Chương 1: Lý luận chung về bảo hiểm hàng hóa xuất XNK bằng đường biển Chương 2: Thực trạng công tác khai thác bảo hiểm hàng hóa XNK bằng đường biển tại MIC Trang An Chương 3: Kién nghị và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác khai thác bảo hiểm hàng hóa XNK bằng đường biển tại MIC Tràng An. Do giới hạn về thời gian, kiến thức thực tế và kinh nghiệm còn hạn chế nên chuyên đề sẽ không tránh khỏi những thiếu sót. Em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến, chỉnh sửa từ thầy cô giáo và cán bộ nhân viên Công ty bảo hiểm MIC Trang An dé chuyên đề thực tập của em hoàn thiện hon. Em xin chân thành cảm ơn Ths.Nguyễn Xuân Tiệp và các cán bộ, nhân viên của Công ty bảo hiểm MIC Tràng An đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em đề hoàn thành chuyên đề thực tập tốt nghiệp này.
SV: Đoàn Thị Phương Luyến Lớp: Bảo hiểm 61C Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 4 GVHD: Th.S Nguyễn Xuân Tiệp CHUONG 1: CƠ SỞ LÝ THUYET VE BẢO HIEM HÀNG HÓA XUẤT NHẬP KHẨU VẬN CHUYEN BẰNG DUONG BIEN 1. Giới thiệu khái quatvé bảo hiém hàng hóa xuất nhập khẩu vận chuyển bằng đường biển 1. Lịch sử ra doi s* Thế giới Bảo hiểm hàng hải là nghiệp vụ bảo hiểm ra đời đầu tiên trên thế giới. Nó ra đời và phát triển cùng với sự phát triển của trao đổi mua bán hàng hóa và ngoại thương giữa các nước trên Thế giới.
Kèm theo đó là các rủi ro, các chủ tàu, các nhà buôn bán và những người vận tải luôn tìm kiếm những hình thức bảo đảm an toàn cho quyền lợi của mình. Vào khoảng thế kỷ V trước Công nguyên, các lô hàng được giảm nhẹ tôn thất toàn bộ bằng cách san nhỏ thành nhiều chuyến hàng. Đây chỉ là cách phân tán rủi ro và tôn thất thuở sơ khai của bảo hiểm. Đến thế kỷ XII thương mại và giao lưu hàng hóa bang đường biển giữa các nước ngày càng phát triển.
Nhiều tồn thất lớn cũng thường xảy ra trên biên vì khối lượng và giá trị của hàng hóa ngay càng tăng, do thiên tai, tai nạn bất ngờ, cướp biển,. gây ra làm cho giới thương nhân lo lắng, dé nhằm đối phó với các tồn thất nặng nề có khả năng dẫn tới phá sản họ đã đi vay vốn dé buôn bán kinh doanh. Theo hình thức này, nếu xảy ra tôn thất đối với hàng hóa trong quá trình vận chuyền, người vay tiền (để mua hàng) sẽ được miễn không phải trả khoản tiền vay; ngược lại, sẽ phải trả nợ vay với mức lãi suất rất cao này là hình thức sơ khai của phí bảo hiểm. Song, số vụ tôn thất xảy ra ngày càng nhiều làm cho các nhà kinh doanh cho vay von cũng rơi vào thê nguy hiém và hình thức bảo hiêm ra đời.
Vào thế ky XIV, ở Floren, Genoa nước Ý, xuất hiện các hợp đồng bảo hiểm hàng hải đầu tiên mà theo đó, một người bảo hiểm cam kết với người tham gia bảo hiểm sẽ bồi thường những thiệt hại về tài sản mà người tham gia bảo hiểm phải gánh chịu khi có thiệt hại xảy ra trên biển, đồng thời với việc nhận một khoản phí. Hợp đồng bảo hiểm cô xưa nhất mà người ta tìm thấy có ghi ngày 22/04/1329 hiện cũng được lưu giữ lại tại Floren. Sau đó, cùng với việc phát hiện ra An Độ Dương và tìm ra châu Mỹ, ngành hàng hải và bảo hiểm hàng hóa XNK bằng đường biển khi đó phát triển rất nhanh. SV: Đoàn Thị Phương Luyến Lớp: Bảo hiểm 61C Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 5 GVHD: Th.S Nguyễn Xuân Tiệp Về cơ sở pháp lý thì có thể coi chiếu dụ Barcelona năm 1435 là văn bản pháp luật đầu tiên trong ngành bảo hiểm.
