Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN 1. Các công trình nghiên cứu có liên quan 1. Các công trình nghiên cứu về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức Công tác ĐTBD nói chung và ĐTBD CBCC cho bộ máy nhà nước nói riêng là vấn đề được nhiều tác giả trên thế giới quan tâm nghiên cứu ở nhiều giác độ, nhiều môn khoa học khác nhau. Với các nước phát triển, hệ thống công vụ và đội ngũ công chức đã được hình thành từ rất lâu đời và có tính ổn định cao.
Trong bối cảnh quốc tế luôn thay đổi, các nhà khoa học tập trung nghiên cứu tính xã hội, sự uyển chuyển của hệ thống công vụ để đảm bảo “công dân là khách hàng”. - Luận án tiến sĩ của tác giả Lại Đức Vượng (2009), với tên đề tài là “Quản lý nhà nước về đào tạo, bồi dưỡng công chức hành chính trong giai đoạn hiện nay”[32] đã nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận, đã hoàn thiện khái niệm công chức hành chính và các khái niệm liên quan đến nội dung, phương pháp QLNN. Đi sâu phân tích một cách hệ thống về sự hình thành và phát triển công tác ĐTBD công chức hành chính và đánh giá thực trạng công tác QLNN về ĐTBD công chức hành chính. Trình bày các nguyên tắc, đề xuất phương hướng và đưa ra các giải pháp đồng bộ, mạnh mẽ nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả QLNN về ĐTBD công chức hành chính đáp ứng yêu cầu quản lý mới và hội nhập kinh tế quốc tế.
Luận án tập trung vào công tác QLNN về ĐTBD công chức hành chính. Luận án sẽ cung cấp cơ sở để tìm hiểu hoạt động phân cấp QLNN về ĐTBD công chức hành chính.Tuy nhiên, tác giả chưa chỉ ra được các nội dung trong QLNN về ĐTBD công chức hành chính. - Vũ Thanh Xuân (2013), chủ nhiệm đề tài “Cơ sở khoa học của việc đào tạo, bồi dưỡng theo vị trí việc làm đối với công chức ngành nội vụ” [33] 7 đã khẳng định phương hướng ĐTBD theo vị trí việc làm cho công chức ngành nội vụ phải phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính, với nhu cầu phát triển nguồn nhân lực, kết hợp hài hòa với các hình thức đào tạo, bồi dưỡng khác. Tuy nhiên, tác giả chưa làm rõ được sự khác nhau trong ĐTBD giữa các vị trí việc làm trong ngành nội vụ.
Ở nước CHDCND Lào, vấn đề ĐTBD CBCC đáp ứng nhiệm vụ trong giai đoạn mới đã được đề cập trong nhiều văn kiện của các kỳ Đại hội Đảng Nhân dân Cách mạng Lào từ khoá IV đến khoá X. Bên cạnh đó là các công trình nghiên cứu dưới hình thức các luận án, luận văn, bài viết trên các tạp chí liên quan đến vấn đề cán bộ, xây dựng và đào tạo đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu xây dựng hệ thống chính trị ở CHDCND Lào thời kỳ đổi mới. - “Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo chủ chốt thuộc diện Trung ương quản lý ở CHDCND Lào trong thời kỳ đổi mới"của Khăm Phăn Phôm Mạ Thắt (2005), Luận án tiến sĩ Khoa học chính trị chuyên ngành Xây dựng Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh [35]. Tác giả phân tích những cơ sở lý luận và thực tiễn của công tác ĐTBD đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý chủ chốt, đặc biệt là đối với đối tượng thuộc diện quản lý của Trung ương, trong thời kỳ đổi mới, nhất là thích ứng với bối cảnh trong nước và thế giới hiện nay.
Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng của công tác ĐTBD đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt thuộc diện Trung ương quản lý, tác giả nêu lên những vấn đề cấp bách phải giải quyết và đề xuất những phương hướng và giải pháp chủ yếu nhằm giải quyết những tồn tại, đẩy mạnh quá trình ĐTBD cán bộ lãnh đạo chủ chốt với chất lượng hiệu quả ngày càng cao. Đây có thể xem là nhữngluận cứ khoa học cho công tác ĐTBD đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý nói chung và đối với người lãnh đạo chủ chốt thuộc diện quản lý của Trung ương nói riêng. Tác giả đã góp phần bổ sung và phát triển một cơ sở lý luận về công tác đào tạo cán bộ lãnh đạo chủ chốt thuộc diện Trung ương quản lý ở CHDCND Lào trong thời kỳ đổi mới. 8 - Khăm Phăn Vông Pha Chăn (2013), “Đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo của hệ thống chính trị ở Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào hiện nay”, Luận án tiến sĩ Chính trị học, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh [36].
Theo tác giả, cán bộ lãnh đạo có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Lào, việc đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo của hệ thống chính trị là một nhiệm vụ quan trọng của Đảng và Nhà nước CHDCND Lào hiện nay. Ở CHDCND Lào, việc đào tạo cán bộ lãnh đạo trong hệ thống chính trị tuy đã được Đảng và Nhà nước Lào quan tâm, nhưng công tác đào tạo cán bộ lãnh đạo của hệ thống chính trị còn nhiều hạn chế, chưa có bước đột phá và nâng cao hiệu quả đáp ứng các đòi hỏi đặt ra từ thực tiễn yêu cầu chất lượng cán bộ lãnh đạo thời kỳ mới. Để nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo của hệ thống chính trị đáp ứng với yêu cầu của sự nghiệp đổi mới ở Lào hiện nay, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp sau: Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước đối với công tác đào tạo; gắn đào tạo với quy hoạch và sử dụng cán bộ; đổi mới nội dung, chương trình, phương thức ĐTBD; nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên trong các cơ sở đào tạo; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật cho các cơ sở đào tạo; xây dựng chế độ, chính sách đãi ngộ đối với người dạy và học, đồng thời đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo. Đối tượng nghiên cứu của luận án là đội ngũ cán bộ lãnh đạo, nhưng cách tiếp cận và nghiên cứu của tác giả là cách ĐTBD dành cho công chức.
