Phân Tích Cơ Cấu Ngành Kinh Tế Và Giải Pháp Chuyển Dịch Tại Quảng Ninh Đến Năm 2020

Phân tích cơ cấu ngành kinh tế tỉnh Quảng Ninh và đề xuất giải pháp chuyển dịch theo định hướng phát triển kinh tế xã hội đến năm 2020.

• Tác giả: Đỗ Mạnh Hùng
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Cảnh Huy
• Trường học: Trường Đại Học Bách Khoa Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Phân Tích Cơ Cấu Ngành Kinh Tế Quảng Ninh Đến Năm 2020
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Quảng Ninh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cơ Cấu Ngành Kinh Tế Quảng Ninh Đến Năm 2020

Cơ cấu ngành kinh tế của tỉnh Quảng Ninh đã trải qua nhiều biến đổi trong những năm qua. Đến năm 2020, tỉnh đã có những bước tiến đáng kể trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững. Việc phân tích cơ cấu ngành kinh tế Quảng Ninh không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tình hình hiện tại mà còn chỉ ra những thách thức và cơ hội trong tương lai.

1.1. Đặc Điểm Cơ Cấu Ngành Kinh Tế Quảng Ninh

Cơ cấu ngành kinh tế Quảng Ninh bao gồm ba khu vực chính: nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ. Trong đó, ngành dịch vụ, đặc biệt là du lịch, đang ngày càng chiếm ưu thế và đóng góp lớn vào GDP của tỉnh.

1.2. Tình Hình Kinh Tế Quảng Ninh Năm 2020

Năm 2020, Quảng Ninh đã đạt được nhiều thành tựu trong phát triển kinh tế, với tốc độ tăng trưởng ổn định. Các chỉ số kinh tế như GDP, thu ngân sách và đầu tư phát triển đều có sự cải thiện rõ rệt.

II. Những Thách Thức Trong Phân Tích Cơ Cấu Ngành Kinh Tế Quảng Ninh

Mặc dù có nhiều thành tựu, nhưng Quảng Ninh vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế. Những vấn đề này cần được giải quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững trong tương lai.

2.1. Hạn Chế Về Tài Nguyên Thiên Nhiên

Tài nguyên thiên nhiên của Quảng Ninh đang dần cạn kiệt, điều này ảnh hưởng đến khả năng phát triển của các ngành công nghiệp khai thác và chế biến.

2.2. Chất Lượng Nguồn Nhân Lực

Chất lượng nguồn nhân lực tại Quảng Ninh chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động hiện đại, gây khó khăn trong việc thu hút đầu tư và phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao.

III. Phương Pháp Chuyển Dịch Cơ Cấu Ngành Kinh Tế Quảng Ninh

Để giải quyết các thách thức hiện tại, Quảng Ninh cần áp dụng các phương pháp chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế một cách hiệu quả. Những phương pháp này sẽ giúp tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh.

3.1. Đầu Tư Vào Công Nghệ Mới

Đầu tư vào công nghệ mới sẽ giúp các ngành công nghiệp tại Quảng Ninh nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

3.2. Phát Triển Ngành Dịch Vụ

Ngành dịch vụ, đặc biệt là du lịch, cần được phát triển mạnh mẽ hơn nữa để tận dụng lợi thế về tài nguyên thiên nhiên và văn hóa của tỉnh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phân Tích Cơ Cấu Ngành Kinh Tế Quảng Ninh

Phân tích cơ cấu ngành kinh tế không chỉ giúp nhận diện các vấn đề hiện tại mà còn cung cấp cơ sở cho việc xây dựng các chính sách phát triển kinh tế trong tương lai. Những ứng dụng thực tiễn này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển bền vững.

4.1. Chính Sách Phát Triển Kinh Tế

Các chính sách phát triển kinh tế cần được điều chỉnh để phù hợp với tình hình thực tế, nhằm tối ưu hóa nguồn lực và phát huy tối đa tiềm năng của tỉnh.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Và Đề Xuất Giải Pháp

Kết quả nghiên cứu cho thấy cần có những giải pháp cụ thể để chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế, từ đó tạo ra động lực phát triển mới cho Quảng Ninh.

