CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO CÁN BỘ, CÔNG CHỨC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC HUYỆN 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức cơ quan hành chính nhà nước huyện 1. Khái niệm cán bộ, công chức cơ quan hành chính nhà nước huyện Theo Luật Cán bộ, công chức được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XII, kỳ họp thứ 4 thông qua ngày 13 tháng 11 năm 2008. Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2010.
Khoản 1 Điều 4 quy định về cán bộ: “Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị- xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước” [35]. Khái niệm Công chức đã được Luật điểu chỉnh theo thực tiễn đòi hỏi hiện nay. Cụ thể tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức 2019, khoản 2 Điều 1 quy định: “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh tương ứng với vị trí việc làm trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan 9 phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, công nhân công an, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước” [38]. Cơ quan quản lý hành chính nhà nước là những bộ phận hợp thành của bộ máy quản lý được thành lập để chuyên thực hiện chức năng quản lý nhà nước (hoạt động chấp hành và điều hành, hoạt động hành pháp).
Để thực thi các chức năng nhiệm vụ này của các cơ quan cần có đội ngũ nhân viên thực hiện đó chính là lực lượng cán bộ, công chức trong hệ thống các cơ quan này. Cán bộ, công chức trong cơ quan hành chính nhà nước huyện có thể được hiểu là đội ngũ cán bộ, công chức theo quy định pháp luật làm việc trong các cơ quan hành chính nhà nước ở cấp huyện, nhằm mục đích thực thi các chức năng nhiệm vụ của các cơ quan hành chinh nhà nước ở cấp huyện. Trên cơ sở quy định trên đây của Luật cán bộ, công chức, Nghị định số 06/2010/NĐ-CP ngày 25/01/2010 của Chính phủ đã quy định những người là công chức; theo đó, ở cấp huyện công chức gồm: 1. Công chức làm việc trong chính quyền cấp huyện: a) Chánh văn phòng, Phó Chánh văn phòng và người làm việc trong Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân; b) Chủ tịch, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận, huyện, Chánh văn phòng, Phó Chánh văn phòng và người làm việc trong văn phòng Ủy ban nhân dân quận, huyện nơi thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân; c) Người giữ chức vụ cấp trưởng, cấp phó và người làm việc trong cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân.
Khái niệm, đặc điểm, mục đích của tổ chức PBGDPL cho cán bộ, công chức cơ quan hành chính nhà nước huyện 1. Khái niệm tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức cơ quan hành chính nhà nước huyện Theo từ điển Tiếng Việt thì “giáo dục là hoạt động nhằm tác động một cách có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của một đối tượng nào 10 đó làm cho đối tượng ấy dần dần có được những phẩm chất năng lực như yêu cầu đặt ra”[45,tr394]. Theo cách hiểu chung nhất về phổ biến giáo dục pháp luật có hai nghĩa: + Theo nghĩa hẹp: phổ biến, giáo dục pháp luật là việc truyền bá pháp luật cho đối tượng nhằm nâng cao tri thức, tình cảm, niềm tin pháp luật cho đối tượng từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của đối tượng. + Theo nghĩa rộng: phổ biến, giáo dục pháp luật là một khâu của hoạt động tổ chức thực hiện pháp luật, là hoạt động định hướng có tổ chức, có chủ định thông qua các hình thức giáo dục, thuyết phục, nêu gương, nhằm mục đích hình thành ở đối tượng tri thức pháp lý, tình cảm, và hành vi xử sự phù hợp với các đòi hỏi của hệ thống pháp luật hiện hành với các hình thức, phương tiện, phương pháp đặc thù.
Để có thể đạt được hiệu quả,phổ biến, giáo dục pháp luật cần là quá trình tác động thường xuyên, liên tục, lâu dài hơn lên đối tượng giáo dục. Người được giáo dục là người chịu tác động có tổ chức, có định hướng của các thông tin pháp luật. Với sự đa dạng của đối tượng CBCC trong cơ quan hành chính nhà nước huyện, vấn đề đặt ra là người giáo dục phải hiểu biết được trình độ, đặc điểm của người được giáo dục, biết cách truyền tải nó và phải là tấm gương, là hình mẫu trong việc thực hiện pháp luật, gắn với các yêu cầu trong hoạt động công vụ của đối tượng CBCC nói chung và trong cơ quan hành chính nhà nước huyện nói riêng. Trên cơ sở phân tích có thể hiểu phổ biến, giáo dục pháp luật cho CBCC cơ quan hành chính nhà nước huyện là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủ định của chủ thể phổ biến, giáo dục pháp luật, tác động một cách có hệ thống và thường xuyên, nội dung pháp luật nhằm mục đích giúp cho CBCC trong cơ quan hành chính nhà nước huyện hiểu và hình thành ở họ tri thức 11 pháp luật, tình cảm pháp lý và hành vi phù hợp với các đòi hỏi của các quy định pháp luật hiện hành trong hoạt động công vụ của họ.