- Dalyvan Khútavang: “Yêu cầu trong việc đào tạo cán bộ, công chức chủ chốt trong cơ quan hành chính nhà nước trong thời kỳ mới”, số 6/2010, Tạp chí Alunmai (tạp chí Lý thuyết và thực tiễn của Đảng Nhân dân cách mạng Lào) [34]. Trong bài viết này, tác giả đặt ra một số yêu cầu trong công tác ĐTBD CBCC chủ chốt trong cơ quan hành chính nhà nước, như yêu cầu về trình độ, về phẩm chất đạo đức, về kỹ năng nghề nghiệp… Để nâng cao chất lượng ĐTBD số cán bộ, công chức chủ chốt trong cơ quan hành chính 9 nhà nước, tác giả yêu cầu cần có sự phân cấp đào tạo, nghĩa là đối tượng cấp nào thì được đào tạo nội dung gì, đào tạo ở đâu… - Thoongchan Phetbounmy: “Quan tâm đặc biệt đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng thế hệ cán bộ, công chức trong tương lai”, số tháng 5/2011, tạp chí Alunmai [37]. Tác giả bài viết cho rằng cần phải chuẩn bị điều kiện, nguồn lực tốt cho việc phát triển nền hành chính, trong đó cần chú trọng đến đội ngũ CBCC. Muốn vậy, ngay từ bây giờ cần phải quan tâm đặc biệt đến công tác ĐTBD CBCC trong tương lai.
Nghĩa là việc ĐTBD CBCC không phải là giải pháp tình thế, phục vụ cho hiện tại trước mắt, mà phải là chiến lược chuẩn bị cho tương lai. Như vậy, đề cập đến công tác ĐTBD đội ngũ CBCC có rất nhiều công trình, mỗi công trình có những cách tiếp cận khác nhau nhưng đều bàn về công tác ĐTBD đội ngũ công chức; nội dung, hình thức, phương pháp bồi dưỡng CBCC nhà nướcphù hợp với yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính, nhiệm vụ trọng tâm xây dựng nền hành chính quốc gia. Các công trình này đã chỉ ra những hạn chế của nhà nước trong công tác ĐTBC CBCC, đề xuất những giải pháp để nhà nước nâng cao chất lượng ĐTBC CBCC. Các nghiên cứu về ĐTBD CBCC sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện, đa chiều về công tác ĐTBD CBCC.
Từ đó giúp tác giả có thể tìm kiếm những nội dung phù hợp với hướng nghiên cứu của đề tài luận án. Các công trình nghiên cứu về phân cấp quản lý nhà nước Cho đến nay, nhiều quốc gia trên thế giới đã thực hiện phân cấp QLNN. Tuy nhiên, tùy vào điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội của từng nước mà việc phân cấp này được xét theo giác độ chính trị hay kinh tế. Với các quốc gia đa sắc tộc việc thực hiện phân cấp QLNN nhằm phục vụ cho mục đích chính trị còn ở những quốc gia có nền chính trị thuần nhất và ổn định thì việc phân cấp QLNN nhằm phục vụ cho mục đích kinh tế.
10 Thực tế, sự sụp đổ của nhiều quốc gia thực hiện chính sách tập trung hoá quyền lực cao độ đã là những minh chứng cụ thể khẳng định việc phân cấp để dẫn đến tham nhũng ở mức độ lớn và khó kiểm soát nền kinh tế vĩ mô hơn. Còn ở những quốc gia có truyền thống phân cấp QLNN lâu đời thì tham nhũng ít xảy ra hơn vì 3 lý do: Các cấp chính quyền phải giải trình nhiều hơn, các cấp chính quyền cũng gần dân hơn và bởi vậy họ sẽ sử dụng kinh phí của đất nước đúng mục đích hơn. Đã có nhiều công trình được các nhà khoa học dày công nghiên cứu về vấn đề phân cấp QLNN. - Ở Việt Nam, để đẩy mạnh cải cách hành chính, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 08/2004/NQ-CP ngày 30/6/2004 “về tiếp tục đẩy mạnh phân cấp quản lý nhà nước giữa Chính phủ và chịnh quyền tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương” [60], tập trung vào phân cấp nhiệm vụ, thẩm quyền, trách nhiệm giữa Chính phủ và chính quyền cấp tỉnh trên các lĩnh vực chủ yếu nhất có liên quan đến tất cả các lĩnh vực khác là quản lý quy hoạch, kế hoạch, đầu tư; ngân sách nhà nước; đất đai, tài nguyên, doanh nghiệp nhà nước; hoạt động sự nghiệp, dịch vụ công; tổ chức bô máy, cán bộ, công chức.
- Đề tài “Thực hiện tốt sự phân cấp giữa chính quyền Trung ương với chính quyền địa phương" do Viện Quản lý kinh tế Trung ương thực hiện.