Sau đó là sắc lệnh của Philippe de Bourgogne năm 1458, những sắc lệnh của Brugos năm 1537, Fiville năm 1552 và ở Amsterdam năm 1558. Ngoài ra cũng có sắc lệnh của Phần Lan năm 1563 liên quan đến hợp đồng bảo hiểm hàng hóa. Đến thế kỷ XVII, nước Anh có chiếm vị trí hàng đầu trong buôn bán và hàng hải quốc tế với Luân Đôn là trung tâm phon thịnh nhất trên thế giới. Do đó nước Anh cũng là nước sớm có những nguyên tắc, thé lệ hàng hải và bảo hiểm hàng hóa XNK bang đường biển.
Năm 1779, các hội viên của Lloyd’s đã thu thập tất cả các nguyên tắc bảo hiểm hàng hải và quy thành một hợp đồng chung gọi là hợp đồng Lloyd’s. Hợp đồng này đã được Quốc hội Anh thông qua và được sử dụng ở nhiều nước cho đến 1982. Từ ngày 01/01/1982, đơn bảo hiểm hàng hải mẫu mới đã được Hiệp hội bảo hiểm London thông qua và được sử dụng ở hầu hết các nước trên thé giới hiện nay. s* Việt Nam Thời kỳ đầu, Nhà nước giao cho một công ty chuyên môn trực thuộc Bộ Tài chính kinh doanh bảo hiểm đó là công ty Bảo hiểm Việt Nam nay là Tổng công ty Bảo hiểm Việt Nam (gọi tắt là Bảo Việt).
Công ty Bảo hiểm Việt Nam được thành lập ngày 17/12/1964 theo Quyết định số 179/CP và chính thức đi vào hoạt động ngày 15/1/1965. Trước năm 1964 Bảo Việt chỉ làm đại lý bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khâu cho công ty Bảo hiểm nhân dân Trung Quốc trong trường hợp mua theo giá FOB, CFR và bán theo giá CIF với mục dich là học hỏi kinh nghiệm. Từ năm 1965 - 1975 Bảo Việt mới triển khai ba nghiệp vụ bảo hiểm đối ngoại trong đó có bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu. Từ sau 1970 Bảo Việt có quan hệ tái bảo hiểm với Liên Xô (cũ), Ba Lan, Triều Tiên.
Trước đó Bảo Việt chi có quan hệ tái bảo hiêm với Trung Quéc. Từ năm 1975 - 1992 Bảo Việt đã triển khai thêm nhiều nghiệp vụ và mở rộng phạm vi hoạt động. Từ chỗ chỉ có quan hệ tái bảo hiểm với một số nước xã hội chủ nghĩa cũ thì trong thời kỳ này Bảo Việt đã có quan hệ đại lý, giám định, tái bảo hiểm với hơn 40 nước trên thế giới. Năm 1965 khi Bảo Việt đi vào hoạt động, Bộ Tài chính đã ban hành quy tắc chung về Bảo hiểm hàng hoá vận chuyên bằng đường biên.
Dé phù hợp với sự phát triển thương mại và ngành hàng hải của SV: Đoàn Thị Phương Luyến Lớp: Bảo hiểm 61C Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 6 GVHD: Th.S Nguyễn Xuân Tiệp đất nước, Bộ Tài chính đã ban hành quy tắc chung mới - Quy tắc chung 1990 (QTC-1990) cùng với Luật Hàng hải Việt Nam. Quy tắc chung này là cơ sở pháp lý chủ yếu điều chỉnh các vấn đề về bảo hiểm hàng hoá XNK vận chuyển bằng đường biên. Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang có những bước phát triển mạnh mẽ, xuất phát từ yêu cầu bảo đảm cho nền kinh tế phát triển 6n định thu hút vốn đầu tư nước ngoài thì việc đa dạng hoá các loại hình kinh doanh bảo hiểm là một đòi hỏi thiết thực. Đề đáp ứng yêu cầu cấp bách trên, Nghị định 100/CP của Chính phủ về hoạt động kinh doanh bảo hiểm đã được ban hành ngày 18/12/1993 đã tạo điều kiện cho nhiều công ty bảo hiểm ra đời và phát triển.
