mở đầu tiểu thuyết bằng lục đục trong gia đình Doly – Stiva: “Trong gia đình Oblonsky, mọi việc đều rối bét. Bà vợ khám phá ra việc chồng tằng tịu với cô nữ gia sư người Pháp dạy trẻ trước đây và nói thẳng với chồng là mình không thể sống chung với ông nữa” [73, tr. Cuộc sống hôn nhân nhàm chán vắt kiệt sinh lực và tuổi thanh xuân của Doly. Việc tất bật với nội trợ, quản lý gia đình và nuôi dạy con cái đã làm nhan sắc nàng sớm phai tàn.
Cũng có lúc không tránh khỏi chạnh lòng, ân hận nhưng Doly mẫu hình phụ nữ hy sinh vì con cái. Bà đem hết tâm sức ra nuôi nấng, dạy dỗ, yêu thương chúng. Bà không hiểu nổi, thậm chí còn kinh ngạc, khiếp sợ khi thấy Anna không tự mình nuôi con và không dám đẻ nữa để gìn giữ sắc đẹp hay có thời giờ chiều chuộng người tình. Mong mỏi gặp Anna, các con ở nhà đã có người chăm sóc nhưng Doly vẫn không yên tâm khi xa chúng quá hai ngày.
16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Sỡ dĩ Anna ngoại tình và đi theo tiếng gọi của tình yêu bởi tám năm ròng nàng bị kìm nén trong một gia đình ngẫu hợp. Anna lấy Karenin theo sự sắp xếp của bà cô theo “môn đăng hộ đối”. Cuộc hôn nhân không có tình yêu, người chồng già, thô lỗ: “một viên chức Peterburg, một người quan liêu thành đạt, một ông cơ quan mật xa lạ, thậm chí không phải là sách vở, mà là một con người giấy tờ, một người bị bệnh xơ cứng của thời đại (…) Karenin không phải là người xấu – ông là người hỏng, ông là một con người văn phòng, một kiểu người quan liêu đặc biệt (.) lão bơi trong dối trá” [73, tr. Nói chuyện với vợ, ông sắp xếp thành một bản báo cáo “sáng sủa và chính xác”: “Thứ nhất giải thích về sự quan trọng của dư luận công chúng và lễ nghi, thứ hai giải thích về ý nghĩa tôn giáo của hôn nhân, thứ ba chỉ dẫn về những tai họa có thể xảy đến cho con trai nàng, thứ tư ám chỉ tai họa của chính bản thân nàng” [73, tr.
Nàng phải sống với bổn phận và sự kìm nén triền miên đó. Khi biết Anna ngoại tình, Karenin không dám thừa nhận sự thật vì nó khủng khiếp, quái gở quá. Ông luôn để người thứ ba tham dự vào các cuộc gặp gỡ giữa ông với vợ. Ông còn tìm mọi cách không phải để cứu vãn hạnh phúc mà giữ lấy danh dự cho bản thân mình: “Alechxây tự đề ra bổn phận hàng ngày phải vào thăm nom Anna để đầy tớ không thể đặt điều dị nghị (…) mục đích của ta là bảo toàn thanh danh cần thiết cho tiếp tục sự nghiệp không bị trở ngại, việc duy nhất ông lo lắng là tìm cách tốt nhất, thích hợp nhất, tiện lợi nhất và do đó, đúng đắn nhất để rửa vết bùn nhơ do người vợ sa ngã vấy lên và để tiếp tục cuộc sống hữu ích, hoạt động và lương thiện” [73, tr.
Càng ngày Karenin càng trở nên ích kỉ: “ông muốn chẳng những vợ không giành được phần thắng mà còn phải đền tội (…) tội phá hoại yên ổn và danh dự của ông, giữ vợ ở lại, giấu không cho mọi người biết chuyện xảy ra” [73, tr. Anna tìm đến tình yêu với Vronsky cũng xuất phát từ mong muốn xây dựng hạnh phúc. Nàng từ bỏ cuộc sống ở nông thôn lên Moskva chờ ly dị để hợp pháp hóa cuộc sống với Vronsky là minh chứng. Sự áp lực của dư luận xã hội và tàn nhẫn của Karenin đã đẩy Anna nhanh chóng đi đến cái chết.
