Tổng quan luận án

Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức giữ vai trò then chốt trong quản lý chiến lược và phát triển nguồn nhân lực của bộ máy Đảng và Nhà nước tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Trong giai đoạn lịch sử trước đây, do cơ chế quản lý quan liêu, bao cấp và bối cảnh bị bao vây, cô lập kéo dài, hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức ở Lào bộc lộ sự trì trệ, hiệu quả chưa cao, đầu ra chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của tiến trình cải cách hành chính. Bước vào giai đoạn chuyển đổi từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và đẩy mạnh hội nhập quốc tế, việc phân cấp quản lý nhà nước trở thành tất yếu khách quan. Phân cấp nhằm giải phóng các cơ quan trung ương khỏi các công việc điều hành sự vụ, chuyển giao thẩm quyền, nguồn lực tài chính và nhân sự cho cấp dưới, từ đó nâng cao tính chủ động, linh hoạt và trách nhiệm của các cấp chính quyền địa phương cũng như các cơ sở đào tạo. Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII (khóa IX) năm 2006 của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã xác định việc đổi mới công tác quản lý và đẩy mạnh phân cấp trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức là nhiệm vụ trọng tâm. Mặc dù hệ thống văn bản pháp luật về quản lý công chức tại Lào từng bước được sửa đổi, hoạt động phân cấp quản lý đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức tại quốc gia này vẫn chưa được nghiên cứu bài bản, chưa hình thành khung lý thuyết hoàn chỉnh và còn bộc lộ sự thiếu phân định rõ ràng giữa tổ chức Đảng và cơ quan Nhà nước.

Mục đích nghiên cứu của luận án là trên cơ sở hệ thống hóa lý luận và phân tích thực tiễn liên quan, xác định các phương hướng cùng hệ thống giải pháp nhằm đẩy mạnh phân cấp quản lý trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Để đạt được mục đích này, tác giả xác định 5 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

  1. Tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố có liên quan đến đề tài nhằm nhận diện các kết quả đã đạt được và xác định các khoảng trống tri thức cần tiếp tục làm rõ.
  2. Hệ thống hóa lý thuyết về phân cấp quản lý nhà nước; trên nền tảng đó, xây dựng khung lý thuyết chuyên biệt về phân cấp quản lý trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức.
  3. Nghiên cứu kinh nghiệm thực tiễn về phân cấp quản lý đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức của một số quốc gia trên thế giới (Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản) để rút ra các bài học tham khảo phù hợp với điều kiện của Lào.
  4. Phân tích, đánh giá thực trạng phân cấp quản lý đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức tại Lào giai đoạn từ năm 2010 đến nay nhằm chỉ ra những kết quả đạt được, các hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế đó.
  5. Đề xuất các phương hướng và hệ thống giải pháp đẩy mạnh phân cấp quản lý đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào trong thời gian tới.

Luận án kiểm chứng giả thuyết khoa học: Hoạt động phân cấp quản lý trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay chưa được triển khai mạnh mẽ, quyền lực còn tập trung lớn vào một số cơ quan ở trung ương, dẫn đến việc đào tạo, bồi dưỡng thiếu tính chủ động và thiếu sự thích ứng với điều kiện cụ thể của từng địa phương. Nếu việc phân cấp quản lý đối với hoạt động này được đẩy mạnh thì sẽ trực tiếp nâng cao hiệu lực, hiệu quả đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức tại Lào.

Để kiểm chứng giả thuyết, luận án đặt ra 3 câu hỏi nghiên cứu:

  1. Phân cấp quản lý trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức là gì và bao gồm những nội dung cấu thành nào?
  2. Thực trạng phân cấp quản lý hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay diễn ra như thế nào?
  3. Để đẩy mạnh phân cấp quản lý hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào trong thời gian tới, cần thực hiện những phương hướng và giải pháp cụ thể nào?