V. Kết Luận Về Cơ Cấu Ngành Kinh Tế Quảng Ninh Đến Năm 2020

Cơ cấu ngành kinh tế Quảng Ninh đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ đến năm 2020. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu phát triển bền vững, tỉnh cần tiếp tục cải cách và đổi mới trong các lĩnh vực kinh tế.

5.1. Tương Lai Của Ngành Kinh Tế Quảng Ninh

Tương lai của ngành kinh tế Quảng Ninh phụ thuộc vào khả năng thích ứng với các xu hướng phát triển mới và việc khai thác hiệu quả các nguồn lực sẵn có.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể để khuyến khích đầu tư và phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn, từ đó tạo ra động lực cho sự phát triển bền vững của tỉnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Quảng Ninh, với diện tích trên 6.100 km² và dân số khoảng 1,188 triệu người, là một trong những địa phương có vị trí chiến lược quan trọng của Việt Nam, sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú và tiềm năng phát triển kinh tế biển đa dạng. Giai đoạn 2006-2012, tốc độ tăng trưởng kinh tế của tỉnh đạt bình quân 11,76%/năm, cao gần gấp đôi so với bình quân cả nước, với GDP năm 2012 đạt 65.635 tỷ đồng, tăng gấp 5,2 lần so với năm 2005. Tuy nhiên, cơ cấu ngành kinh tế của Quảng Ninh vẫn còn nhiều hạn chế, chuyển dịch chậm và chưa tương xứng với tiềm năng, đặc biệt là tỷ trọng ngành dịch vụ và du lịch còn thấp.

Nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng cơ cấu ngành kinh tế của Quảng Ninh trong giai đoạn 2006-2012, từ đó đề xuất các giải pháp chuyển dịch cơ cấu theo định hướng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào ba khu vực kinh tế chính: nông lâm thủy sản, công nghiệp - xây dựng và dịch vụ. Mục tiêu nghiên cứu là làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu ngành, đánh giá hiệu quả chuyển dịch và đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao năng suất lao động, tăng trưởng bền vững và phát huy tối đa lợi thế của tỉnh.

Việc chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế đúng hướng sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cải thiện môi trường đầu tư và phát triển bền vững, đồng thời giúp Quảng Ninh hội nhập sâu rộng vào khu vực và thế giới. Đây là nhiệm vụ cấp thiết trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế phát triển, trong đó nổi bật là:

• Lý thuyết cơ cấu kinh tế và chuyển dịch cơ cấu ngành: Cơ cấu kinh tế được hiểu là sự phân bổ tương quan giữa các ngành trong nền kinh tế, phản ánh trình độ phát triển và phân công lao động xã hội. Chuyển dịch cơ cấu ngành là quá trình thay đổi tỷ trọng và mối quan hệ giữa các ngành nhằm đạt hiệu quả kinh tế cao hơn.

• Mô hình phát triển kinh tế của Rostow: Phân chia quá trình phát triển thành 5 giai đoạn từ xã hội truyền thống đến tiêu dùng cao, mỗi giai đoạn tương ứng với cơ cấu ngành kinh tế đặc trưng, giúp xác định hướng chuyển dịch phù hợp cho Quảng Ninh.

• Quy luật tăng năng suất lao động của A. Fisher: Giải thích xu hướng giảm tỷ trọng lao động trong nông nghiệp và tăng trong công nghiệp, dịch vụ do ứng dụng khoa học công nghệ, từ đó dự báo sự chuyển dịch lao động trong cơ cấu ngành.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: cơ cấu ngành kinh tế, chuyển dịch cơ cấu ngành, chỉ tiêu cơ cấu giá trị sản lượng, cơ cấu lao động, cơ cấu vốn đầu tư, và các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu như tài nguyên thiên nhiên, nguồn nhân lực, vốn đầu tư, khoa học công nghệ và chính sách quản lý.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích thống kê và so sánh dựa trên số liệu thu thập từ các báo cáo kinh tế xã hội của tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2006-2012. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các ngành kinh tế cấp I và II trong ba khu vực kinh tế chính của tỉnh.

