TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI KHOA KINH TẾ BÁO CÁO BÀI TẬP LỚN MÔN: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC ĐỀ TÀI: CHỦ ĐỀ ÔN TẬP MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC Giảng viên hướng dẫn: Cô Nguyễn Thị Luận Nhóm thực hiện: Nhóm 3 Lớp: K30TMĐT Hà Nội 2022 Chủ đề 1: Nêu hoàn cảnh lịch sử ra đời CNXHKH? Phân tích điều kiện kinh tế - xã hội cho sự ra đời CNXHKH? Ý nghĩa của sự ra đời CNXHKH đối với phong trào công nhân? v Quan niệm về CNXHKH - Theo nghĩa rộng: CNXHKH là chủ nghĩa Mác Lênin luận giải từ góc độ triết học, kinh tế chính trị và chính trị - xã hội về sự chuyển biến từ Chủ nghĩa tư bản lên Chủ nghĩa xã hội và Chủ nghĩa cộng sản - Theo nghĩa hẹp: CNXHKH là một trong ba bộ phận hợp thành của chủ nghĩa Mác – Lênin: Triết học Mác – Lênin, kinh tế chính trị Mác Lênin và chủ nghĩa xã hội khoa học. v Nêu hoàn cảnh lịch sử ra đời CNXHKH CNXHKH ra đời dựa trên điều kiện kinh tế - xã hội, tiền đề khoa học tự nhiên và tư tưởng lý luận v Phân tích điều kiện kinh tế - xã hội cho sự ra đời CNXHKH - Cuộc cách mạng công nghiệp phát triển làm cho phương thức sản xuất TBCN phát triển gây ra mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất mang tính chất xã hội hóa cao với quan hệ sản xuất dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất. Biểu hiện về mặt xã hội là mâu thuẫn giữa Giai cấp công nhân và giai cấp tư sản. Vào những năm 40 thế kỷ XIX, chủ nghĩa tư bản ở châu Âu đã đạt được những bước phát triển rất quan trọng trong kinh tế.
Cuộc cách mạng khoa học – kỹ thuật lần thứ nhất đã thúc đẩy phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa phát triển mạnh mẽ. Chính sự phát triển đó làm cho phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa bộc lộ mâu thuẫn giữa sự phát triển của lực lượng sản xuất có tính chất xã hội hóa ngày càng cao với quan hệ sản xuất dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa. Chính vì vậy mà chủ nghĩa tư bản tạo ra những khả năng hiện thực cho những nhà dân chủ cách mạng tiến bộ nhận thức đúng đắn bản chất của chủ nghĩa tư bản, để đề ra lý luận khoa học và cách mạng. - Cùng với sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, giai cấp công nhân hiện đại trưởng thành bước lên vũ đài đấu tranh chống giai cấp tư sản với tư cách là một lực lượng xã hội độc lập.
Giai cấp công nhân là lực lượng xã hội có khả năng giải quyết những mâu thuẫn mà chủ nghĩa tư bản đã tạo ra. Nhiều phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân đã nổ ra trên quy mô rộng khắp, giai cấp công nhân xuất hiện với tư cách là một lực lượng chính trị độc lập đòi hỏi phải có lý luận cách mạng, khoa học dẫn đường. Tiêu biểu cho các 2 phong trào công nhân lúc đó là: cuộc khởi nghĩa công nhân thành phố Liông (Pháp) 1831 – 1834; cuộc khởi nghĩa công nhân dệt Xêlidi (Đức) 1844; phong trào Hiến chương (Anh) 1838 – 1848. Những phong trào đó có tính quần chúng và mang hình thức chính trị.
Sự lớn mạnh của phong trào công nhân đặt ra yêu cầu bức thiết phải xây dựng một hệ thống lý luận khoa học và cách mạng. Đây chính là mảnh đất hiện thực cho sự ra đời của CNXHKH. v Ý nghĩa của sự ra đời CNXHKH đối với phong trào công nhân - Sự ra đời CNXHKH đã làm cho giai cấp công nhân nhận thức chính trị xã hội, nhận thức được vai trò và sứ mệnh lịch sử của giai cấp mình - Định hướng chính trị xã hội cho giai cấp công nhân trong hoạt động thực tiễn, nhận thức khoa học, ý thức chính trị - Trang bị nhận thức để giai cấp công nhân phân tích và nhận ra được bản chất của chủ nghĩa tư bản, tiến hành đấu tranh lật đổ xóa bỏ chế độ người bóc lột người, giải phóng giai cấp công nhân và nhân dân lao động - Sự ra đời CNXHKH tạo điều kiện để giai cấp công nhân và nhân dân lao động có được một chính đảng của giai cấp để lãnh đạo, giúp hoàn thành sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân. Chủ đề 2: Nếu hoàn cảnh lịch sử ra đời CNXHKH? Phân tích tiền đề khoa học tự nhiên và tư tưởng lý luận cho sự ra đời của CNXHKH? Ý nghĩa của sự ra đời CNXHKH đối với phong trào công nhân? v Quan niệm về CNXHKH - Theo nghĩa rộng: CNXHKH là chủ nghĩa Mác Lênin luận giải từ góc độ triết học, kinh tế chính trị và chính trị - xã hội về sự chuyển biến từ Chủ nghĩa tư bản lên Chủ nghĩa xã hội và Chủ nghĩa cộng sản - Theo nghĩa hẹp: CNXHKH là một trong ba bộ phận hợp thành của chủ nghĩa Mác – Lênin: Triết học Mác – Lênin, kinh tế chính trị Mác Lênin và chủ nghĩa xã hội khoa học.
