Chương 1: Giới thiệu Chương 2: Cơ sở lý thuyết Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận và khuyến nghị 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2. Chi Ngân sách nhà nước 2. Khái niệm Chi Ngân sách nhà nước Ngân sách nhà nước: Hiện nay có rất nhiều định nghĩa khác nhau về Ngân sách nhà nước tùy theo cách tiếp cận và trong từng thời kỳ, cụ thể là: Ở nước Pháp, tại Từ điển bách khoa toàn thư về kinh tế: Ngân sách nhà nước là một văn kiện hoặc Hội đồng thảo luận và phê chuẩn mà trong đó các nghiệp vụ tài chính (thu, chi) của một tổ chức công (nhà nước, chính quyền địa phương) hoặc tư (doanh nghiệp, hiệp hội) được dự kiến và cho phép [Từ điển Nouveau Petit Larousse – Pháp, tr 144]. Bộ Tài chính Pháp xác định: Ngân sách nhà nước là văn kiện trong đó các khoản thu và chi hàng năm của nhà nước được dự kiến và cho phép [Notes Bleues – Bộ Kinh tế - Tài chính và tư hữu hóa - Pháp, số 299-1986].
Theo Đại từ điển kinh tế thị trường của Trung Quốc thì: Ngân sách nhà nước là kế hoạch thu chi hàng năm của nhà nước được xét duyệt theo trình tự pháp định. Theo từ điển bách khoa toàn thư của Liên Xô: Ngân sách nhà nước là bảng thống kê các khoản thu và chi bằng tiền của nhà nước trong một giai đoạn nhất định. Luật Ngân sách nhà nước ban hành năm 2015 của Việt Nam đưa ra định nghĩa: Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước. Như vậy, mặc dù còn có một vài khác biệt, nhưng các quan niệm trên đều cho rằng Ngân sách nhà nước là kế hoạch hoặc dự toán thu chi của nhà nước trong một thời kỳ nhất định, phổ biến là 01 năm.
Có thể thấy rằng các quan điểm trên đều cho thấy hình thức thể hiện của Ngân sách nhà nước và mối quan hệ mật thiết giữa nhà nước và Ngân sách nhà nước. 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Trong thực tiễn, hoạt động Ngân sách nhà nước là hoạt động thu (tạo lập) và chi tiêu (sử dụng) quỹ tiền tệ tập trung của nhà nước, làm cho nguồn tài chính vận động giữa một bên là các chủ thể kinh tế, xã hội trong quá trình phân phối tổng sản phẩm quốc dân dưới hình thức giá trị và một bên là nhà nước, đó chính là bản chất kinh tế của Ngân sách nhà nước. Đứng sau các hoạt động thu, chi là mối quan hệ kinh tế giữa nhà nước và các chủ thể kinh tế, xã hội. Nói cách khác, Ngân sách nhà nước phản ánh mối quan hệ kinh tế giữa nhà nước với các chủ thể trong phân phối tổng sản phẩm xã hội, thông qua việc tạo lập, sử dụng quỹ tiền tệ tập trung của nhà nước, chuyển dịch một bộ phận thu nhập bằng tiền của các chủ thể đó thành thu nhập của nhà nước và nhà nước chuyển dịch thu nhập đó đến các chủ thể được thực hiện để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước.
Chi ngân sách nhà nước: Về phương diện quỹ, chi Ngân sách nhà nước là việc phân phối và sử dụng quỹ Ngân sách nhà nước nhằm đảm bảo thực hiện chức năng của nhà nước theo những nguyên tắc nhất định. Chi Ngân sách nhà nước thực hiện quá trình phân phối lại các nguồn tài chính đã được tập trung vào Ngân sách nhà nước và đưa chúng đến mục đích sử dụng. Do đó, chi Ngân sách nhà nước là những việc cụ thể không chỉ dừng lại trên các định hướng mà phải phân bổ cho từng mục tiêu, từng hoạt động và từng công việc thuộc chức năng của nhà nước. Chi ngân sách nhà nước có quy mô lớn và phạm vi rộng, bao trùm hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội, các cấp, ngành và địa phương trong cả nước và toàn bộ bộ máy nhà nước.
Từ luận giải như trên có thể hiểu rằng: Chi Ngân sách nhà nước là quá trình nhà nước sử dụng các nguồn lực tài chính tập trung vào việc thực hiện các chức năng nhiệm vụ về kinh tế, chính trị và xã hội của nhà nước cũng như duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước. Các khoản chi ngân sách nhà nước Theo luật ngân sách nhà nước Chi Ngân sách nhà nước bao gồm các khoản chi sau: 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com (1) Chi thường xuyên: Chi cho các lĩnh vực: Quốc phòng; An ninh và trật tự, an toàn xã hội; Sự nghiệp giáo dục - đào tạo và dạy nghề; Sự nghiệp khoa học và công nghệ; Sự nghiệp y tế, dân số và gia đình; Sự nghiệp văn hóa thông tin; Sự nghiệp phát thanh, truyền hình, thông tấn; Sự nghiệp thể dục thể thao; Sự nghiệp bảo vệ môi trường; Các hoạt động kinh tế; Hoạt động của các cơ quan nhà nước, cơ quan Đảng cộng sản Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội bao gồm: Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam, Liên đoàn lao động Việt Nam, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam; hỗ trợ hoạt động cho các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp theo quy định của pháp luật; Chi bảo đảm xã hội, bao gồm cả chi hỗ trợ thực hiện các chính sách xã hội theo quy định của pháp luật; Các khoản chi thường xuyên khác theo quy định của pháp luật. (2) Chi đầu tư phát triển: Chi đầu tư xây dựng cơ bản cho các dự án theo các lĩnh vực được quy định; Đầu tư và hỗ trợ vốn cho các doanh nghiệp cung cấp sản phẩm, dịch vụ công ích do nhà nước đặt hàng; các tổ chức kinh tế; các tổ chức tài chính của trung ương và địa phương; đầu tư vốn nhà nước vào doanh nghiệp theo quy định của pháp luật; Các khoản chi đầu tư phát triển khác theo quy định của pháp luật. (3) Chi dự trữ quốc gia.