Phương pháp chọn mẫu là phương pháp phi xác suất, tập trung vào các ngành chủ lực và có ảnh hưởng lớn đến cơ cấu kinh tế tỉnh. Phân tích dữ liệu sử dụng các chỉ tiêu định lượng như tỷ trọng giá trị sản lượng ngành trong GDP, tỷ trọng lao động theo ngành, tỷ trọng vốn đầu tư theo ngành, tốc độ tăng trưởng ngành và so sánh với các tỉnh trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2012 đến 2013, bao gồm thu thập số liệu, phân tích thực trạng, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng kinh tế ổn định nhưng chưa đồng đều giữa các ngành: Giai đoạn 2006-2012, tốc độ tăng trưởng bình quân GDP đạt 11,76%/năm. Ngành công nghiệp - xây dựng tăng trưởng bình quân 11,91%/năm, dịch vụ tăng 12,59%/năm, trong khi nông, lâm, thủy sản chỉ tăng 5,27%/năm. Tỷ trọng ngành nông nghiệp giảm từ 7,2% năm 2005 xuống còn khoảng 4% năm 2015 theo mục tiêu đề ra.

2. Cơ cấu ngành kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa: Tỷ trọng công nghiệp - xây dựng chiếm trên 53% GDP, dịch vụ chiếm khoảng 43%, nông nghiệp duy trì ở mức thấp. Lao động trong ngành công nghiệp và dịch vụ tăng lên, trong khi lao động nông nghiệp giảm, tỷ lệ lao động qua đào tạo tăng từ 35,75% năm 2006 lên 53% năm 2012.

3. Nguồn vốn đầu tư tập trung vào công nghiệp và dịch vụ: Tổng vốn đầu tư toàn xã hội năm 2012 đạt 38.626 tỷ đồng, trong đó vốn doanh nghiệp nhà nước chiếm 45%, vốn FDI chiếm 15,53%. Vốn đầu tư vào nông nghiệp còn hạn chế do rủi ro cao và thu hồi vốn chậm.

4. Các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu ngành: Tài nguyên thiên nhiên phong phú, nguồn nhân lực dồi dào và có trình độ kỹ thuật, vị trí địa lý thuận lợi là lợi thế lớn. Tuy nhiên, hạn chế về hạ tầng giao thông, chất lượng nguồn nhân lực chưa đồng đều, và sự phụ thuộc vào khai thác tài nguyên không tái tạo là những thách thức lớn.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy Quảng Ninh đã đạt được bước tiến quan trọng trong chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế, phù hợp với mô hình phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Tỷ trọng ngành công nghiệp và dịch vụ tăng lên phản ánh sự ứng dụng hiệu quả của khoa học công nghệ và chính sách thu hút đầu tư.

So với các tỉnh trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, Quảng Ninh có tốc độ tăng trưởng ngành công nghiệp và dịch vụ tương đối cao, tuy nhiên sự phụ thuộc vào ngành than và khai khoáng làm tăng rủi ro kinh tế và ảnh hưởng đến môi trường. Việc đầu tư hạn chế vào nông nghiệp và dịch vụ du lịch chưa khai thác hết tiềm năng cũng là điểm cần cải thiện.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tốc độ tăng trưởng các ngành kinh tế, bảng phân bổ lao động theo ngành và cơ cấu vốn đầu tư để minh họa rõ nét sự chuyển dịch cơ cấu. Việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát triển hạ tầng đồng bộ sẽ là yếu tố quyết định để duy trì và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường cơ cấu lại sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung: Đẩy mạnh chương trình nông thôn mới, áp dụng tiến bộ kỹ thuật, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đảm bảo an ninh lương thực. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, thời gian: 2018-2020.

2. Phát triển công nghiệp công nghệ sạch, thân thiện môi trường: Ưu tiên phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo, giảm dần khai thác tài nguyên không tái tạo, tăng cường quản lý môi trường. Chủ thể: Sở Công Thương, doanh nghiệp, thời gian: 2017-2020.