Đối tượng nghiên cứu của luận án là hoạt động phân cấp quản lý của nhà nước về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức. Về phạm vi không gian, luận án tập trung khảo sát thực tiễn công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức trong hệ thống chính trị tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Về phạm vi thời gian, luận án thu thập và phân tích dữ liệu từ năm 2010 đến nay (với chuỗi số liệu tài chính - ngân sách trọng tâm giai đoạn 2012 - 2016), đồng thời xác định tầm nhìn định hướng chính sách đến năm 2030.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án phân loại và điểm luận các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế theo 3 nhóm nội dung chính:

Thứ nhất, nhóm các công trình nghiên cứu về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức. Tại Việt Nam, Lại Đức Vượng (2009) trong luận án "Quản lý nhà nước về đào tạo, bồi dưỡng công chức hành chính trong giai đoạn hiện nay" đã phân tích quá trình hình thành công tác đào tạo, bồi dưỡng công chức hành chính và đề xuất giải pháp quản lý nhà nước nhưng chưa chỉ rõ các nội dung quản lý cụ thể. Vũ Thanh Xuân (2013) nghiên cứu đề tài "Cơ sở khoa học của việc đào tạo, bồi dưỡng theo vị trí việc làm đối với công chức ngành nội vụ", khẳng định tính tất yếu của việc đào tạo theo vị trí việc làm trong cải cách hành chính song chưa làm rõ sự phân hóa giữa các vị trí cụ thể. Tại Lào, Khăm Phăn Phôm Mạ Thắt (2005) với luận án "Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo chủ chốt thuộc diện Trung ương quản lý ở CHDCND Lào trong thời kỳ đổi mới" đã phân tích thực trạng và giải pháp cho đội ngũ cán bộ cấp cao. Khăm Phăn Vông Pha Chăn (2013) với luận án "Đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo của hệ thống chính trị ở Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào hiện nay" đã đề xuất hệ thống giải pháp gắn đào tạo với quy hoạch, đổi mới chương trình và chuẩn hóa giảng viên. Ngoài ra, các bài viết trên Tạp chí Alunmai của Dalyvan Khútavang (2010) và Thoongchan Phetbounmy (2011) đã nhấn mạnh yêu cầu phân cấp đào tạo theo đối tượng, địa bàn và xác định đào tạo cán bộ là chiến lược chuẩn bị nguồn nhân lực dài hạn cho tương lai.

Thứ hai, nhóm các công trình nghiên cứu về phân cấp quản lý nhà nước. Tác giả khảo sát các chủ trương thể chế như Nghị quyết số 08/2004/NQ-CP của Chính phủ Việt Nam về đẩy mạnh phân cấp quản lý giữa trung ương và cấp tỉnh; đề tài "Thực hiện tốt sự phân cấp giữa chính quyền Trung ương với chính quyền địa phương" do Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương thực hiện; các chuỗi tọa đàm của Học viện Hành chính và Tổ chức Hợp tác Kỹ thuật Bỉ (BTC) giai đoạn 2008 - 2010; và Hội thảo "Quản trị địa phương" thuộc Đại hội khối Pháp ngữ tại Hà Nội năm 2009. Đặc biệt, công trình "Phân cấp quản lý nhà nước - Lý luận và thực tiễn" của Võ Kim Sơn phân tích phân cấp như một phương thức thực thi quyền hành pháp gắn với cơ cấu thứ bậc, đồng thời chỉ ra các bất cập về sự chồng chéo chức năng giữa các bộ, ngành tại Việt Nam.

