chủ thể thực hiện: Sở Thông tin và Truyền thông phối hợp Sở Xây dựng. Thời gian: 1 năm triển khai ban đầu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý đô thị và quy hoạch: Nhận diện các tiêu chuẩn khoa học để xây dựng và điều chỉnh quy hoạch cây xanh phù hợp với điều kiện địa phương, nâng cao hiệu quả quản lý mảng xanh.

2. Chuyên gia và nhà nghiên cứu lĩnh vực lâm nghiệp đô thị: Áp dụng phương pháp phân tích đa tiêu chuẩn và công cụ SPSS trong nghiên cứu chọn lọc cây xanh, phát triển các mô hình quản lý bền vững.

3. Sinh viên và học viên cao học ngành Lâm nghiệp, Môi trường: Tham khảo phương pháp luận, quy trình nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn trong lĩnh vực cây xanh đô thị, nâng cao kiến thức chuyên môn.

4. Các tổ chức, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực quản lý công trình đô thị: Áp dụng kết quả nghiên cứu để lựa chọn chủng loại cây phù hợp, tối ưu hóa chi phí chăm sóc và phát triển cảnh quan đô thị.

Câu hỏi thường gặp

1. Phân tích đa tiêu chuẩn (MCA) là gì và tại sao được sử dụng trong nghiên cứu này?
   MCA là phương pháp đánh giá tổng hợp dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau, giúp lựa chọn mô hình hoặc đối tượng phù hợp nhất với mục tiêu đề ra. Trong nghiên cứu này, MCA giúp đánh giá toàn diện các loại cây xanh dựa trên tiêu chuẩn về môi trường, kinh tế và cảnh quan, đảm bảo lựa chọn cây phù hợp nhất cho thành phố Hải Dương.

2. Tại sao phần mềm SPSS được chọn để xử lý dữ liệu?
   SPSS là phần mềm thống kê mạnh, hỗ trợ phân tích đa chiều, phân tích nhân tố và chuẩn hóa dữ liệu, giúp xử lý số liệu định lượng chính xác và nhanh chóng. Nó cũng có giao diện thân thiện, dễ sử dụng, phù hợp với các nghiên cứu khoa học xã hội và môi trường.

3. Tiêu chuẩn nào được coi là quan trọng nhất trong việc chọn cây xanh đô thị?
   Tiêu chuẩn bóng mát và tô điểm phong cảnh được đánh giá cao vì ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống và mỹ quan đô thị. Ngoài ra, khả năng chống chịu gió bão và thích nghi sinh thái cũng rất quan trọng để đảm bảo cây phát triển bền vững.

4. Làm thế nào để áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn quản lý cây xanh?
   Kết quả nghiên cứu cung cấp bảng xếp hạng các loại cây phù hợp, giúp các cơ quan quản lý lựa chọn chủng loại cây trồng phù hợp với từng khu vực. Đồng thời, xây dựng quy hoạch cây xanh dựa trên tiêu chuẩn khoa học, kết hợp với công nghệ quản lý hiện đại để theo dõi và duy trì mảng xanh hiệu quả.

5. Nghiên cứu có thể áp dụng cho các thành phố khác không?
   Phương pháp và khung tiêu chuẩn có thể được điều chỉnh phù hợp với điều kiện tự nhiên và xã hội của từng địa phương khác. Việc áp dụng MCA và SPSS trong lựa chọn cây xanh là một mô hình nghiên cứu có tính phổ quát, giúp các thành phố khác phát triển mảng xanh bền vững.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xây dựng thành công bộ tiêu chuẩn đa chiều để lựa chọn cây xanh cảnh quan phù hợp với điều kiện tự nhiên và xã hội của thành phố Hải Dương.
• Phương pháp phân tích đa tiêu chuẩn kết hợp phần mềm SPSS mang lại kết quả khách quan, chính xác, hỗ trợ hiệu quả cho công tác quy hoạch và quản lý cây xanh đô thị.
• Kết quả cho thấy các loại cây như bàng, bằng lăng nước, muồng hoa vàng là những lựa chọn ưu tiên cho phát triển mảng xanh tại Hải Dương.
• Việc áp dụng tiêu chuẩn khoa học sẽ góp phần nâng cao diện tích và chất lượng cây xanh, cải thiện môi trường sống và cảnh quan đô thị.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể về quy hoạch, trồng mới, đào tạo và ứng dụng công nghệ nhằm phát triển mảng xanh bền vững trong giai đoạn tiếp theo.

