Luận văn các nhân tố ảnh hưởng khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của DNNVV tại TP.HCM

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của doanh nghiệp nhỏ và vừa trên, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Võ Thị Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: PGS. Sử Đình Thành
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Tiếp Cận Tín Dụng Ngân Hàng Của Các Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Trên Địa Bàn Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 2. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG TIẾP CẬN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. Những vấn đề cơ bản về doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.1. Tổng quan về doanh nghiệp
• 1.1.2. Phân loại của doanh nghiệp
• 1.1.3. Tiêu chuẩn doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHẢ NĂNG TIẾP CẬN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 4. CHƯƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG TIẾP CẬN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 5. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO KHẢ NĂNG TIẾP CẬN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: BẢNG CÂU HỎI PHỎNG VẤN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VỀ KHẢ NĂNG TIẾP CẬN VỐN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG
• PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ KHẢO SÁT DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• PHỤ LỤC 3: CÁC KẾT QUẢ THỐNG KÊ

Tóm tắt

I. Tổng quan về khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của doanh nghiệp nhỏ và vừa

Khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng là một yếu tố quan trọng quyết định sự phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tại TP.HCM. Trong bối cảnh nền kinh tế đang phát triển mạnh mẽ, việc hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng này là rất cần thiết. Các DNNVV thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn do nhiều lý do khác nhau, từ chính sách tín dụng của ngân hàng đến tình hình tài chính của chính doanh nghiệp.

1.1. Định nghĩa và vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa

DNNVV được định nghĩa là những doanh nghiệp có quy mô nhỏ, thường có số lượng lao động và vốn đầu tư hạn chế. Vai trò của DNNVV trong nền kinh tế là rất lớn, đóng góp vào việc tạo ra việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Theo thống kê, DNNVV chiếm khoảng 97% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam.

1.2. Tín dụng ngân hàng và tầm quan trọng đối với DNNVV

Tín dụng ngân hàng là nguồn vốn chủ yếu giúp DNNVV duy trì hoạt động và mở rộng sản xuất. Việc tiếp cận tín dụng ngân hàng không chỉ giúp doanh nghiệp có đủ vốn để đầu tư mà còn tạo điều kiện cho họ phát triển bền vững trong môi trường cạnh tranh.

II. Những thách thức trong khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của DNNVV

Mặc dù có vai trò quan trọng, nhưng DNNVV tại TP.HCM vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc tiếp cận tín dụng ngân hàng. Những thách thức này bao gồm các yếu tố như điều kiện vay vốn, lãi suất vay, và quy trình xét duyệt hồ sơ vay vốn.

2.1. Điều kiện vay ngân hàng và ảnh hưởng đến DNNVV

Các ngân hàng thường yêu cầu DNNVV phải đáp ứng nhiều điều kiện khắt khe để được vay vốn. Điều này có thể bao gồm việc cung cấp hồ sơ tài chính minh bạch, tài sản đảm bảo, và kế hoạch kinh doanh khả thi. Những yêu cầu này có thể là rào cản lớn đối với nhiều doanh nghiệp nhỏ.

2.2. Lãi suất vay và tác động đến quyết định vay vốn

Lãi suất vay cao có thể làm giảm khả năng tiếp cận tín dụng của DNNVV. Nhiều doanh nghiệp nhỏ không đủ khả năng chi trả lãi suất cao, dẫn đến việc họ phải từ bỏ cơ hội vay vốn cần thiết cho sự phát triển.

III. Phương pháp nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng cho DNNVV

Để nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng, DNNVV cần áp dụng một số phương pháp và chiến lược hiệu quả. Việc cải thiện hồ sơ tín dụng và xây dựng mối quan hệ tốt với ngân hàng là rất quan trọng.

3.1. Cải thiện hồ sơ tín dụng và minh bạch tài chính

DNNVV cần duy trì hồ sơ tài chính rõ ràng và minh bạch để tạo niềm tin với các tổ chức tín dụng. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc tiếp cận vốn mà còn nâng cao uy tín của họ trên thị trường.