(4) Chi trả lãi, phí và chi phí phát sinh khác từ các khoản tiền do Chính phủ, chính quyền địa phương cấp tỉnh vay. (5) Chi viện trợ của ngân sách trung ương cho các Chính phủ, tổ chức ngoài nước. (6) Chi cho vay theo quy định của pháp luật. (7) Chi bổ sung quỹ dự trữ tài chính.
(8) Chi chuyển nguồn từ ngân sách năm trước sang ngân sách năm sau. 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com (9) Chi bổ sung cân đối ngân sách, bổ sung có mục tiêu từ ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới. Phương thức và hình thức chi trả các khoản chi ngân sách nhà nước 2. Phương thức chi ngân sách nhà nước (1) Tạm ứng: Là phương thức chi trả các khoản chi Ngân sách nhà nước cho đơn vị sử dụng Ngân sách nhà nước trong trường hợp khoản chi Ngân sách nhà nước của đơn vị sử dụng Ngân sách nhà nước chưa có đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định do công việc chưa hoàn thành.
(2) Thanh toán tạm ứng: Đối với những khoản chi tạm ứng: khi khoản chi đã hoàn thành và đã hoàn thành và đủ hồ sơ, chứng từ thanh toán, phải chuyển từ tạm ứng sang thanh toán với Kho bạc Nhà nước. (3) Thanh toán trực tiếp: Thanh toán trực tiếp là phương thức chi trả ngân sách trực tiếp cho đơn vị sử dụng Ngân sách nhà nước hoặc cho người cung cấp hàng hóa dịch vụ khi công việc đã hoàn thành, có đủ các hồ sơ chứng từ thanh toán theo quy định và các khoản chi ngân sách đáp ứng đầy đủ các điều kiện chi ngân sách theo quy định. Hình thức chi ngân sách nhà nước (1) Rút dự toán tại Kho bạc Nhà nước - Đối tượng áp dụng hình thức này: Là cơ quan hành chính nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức chính trị xã hội, chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp được Ngân sách nhà nước hỗ trợ kinh phí thường xuyên, đối tượng khác theo hướng dẫn riêng của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. - Quy trình thực hiện: + Căn cứ vào nhu cầu chi và theo yêu cầu nhiệm vụ chi, thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách lập hồ sơ thanh toán theo quy định, gửi Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch để làm căn cứ kiểm soát, thanh toán.
7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com + Kho bạc Nhà nước kiểm tra, kiểm soát các hồ sơ của đơn vị sử dụng ngân sách, nếu đủ điều kiện theo quy định thì thực hiện chi trả trực tiếp cho người hưởng lương và người cung cấp hàng hoá, dịch vụ hoặc chi trả qua đơn vị sử dụng ngân sách. + Khi thực hiện chi trả theo hình thức rút dự toán từ Kho bạc Nhà nước, Kho bạc Nhà nước thực hiện chi cho đơn vị sử dụng ngân sách đảm bảo các khoản chi đáp ứng các điều kiện chi Kho bạc Nhà nước theo quy định và hạch toán theo đúng quy định của mục lục ngân sách nhà nước hiện hành. (2) Chi bằng Lệnh chi tiền - Đối tượng chi trả theo hình thức là: Là chi cho các đơn vị, các tổ chức kinh tế, xã hội không có quan hệ thường xuyên với ngân sách nhà nước, chi trả nợ nước ngoài, chi cho vay của ngân sách nhà nước, chi kinh phí ủy quyền (đối với các khoản ủy quyền có lượng vốn nhỏ, nội dung chỉ rõ) và một số khoản chi khác theo quyết định của thủ trưởng cơ quan Tài chính. - Quy trình thực hiện: + Cơ quan tài chính chịu trách nhiệm kiểm tra, kiểm soát nội dung, tính chất và kiểm soát hồ sơ chứng từ của từng khoản chi, bảo đảm các điều kiện thanh toán chi trả ngân sách theo quy định; phát hành lệnh chi tiền gửi Kho bạc Nhà nước để chi trả cho đơn vị sử dụng ngân sách.
+ Kho bạc Nhà nước thực hiện xuất quỹ ngân sách và chi trả cho đơn vị sử dụng ngân sách theo nội dung ghi trong lệnh chi tiền của cơ quan Tài chính.Kiểm soát chi ngân sách nhà nước 2.