3. Khai thác tối đa tiềm năng ngành dịch vụ, đặc biệt du lịch và thương mại: Đầu tư hạ tầng du lịch, quảng bá hình ảnh, phát triển dịch vụ tài chính, vận tải, kho bãi. Chủ thể: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thời gian: 2016-2020.

4. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu chuyển dịch cơ cấu: Tăng cường đào tạo nghề, liên kết đào tạo với các trường đại học, nâng cao kỹ năng lao động. Chủ thể: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, các trường đào tạo, thời gian: 2015-2020.

5. Tăng cường quản lý và điều chỉnh cơ cấu vốn đầu tư hợp lý: Ưu tiên vốn cho các ngành công nghiệp sạch, dịch vụ và hạ tầng, huy động nguồn lực xã hội, thu hút đầu tư nước ngoài. Chủ thể: Ban Quản lý Khu kinh tế, Sở Kế hoạch và Đầu tư, thời gian: 2016-2020.

6. Thúc đẩy hợp tác liên kết vùng và quốc tế: Hợp tác với các tỉnh trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và các đối tác quốc tế để tạo động lực phát triển kinh tế. Chủ thể: UBND tỉnh, các sở ngành liên quan, thời gian: 2015-2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và quản lý các cấp tỉnh Quảng Ninh: Giúp hoạch định chính sách phát triển kinh tế, điều chỉnh cơ cấu ngành phù hợp với tiềm năng và định hướng chiến lược.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế phát triển và quản trị kinh doanh: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong bối cảnh địa phương.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong và ngoài tỉnh: Hiểu rõ xu hướng phát triển ngành nghề, cơ hội đầu tư và các chính sách ưu đãi của tỉnh.

4. Các cơ quan đào tạo và tổ chức giáo dục nghề nghiệp: Định hướng chương trình đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu chuyển dịch cơ cấu ngành.

Câu hỏi thường gặp

1. Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế là gì?
   Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế là quá trình thay đổi tỷ trọng và mối quan hệ giữa các ngành trong nền kinh tế nhằm nâng cao hiệu quả và phù hợp với trình độ phát triển. Ví dụ, tỷ trọng nông nghiệp giảm, công nghiệp và dịch vụ tăng khi nền kinh tế phát triển.

2. Tại sao Quảng Ninh cần chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế?
   Để tận dụng tối đa tiềm năng tài nguyên, nâng cao năng suất lao động, phát triển bền vững và hội nhập kinh tế quốc tế, Quảng Ninh cần chuyển dịch cơ cấu ngành theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển dịch vụ.

3. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu ngành ở Quảng Ninh?
   Bao gồm tài nguyên thiên nhiên, nguồn nhân lực, vốn đầu tư, khoa học công nghệ, cơ sở hạ tầng và chính sách quản lý nhà nước. Ví dụ, vị trí địa lý thuận lợi giúp phát triển thương mại biên giới và du lịch.

4. Các ngành nào được ưu tiên phát triển trong chiến lược của Quảng Ninh?
   Công nghiệp công nghệ sạch, chế biến chế tạo, dịch vụ du lịch, thương mại và nông nghiệp hàng hóa tập trung. Đây là các ngành có lợi thế và đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế.

5. Làm thế nào để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng chuyển dịch cơ cấu?
   Tăng cường đào tạo nghề, liên kết đào tạo đại học, nâng cao kỹ năng chuyên môn và áp dụng công nghệ mới. Ví dụ, tỷ lệ lao động qua đào tạo của Quảng Ninh đã tăng từ 35,75% năm 2006 lên 53% năm 2012.

Kết luận

• Quảng Ninh đã đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 11,76%/năm giai đoạn 2006-2012, với sự chuyển dịch cơ cấu ngành theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
• Tỷ trọng ngành công nghiệp - xây dựng và dịch vụ tăng lên, trong khi nông nghiệp giảm, phù hợp với mô hình phát triển kinh tế hiện đại.
• Các yếu tố như tài nguyên thiên nhiên, nguồn nhân lực và vị trí địa lý là lợi thế lớn, nhưng cần khắc phục hạn chế về hạ tầng và chất lượng lao động.
• Đề xuất các giải pháp tập trung phát triển nông nghiệp hàng hóa, công nghiệp sạch, dịch vụ du lịch, nâng cao nguồn nhân lực và tăng cường hợp tác vùng.
• Tiếp tục theo dõi, đánh giá và điều chỉnh chính sách để đảm bảo chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế bền vững, góp phần đưa Quảng Ninh trở thành tỉnh công nghiệp hiện đại đến năm 2020.

Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tăng cường nghiên cứu, cập nhật số liệu để điều chỉnh chiến lược phát triển phù hợp với bối cảnh kinh tế mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CƠ CẤU KINH TẾ VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH 1. CƠ CẤU KINH TẾ VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH 1. Cơ cấu kinh tế 1. Khái niệm cơ cấu kinh tế2 Cơ cấu kinh tế được hiểu là tương quan giữa các bộ phận trong tổng thể nền kinh tế, thể hiện mối quan hệ hữu cơ và sự tác động qua lại cả về số và chất lượng giữa các bộ phận với nhau.

Các mối quan hệ này được hình thành trong những điều kiện kinh tế - xã hội nhất định, luôn luôn vận động và hướng vào những mục tiêu cụ thể. Những đặc trưng chủ yếu của cơ cấu kinh tế - Cơ cấu kinh tế được hình thành một cách khách quan do trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội. Một cơ cấu kinh tế mới trong từng thời kỳ bao giờ cũng đứng trước một cơ cấu kinh tế của thời kỳ trước để lại. Sự khác nhau về điều kiện tự nhiên, hoàn cảnh lịch sử cụ thể, sự hoạt động của các quy luật kinh tế đặc thù của các phương thức sản xuất sẽ quyết định tính khác biệt về cơ cấu kinh tế của mỗi vùng, mỗi nước.

Do vậy cơ cấu kinh tế phản ánh quy luật chung của quá trình phát triển, nhưng những biểu hiện cụ thể phải thích ứng với đặc thù của mỗi nước mỗi vùng về tự nhiên, kinh tế và lịch sử. Không có một mẫu cơ cấu kinh tế chung cho mọi phương thức sản xuất. Mỗi quốc gia mỗi vùng có thể và cần thiết phải lựa chọn cho mình một cơ cấu kinh tế phù hợp với mỗi giai đoạn lịch sử phát triển; - Cơ cấu kinh tế không thể cố định mà phải có sự biến đổi điều chỉnh và chuyển dịch cho phù hợp với sự biến đổi các điều kiện kinh tế xã hội và tiến bộ khoa học công nghệ để đảm bảo quy mô và nhịp độ phát triển kinh tế. Cơ cấu kinh tế luôn vận động, phát triển và chuyển hoá cho nhau theo hướng ngày càng hoàn thiện .Cơ cấu cũ chuyển đổi dần dần và ra đời cơ cấu mới thay thế nó.

Cơ cấu mới sau một thời gian lại trở nên không phù hợp và lại được thay thế bằng cơ chế khác 2 Giáo trình kinh tế phát triển - Nhà xuất bản Đại học Kinh tế quốc dân - TS. Phạm Ngọc Linh và TS. Nguyễn Thị Kim Dung (trang 23). Cứ như thế cơ cấu vận động không ngừng từ đơn giản đến phức tạp và ngày càng thêm hoàn thiện.

Tuy nhiên cơ cấu kinh tế không thể luôn thay đổi lớn trong một thời gian dài mà phải tương đối ổn định đảm bảo sự phù hợp với quá trình hình thành và phát triển một cách khách quan; - Việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế là một quá trình, không phải được hình thành ngay một lúc và lập tức thay thế cơ chế cũ. Quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế phải là quá trình tích luỹ về lượng đến một mức độ nào đó dẫn đền sự thay đổi về chất. Trong quá trình đó, cơ cấu cũ thay đổi dần dần và chuyển sang cơ chế mới.Quá trình này nhanh hay chậm tuỳ thuộc vào nhiều yếu tố trong đó có sự tác động trực tiếp rất quan trọng của các chủ thể quản lý và lãnh đạo. Dựa trên tính chất và những đặc trưng chủ yếu của cơ cấu kinh tế trên từng ngành, lĩnh vực cụ thể và theo các tiêu thức khác nhau có thể phân chia cơ cấu kinh tế theo các loại khác nhau như: Cơ cấu theo ngành kinh tế; cơ cấu theo thành phần kinh tế và cơ cấu theo vùng kinh tế.