Các cơ quan quản lý và chuyên gia cần phối hợp triển khai áp dụng tiêu chuẩn và phương pháp nghiên cứu này vào quy hoạch và quản lý cây xanh đô thị, đồng thời tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của thành phố Hải Dương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé gi¸o dôc vµ §µo t¹o Bé n«ng nghiÖp vµ PTNT Tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp ---------- Vò thÞ thu hiÒn øng dông Ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch ®a tiªu chuÈn (Multi Criteria Analysis = MCA) víi sù trî gióp cña phÇn mÒm SPSS ®Ó lùa chän tËp ®oµn c©y trång c¶nh quan ®­êng phè cho thµnh phè H¶i D­¬ng. LuËn v¨n th¹c sü khoa häc l©m nghiÖp Hµ Néi, 2009 Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Bé n«ng nghiÖp vµ PTNT Tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp ---------- Vò thÞ thu hiÒn øng dông Ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch ®a tiªu chuÈn (Multi Criteria Analysis = MCA) víi sù trî gióp cña phÇn mÒm SPSS ®Ó lùa chän tËp ®oµn c©y trångc¶nh quan ®­êng phè cho thµnh phè H¶i D­¬ng. Chuyªn ngµnh: L©m häc M· sè: 60.60 LuËn v¨n th¹c sü khoa häc l©m nghiÖp Gi¸o viªn h­íng dÉn khoa häc GS.TS NguyÔn H¶i TuÊt Hµ Néi, 2009 1 §Æt vÊn ®Ò Trong L©m nghiÖp, trong khoa häc hay trong cuéc sèng nãi chung ®Ó ®¸nh gi¸ mét m« h×nh (®èi t­îng, chñ thÓ) nµo ®ã chóng ta cÇn ph¶i dùa vµo rÊt nhiÒu tiªu chuÈn. Tuú vµo môc tiªu cña chóng ta, c¸c tiªu chuÈn sÏ ®­îc lùa chän sao cho phï hîp.

Tõ c¸c tiªu chuÈn ®ã chóng ta míi tiÕn hµnh so s¸nh c¸c m« h×nh ®Ó lùa chän m« h×nh thÝch hîp nhÊt víi môc tiªu ®· ®Æt ra. VÊn ®Ò khi sö dông ®a tiªu chuÈn lµ cã nh÷ng tiªu chuÈn chóng ta cã thÓ ®o ®Õm nh­ng còng cã nh÷ng tiªu chuÈn chóng ta kh«ng thÓ ®Þnh l­îng ®­îc. VËy lµm thÕ nµo ®Ó ®­a c¸c tiªu chuÈn vÒ cïng mét ®é ®o nµo ®ã ®Ó so s¸nh vµ dïng c¸ch nµo ®Ó so s¸nh, lùa chän c¸c m« h×nh? Ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch ®a tiªu chuÈn víi sù trî gióp cña phÇn mÒm SPSS chÝnh lµ c©u tr¶ lêi cho c©u hái trªn. §©y lµ mét ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch ®¸nh gi¸ c¸c m« h×nh (®èi t­îng, chñ thÓ) dùa vµo hµng lo¹t c¸c tiªu chuÈn mµ nh÷ng tiªu chuÈn nµy khi ®­îc l­îng ho¸ sÏ cho ta mét ®é ®o nµo ®ã ®Ó ®¸nh gi¸ mét c¸ch toµn diÖn, kh¸ch quan c¸c m« h×nh nghiªn cøu.