3.2. Xây dựng mối quan hệ với ngân hàng

Mối quan hệ tốt với ngân hàng có thể giúp DNNVV dễ dàng hơn trong việc tiếp cận tín dụng. Doanh nghiệp nên thường xuyên giao tiếp và cập nhật thông tin với ngân hàng để tạo dựng lòng tin và sự hỗ trợ từ phía ngân hàng.

IV. Kết quả nghiên cứu về khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của DNNVV

Nghiên cứu cho thấy rằng khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của DNNVV tại TP.HCM còn nhiều hạn chế. Các yếu tố như kinh nghiệm của chủ doanh nghiệp, quy mô và ngành nghề kinh doanh có ảnh hưởng lớn đến khả năng này.

4.1. Kinh nghiệm của chủ doanh nghiệp và ảnh hưởng đến tín dụng

Kinh nghiệm của chủ doanh nghiệp là một yếu tố quan trọng trong việc quyết định khả năng tiếp cận tín dụng. Những doanh nghiệp do những người có kinh nghiệm điều hành thường có khả năng thuyết phục ngân hàng hơn.

4.2. Quy mô và ngành nghề kinh doanh ảnh hưởng đến khả năng vay vốn

Quy mô và ngành nghề kinh doanh cũng ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng. Những doanh nghiệp lớn hơn thường dễ dàng hơn trong việc tiếp cận vốn so với những doanh nghiệp nhỏ, đặc biệt là trong các ngành có rủi ro cao.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho DNNVV tại TP

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng cho DNNVV là rất cần thiết. Các chính sách hỗ trợ từ chính phủ và ngân hàng cần được cải thiện để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho DNNVV.

5.1. Chính sách hỗ trợ từ chính phủ

Chính phủ cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể cho DNNVV, bao gồm việc giảm lãi suất vay và đơn giản hóa quy trình vay vốn. Điều này sẽ giúp DNNVV dễ dàng hơn trong việc tiếp cận nguồn vốn.

5.2. Tương lai của DNNVV trong bối cảnh hội nhập

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, DNNVV cần phải nâng cao năng lực cạnh tranh và đổi mới công nghệ để phát triển bền vững. Việc tiếp cận tín dụng ngân hàng sẽ là một yếu tố quan trọng trong quá trình này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Hồ Chí Minh là đầu tàu kinh tế trọng điểm của cả nước, đóng góp 20,2% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và 26,1% giá trị sản xuất công nghiệp toàn quốc. Trong cơ cấu kinh tế đô thị, khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) giữ vai trò xương sống khi chiếm trên 95% tổng số doanh nghiệp đăng ký, giải quyết hơn 293.200 lượt việc làm mỗi năm. Giai đoạn 2009–2013 ghi nhận sự tăng trưởng liên tục về số lượng doanh nghiệp từ 79.083 đơn vị lên 99.779 đơn vị, đạt mức tăng trưởng bình quân 6,0% mỗi năm.

Tuy nhiên, thị trường tài chính đối mặt với nghịch lý lớn: tốc độ tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đạt 12,51% vào năm 2013, nhưng chỉ có khoảng 15% doanh nghiệp nhỏ tiếp cận được nguồn vốn vay chính thức từ ngân hàng thương mại. Tỷ lệ doanh nghiệp giải thể và ngừng hoạt động tăng mạnh 158% từ năm 2009 đến năm 2013 (đạt 16.585 doanh nghiệp vào năm 2013) do thiếu hụt dòng vốn lưu động duy trì sản xuất. Vấn đề nghẽn mạch tín dụng bắt nguồn từ sự bất cân xứng thông tin, thiếu hụt tài sản thế chấp và hạn chế trong năng lực quản trị tài chính của các chủ doanh nghiệp.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng của tác giả Võ Thị Hồng Nhung, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Sử Đình Thành tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, tập trung đánh giá thực trạng và lượng hóa 7 nhân tố then chốt chi phối khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của DNNVV trên địa bàn thành phố. Nghiên cứu cung cấp hệ thống luận cứ khoa học thực chứng giúp các tổ chức tín dụng tối ưu hóa quy trình thẩm định và hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Khung phân tích của đề tài được xây dựng trên nền tảng Lý thuyết Bất cân xứng thông tin (Information Asymmetry) của Stiglitz và Weiss (1981), Lý thuyết Phân bổ tín dụng (Credit Rationing) và mô hình Cấu trúc tài chính doanh nghiệp. Khi thông tin giữa bên đi vay và bên cho vay không đối xứng, các ngân hàng thương mại thường sử dụng công cụ sàng lọc qua tài sản bảo đảm và lịch sử hoạt động để phòng ngừa rủi ro lựa chọn nghịch và rủi ro đạo đức.