Thứ ba, nhóm các công trình nghiên cứu về phân cấp trong đào tạo, bồi dưỡng và giáo dục. Nguyễn Ngọc Vân nghiên cứu đề tài "Nghiên cứu luận cứ khoa học và giải pháp thực hiện phân công, phân cấp đào tạo, bồi dưỡng theo chức danh cán bộ, công chức nhà nước", nhấn mạnh tính khách quan của việc phân cấp theo chức danh để bảo đảm phân tầng kiến thức chuyên sâu. Trên phạm vi quốc tế, tài liệu "The School Management Initiative" (1991) của Hồng Kông đưa ra 18 khuyến nghị về quản trị cấp trường; tài liệu "Education and Decentralization" của Ngân hàng Thế giới (World Bank) tổng kết xu hướng chuyển quyền ra quyết định sang địa phương; tác phẩm "Decentralization of Education" của Cathy Gaynor (1998, World Bank) phân tích việc phân cấp cung ứng dịch vụ giáo dục và quản lý giáo viên; luận án tiến sĩ của Eunice Heredia-Ortiz (2006, Đại học Bang Georgia) khảo sát tác động xuyên quốc gia của phân cấp chi tiêu và phân cấp ra quyết định đến đầu ra giáo dục.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án xác định: Các công trình nêu trên chủ yếu tập trung vào phân cấp quản lý nhà nước nói chung, hoặc phân cấp quản lý giáo dục quốc dân cho xã hội, hoặc nghiên cứu đào tạo, bồi dưỡng cán bộ mà chưa gắn trực tiếp với cơ chế phân cấp quản lý. Tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu trực tiếp, hệ thống và chuyên sâu về phân cấp quản lý trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức. Luận án lựa chọn giải quyết khoảng trống này thông qua việc xây dựng khung lý thuyết hoàn chỉnh và đề xuất mô hình phân cấp ứng dụng thực tế cho Lào.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án vận dụng các khái niệm và khung lý thuyết quản lý công:

  • Khái niệm quản lý nhà nước: Tiếp cận theo nghĩa hẹp là hoạt động hành chính của hệ thống cơ quan hành pháp nhằm điều hành các lĩnh vực đời sống xã hội theo khuôn khổ pháp luật.
  • Khái niệm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức: Được nhìn nhận theo hai hướng, gồm việc trang bị văn bằng theo tiêu chuẩn chức danh kết hợp hoạt động cập nhật kiến thức, kỹ năng thường xuyên phục vụ nhiệm vụ thực thi công vụ.
  • Khái niệm phân cấp quản lý (decentralization): Là sự phân định thẩm quyền và trách nhiệm quản lý của cơ quan cấp trên cho cơ quan cấp dưới; là quá trình chuyển giao quyền quyết định và thực thi công việc nhằm nâng cao hiệu lực quản lý và hiệu quả tác nghiệp.
  • Khung phân cấp chức năng nội bộ: Dựa trên mô hình các chức năng quản trị PODSCoBR, phân cấp được cụ thể hóa thành 5 nhóm nội dung: (1) Phân cấp hành chính (quản lý tác nghiệp nội bộ); (2) Phân cấp tài chính (cân đối quyền quyết định thu và chi ngân sách nhà nước, mức độ tự chủ tài chính); (3) Phân cấp cơ cấu tổ chức (lựa chọn mô hình tổ chức bộ máy); (4) Phân cấp nhân sự (tuyển dụng, sử dụng, tiền lương theo vị trí việc làm hoặc hệ thống ngạch bậc); (5) Phân cấp cung ứng dịch vụ công.
  • Các hình thức chuyển giao quyền quyết định: Luận án phân định rõ các cấp độ chuyển giao quyền lực theo lý thuyết hành chính, gồm: Tản quyền (deconcentration - điều chuyển thẩm quyền trong nội bộ cơ quan trung ương), Ủy quyền (delegation - cấp dưới quyết định trong phạm vi cho phép nhưng cấp trên vẫn chịu trách nhiệm cuối cùng), Trao quyền (devolution - chuyển giao độc lập quyền quyết định và trách nhiệm pháp lý cho các đơn vị tự chủ địa phương), Đối tác công - tư (PPP) và Tư nhân hóa.

Phương pháp tiếp cận và kỹ thuật thu thập, xử lý dữ liệu:

  • Phương pháp luận: Dựa trên nền tảng của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin để nhìn nhận hiện tượng quản lý trong sự vận động, phát triển và mối liên hệ khách quan.
  • Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Khai thác văn bản chính trị của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào (các văn kiện Đại hội Đảng từ khóa IV đến khóa X), hệ thống luật pháp và các nguồn sử liệu qua các thời kỳ để đánh giá bối cảnh lịch sử và tiến trình ban hành chính sách phân cấp.
  • Phương pháp phân tích và tổng hợp: Kết hợp phân tích định tính (đánh giá thể chế, cơ cấu tổ chức, cơ chế phối hợp giữa Đảng và Nhà nước) và định lượng (tổng hợp các dữ liệu hành chính và tài chính) nhằm đưa ra các nhận định khách quan về thực trạng.
  • Phương pháp thống kê: Rà soát danh mục các chủ thể tham gia, tổng hợp số liệu về biên chế, giảng viên và dữ liệu phân bổ ngân sách nhà nước cho công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức.
  • Nguồn tư liệu: Báo cáo thực tế và số liệu thống kê thu thập từ Học viện Chính trị và Hành chính Quốc gia Lào, 18 Trường Chính trị và Hành chính cấp tỉnh, cùng các báo cáo chi ngân sách nhà nước của Lào giai đoạn 2012 - 2016.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan

Chương 1 hệ thống hóa và phân tích các công trình nghiên cứu liên quan đến 3 trục nội dung: công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức; lý luận và thực tiễn phân cấp quản lý nhà nước; và phân cấp trong quản lý giáo dục - đào tạo. Tác giả chỉ ra rằng các công trình quốc tế và trong khu vực đã làm sáng tỏ nhiều khía cạnh về quản trị công vụ và kỹ thuật phân cấp hành chính, tuy nhiên đối tượng nghiên cứu phần lớn là giáo dục phổ thông hoặc đào tạo nguồn nhân lực xã hội. Luận án khẳng định sự khác biệt căn bản giữa đào tạo nguồn nhân lực công cho hệ thống chính trị với giáo dục đại trà, từ đó xác lập 3 định hướng nghiên cứu chính: hoàn thiện khung lý thuyết về phân cấp quản lý đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức; tổng kết thực tiễn và bài học kinh nghiệm quốc tế; và xây dựng hệ thống giải pháp ứng dụng cho bối cảnh cụ thể của Lào.

Chương 2: Cơ sở khoa học về phân cấp quản lý đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức

Chương 2 luận giải các vấn đề lý luận nền tảng về phân cấp quản lý và phân cấp quản lý trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức. Tác giả làm rõ tính tất yếu của phân cấp bắt nguồn từ nhu cầu khắc phục sự quan liêu, tập trung quyền lực quá mức, đồng thời phát huy tính linh hoạt, sáng tạo của cơ sở. Chương này xác định các nguyên tắc phân cấp, thẩm quyền của các chủ thể tham gia và phân tích sâu các yếu tố chi phối quá trình phân cấp (yếu tố thể chế chính trị, năng lực bộ máy, điều kiện tài chính và văn hóa hành chính). Bên cạnh đó, tác giả dành một tiểu mục phân tích thực tiễn phân cấp quản lý đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức tại Việt Nam và kinh nghiệm từ Trung Quốc, Nhật Bản, qua đó rút ra các bài học tham khảo có giá trị đối với Lào về hoàn thiện hành lang pháp lý, trao quyền tự chủ tài chính và nâng cao năng lực cho các trường chính trị cấp tỉnh.

Chương 3: Thực trạng phân cấp quản lý trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

Chương 3 phân tích thực trạng phân cấp quản lý tại Lào từ năm 2010 đến nay. Tác giả khái quát cơ sở chính trị, pháp lý và hệ thống các chủ thể tham gia quản lý, gồm cơ quan lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, cơ quan hành chính nhà nước, Học viện Chính trị và Hành chính Quốc gia Lào và các cơ sở đào tạo địa phương. Tình hình phân cấp được xem xét cụ thể trên 6 lĩnh vực quản trị: (1) Phân cấp quản lý chương trình đào tạo, bồi dưỡng; (2) Phân cấp quản lý hệ thống cơ sở đào tạo; (3) Phân cấp quản lý đội ngũ giảng viên; (4) Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước cấp cho đào tạo, bồi dưỡng; (5) Phân cấp quản lý văn bằng, chứng chỉ; (6) Phân cấp công tác kiểm tra, thanh tra.