Cuộc sống gia đình của bộ ba Karenin – Anna - Vronsky cuối cùng rơi vào bế tắc, bất hạnh. Quan hệ của họ chỉ là giả hợp, một gia đình gán ghép, một tình 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com yêu không tương xứng. Đổ vỡ, chia lìa như một tất yếu, trật tự gia đình sụp đổ trong tuyến nhân vật này. Levin – Kitty vừa là chuẩn mực gia đình mà L.Tlostoy muốn xây dựng vừa chứa đựng tính xã hội trong tư tưởng gia đình của L.
Hạnh phúc được vun đắp từ sự chân thành, yêu thương và những cố gắng từ bỏ cái tôi quá lớn của mỗi người. Họ vừa không ngừng tìm hiểu nhau vừa lo lắng đến bổn phận mỗi người. Gia đình ấy có được cũng không phải dễ dàng. Levin phải đấu tranh tư tưởng khi dẹp bỏ tự ái, quyết định cầu hôn Kitty lần thứ hai.
Kitty - một cô gái dịu dàng, ngây thơ tin vào một hạnh phúc gia đình tốt đẹp khi đem lòng yêu Vronsky. Anh ta đã phá hoại lòng tin đó khiến nàng nhìn đời chỉ thấy toàn xấu xa. Kitty phải trải qua thời kỳ bệnh tật. Sau khi dưỡng bệnh ở suối nước nóng.
Thời gian sau hôn nhân là thử thách lớn đối với cả Levin và Kitty. Levin thầm trách Kitty nông nổi, hèn mọn, ngoài chuyện nhà cửa, bếp núc, may vá ra thì không biết để ý đến một công việc gì đứng đắn, như quản lý trại ấp, xem xét nông dân, chơi nhạc, đọc sách. Chàng không hiểu vợ mình đang cho phép hưởng chút sung sướng, an nhàn để sửa soạn gánh vác những nhiệm vụ nặng nề: làm vợ, làm mẹ. Sau tuần trăng mật, Kitty bắt đầu làm quen với lối sống của chồng.
Nàng hết lòng săn sóc người anh chồng ốm nặng. Nàng hiểu thấu tâm hồn chồng - tất cả dành cho người khác, đang băn khoăn đi tìm lẽ sống, tìm chân lý. Từ một tiểu thư, Kitty nhanh chóng thích nghi trở thành một người vợ, người mẹ đảm đang như người chị Doly của nàng. Vấn đề trung tâm của cuốn truyện: tình yêu, hôn nhân, gia đình hạnh phúc hay bất hạnh là sợi chỉ đỏ chạy xuyên suốt cốt truyện.
Ngay cả Xecgay Ivanovich - một người sống xa thực tế, chuyên chúi đầu vào sách vở và Varenca - một cô gái đức hạnh, mộ đạo, cả hai cũng phải trải qua thử thách với hôn nhân. Từ Betsy Tverxcaia, Lydia Ivanovna, đến Xerpukhovxcoe luôn bàn đến chuyện gia đình, tuy không phải là chuyện chính. Các gia đình Svyazhsky, Shcherbatsky, Lov đều được miêu tả đầy đủ. Dưới vẻ bề ngoài đầy đủ, êm ấm, hạnh phúc của các gia đình quý tộc đang tan vỡ vì túng thiếu, xích mích và chán ghét nhau.
18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Gia đình là nền tảng của xã hội. Xã hội Nga đang sắp xếp lại. Giai cấp quý tộc thượng lưu trên đà suy tàn, mâu thuẫn giữa địa chủ và nông dân ngày một sâu sắc, chủ nghĩa tư bản đang lên. Cái cũ và cái mới đan xen vào nhau, mâu thuẫn bắt đầu nảy sinh.
Trong mối tương quan với xã hội, mỗi người là một thành viên. Tất cả những biến chuyển mạnh mẽ của xã hội đều dội vào tổ ấm của mỗi cá nhân trong cộng đồng. Kết thúc của gia đình Levin cũng không hơn gia đình Anna là bao. Thông qua ba gia đình Anna, Levin, Doly và một số gia đình phụ, nhà văn muốn bày tỏ quan niệm của mình về vai trò, sự suy đồi của gia đình trong đời sống xã hội Nga lúc bấy giờ.