Đề tài tích hợp các kết quả thực nghiệm quốc tế từ nghiên cứu của Edmore Mahembe (2011) tại Nam Phi trên 120 doanh nghiệp với tỷ lệ từ chối vay do thiếu tài sản bảo đảm lên tới 37%, nghiên cứu của Ricardo N. Bebczuk (2004) tại Argentina trên 140 doanh nghiệp về tác động của thanh khoản và tài sản cố định, cùng nghiên cứu của Francis Nathan Okurut (2006) tại Botswana trên 250 doanh nghiệp. Khung lý thuyết chuẩn hóa 5 khái niệm trọng tâm:

1. Tín dụng ngân hàng: Quan hệ chuyển giao vốn có hoàn trả gốc và lãi theo Luật Các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12.
2. Doanh nghiệp nhỏ và vừa: Phân loại theo số lao động dưới 300 người và tổng nguồn vốn dưới 100 tỷ đồng căn cứ Nghị định số 56/2009/NĐ-CP.
3. Khả năng tiếp cận tín dụng: Xác suất một doanh nghiệp được tổ chức tín dụng chấp thuận giải ngân vốn vay.
4. Bất cân xứng thông tin: Khoảng cách dữ liệu tài chính minh bạch giữa ngân hàng và chủ doanh nghiệp.
5. Tài sản bảo đảm: Biện pháp phòng ngừa rủi ro thu hồi nợ thông qua thế chấp tài sản cố định hoặc bảo lãnh.

Mô hình nghiên cứu đề xuất gồm 7 biến độc lập thuộc 3 nhóm: Nhóm pháp lý (Số năm hoạt động, Ngành nghề kinh doanh, Kinh nghiệm của chủ doanh nghiệp); Nhóm tài chính (Quy mô tài sản, Doanh thu, Độ thanh khoản); Nhóm nhu cầu vay (Mục đích vay vốn).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính và phương pháp định lượng. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ Cục Thống kê TP. Hồ Chí Minh, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và báo cáo thường niên của các ngân hàng thương mại cổ phần giai đoạn 2009–2013. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát trực tiếp 220 nhà quản trị DNNVV trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh trong quý 4 năm 2013.

Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân cụm (Cluster Random Sampling) được triển khai qua các quận huyện trọng điểm nhằm đảm bảo tính đại diện cho các ngành kinh tế: thương mại - dịch vụ (chiếm 58,4% GDP), công nghiệp - xây dựng (chiếm 40,6% GDP) và nông lâm thủy sản (chiếm 1,02% GDP). Đề tài ứng dụng mô hình Probit nhị phân (Binary Probit Model) xử lý trên phần mềm kinh tế lượng STATA. Mô hình Probit được lựa chọn vì biến phụ thuộc nhận giá trị nhị phân (Y = 1 nếu doanh nghiệp vay được vốn ngân hàng; Y = 0 nếu không vay được), cho phép khắc phục hoàn toàn nhược điểm ước lượng xác suất nằm ngoài khoảng [0, 1] của mô hình hồi quy tuyến tính cổ điển OLS.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả hồi quy mô hình Probit trên cỡ mẫu 220 doanh nghiệp chỉ ra các nhân tố có ý nghĩa thống kê cao ảnh hưởng trực tiếp đến xác suất tiếp cận tín dụng:

• Số năm hoạt động và kinh nghiệm của chủ doanh nghiệp: Doanh nghiệp hoạt động từ 5 năm trở lên có xác suất vay vốn thành công cao hơn khoảng 28% so với doanh nghiệp dưới 3 năm. Chủ doanh nghiệp có trên 10 năm kinh nghiệm quản lý gia tăng tỷ lệ được duyệt hồ sơ tín dụng lên thêm 22,5%.
• Ngành nghề kinh doanh: Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ có khả năng tiếp cận nguồn vốn ngân hàng cao hơn 18,4% so với các doanh nghiệp thuộc ngành công nghiệp chế biến và xây dựng, nhờ vòng quay vốn nhanh và khả năng thu hồi công nợ ngắn hạn.
• Quy mô tài sản và doanh thu: Quy mô tổng tài sản và mức doanh thu hàng năm có hệ số hồi quy mang dấu dương ở mức ý nghĩa 1%. Doanh nghiệp có doanh thu ổn định trên 20 tỷ đồng/năm ghi nhận tỷ lệ tiếp cận vốn thành công đạt 64,2%.
• Độ thanh khoản tài chính: Biến tỷ số tiền mặt trên tổng tài sản mang dấu âm (-), phản ánh rằng các doanh nghiệp nắm giữ tỷ lệ tiền mặt quá cao thường ít có nhu cầu vay vốn hoặc bị ngân hàng nghi ngờ về hiệu quả tối ưu hóa dòng tiền.
• Mục đích sử dụng vốn vay: Doanh nghiệp vay với mục đích bổ sung vốn lưu động ngắn hạn có tỷ lệ duyệt vay cao hơn 31,6% so với các khoản vay đầu tư dài hạn vào công nghệ mới.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phân bổ tín dụng tại các ngân hàng thương mại cổ phần trên địa bàn thành phố phản ánh rõ sự thiên lệch. Dư nợ cho vay DNNVV tại BIDV đạt 36.839 tỷ đồng, MBBank ghi nhận tỷ trọng cho vay DNNVV cao nhất với 17,9% tổng dư nợ, trong khi Vietcombank chỉ dành dưới 6% cho khối này và tập trung tới 28% dư nợ (tương đương 78.000 tỷ đồng) cho các tập đoàn nhà nước. Tương tự, VietinBank dành gần 150.000 tỷ đồng (chiếm 40% tổng dư nợ năm 2013) cho các doanh nghiệp nhà nước.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa qua biểu đồ phân bổ dư nợ và bảng ma trận hệ số biên Probit:

[Biểu đồ cột so sánh tỷ trọng dư nợ DNNVV tại các NHTMCP: MB (17,9%) > ACB (13,4%) > Vietcombank (5,8%)]
[Bảng tổng hợp tác động biên: Biến Kinh nghiệm (+0,225) | Biến Ngành nghề (+0,184) | Biến Vốn lưu động (+0,316)]

Nguyên nhân cốt lõi khiến 85% doanh nghiệp nhỏ không thể tiếp cận vốn vay nằm ở rào cản tài sản thế chấp. Trong bối cảnh tỷ lệ nợ xấu toàn ngành ngân hàng giai đoạn 2012–2013 duy trì ở mức 2%–3% (hơn 90% nợ thuộc nhóm tiêu chuẩn nhưng có nguy cơ chuyển nhóm), các ngân hàng thương mại siết chặt tiêu chuẩn an toàn vốn. Doanh nghiệp dù có hợp đồng kinh doanh khả thi nhưng sổ sách kế toán chưa kiểm toán độc lập sẽ bị đánh giá điểm tín dụng thấp, dẫn đến việc bị từ chối cấp hạn mức tín dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả định lượng, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược gắn liền với các chủ thể thực hiện cụ thể:

1. Minh bạch hóa thông tin tài chính (Chủ thể: DNNVV):
   • Chuẩn hóa hệ thống chứng từ kế toán theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) trong lộ trình 6 đến 12 tháng.
   • Xây dựng phương án sản xuất kinh doanh khả thi, nâng cao tỷ lệ vốn chủ sở hữu tham gia dự án lên tối thiểu 30% tổng mức đầu tư để giảm chi phí lãi vay và tăng độ tín nhiệm với ngân hàng.
2. Tái cấu trúc sản phẩm tín dụng và quy trình thẩm định (Chủ thể: Các NHTMCP):
   • Thiết kế các gói cấp tín dụng chuyên biệt dựa trên dòng tiền thanh toán và hợp đồng thương mại (Factoring, L/C, cấp hạn mức thấu chi) thay vì thuần túy dựa vào bất động sản thế chấp.
   • Nâng tỷ trọng phân bổ dư nợ cho phân khúc DNNVV từ mức trung bình 12%–16% hiện nay lên mục tiêu 25% trong vòng 2 năm tới.
3. Mở rộng cơ chế bảo lãnh tín dụng đô thị (Chủ thể: UBND TP.HCM và Sở Tài chính):
   • Tái cấp vốn và đơn giản hóa quy trình thẩm định của Quỹ Bảo lãnh tín dụng DNNVV TP.HCM, hướng đến mục tiêu hỗ trợ bảo lãnh cho ít nhất 1.500 doanh nghiệp mỗi năm.
   • Thành lập cổng thông tin điện tử kết nối nhu cầu vốn giữa doanh nghiệp và các tổ chức tín dụng trên địa bàn.
4. Hoàn thiện hạ tầng thông tin tín dụng quốc gia (Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước và Trung tâm CIC):
   • Nâng cấp hệ thống xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp vừa và nhỏ, rút ngắn thời gian phản hồi tra cứu lịch sử tín dụng xuống dưới 12 giờ làm việc.
   • Duy trì ổn định mặt bằng lãi suất cho vay thương mại ngắn hạn ở mức 7%–9%/năm nhằm kích thích cầu vốn sản xuất.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và mô hình thực nghiệm của công trình luận văn mang lại giá trị thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban Giám đốc và Giám đốc Tài chính (CFO) các DNNVV: Ứng dụng mô hình đánh giá 7 nhân tố để tự thẩm định năng lực tài chính nội bộ, khắc phục các điểm yếu về tỷ số thanh khoản và cơ cấu vốn lưu động nhằm nâng xác suất duyệt vay ngân hàng lên trên 75%.
• Cán bộ quản lý tín dụng và Chuyên viên thẩm định tại các NHTM: Sử dụng bộ chỉ báo thực nghiệm để xây dựng thang chấm điểm tín dụng nội bộ dành riêng cho phân khúc doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ, giúp tối ưu hóa thời gian xử lý hồ sơ và kiểm soát nợ xấu dưới 1,5%.
• Cơ quan hoạch định chính sách kinh tế (UBND TP.HCM, Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM - HUBA): Tham khảo số liệu thực chứng để thiết kế các chương trình kết nối Ngân hàng – Doanh nghiệp và điều chỉnh tiêu chí hoạt động của các quỹ trợ vốn phát triển sản xuất.
• Học viên cao học, giảng viên và nhà nghiên cứu Tài chính: Sử dụng nguồn tài liệu tham khảo chuẩn mực về mô hình Probit, phương pháp lấy mẫu phân cụm $N=220$ và khung lý thuyết bất cân xứng thông tin trong nghiên cứu kinh tế ứng dụng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao hơn 80% DNNVV tại TP.HCM gặp khó khăn khi tiếp cận vốn ngân hàng dù thanh khoản hệ thống dồi dào?
Rào cản lớn nhất là tiêu chuẩn tài sản bảo đảm và tính minh bạch tài chính. Các NHTMCP kiểm soát chặt nợ xấu (chiếm 2%–3% tổng dư nợ) nên ưu tiên dòng vốn vào các tập đoàn lớn chiếm từ 24% đến 40% dư nợ tại BIDV, Vietcombank, trong khi DNNVV thiếu báo cáo kiểm toán độc lập.

2. Mô hình nghiên cứu của luận văn chứng minh nhân tố nào có tác động mạnh nhất đến quyết định cho vay?
Số năm hoạt động của doanh nghiệp (kinh nghiệm trên 5 năm) và mục đích vay vốn bổ sung vốn lưu động là hai nhân tố có tác động biên dương mạnh nhất. Doanh nghiệp xin vay cho chu kỳ kinh doanh ngắn hạn có xác suất được cấp tín dụng cao hơn 31,6% so với các mục đích khác.

3. Tại sao chỉ số độ thanh khoản (Tiền/Tổng tài sản) lại có tác động tiêu cực đến khả năng tiếp cận tín dụng?
Theo kết quả hồi quy Probit, doanh nghiệp duy trì tỷ lệ tiền mặt trên tổng tài sản quá cao phản ánh hai trạng thái: doanh nghiệp không thực sự có nhu cầu vốn cấp bách, hoặc tổ chức tín dụng nhận định doanh nghiệp chưa tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn vốn tự có.