Để minh chứng cho thực trạng, luận án tổng hợp các dữ liệu hành chính và tài chính thực chứng thông qua các bảng biểu và sơ đồ:

STT Tên bảng / sơ đồ trong văn bản luận án Nội dung chỉ tiêu phản ánh trong văn bản
1 Sơ đồ 3 Tổ chức bộ máy của Học viện Chính trị và Hành chính Quốc gia Lào
2 Bảng thống kê nhân sự Tổng hợp số lượng giảng viên của Học viện Chính trị và Hành chính Quốc gia Lào
3 Bảng thống kê cơ sở địa phương Tổng hợp giảng viên của 18 Trường chính trị và hành chính tỉnh
4 Bảng chi tiêu công Chi NSNN cho ĐTBD CBCC giai đoạn 2012 - 2016
5 Bảng cơ cấu chi Chi NSNN cho ĐTBD CBCC xét theo tính chất kinh tế (đơn vị tính: tỷ kip)
6 Bảng phân cấp ngân sách Chi NSNN cho ĐTBD CBCC theo phân cấp ngân sách (giai đoạn 2012 - 2016)
7 Bảng định mức chi Ngân sách chi cho cơ sở ĐTBD CBCC (triệu kip/biên chế/năm)

Từ các số liệu thực tế, tác giả đánh giá những thành tựu đạt được trong việc bước đầu chuyển giao quản lý cho các cơ sở đào tạo, đồng thời chỉ ra các hạn chế cố hữu: thẩm quyền quản lý còn tập trung nặng nề ở trung ương; chưa phân định rành mạch trách nhiệm giữa tổ chức Đảng và bộ máy Nhà nước; tính tự chủ của 18 trường chính trị cấp tỉnh rất thấp; ngân sách phân bổ còn mang tính bình quân, định mức chi trên biên chế còn hạn hẹp; cơ chế kiểm tra, thanh tra chưa đồng bộ. Nguyên nhân xuất phát từ sự chậm đổi mới tư duy quản lý, dư âm của cơ chế bao cấp kéo dài và sự thiếu hụt hành lang pháp lý hướng dẫn cụ thể.

Chương 4: Phương hướng và giải pháp đẩy mạnh phân cấp quản lý trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

Trên cơ sở phương hướng phát triển của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào và Nhà nước Lào, chương 4 đề xuất 6 nhóm giải pháp thực thi mang tính đồng bộ:

  1. Phân công lại thẩm quyền quản lý trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức: Làm rõ ranh giới thẩm quyền giữa Ban Tổ chức Trung ương Đảng, Bộ Nội vụ và chính quyền cấp tỉnh; xóa bỏ tình trạng trùng lặp chức năng.
  2. Nâng cao nhận thức về phân cấp quản lý trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức: Quán triệt tư duy phân cấp, chuyển đổi từ phương thức quản lý can thiệp hành chính trực tiếp sang quản lý định hướng vĩ mô.
  3. Hoàn thiện thể chế về phân cấp quản lý trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức: Xây dựng và sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết trách nhiệm, quyền hạn và chế độ giải trình của từng cấp.
  4. Mở rộng quyền tự chủ cho các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức: Thực hiện cơ chế "phân cấp trọn gói" cho Học viện Chính trị và Hành chính Quốc gia Lào và 18 Trường Chính trị và Hành chính cấp tỉnh trong việc chủ động quyết định chương trình bồi dưỡng, kế hoạch tuyển sinh và sử dụng các nguồn lực.
  5. Nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất cho các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức: Kiện toàn đội ngũ giảng dạy, mở rộng đầu tư trang thiết bị kỹ thuật phục vụ công tác giảng dạy ở các trường tỉnh.
  6. Hoàn thiện cơ chế thanh tra, kiểm tra bảo đảm việc phân cấp quản lý đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức: Thiết lập công cụ giám sát chất lượng đầu ra, kiểm soát việc tuân thủ pháp luật và sử dụng ngân sách sau phân cấp.

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án xác lập các đóng góp mới về lý luận và thực tiễn:

Về mặt lý luận: Luận án xây dựng khung lý thuyết chuyên biệt về phân cấp quản lý trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức trên nền tảng tích hợp giữa lý thuyết quản lý đào tạo, bồi dưỡng và lý thuyết phân cấp quản lý hành chính nhà nước. Đóng góp lý luận cốt lõi của công trình là làm rõ cơ sở xác định thẩm quyền phân cấp cho cấp dưới, khẳng định mức độ phân cấp phải dựa trên sự tương thích giữa đòi hỏi thực tiễn với năng lực thực thi và nhu cầu tiếp nhận thẩm quyền của các cơ quan, đơn vị cấp dưới.