Ph­¬ng ph¸p nµy ®· ®­îc GS.TS NguyÔn H¶i TuÊt øng dông ®Ó nghiªn cøu vµ lùa chän c¸c m« h×nh (®èi t­îng, chñ thÓ) trong l©m nghiÖp tõ nhiÒu n¨m nay. Qua th¶o luËn víi GS.TS NguyÔn H¶i TuÊt, t«i nhËn thÊy ®©y lµ ph­¬ng ph¸p rÊt thÝch hîp cho viÖc nghiªn cøu lùa chän tËp ®oµn c©y trång c¶nh quan cho ®« thÞ, ®Æc biÖt lµ nh÷ng thµnh phè (TP) ®ang trong qu¸ tr×nh ®« thÞ ho¸ (§TH) nh­ TP H¶i D­¬ng. Hoµ nhÞp cïng xu h­íng §TH cña c¶ n­íc, TP H¶i D­¬ng còng ®ang nç lùc ®Ó n©ng cÊp lªn thµnh ®« thÞ lo¹i II vµo n¨m 2009. H¶i D­¬ng lµ mét thµnh phè n»m trong khu vùc tam gi¸c t¨ng tr­ëng träng ®iÓm Hµ Néi - H¶i Phßng - Qu¶ng Ninh cña n­íc ta.

Tr¶i qua c¸c thêi kú ph¸t triÓn còng nh­ hiÖn nay, TP H¶i D­¬ng lu«n lµ trung t©m kinh tÕ, chÝnh trÞ, v¨n ho¸ vµ khoa häc kü thuËt cña tØnh H¶i D­¬ng. Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, theo ®­êng lèi ®æi míi cña nhµ n­íc, TP H¶i D­¬ng ®· cã nh÷ng b­íc ph¸t triÓn nh¶y vät. §Ó ghi nhËn sù ph¸t triÓn ®ã, n¨m 1997 Thñ t­íng ChÝnh phñ ®· ra quyÕt ®Þnh n©ng 2 cÊp H¶i D­¬ng tõ mét ®« thÞ lo¹i IV lªn ®« thÞ lo¹i III. Theo ®Þnh h­íng ph¸t triÓn ®« thÞ ViÖt Nam ®Õn n¨m 2020 (®­îc Thñ t­íng chÝnh phñ phª duyÖt n¨m 1997), TP H¶i D­¬ng lµ mét trong nh÷ng ®« thÞ ®·, ®ang vµ cÇn ®­îc ­u tiªn ®Çu t­.

§Ó TP H¶i D­¬ng xanh, s¹ch vµ ®Ñp phï hîp víi viÖc n©ng cÊp lªn thµnh ®« thÞ lo¹i II th× cÇn ph¶i cã quy ho¹ch cô thÓ vÒ hÖ thèng c©y xanh ®« thÞ cña thµnh phè. ë TP H¶i D­¬ng hiÖn nay, vÊn ®Ò sinh th¸i m«i tr­êng tuy ch­a nghiªm träng nh­ng víi tèc ®é ph¸t triÓn nh­ hiÖn nay, nÕu kh«ng cã quy ho¹ch ®« thÞ hîp lý th× sau vµi n¨m tíi chóng ta còng ph¶i giËt m×nh v× sù nghiªm träng vµ cÊp b¸ch cña « nhiÔm m«i tr­êng. Cùng với việc giảm thiểu nguồn ô nhiễm thì sử dụng cây xanh đang là giải pháp hiệu quả nhất trong việc bảo vệ môi trường, lµm ®Ñp c¶nh quan. Tuy nhiªn thùc tÕ viÖc trång c©y xanh t¹i c¸c ®« thÞ hiÖn nay gÆp ph¶i vÊn ®Ò trång c©y xanh tù ph¸t cña ng­êi d©n, l¹i thiÕu quy ho¹ch hîp lý nªn loµi c©y kh«ng ®­îc chän lùa phï hîp, c©y trång kh«ng ®¶m b¶o tiªu chuÈn vµ kü thuËt, trång c©y kh«ng ®óng n¬i ®óng chç…Nh­ vËy t¸c dông b¶o vÖ m«i tr­êng cña c©y xanh ch­a biÕt ®· ph¸t huy ch­a nh­ng cã ®iÒu ch¾c ch¾n r»ng kiÕn tróc c¶nh quan ®« thÞ ®· xÊu ®i rÊt nhiÒu.

Kh¸c víi c©y trång cã môc ®Ých chÝnh lµ kinh doanh, c©y trång c¶nh quan ®­îc trång víi môc ®Ých chÝnh lµ lÊy bãng m¸t, gi¶m « nhiÔm m«i tr­êng vµ lµm ®Ñp cho thµnh phè. V× vËy, c©y trång c¶nh quan kh«ng cÇn ph¶i cho s¶n l­îng cao mµ ph¶i lµ c©y ®a t¸c dông. Do ®ã cÇn ph¶i sö dông nhiÒu tiªu chuÈn ®Ó lùa chän ®­îc loµi c©y phï hîp víi ®iÒu kiÖn vµ môc ®Ých cña thµnh phè. Cho ®Õn nay cã kh«ng nhiÒu tµi liÖu nghiªn cøu vÒ tiªu chuÈn chän loµi c©y trång c¶nh quan cho TP H¶i D­¬ng.