4. Doanh nghiệp thuộc khối thương mại - dịch vụ có lợi thế gì hơn ngành sản xuất trong thẩm định tín dụng?
Ngành thương mại - dịch vụ đóng góp 58,4% GDP thành phố, có vòng quay tiền mặt nhanh và ít chịu rủi ro tồn đọng vốn cố định máy móc. Do đó, các ngân hàng dễ dàng kiểm soát dòng tiền qua tài khoản thanh toán và cấp hạn mức thấu chi linh hoạt hơn.

5. Giải pháp nào giúp doanh nghiệp mới thành lập dưới 3 năm tiếp cận được nguồn vốn chính thức?
Doanh nghiệp cần tham gia chương trình bảo lãnh của Quỹ Bảo lãnh tín dụng địa phương, chủ động công khai doanh thu qua hóa đơn điện tử và liên kết chuỗi cung ứng với các doanh nghiệp lớn để vay tín chấp dựa trên các khoản phải thu thương mại.

Kết luận

• Luận văn lượng hóa thành công tác động của 7 nhân tố trọng yếu đến khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của 220 DNNVV tại TP.HCM bằng mô hình Probit.
• Kết quả thực nghiệm khẳng định thâm niên hoạt động, kinh nghiệm của chủ doanh nghiệp, quy mô doanh thu và mục đích bổ sung vốn lưu động tác động tích cực đến xác suất duyệt vay.
• Đề tài chỉ ra sự mất cân đối lớn trong cơ cấu tín dụng khi các ngân hàng lớn dành từ 24% đến 40% tổng dư nợ cho khối doanh nghiệp nhà nước, khiến 85% doanh nghiệp nhỏ thiếu vốn.
• Đóng góp khoa học của luận văn là hệ thống hóa giải pháp đồng bộ kết hợp giữa nâng cao năng lực nội tại của doanh nghiệp, đổi mới sản phẩm tài trợ của ngân hàng và chính sách bảo lãnh công.
• Kế hoạch triển khai kiến nghị cần được thực hiện theo lộ trình 2014–2018 nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đô thị và nâng cao năng lực cạnh tranh cho khu vực tư nhân.

Cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức tín dụng cần đẩy mạnh hợp tác chiến lược, ứng dụng các mô hình thẩm định định lượng hiện đại để khơi thông dòng vốn tín dụng phục vụ phát triển kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của doanh nghiệp nhỏ và vừa - Chương 2: Thực trạng khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của các DNNVV trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh - Chương 3: Phương pháp và kết quả nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh - Chương 4: Một số khuyến nghị nhằm nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG TIẾP CẬN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. Những vấn đề cơ bản về doanh nghiệp nhỏ và vừa 1. Tổng quan về doanh nghiệp 1. Khái niệm của doanh nghiệp Khoản 1 và 2 Điều 4 Luật doanh nghiệp số 60/2005/QH11 ngày 29 tháng 11 năm 2005 thì doanh nghiệp được hiểu như sau: Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh.

Kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi. Từ khái niệm trên chúng ta thấy: doanh nghiệp là tổ chức kinh tế vị lợi vì mục tiêu kinh doanh của họ là nhằm tối đa hóa lợi nhuận, mặc dù có một số ít các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công ích, không hoàn toàn nhằm mục tiêu lợi nhuận. Phân loại của doanh nghiệp Trong nền kinh tế thị trường có nhiều loại hình doanh nghiệp cùng tồn tại, phát triển và cạnh tranh lẫn nhau. Tuy nhiên, để thuận lợi cho việc quản lý, hỗ trợ các doanh nghiệp phát triển, người ta thường dựa theo những tiêu thức khác nhau để phân loại các doanh nghiệp.