Khái niệm tổ chức giáo dục pháp luật cho CBCC cơ quan hành chính nhà nước ở huyện Có nhiều cách hiểu về thuật ngữ tổ chức, nhưng có thể hiểu theo hai nghĩa cơ bản sau: + Tổ chức là một hệ thống: “Tổ chức là một cơ cấu liên kết những cá nhân trong một hệ thống nhằm thực hiện những mục tiêu của hệ thống dựa trên những nguyên tắc và quy tắc nhất định” [38,tr. + Tổ chức là một hoạt động quản lý: Trong bốn chức năng quản lý, tổ chức là chức năng quan trọng nhất. Tổ chức là một quá trình sắp xếp, tác động và điều khiển các nhiệm vụ và nguồn lực để đạt được mục tiêu đã đề ra [38,tr. Trong giới hạn nghiên cứu của luận văn, tác giả sử dụng thuật ngữ tổ chức với nghĩa là một hoạt động quản lý.
Cán bộ, công chức lực lượng quan trọng trong cấu thành nên bộ máy nhà nước. Các cơ quan nhà nước không thể tồn tại và hoạt động nếu thiếu đội ngũ cán bộ, công chức. Bên cạnh tư cách là công dân, mỗi cán bộ, công chức phải tuân thủ theo pháp luật. Cán bộ, công chức còn là những người trực tiếp thực thi pháp luật, là người đại diện cho cơ quan công quyền trước nhân dân.
Mọi chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước có được thực hiện một cách hiệu quả hay không là do đội ngũ cán bộ, công chức quyết định. Mặt khác, hoạt động chuyên môn của cán bộ, công chức cũng chính là cơ sở để nhân dân đánh giá về hiệu lực và hiệu quả của bộ máy nhà nước. Trong yêu cầu phải tuân thủ pháp luật của toàn thể xã hội, trước tiên bản thân các CBCCHC phải là đội ngũ đi đầu, phải triệt để tuân thủ pháp luật. Đó cũng là đảm bảo nguyên tắc quan trọng trong NNPQ: mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật.
12 Với quan niệm CBCC hành chính là “công bộc”, là “đầy tớ” của nhân dân, hàng ngày trực tiếp hoặc gián tiếp giải quyết các công việc thuộc bộ máy nhà nước, các quyền, lợi ích hợp pháp của nhân dân.CBCC trong cơ quan hành chính nhà nước huyện càng có vai trò quan trọng do vị trí đặc thù của hệ thống cơ quan cấp huyện là cấp hành chính giải quyết trực tiếp rất nhiều công việc gắn chặt với nhu cầu của nhân dân. Tuy nhiên, tỷ lệ cán bộ chưa đạt chuẩn còn cao; nhiều cán bộ, công chức cơ sở chưa được đào tạo cơ bản và có hệ thống; tỉnh, thành nào cũng còn một số cán bộ có trình độ văn hóa tiểu học và chưa được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ. Điều này càng cần đặt ra yêu cầu tổ chức PBGDPL cho đối tượng CBCC trong cơ quan hành chính nhà nước huyện. Như vậy chúng ta có thể hiểu: tổ chức PBGDPL cho CBCC cơ quan hành chính nhà nước huyện là hoạt động có tính định hướng, có tổ chức, thông qua các phương pháp đặc thù và bằng nhiều hình thức khác nhau, hướng tới cung cấp, trang bị cho CBCC trong cơ quan hành chính nhà nước huyện những tri thức, hiểu biết về các vấn đề pháp luật nói chung, về các vấn đề pháp luật cụ thể liên quan đến hoạt động công vụ nói riêng, nhằm làm hình thành ở họ tri thức pháp luật, tình cảm pháp luật và hành vi phù hợp với những yêu cầu, đòi hỏi của hệ thống pháp luật hiện hành.
Đặc điểm tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật cho CBCC cơ quan hành chính nhà nước huyện Một là, tổ chức PBGDPL cho CBCC trong cơ quan hành chính nhà nước huyện gắn với công tác giáo dục chính trị, tư tưởng. Cán bộ, công chức là nhân tố quyết định cho sự nghiệp cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước và của chế độ, là khâu then chốt trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, trong công tác giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức phải gắn chặt với công tác giáo dục chính trị, tư tưởng. Lê-nin đã chỉ ra rằng: 13 "Luật là biện pháp chính trị, là chính trị" [24, tr.
Khi thực hiện giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, người giáo dục phải thực sự là "tấm gương sáng", phải là người nắm vững chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc, công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém" [18, tr.