C©y xanh trång trªn ®­êng phè H¶i D­¬ng ®­îc trång chñ yÕu dùa trªn nguån c©y cña C«ng ty TNHH MTV Qu¶n lý c«ng tr×nh ®« thÞ H¶i D­¬ng hoÆc dùa vµo së thÝch vµ kinh nghiÖm 3 cña ng­êi d©n. ChÝnh v× vËy, GS.TS NguyÔn H¶i TuÊt ®· ®Þnh h­íng ®Ó t«i chän ®Ò tµi: “øng dông ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch ®a tiªu chuÈn (Multi Criteria Analysis = MCA) víi sù trî gióp cña phÇn mÒm SPSS ®Ó lùa chän tËp ®oµn c©y trång c¶nh quan ®­êng phè cho thµnh phè H¶i D­¬ng.” lµm luËn v¨n tèt nghiÖp th¹c sÜ cña m×nh. Do giíi h¹n cña luËn v¨n th¹c sÜ nªn ®Ò tµi chØ øng dông PPPT§TC ®Ó t×m ra nh÷ng loµi c©y thÝch hîp nhÊt trång ë ®­êng phè H¶i D­¬ng, ®ång thêi ph¸t hiÖn ra nh÷ng loµi c©y ph¶i h¹n chÕ trång, nh÷ng loµi c©y kh«ng nªn trång trªn ®­êng phè H¶i D­¬ng. §Ò tµi hi väng gãp phÇn hoµn thiÖn ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch ®a tiªu chuÈn vµ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò quy ho¹ch c©y trång c¶nh quan cho TP H¶i D­¬ng.

4 Ch­¬ng 1 Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu. Giíi thiÖu chung vÒ ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch ®a tiªu chuÈn (PPPT§TC) vµ phÇn mÒm xö lý thèng kª SPSS. Phân tích đa tiêu chuẩn là một phương pháp phân tích đánh giá các mô hình (đối tượng, chủ thể) dựa vào hàng loạt các tiêu chuẩn, mà những tiêu chuẩn khi được lượng hoá sẽ cho ta một độ đo nào đó để đánh giá một cách toàn diện mô hình nghiên cứu. Đây là phương pháp nghiên cứu mang lại tính khách quan và chính xác vì nó đề cập một lúc nhiều khía cạnh (tiêu chuẩn) dành cho đối tượng nghiên cứu có liên quan đến mục tiêu.

Ph­¬ng ph¸p nµy rÊt thÝch hîp khi mµ c¸c tiªu chuÈn ®­îc ®o ®¹c vµ x¸c ®Þnh theo nh÷ng thang ®o hoµn toµn kh¸c nhau. Ở đề tài này là ứng dụng phương pháp phân tích đa tiêu chuẩn để phân tích, đánh giá các loại cây trồng dựa vào hàng loạt các tiêu chuẩn: cảnh quan, kinh tế, môi trường, khả năng thích ứng. Các tiêu chuẩn này khi được lượng hoá sẽ cho ta một độ đo chính xác, một cách toàn diện mô hình nghiên cứu. ViÖc x©y dùng tiªu chuÈn, l­îng ho¸ c¸c tiªu chuÈn vµ chuÈn ho¸ c¸c tiªu chuÈn sÏ dÔ dµng cho viÖc ®¸nh gi¸.

So s¸nh vµ lùa chän ®èi t­îng nghiªn cøu lµ nh÷ng néi dung quan träng cña PPPT§TC. PPPT§TC còng ®· ®­îc mét sè t¸c gi¶ trong n­íc, ngoµi n­íc vËn dông trong nghiªn cøu vµ lùa chän c¸c m« h×nh dùa trªn nhiÒu tiªu chuÈn cã liªn quan ®Õn c¸c nh©n tè vÒ kinh tÕ, sinh th¸i vµ m«i tr­êng nh­ng ch­a thµnh mét hÖ thèng lÝ luËn hoµn chØnh. Cho ®Õn nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ph­¬ng ph¸p nµy ®· ®­îc GS-TS Nguyễn Hải Tuất nghiªn cøu vµ ®­a ra mét khu«n mÉu, tuy ch­a hoµn chØnh nh­ng cã hÖ thèng h¬n vÒ mÆt lÝ luËn {13}. Cë së khoa häc cña ph­¬ng ph¸p bao gåm c¸c b­íc: 5 1, X¸c lËp môc tiªu.