Về mặt thực tiễn: Luận án phân tích, đánh giá có hệ thống và toàn diện thực trạng phân cấp quản lý đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức tại Lào từ năm 2010 đến nay; nhận diện chính xác các ưu điểm, những hạn chế về sự phân định thẩm quyền Đảng - Nhà nước và nguyên nhân của những tồn tại đó. Đồng thời, tác giả kiến nghị xây dựng mô hình phân cấp quản lý đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức tại Lào với tư cách là một giải pháp ứng dụng cụ thể. Trong mô hình này, vai trò của hai nhóm chủ thể trọng yếu là Học viện Chính trị và Hành chính Quốc gia Lào cùng 18 Trường Chính trị và Hành chính cấp tỉnh được xác định rõ ràng. Tác giả đề xuất định hướng áp dụng cơ chế "phân cấp trọn gói" nhằm gia tăng quyền tự chủ, tự quyết định về chuyên môn và phân bổ nguồn lực trực tiếp cho các cơ sở đào tạo bồi dưỡng.

Các kiến nghị, giải pháp được tổ chức thành 6 nhóm giải pháp thực tế: phân công lại thẩm quyền; nâng cao nhận thức quản lý; hoàn thiện thể chế pháp lý; mở rộng quyền tự chủ cho các trường đào tạo; chuẩn hóa đội ngũ giảng viên và cơ sở vật chất; và hoàn thiện cơ chế thanh tra, kiểm tra, kiểm định chất lượng sau phân cấp.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Về mặt hạn chế: Văn bản luận án giới hạn phạm vi nghiên cứu thực chứng đối với đối tượng cán bộ, công chức trong bộ máy Đảng và Nhà nước tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, không mở rộng sang khu vực đào tạo nguồn nhân lực xã hội hay giáo dục tư nhân. Dữ liệu tài chính - ngân sách được công bố và phân tích tập trung chủ yếu trong giai đoạn 2012 - 2016, do đó việc phản ánh biến động số liệu ở các giai đoạn tiếp theo cần tiếp tục được cập nhật.

Về hướng nghiên cứu tiếp: Từ kết quả của đề tài, các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát thực nghiệm về mức độ sẵn sàng tiếp nhận quyền tự chủ tài chính tại 18 Trường Chính trị và Hành chính cấp tỉnh của Lào; xây dựng bộ tiêu chí đo lường hiệu quả công vụ của cán bộ sau khi hoàn thành các chương trình bồi dưỡng được phân cấp; và theo dõi sự tương thích của mô hình "phân cấp trọn gói" theo lộ trình cải cách hành chính công của Lào giai đoạn đến năm 2030.

Giá trị tham khảo

Nghiên cứu của luận án cung cấp giá trị tham khảo cụ thể cho các nhóm đối tượng:

  • Đối với các cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan lãnh đạo của Đảng tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào (Ban Tổ chức Trung ương Đảng, Bộ Nội vụ, chính quyền cấp tỉnh): Luận án là căn cứ khoa học trực tiếp phục vụ việc hoạch định chính sách, hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật về phân định thẩm quyền, phân bổ ngân sách và sắp xếp tổ chức bộ máy đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức.
  • Đối với các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng (Học viện Chính trị và Hành chính Quốc gia Lào, các trường chính trị - hành chính cấp tỉnh): Tài liệu hỗ trợ công tác xây dựng đề án vị trí việc làm, quy hoạch đội ngũ giảng viên và triển khai cơ chế tự chủ chuyên môn theo định hướng phân cấp trọn gói.
  • Đối với giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Quản lý công, Xây dựng Đảng, Quản trị hành chính: Cung cấp khung lý thuyết về phân cấp quản trị nội bộ theo mô hình PODSCoBR, hệ thống dữ liệu thực tế về nền công vụ Lào và các tài liệu điểm luận liên quan đến phân cấp giáo dục quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

  1. Phân cấp quản lý trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức được định nghĩa như thế nào trong luận án? Trả lời: Phân cấp quản lý trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức được xác định là sự phân định thẩm quyền, trách nhiệm trong quản lý của cơ quan cấp trên cho cơ quan cấp dưới. Đây là quá trình chuyển giao quyền quyết định và thực thi các công việc cụ thể trong hoạt động đào tạo, bồi dưỡng từ tổ chức cấp trên cho tổ chức cấp dưới nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và hiệu lực thực thi nhiệm vụ.

