LuËn v¨n tèt nghiÖp 1 Khoa TCKT lêi më ®Çu Trong vµi thËp niªn gÇn ®©y, ViÖt Nam ®ang trªn ®µ ph¸t triÓn nhanh chãng ®Ó tiÕn kÞp c¸c níc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi trong mäi lÜnh vùc, nhÊt lµ trong lÜnh vùc x©y dùng kÕt cÊu h¹ tÇng. V× vËy, c¸c doanh nghiÖp ®Ó tån t¹i vµ ph¸t triÓn trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng cã sù c¹nh tranh gay g¾t th× mét mÆt ph¶i kh«ng ngõng n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm, më réng thÞ trêng, mÆt kh¸c ph¶i h¹ thÊp ®îc gi¸ thµnh. Gi¸ thµnh t¨ng hay gi¶m, cao hay thÊp ®ång nghÜa víi viÖc doanh nghiÖp sö dông tiÕt kiÖm hay l·ng phÝ nguyªn vËt liÖu, lao ®éng, tiÒn vèn�Sö dông hîp lý chi phÝ s¶n xuÊt sÏ dÉn ®Õn h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm, t¨ng kh¶ n¨ng c¹nh tranh, t¨ng lîi nhuËn cho doanh nghiÖp vµ n©ng cao ®êi sèng cña ngêi lao ®éng. Kh«ng n»m ngoµi xu thÕ ®ã, C«ng ty ph¸t triÓn x©y dùng vµ xuÊt nhËp khÈu S«ng Hång ®· tõng bíc héi nhËp vµ hîp t¸c ®Ó ph¸t triÓn, giµnh ®îc chç ®øng trong níc còng nh t¹o ®îc vÞ thÕ cao so víi c¸c doanh nghiÖp b¹n.
§Ó ®¹t ®îc nh vËy lµ do c«ng ty ®· n¾m b¾t vµ nhËn thøc ®îc vai trß quan träng cña vÊn ®Ò h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong c¸c doanh nghiÖp x©y dùng. Qua thêi gian ®i s©u nghiªn cøu t×nh h×nh thùc tÕ t¹i c«ng ty ph¸t triÓn x©y dùng vµ xuÊt nhËp khÈu S«ng Hång, em ®· chän “ Hoµn thiÖn kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p t¹i C«ng ty ph¸t triÓn x©y dùng vµ xuÊt khÈu S«ng Hång” lµm ®Ò tµi luËn v¨n tèt nghiÖp cña m×nh. Néi dung bµi luËn v¨n cña em gåm ba phÇn chÝnh: Ch¬ng1: Lý luËn chung vÒ kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong doanh nghiÖp x©y l¾p. Ch¬ng2: Thùc tr¹ng c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i c«ng ty ph¸t triÓn x©y dùng vµ xuÊt nhËp khÈu S«ng Hång.
Ch¬ng3: Mét sè ý kiÕn ®Ò xuÊt nh»m gãp phÇn hoµn thiÖn kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i c«ng ty ph¸t triÓn x©y dùng vµ XNK S«ng Hång. L¬ng Hång Nhung 2001D1170 LuËn v¨n tèt nghiÖp 2 Khoa TCKT §Ó hoµn thµnh chuyªn ®Ò nµy, em xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù híng dÉn tËn t×nh cña c« gi¸o -Th¹c sü §ç ThÞ Ph¬ng, c¸c thÇy c« gi¸o trong khoa KÕ to¸n vµ sù gióp ®ì cña phßng Tµi chÝnh- KÕ to¸n C«ng ty ph¸t triÓn x©y dùng vµ xuÊt nhËp khÈu S«ng Hång. L¬ng Hång Nhung 2001D1170 LuËn v¨n tèt nghiÖp 3 Khoa TCKT Ch¬ng 1 Lý luËn chung vÒ kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong doanh nghiÖp x©y l¾p 1. Sù cÇn thiÕt ph¶i tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong doanh nghiÖp x©y l¾p.
Chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p lµ hai mÆt cña cïng mét qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, nã lµ chØ tiªu ph¶n ¸nh chÊt lîng ho¹t ®éng s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp. Trong c«ng t¸c qu¶n lý th«ng qua c¸c th«ng tin vÒ chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm, nh÷ng nhµ qu¶n lý n¾m ®îc chi phÝ s¶n xuÊt, gi¸ thµnh s¶n phÈm thùc tÕ cña tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh ®Ó ph©n tÝch ®¸nh gi¸ t×nh h×nh thùc hiÖn c¸c ®Þnh møc kinh tÕ kü thuËt; c¸c dù to¸n chi phÝ; t×nh h×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch gi¸ thµnh ®Ó cã quyÕt ®Þnh ®óng ®¾n, nh»m qu¶n lý chÆt chÏ chi phÝ s¶n xuÊt, tiÕt kiÖm chi phÝ s¶n xuÊt vµ h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm. KÕ to¸n lµ c«ng cô quan träng ®îc tæ chøc ë c¸c doanh nghiÖp x©y l¾p cÇn thùc hiÖn ®Çy ®ñ c¸c nhiÖm vô sau: - C¨n cø vµo ®Æc ®iÓm tæ chøc qu¶n lý vµ quy tr×nh c«ng nghÖ, x¸c ®Þnh ®èi tîng tËp hîp chi phÝ vµ ph¬ng ph¸p kÕ to¸n chi phÝ hîp lý. - Ghi chÐp, tËp hîp vµ ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt chÝnh x¸c cho tõng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ, trªn c¬ së ®ã kiÓm tra t×nh h×nh thùc hiÖn ®Þnh møc chi phÝ vµ dù to¸n chi phÝ, kiÓm tra tÝnh hîp lÖ, hîp ph¸p cña chi phÝ ph¸t sinh.
- X¸c ®Þnh ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh, lùa chän ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh thÝch hîp. TÝnh to¸n chÝnh x¸c gi¸ thµnh thùc tÕ cña c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh, kiÓm tra t×nh h×nh thùc hiÖn gi¸ thµnh cña doanh nghiÖp. Kh¸i qu¸t chung vÒ chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm trong doanh nghiÖp x©y dùng 1. Kh¸i niÖm vµ ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm x©y l¾p 1.
Kh¸i niÖm Qu¸ tr×nh s¶n xuÊt trong doanh nghiÖp x©y dùng lµ qu¸ tr×nh chuyÓn biÕn cña vËt liÖu x©y dùng thµnh s¶n phÈm díi sù t¸c ®éng cña m¸y mãc thiÕt bÞ cïng søc lao ®éng cña c«ng nh©n. Nh vËy, trong doanh nghiÖp x©y dùng, chi L¬ng Hång Nhung 2001D1170 LuËn v¨n tèt nghiÖp 4 Khoa TCKT phÝ s¶n xuÊt lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé hao phÝ vÒ lao ®éng sèng, lao ®éng vËt ho¸ vµ c¸c hao phÝ cÇn thiÕt kh¸c mµ doanh nghiÖp bá ra ®Ó tiÕn hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt, thi c«ng trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh. Trong kÕ to¸n x©y dùng c¬ b¶n, chi phÝ s¶n xuÊt ®îc thÓ hiÖn th«ng qua c¸c yÕu tè: chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp (CPNVLTT), chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp (CPNCTT), chi phÝ s¶n xuÊt chung (CPSXC), chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (CPMTC), vµ c¸c chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn phôc vô trùc tiÕp cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt Chi phÝ s¶n xuÊt ë c¸c doanh nghiÖp x©y l¾p bao gåm nhiÒu lo¹i cã néi dung, c«ng dông vµ ®Æc tÝnh kh¸c nhau nªn yªu cÇu ®èi víi tõng lo¹i còng kh¸c nhau.
§Ó qu¶n lý chi phÝ, phôc vô cho viÖc ho¹ch ®Þnh c¸c chÝnh s¸ch ®Çu t cho t¬ng lai vµ viÖc chØ ®¹o kinh doanh hµng ngµy, th× CPSX trong c¸c DNXL thêng ®îc ph©n lo¹i theo c¸c tiªu thøc sau: a) Ph©n lo¹i CPSX theo néi dung tÝnh chÊt kinh tÕ cña chi phÝ Trong c¸c DNXL, theo tiªu thøc nµy th× CPSX x©y l¾p gåm: Chi phÝ NVL: nh xi m¨ng, s¾t, thÐp. Chi phÝ CCDC s¶n xuÊt nh: khu©n dÇm, cèp pha, quÇn ¸o b¶o hé. Chi phÝ nhiªn liÖu ®éng lùc nh: x¨ng, dÇu, mì, ®iÖn. Chi phÝ tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng cña c«ng nh©n viªn trùc tiÕp, gi¸n tiÕp thi c«ng vµ qu¶n lý c«ng tr×nh.