v Nêu hoàn cảnh lịch sử ra đời CNXHKH CNXHKH ra đời dựa trên điều kiện kinh tế - xã hội, tiền đề khoa học tự nhiên và tư tưởng lý luận v Phân tích tiền đề khoa học tự nhiên và tư tưởng lý luận cho sự ra đời của CNXHKH Tiền đề khoa học tự nhiên Đến những năm 40 của thế kỳ 19, KHTN đã có sự ptrien mạnh mẽ, đó là 3 phát minh lớn đó là.3 phát minh này đc anghen gọi là phát minh có tính chất vạch thời đại -> phê phán quan niệm duy tâm tôn giáo, khẳng định cho chủ nghĩa duy vật là đúng. Trên cơ sở đó M và AG đã 3 tổng kết thành tựu của KHTN để xây dựng nên đc CNDV BC và CNDV LS -> đó là cơ sở pp luận để các ông ngiên cứu những vde chính trị xã hội trong CNTB - Định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng Định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng đã thể hiện sự thông nhất của thế giới vật chất và bác bỏ những giới hạn của con người đối với thế giới vật chất. Như vậy, thế giới này không có điểm đầu và cũng k có điểm cuối chỉ có những thời điểm chúng ta nhận thức về thế giới vật chất này và những dạng biểu hiện cụ thể của thế giới vật chất này mà thôi. Đây cũng là động lực cho các nhà khoa học tham gia ngày càng nhiều, có các nghiên cứu về thế giới vật chất mà mình đang sống - Học thuyết tế bào + Học thuyết tế bào đã bác bỏ phương pháp tư duy siêu hình để hình thành nên phương pháp tư duy biện chứng khi xem xét sự phát triển của sự vật, hiện tượng trong giới tự nhiên.
+ Phương pháp tư duy biện chứng cho thấy được sự thống nhất giữa các sinh vật sống trên thế giới, nó không có gì khác biệt giữa thế giới thực vật và đồng vật. Bởi vì giới sinh vật có chung 1 cấu tạo đầu tiên đó là tế bào, chỉ khác nhau ở cấu tạo của tế bào. Học thuyết tế bào là một phát minh ảnh hưởng tới thế giới quan của các nhà khoa học nói chung và là cơ sở, tiền đề để chuyển từ phương pháp tư duy siêu hình sang phương pháp tư duy biện chứng - Học thuyết tiến hóa + Trước khi các thuyết tiến hóa ra đời, việc hình thành nhận thức của con người dựa trên thuyết duy tâm thần học, họ cho rằng thế giới này được tạo ra bởi 1 đấng sáng thế nào đó. Khi thuyết tiến hóa ra đời đã bác bỏ quan niệm này.
+ Học thuyết tiến hóa là cơ sở KHTN chứng minh rằng giữa tất cả các loài đều được tiến hóa từ các loài trước đó bằng con đường chọn lọc tự nhiên thông qua đặc tính biến dị và di truyền. + Đây cũng chính là một bằng chứng khoa học để bác bỏ quan điểm duy tâm thần học xây dựng quan điểm duy vật và là cơ sở để các nhà khoa học tiếp thu những nhận thức mới, hiểu biết hơn về giới tự nhiên v Tiền đề khoa học cho sự ra đời của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử. Cơ sở phương pháp luận cho các nhà sáng lập CNXHKH nghiên cứu các vấn đề chính trị, xã hội: đấu tranh giai cấp, nhà nước. Tiền đề tư tưởng lý luận - Triết học cổ điển Đức 4 Mác thừa kế phép biện chứng của Hêghen trên cơ sở loại bỏ các yêu tố duy tâm thần bí trong hệ thống triết học của Hêghen, đồng thời thừa kế các quan điểm duy vật tiến bộ của Phơbách để xây dựng phép biện chứng duy vật.
- Kinh tế chính trị học cổ điển Anh + Trong tư tưởng của các nhà không tưởng, kinh tế chính trị cổ điển Anh thì Mác đã kế thừa được hạt nhân hợp lý, đó chính là giá trị thặng dư. + Qua nghiên cứu giá trị thặng dư thì Mác đã chỉ ra nguyên nhân làm nên sự giàu có của giai cấp tư sản và cũng chỉ ra được hình thức bóc lột của gia cấp tư sản đối với giai cấp công nhân là bóc lột giá trị thặng dư. Từ đó Mác có cơ sở để khẳng định rằng trong các giai cấp đối lập với giai cấp tư sản thì giai cấp công dân là giai cấp cách mạng. - Chủ nghĩa xã hội không tưởng phê phán (phê phán chế độ tư hữu, tư bản) + Là nguồn gốc lý luận trực tiếp cho sự ra đời của chủ nghĩa xã hội khoa học và sự ra đời này đã đóng góp nhiều giá trị tích cực: Phê phán chế độ phong kiến, chủ nghĩa tư bản sâu sắc, toàn diện, Đưa ra nhiều luận điểm có giá trị về mô hình xã hội trong tương lai, thức tỉnh tinh thần đấu tranh của giai cấp công nhân chống lại chủ nghĩa tư bản.
+ Bên cạnh đó cũng có nhiều hạn chế như chưa phát hiện ra quy luật vận động nội tại của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, chưa phát hiện ra được lực lượng giai cấp tiên phong đóng vai trò lãnh đạo trong quá trình chuyển biến cách mạng từ xã hội cũ sang xã hội mới, hay chưa tìm ra con đường và biện pháp đấu tranh cách mạng từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội + Chính những hạn chế này đã đặt ra yêu cầu cho Mác phải đi giải quyết, khắc phục. Và việc Mác khắc phục chủ nghĩa xã hội không tưởng đầu thế kỷ XIX cũng chính là cơ sở ra đời lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học.