Phân loại cơ cấu kinh tế - Cơ cấu kinh tế vùng – lãnh thổ. Trong từng Quốc gia do những điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội khác nhau nên trong quá trình phát triển đã hình thành các vùng kinh tế sinh thái khác nhau. Cơ cấu vùng – lãnh thổ kinh tế là sự phân công lao động xã hội theo lãnh thổ trên phạm vi cả nước. Cơ cấu vùng – lãnh thổ được coi là nhân tố hàng đầu để tăng trưởng và phát triển bền vững các ngành kinh tế được phân bố ở vùng.

Việc xác lập cơ cấu kinh tế vùng – Lãnh thổ 1 cách hợp lý nhằm phân bố trí các ngành sản xuất trên vùng – lãnh thổ sao cho thích hợp để triển khai có hiệu quả mọi tiềm năng và lợi thế của từng vùng. Việc bố trí sản xuất ở mỗi vùng không khép kín mà có sự liên kết với các vùng khác có liên quan để gắn với cơ cấu kinh tế của cả nước: ở nước ta được chia ra các vùng kinh tế như sau: + Trung du và miền núi Bắc Bộ + Vùng Đồng bằng sông Hồng + Duyên hải Bắc Trung Bộ 5 + Duyên hải Nam Trung Bộ + Tây Nguyên + Đông Nam Bộ + Đồng bằng sông Cửu Long - Cơ cấu thành phần kinh tế (gồm có): Kinh tế nhà nước: Phát huy vai trò chủ đạo trong nền kinh tế, là lực lượng vật chất quan trọng và là công cụ để nhà nước định hướng và điều tiết vĩ mô nền kinh tế. Kinh tế tập thể: Phát triển với nhiều hình thức hợp tác đa dạng, trong đó hợp tác xã là nòng cốt. Kinh tế cá thể, tiểu chủ: Cả ở nông thôn và thành thị có vị trí quan trọng lâu dài.

+ Kinh tế tư nhân. + Kinh tế hỗn hợp: Dưới các hình thức liên doanh, liên kết giữa kinh tế nhà nước với kinh tế tư nhân trong và ngoài nước. + Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài: Là một bộ phận của nền kinh tế Quảng Ninh được khuyến khích phát triển, hướng mạch vào sản xuất, kinh doanh hàng hoá và dịch vụ có công nghệ cao, xây dựng kết cấu hạ tầng. - Cơ cấu kinh tế ngành3 Theo quan điểm của lý thuyết hệ thống: Cơ cấu ngành của một nền kinh tế là tập hợp tất cả các ngành hình thành nên nền kinh tế và các mối quan hệ tương đối ổn định giữa chúng.

Có nhiều cách phân loại ngành khác nhau khi nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu ngành. Song cho đến nay chính thức tồn tại hai hệ thống phân ngành kinh tế: 3 Giáo trình kinh tế phát triển - Nhà xuất bản Đại học Kinh tế quốc dân - TS. Phạm Ngọc Linh và TS. Nguyễn Thị Kim Dung (trang 81) 6 Phân ngành kinh tế theo hệ thống sản xuất vật chất (MPS) và phân ngành theo hệ thống tài khoản quốc gia (SNA).

Theo hệ thống sản xuất vật chất, các ngành kinh tế được phân thành hai khu vực: Sản xuất vật chất và không sản xuất vật chất. Khu vực sản xuất vật chất và khôn sản xuất vật chất được phân thành các ngành cấp I như: Công nghiệp, Nông nghiệp. Các ngành cấp I lại được phân thành các ngành cấp II, chẳng hạn ngành công nghiệp lại bao gồm các ngành sản phẩm như: khai khoáng, điện năng, nhiên liệu. Đặc biệt trong các ngành công nghiệp người ta còn phân ra thành nhóm A và nhóm B.