Chi phÝ khÊu hao TSC§: lµ sè khÊu hao trÝch cho c¸c lo¹i tµi s¶n cña doanh nghiÖp nh nhµ lµm viÖc, kho tµng, m¸y thi c«ng vµ khÊu hao c¸c tµi s¶n v« h×nh kh¸c. Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi phôc vô cho qu¸ tr×nh SXKD, thi c«ng c«ng tr×nh nh: ®iÖn tho¹i, ®iÖn, níc. Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c. b) Ph©n lo¹i CPSX theo môc ®Ých, c«ng dông cña chi phÝ L¬ng Hång Nhung 2001D1170 LuËn v¨n tèt nghiÖp 5 Khoa TCKT Do ®Æc thï cña s¶n xuÊt cña ngµnh x©y l¾p nªn CPSX x©y l¾p bao gåm c¸c kho¶n môc sau: Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp (CPNVLTT): lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña gi¸ trÞ NVL sö dông trùc tiÕp ®Ó s¶n xuÊt s¶n phÈm x©y l¾p (SPXL), s¶n xuÊt c«ng nghiÖp dÞch vô trong DNXL nh nh÷ng chi phÝ vÒ vËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô, vËt liÖu lu©n chuyÓn tham gia cÊu thµnh nªn s¶n phÈm x©y l¾p (g¹ch, thÐp, xi m¨ng, c¸t,.); kh«ng bao gåm chi phÝ vËt liÖu ®· tÝnh vµo chi phÝ chung, chi phÝ m¸y thi c«ng.
Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp (CPNCTT): bao gåm tiÒn l¬ng, tiÒn c«ng vµ c¸c kho¶n phô cÊp cã tÝnh chÊt l¬ng cña c«ng nh©n trùc tiÕp tham gia vµo qu¸ tr×nh ho¹t ®éng x©y l¾p (tÝnh c¶ cho lao ®éng thuª ngoµi theo tõng c«ng viÖc). Kho¶n môc nµy kh«ng bao gåm c¸c kho¶n BHXH, BHYT, KPC§ tÝnh trªn tiÒn l¬ng cña c«ng nh©n. Chi phÝ m¸y thi c«ng (CPMTC): lµ c¸c chi phÝ sö dông xe, m¸y sö dông trùc tiÕp cho ho¹t ®éng x©y l¾p c«ng tr×nh ë c¸c DNXL thùc hiÖn ph¬ng thøc thi c«ng hçn hîp, võa thñ c«ng võa b»ng m¸y. CPMTC bao gåm: chi phÝ nh©n c«ng, chi phÝ nguyªn vËt liÖu, chi phÝ khÊu hao, chi phÝ dÞch vô mua ngoµi, chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c phôc vô cho ho¹t ®éng cña xe, m¸y thi c«ng vµ c¸c kho¶n kh¸c.
Chi phÝ s¶n xuÊt chung (CPSXC): lµ c¸c chi phÝ liªn quan ®Õn qu¸ tr×nh qu¶n lý ë c¸c tæ ®éi nh tiÒn l¬ng, c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng cña nh©n viªn sö dông m¸y thi c«ng, nh©n viªn qu¶n lý ®éi thuéc biªn chÕ doanh nghiÖp vµ c¸c chi phÝ kh¸c liªn quan. Ngoµi hai c¸ch ph©n lo¹i trªn, CPSX cßn ®îc ph©n lo¹i thµnh chi phÝ trùc tiÕp vµ chi phÝ gi¸n tiÕp, chi phÝ biÕn ®æi vµ chi phÝ cè ®Þnh, tuú nhu cÇu cña qu¶n trÞ DN vµ ®Æc ®iÓm SXKD cña doanh nghiÖp. Gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ ph©n lo¹i gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p 1. Kh¸i niÖm gi¸ thµnh s¶n phÈm Gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p lµ toµn bé CPSX gåm CPNVLTT, CPNCTT, CPMTC, CPSXC vµ c¸c chi phÝ kh¸c cã liªn quan tÝnh cho tõng c«ng tr×nh, h¹ng L¬ng Hång Nhung 2001D1170 LuËn v¨n tèt nghiÖp 6 Khoa TCKT môc c«ng tr×nh hay khèi lîng x©y l¾p hoµn thµnh, nghiÖm thu, bµn giao vµ ®îc chÊp nhËn thanh to¸n.
Gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p lµ chØ tiªu kinh tÕ tæng hîp ph¶n ¸nh chÊt lîng ho¹t ®éng s¶n xuÊt, ph¶n ¸nh kÕt qu¶ sö dông c¸c lo¹i tµi s¶n, vËt t, lao ®éng, tiÒn vèn trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, còng nh c¸c gi¶i ph¸p kinh tÕ kü thuËt mµ doanh nghiÖp ®· sö dông nh»m tiÕt kiÖm chi phÝ s¶n xuÊt vµ h¹ gi¸ thµnh. Ph©n lo¹i gi¸ thµnh s¶n phÈm a) Ph©n lo¹i gi¸ thµnh SPXL theo c¨n cø vµ thêi ®iÓm tÝnh gi¸ thµnh: Gi¸ thµnh dù to¸n: lµ chi phÝ dù to¸n ®Ó hoµn thµnh khèi lîng x©y l¾p cña tõng CT, HMCT hoµn thµnh bao gåm dù to¸n vÒ CPNVLTT, CPNCTT, CPMTC vµ CPSXC.