2, X©y dùng tiªu chuÈn. 3, L­îng ho¸ tiªu chuÈn. 4, Ph©n tÝch tiªu chuÈn. 5, ChuÈn ho¸ sè liÖu quan s¸t.

6, Lùa chän c¸c chñ thÓ. GS-TS Nguyễn Hải Tuất trong công trình “Đánh giá tác động môi trường cho các dự án Lâm Nghiệp” năm (1987) còng ®· sö dông ph­¬ng ph¸p nµy. Vµ trong những năm gần đây, tại trường Đại học Lâm Nghiệp đã có những cán bộ và sinh viên ứng dụng để làm luận văn tốt nghiệp cao học, đại học vµ chuyªn ®Ò nghiªn cøu khoa häc. - NguyÔn B· Ng·i (1995): B­íc ®Çu ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ tæng hîp cña c¸c ph­¬ng thøc canh t¸c trong c¸c m« h×nh l©m nghiÖp x· héi t¹i CÇu Hai – VÜnh Phó.

LuËn v¨n tèt nghiÖp cao häc - §HLN. - Cao Danh ThÞnh (1996): ThÝ nghiÖm øng dông mét sè ph­¬ng ph¸p ®Þnh l­îng cã träng sè ®Ó so s¸nh hiÖu qu¶ kinh tÕ vµ m«i tr­êng cña mét sè dù ¸n l©m nghiÖp t¹i khu vùc rõng phßng hé ®Çu nguån S«ng §µ -Hoµ B×nh. LuËn v¨n tèt nghiÖp cao häc - §HLN. §©y lµ hai luËn v¨n tèt nghiÖp cao häc ®· øng dông PPPT§TC ®Ó ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ tæng hîp cña c¸c m« h×nh trong l©m nghiÖp.

VÝ dô, t¸c gi¶ Cao Danh ThÞnh ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ tæng hîp c¸c m« h×nh chØ b»ng: ph­¬ng ph¸p chØ sè canh t¸c Ect, ph­¬ng ph¸p cho ®iÓm c¸c thµnh phÇn cã sö dông träng sè theo chuyªn gia vµ ph­¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ tæng hîp míi – trong ®ã tÝnh träng sè b»ng t­¬ng quan. Cã rÊt nhiÒu luËn v¨n tèt nghiÖp ®¹i häc, chuyªn ®Ò nghiªn cøu khoa häc cña sinh viªn c¸c chuyªn ngµnh L©m häc, Qu¶n lý b¶o vÖ tµi nguyªn rõng vµ m«i tr­êng, L©m nghiÖp ®« thÞ øng dông PPPT§TC ®Ó ®¸nh gi¸, xÕp lo¹i 6 vµ lùa chän tËp ®oµn c©y trång c¶nh quan, tËp ®oµn c©y ¨n qu¶, tËp ®oµn c©y trång trªn nói ®¸ v«i… nh­: - Đặng Trung Tú (1999): Nghiên cứu phương pháp so sánh hiệu quả môi trường của các mô hình rừng trồng tại lâm trường Lương Sơn - Hoà Bình. LuËn v¨n tèt nghiÖp ®¹i häc - §HLN. - NguyÔn M¹nh Hïng (2000): øng dông ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch ®a tiªu chuÈn ®Ó nghiªn cøu lùa chän hÖ thèng c©y xanh nh»m chèng « nhiÔm bôi than t¹i má than Cäc S¸u – CÈm Ph¶ - Qu¶ng Ninh.

LuËn v¨n tèt nghiÖp ®¹i häc - §HLN. - §ç Thanh B×nh (2001): §¸nh gi¸ vµ xÕp lo¹i mét sè c©y trång ®­êng phè. LuËn v¨n tèt nghiÖp ®¹i häc - §HLN.