  2. Mô hình "phân cấp trọn gói" do tác giả đề xuất hướng tới những đối tượng nào và nhằm mục đích gì? Trả lời: Mô hình "phân cấp trọn gói" được đề xuất áp dụng cho hai nhóm chủ thể trực tiếp thực hiện đào tạo, bồi dưỡng tại Lào gồm Học viện Chính trị và Hành chính Quốc gia Lào và 18 Trường Chính trị và Hành chính cấp tỉnh. Mục đích là trao quyền tự chủ và tự quyết cao hơn về chương trình, nhân sự, tài chính và cơ sở vật chất, giúp các cơ sở chủ động thích ứng với nhu cầu nhân lực thực tế của từng địa phương.

  3. Dựa trên mức độ chuyển giao quyền quyết định, luận án phân chia các hình thức phân cấp thành những loại nào? Trả lời: Căn cứ vào mức độ và hình thức chuyển giao quyền quyết định, luận án phân chia thành các dạng: Tản quyền (deconcentration), Ủy quyền (delegation), Trao quyền (devolution), Đối tác công - tư (Public - Private Partnership - PPP) và Tư nhân hóa.

  4. Nguồn số liệu thực chứng về ngân sách nhà nước cho đào tạo, bồi dưỡng trong luận án bao gồm các bảng biểu nào? Trả lời: Luận án sử dụng chuỗi số liệu tài chính giai đoạn 2012 - 2016 qua 4 bảng biểu chuyên biệt: Chi NSNN cho ĐTBD CBCC giai đoạn 2012 - 2016; Chi NSNN cho ĐTBD CBCC xét theo tính chất kinh tế (đơn vị tính: tỷ kip); Chi NSNN cho ĐTBD CBCC theo phân cấp ngân sách (giai đoạn 2012 - 2016); và Ngân sách chi cho cơ sở ĐTBD CBCC (tính theo triệu kip/biên chế/năm).

  5. Vì sao việc phân cấp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức tại Lào đòi hỏi phải làm rõ sự phân công giữa Đảng và Nhà nước? Trả lời: Vì trong hệ thống chính trị tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chịu sự lãnh đạo toàn diện của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, trong khi việc quản lý hành chính và bảo đảm nguồn lực thuộc chức năng của bộ máy Nhà nước. Nếu không làm rõ sự phân công, phân cấp giữa cơ quan Đảng và cơ quan Nhà nước ở từng cấp thì sẽ dẫn đến tình trạng chồng chéo chức năng, cơ chế vận hành tập trung quan liêu và làm giảm tính chủ động của các cơ sở đào tạo địa phương.

Kết luận

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Quản lý công của nghiên cứu sinh Outhone Chaophalyphanh đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về phân cấp quản lý trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức và làm rõ các cấp độ chuyển giao quyền lực trong hành chính công. Công trình đã phân tích toàn diện thực trạng công tác đào tạo, bồi dưỡng tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào giai đoạn từ năm 2010 đến nay thông qua các dữ liệu thực chứng về tổ chức bộ máy, đội ngũ giảng viên và ngân sách nhà nước giai đoạn 2012 - 2016. Trên cơ sở nhận diện các điểm nghẽn về thể chế và cơ chế quản lý tập trung, luận án đề xuất hệ thống 6 nhóm giải pháp cùng mô hình "phân cấp trọn gói" cho Học viện Chính trị và Hành chính Quốc gia Lào và các trường chính trị cấp tỉnh, đóng góp luận cứ khoa học thiết thực cho công cuộc cải cách nền hành chính tại Lào.