Hiện nay với sự góp mặt của 70 DNBH trong cả nước, thị trường bảo hiểm Việt Nam đã bắt đầu phát triển với sự cạnh tranh gay gắt giữa các công ty, nghiệp vụ bảo hiểm hàng hoá XNK vẫn là một nghiệp vụ truyền thống mà các nhà bảo hiểm Việt Nam vẫn duy trì và phát triển với các biện pháp, chiến lược, sách lược giành thang lợi trong cạnh tranh. Sự cần thiêt và vai trò của bảo hiểm hang hóa xuất nhập khâu vận chuyên bằng đường biển s* Sự cần thiết Vận chuyền hàng hóa XNK bang đường biển thường gặp rất nhiều rủi ro tiềm ấn không lường trước được từ các rủi ro khách quan lẫn chủ quan do con người gây ra. Nếu rủi ro xảy ra mà không có các khoản bù đắp thiệt hại kịp thời từ các nha bảo hiểm, đặc biệt là những rủi ro mang tính thảm hoa gây ra tốn thất rất lớn thì chủ tàu và chủ hàng đều sẽ gặp rất nhiều khó khăn về tài chính trong việc khác phục hậu quả do các rủi ro đó gây ra. Có thê kê đên một vài môi rủi ro sau: Một là, van tải đường biển phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện tự nhiên.
Thời tiết, khí hậu trên biển đều anh hưởng trực tiếp đến vận chuyên bằng biển. Những rủi ro do thiên tai bất ngờ như bão, sóng thần, lốc. có thể xảy ra bất cứ lúc nào đối với hàng hóa XNK được vận chuyền bằng đường biển. Mặc dù, khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển và có thé dự báo thời tiết, nhưng rủi ro vẫn có khả năng xay Ta; Hai là, trong hoạt động của mình, con người ngày càng sử dụng nhiều hơn các phương tiện máy móc khoa học kỹ thuật tiên tiễn.
Nhưng dù máy móc hiện đại chính xác đến đâu cũng không tránh khỏi trục trặc về kỹ thuật: trục trặc của chính SV: Đoàn Thị Phương Luyến Lớp: Bảo hiểm 61C Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 7 GVHD: Th.S Nguyễn Xuân Tiệp con tàu, kỹ thuật dự báo thời tiết, các tín hiệu điều khiến từ đất liền,. Từ đó gây ra đồ vỡ, mat mát hàng hóa trong quá trình XNK; Ba là, hàng hóa cũng có thé bị mat trộm, mat cắp, bị cướp, hoặc bị thiệt hai do chiến tranh,. khi đi vào những vùng bién có nhiều hải tặc. Hơn nữa, hàng hoá XNK thường là những hàng hoá có giá trị cao, những vật tư rất quan trọng với khối lượng rat lớn nên dé có thé giảm bớt thiệt hại do các rủi ro có thé xảy ra, việc tham gia bảo hiểm hàng hoá XNK vận chuyên bằng đường biển sẽ trở thành một nhu câu cân thiệt; Bon là, theo hợp đồng vận tải người chuyên chở chỉ chịu trách nhiệm về ton thất của hàng hoá trong một phạm vi và giới hạn nhất định.
Trên vận đơn đường biên, rất nhiều rủi ro các hãng tàu loại trừ không chịu trách nhiệm, ngay cả các công ước quốc tế cũng quy định mức miễn trách nhiệm rất nhiều cho người chuyên chở (Hague, Hague Visby, Hamburg. Vì vậy các nhà kinh doanh phải tham gia bảo hiểm hang hoá XNK vận chuyền băng đường biển. Năm là, bảo hiểm hàng hoá XNK vận chuyên bằng đường biên đã có lịch sử rất lâu đời do đó việc tham gia đã trở thành một tập quán, thông lệ quốc tế trong hoạt động ngoại thương. Vì vậy, sự ra đời và việc tham gia bảo hiểm cho hàng hoá XNK vận chuyền bang đường bién trở thành một nhu cầu rat cần thiết.