Dựa vào hình thức pháp lý doanh nghiệp, theo Luật Doanh nghiệp 2005 thì hình thức pháp lý của các loại hình doanh nghiệp ở Việt Nam bao gồm:  Công ty trách nhiệm hữu hạn (bao gồm công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên và công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên) là doanh nghiệp mà các thành viên trong công ty chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi số vốn điều lệ của công ty. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6  Công ty cổ phần là doanh nghiệp mà vốn điều lệ của công ty được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần. Cá nhân hay tổ chức sở hữu cổ phần của doanh nghiệp được gọi là cổ đông và chịu trách nhiệm về các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp.  Công ty hợp danh là doanh nghiệp trong đó có ít nhất hai thành viên là chủ sở hữu của công ty, cùng kinh doanh dưới một cái tên chung (gọi là thành viên hợp danh).

Thành viên hợp danh phải là cá nhân và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về các nghĩa vụ của công ty. Ngoài ra trong công ty hợp danh còn có các thành viên góp vốn.  Doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp. Mỗi cá nhân chỉ được quyền thành lập một doanh nghiệp tư nhân.

Dựa vào lĩnh vực hoạt động kinh doanh, các doanh nghiệp có thể được chia thành: doanh nghiệp tài chính và doanh nghiệp phi tài chính.  Doanh nghiệp tài chính là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài chính, là các tổ chức tài chính trung gian như các ngân hàng thương mại, các công ty tài chính, các công ty bảo hiểm… Những doanh nghiệp này cung ứng cho nền kinh tế các dịch vụ tài chính, tiền tệ, bảo hiểm…  Doanh nghiệp phi tài chính là các doanh nghiệp lấy hoạt động sản xuất kinh doanh các hàng hóa và dịch vụ thông thường là chủyếu. Dựa vào quy mô kinh doanh người ta chia doanh nghiệp thành doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp vừa và doanh nghiệp nhỏ. Việc quy định tiêu thức như thế nào là doanh nghiệp lớn, DNNVV là tùy thuộc vào điều kiện kinh tế, xã hội của từng nước trong từng giai đoạn cụthể.

Thông thường những tiêu thức được lựa chọn là: Số lượng cán bộ công nhân viên bình quân, vốn đầu tư, tổng tài sản, doanh thu tiêu thụ. Riêng ở Việt Nam hiện nay thì căn cứ vào hai tiêu thức là số lao động làm việc bình quân và tổng nguồn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 vốn để phân loại doanh nghiệp thành siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa. Việc phân loại theo tiêu thức này nhằm giúp cho Nhà nước có những chiến lược và những chính sách hợp lý nhằm hỗ trợ phát triển các DNNVV trong từng thời kỳ, từng giai đoạn phát triển kinh tế xã hội cụ thể, đặc biệt là trong lúc nền kinh tế đang gặp nhiều khó khăn như lạm phát, khủng hoảng …. Tiêu chuẩn doanh nghiệp nhỏ và vừa Tiêu chuẩn phân loại DNNVV thường dựa trên hai quan điểm: “kinh tế” và “thống kê”.

Theo quan điểm“kinh tế”, một công ty được đánh giá là nhỏ nếu nó đáp ứng ba tiêu chí sau đây: (1) nó chiếm một phần tương đối nhỏ trong thị trường của nó; (2) nó được sở hữu bởi những cá nhân và không được quản lý bởi một cơ cấu chính thức; (3) nó hoạt động độc lập và không phải là một bộ phận của một doanh nghiệp lớn hơn. Quan điểm“thống kê” về DNNVV thì căn cứ trên ba khía cạnh chính: (1) xác định lượng đóng góp của doanh nghiệp vào GDP, việc làm và xuất khẩu; (2) so sánh mức độ đóng góp vào nền kinh tế quốc gia của các công ty này theo thời gian; (3) mở rộng phạm vi so sánh trên bình diện giữa các quốc gia. Tuy nhiên, cả hai quan điểm đều phát sinh một số điểm yếu, chẳng hạn như theo quan điểm kinh tế cho rằng một doanh nghiệp nhỏ được sở hữu bởi những cá nhân và không được quản lý bởi một cơ cấu chính thức, không phù hợp với quan điểm thống kê khi mà một công ty chỉ sản xuất quy mô nhỏ nhưng có đến hơn 200 nhân viên. Theo Tổ Chức Công Nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO - UN Industrial Development Organization), định nghĩa một DNNVV là một vấn đề quan trọng cho sự phát triển của một quốc gia, phụ thuộc nhiều vào mục đích, định hướng phát triển.