Phải chăng, trong quan niệm của L.Tolstoy giữa một xã hội “bất hạnh” không có một gia đình hạnh phúc trọn vẹn. Tài năng của L.Tolstoy là lấy gia đình làm trung tâm. Dù nhiều ngả rẽ nhưng mục đích cuối cùng của tất cả các nhân vật đều là kiếm tìm hạnh phúc. Chính điều này làm cho các chi tiết không sa đà hay vụn vặt.
Truyện dài nhưng không rườm rà, nhiều chương nhưng mỗi chương đều ngắn gọn, cô đúc, mỗi hình tượng đều có căn cứ bên trong, không tuỳ tiện, mỗi chi tiết đều dùng thể hiện chủ đề, mỗi phần hòa hợp theo bố cục thống nhất. Trong thư gửi nhà phê bình Strakhov ngày 23.Tolstoy cũng đã thừa nhận: tư tưởng gia đình chính là “trung tâm mê cung bất tận của những liên kết”. Gia đình trở thành mối liên hệ bên trong của tiểu thuyết là vì thế.Nguyên tắc montage trong kết cấu 1.Nguyên tắc montage Tác phẩm nghệ thuật là một chỉnh thể, giữa các yếu tố có mối quan hệ hữu cơ với nhau. Trong đó, kết cấu là yếu tố có vai trò quan trọng.
Nó “là toàn bộ tổ chức phức tạp và sinh động của tác phẩm” [25, tr. Kết cấu tạo ra sự thống nhất giữa chủ đề, tư tưởng với hệ thống nhân vật. Trong các sáng tác của L.Tolstoy, kết cấu không những chiếm vai trò quan trọng trong việc tạo ra sự gắn kết giữa các chủ đề mà còn góp phần tạo ra mối liên kết bên trong của tác phẩm. Việc đổi mới phương thức kết cấu trong Anna Karenina đã tạo ra “tính chất mới lạ so với tiểu thuyết đương thời và mang dấu ấn hiện đại” [31, tr.
Theo đó, kết cấu tạo ra mối quan hệ giữa chủ đề, cốt truyện, số phận, tính cách nhân vật trong “mê cung” và “vô vàn móc nối” mà nhà văn đã kì công xây dựng. 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com “Montage” có nghĩa là sự cắ t – ghép các mảng rời rạc theo một quy tắc nào đó. Tiểu thuyết Anna Karenina được kết cấu theo phương thức này. Rõ ràng nếu đọc từng chương của tiểu thuyết, người đọc sẽ thấy sự không ăn nhập trong nội dung cốt truyện.
Đó là câu chuyện về gia đình Oblonsky, chuyện ngoại tình của Anna, chuyện tìm đường của Levin, chuyện chính trị của Karenin.Các câu chuyện diễn ra song hành theo kết cấu song song nhưng lại móc xích vào nhau theo kiểu mạng sườn và zic zắc. Nói cách khác, với việc lựa chọn nhiều chủ đề thì montage trở thành thủ pháp “đắc dụng” để nhà văn thể hiện tính đa chiều kích của cuộc sống. Các câu chuyện dường như không liên quan gì đến nhau nhưng sâu trong mạch ngầm văn bản, chúng lại có mối quan hệ ngầm ẩn bên trong.Các cấp độ montage trong kết cấu Như trên đã nói, kết cấu trong Anna Karenina là sự sắp xếp của nhiều yếu tố, trên nhiều cấp độ, từ kết cấu mạng sườn đến cốt truyện kép và nhân vật “cặp đôi”. Sự lục đục trong gia đình Oblonsky là “mạng sườn”, “cửa phụ” cho kết cấu tiểu thuyết Anna Karenina.Tolstoy mở đầu tiểu thuyết bằng định đề và minh chứng đi kèm: “Mọi gia đình sung sướng đều giống nhau nhưng mỗi gia đình lại khổ sở theo cách riêng của mình.
Trong gia đình Oblonsky, mọi việc đều rối bét” [73, tr. Bất lực, không tìm được cách để dàn hòa với vợ, Oblonsky phải viết thư nhờ Anna giúp đỡ việc này. Đây lại là chuyến đi định mệnh của nữ nhân vật chính. Nàng đi cùng toa với mẹ Vronsky, nghe bà kể về con trai trong suốt cuộc hành trình đó.
Anna gặp Vronsky đến đón mẹ.