Theo hệ thống tài khoản quốc gia, các ngành kinh tế được phân thành 3 nhóm ngành lớn là nông nghiệp, công nghiệp , xây dựng và dịch vụ. Ba ngành gộp này bao gồm 20 ngành cấp I như: nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản, khai mỏ khai khoáng,. Các ngành cấp I lại được phân nhỏ thành các ngành cấp II. Các ngành cấp II lại được phân nhỏ thành các ngành sản phẩm.

Ngành nông nghiệp: Là tổ hợp các ngành gắn liền với các quá trình sinh học gồm: nông nghiệp, lâm nghiệp và ngư nghiệp. Do sự phát triển của phân công lao động xã hội, các ngành này hình thành và phát triển tương đối độc lập, nhưng lại gắn bó mật thiết với nhau. Nông nghiệp là một ngành cơ bản của nền kinh tế cả nước, vừa chịu sự chi phối chung của nền kinh tế quốc dân, vừa gắn bó mật thiết với các ngành khác trên địa bàn nông thôn, đồng thời lại phản ánh những nét riêng biệt mang tính đặc thù của 1 ngành mà đối tượng sản xuất là những cơ thể sống. Theo nghĩa hẹp: nông nghiệp bao gồm trồng trọt và chăn nuôi, theo nghĩa rộng thì nông nghiệp còn bao gồm cả lâm nghiệp và thuỷ sản.

Ngành công nghiệp : Là một ngành quan trọng của nền kinh tế bao gồm ngành công nghiệp nhẹ: Chế biến nông, lâm, thuỷ sản, may mặc, da – giầy, điện tử – tin học, một số sản phẩm cơ khí và hàng tiêu dùng. Công nghiệp nặng: Dầu khí, luyện kim, cơ khí chế tạo, hoá chất cơ bản, phân bón, vật liệu xây dựng…. 7 Ngành dịch vụ: Đây là một ngành kinh tế ra đời và phát triển gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế quốc dân. Dịch vụ bao gồm rất nhiều loại: Thương mại, dịch vụ vận tải hàng hoá, hành khách, dịch vụ bưu chính – viễn thông, dịch vụ tài chính tiền tệ như tín dụng, bảo hiểm, kiểm toán, chứng khoán…dịch vụ kỹ thuật, dịch vụ tư vấn, dịch vụ phục vụ đời sống.

Đối với Quảng Ninh hiện nay, du lịch đang thực sự trở thành 1 ngành kinh tế mũi nhọn. Có nhiều mức phân ngành khác nhau, tùy theo mức độ gộp hay chi tiết hóa đến chừng nào đó mà có được tập hợp các ngành tương ứng. Với một cách phân ngành hợp lý và một giá trị đại lượng được chọn thống nhất có thể xác định được các chỉ tiêu định lượng phản ánh một mặt cơ cấu ngành, đó là tỷ trọng các ngành so với tổng thể các ngành của nền kinh tế. Loại chỉ tiêu định lượng thứ nhất này được sử dụng để nghiên cứu liên quan đến phát triển cơ cấu ngành của nền kinh tế.

Chỉ tiêu định lượng thứ hai có thể mô tả được phần nào mối quan hệ tác động qua lại giữa các ngành kinh tế, đó chính là các hệ số trong bảng cân đối liên ngành (của hệ MPS) hay bản Vào – Ra (I/O) (của hệ thống SNA). Như vậy theo định nghĩa cơ cấu ngành đưa ra xét về mặt định lượng, ít ra phải có hai loại chỉ tiêu trên đây mới cho ta sự hiểu biết đầy đủ hơn về cơ cấu ngành của một nền kinh tế. Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế 1. Khái niệm chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế là sự vận động, phát triển của các ngành làm thay đổi vị trí, tương quan tỷ lệ và mối quan hệ, tương tác giữa chúng theo thời gian và không gian, dưới tác động của những yếu tố kinh tế - xã hội nhất định của trong nước và quốc tế.