Tùy vào chính sách phát triển khác nhau mà UNIDO tư vấn cho các nước những tiêu chuẩn định lượng, định tính để định nghĩa một DNNVV. Dưới đây là bảng tóm tắt các chỉ tiêu chính có thể được sử dụng để phân biệt giữa DNNVV và các doanh nghiệp lớn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Những tiêu chuẩn định tính để phân loại doanh nghiệp Nội dung Doanh nghiệp nhỏ và vừa Doanh nghiệp lớn Quản lý  Chủ doanh nghiệp là cá nhân  Có bộ máy quản lý công ty  Có sự kiêm nhiệm các chức  Có sự phân chia chức năng năng trong công ty rõ ràng giữa các bộ phận Nhân viên  Không có bằng cấp chuyên  Có bằng cấp chuyên môn môn  Có sự chuyên môn hóa trong  Có kiến thức tổng quát kiến thức lẫn công việc Tổ chức Liên lạc chủ yếu thông qua tư Thông tin truyền thông mang cách cá nhân tính chính thức Bán hàng Vị thế cạnh tranh không xác Vị thế cạnh tranh mạnh định và không chắc chắn Mối quan hệ với Không ổn định Có mối quan hệ dài hạn vững người mua chắc Năng suất Căn cứ chủ yếu vào lao động Căn cứ chủ yếu vào nguồn vốn, quy mô kinh tế Nghiên cứu phát Tiếp cận trực quan, hoàn toàn Có khả năng tác động mạnh triển phụ thuộc vào thị trường mẽ đến thị trường Tài chính Phụ thuộc vào ngân sách của Cơ cấu sở hữu đa dạng, tiếp cá nhân, gia đình cận với cả thị trường vốn bên ngoài [Nguồn: UNIDO] Tiêu chuẩn phân loại DNNVV phần lớn được quyết định bởi mục đích thiết lập tiêu chuẩn. Mục đích thường gặp nhất là nắm vững được tình hình hoạt động kinh doanh, kết cấu tỷ lệ của các doanh nghiệp ở các quy mô khác nhau trong nền kinh tế quốc dân đồng thời tiến hành quản lý các doanh nghiệp đó về phương diện hành chính, kinh tế và pháp luật… Ở nhiều quốc gia, tiêu chuẩn phân loại DNNVV ở các ngành khác nhau cũng có những khác biệt nhất định.

Dưới đây là bảng tiêu chuẩn phân định DNNVV của một số quốc gia và vùng lãnh thổ trong khu vực và trên thế giới: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Tiêu chuẩn phân định doanh nghiệp nhỏ và vừa của một số vùng lãnh thổ trên thế giới Vùng kinh tế mới nổi EU USA ASIA(Mlysia) EGYPT GHANA BRAZIL RUSSIA INDIA CHINA Công Thƣơng nghiệp mại Cách gọi Small and Small Small and Micro, Small and Small and Small and Small and Micro, Small and Medium and Medium Small and Medium Medium Medium Medium Small and Medium Enterprise Medium Enterprise Medium Enterprise Enterprise Enterprise Enterprise Medium Enterprise Business Enterprise Enterprise Số ngƣời lao động Siêu nhỏ < 10 0 <5 1–4 Đến 5 Đến 19 Đến 9 0 0 0 Nhỏ < 50 < 100 5 – 50 5 – 14 6 – 29 20 – 99 10 – 49 15 – 100 0 < 300 Vừa < 250 < 500 51 – 150 15 – 49 30 – 99 100 – 499 50 – 99 101 – 250 0 300 – 2000 Doanh thu Siêu nhỏ 3 triệu $ 0 250.000 $ 0 0 0 < 50 triệu 0 Rs Nhỏ 13 triệu $ 0 < 10 triệu RM 0 100.000 $ 0 0 ≤ 400 ≤ 60 triệu < 30 Y triệu RUB Rs Vừa 67 triệu $ 0 Đến 25 triệu 0 1 triệu $ 0 0 ≤ 1 tỷ ≤ 99 triệu ≤ 300 RM RUB Rs triệu Y [Nguồn: Literature Review, tr.