Chương 1 tổng hợp các nghiên cứu có liên quan trên thế giới và Việt Nam đến việc sử dụng dịch vụ kế toán tại các DNNVV. Từ đó, tác giả xác định hướng nghiên cứu.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài. Trên thế giới có nhiều nghiên cứu liên quan đến việc thuê ngoài dịch vụ kế toán, dưới đây là một số nghiên cứu có liên quan: Nghiên cứu của P. Rommel trong bài nghiên cứu của mình “Sourcing strategy of Belgian SMEs: empirical evidence for the accounting services” đã nghiên cứu về các lý do nên và không nên thuê ngoài dịch vụ: tác giả chọn đối tượng nghiên cứu là các DNNVV ở Bỉ.
Bài nghiên cứu đưa ra các lý do nên và không nên sử dụng dịch vụ thuê ngoài như sau: Các lý do nên sử dụng dịch vụ thuê ngoài - Giảm thiểu chi phí - Tập trung vào công việc kinh doanh - Tiếp cận chuyên môn Các lý do không nên sử dụng dịch vụ thuê ngoài - Tiết kiệm chi phí đáng kể - Mất chuyên môn - Mất thông tin Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích hồi quy và tương quan, với dữ liệu là 1200 DNNVV, sau khi loại trừ các doanh DNNVV không phù hợp với định nghĩa hoặc mẫu khảo sát không phù hợp thì có 121 mẫu có thể sử dung. Kết quả bài nghiên cứu đưa ra các lý do nên sử dụng dịch vụ thuê ngoài, khảo sát trên dịch vụ kế toán thì nhân tố giảm thiểu chi phí không có ảnh hưởng đáng kể mà ngược lại nghiên cứu này còn cho thấy thuê ngoài làm tăng chi phí cho các doanh nghiệp nhỏ 5 và vừa. Nhân tố có ảnh hưởng lớn nhất là tiếp cận chuyên môn, tiếp theo là nhân tố tập trung vào công việc kinh doanh, cuối cùng là giảm thiểu chi phí. Nghiên cứu của Magiswary Dorasamy và cộng sự (2010) Magiswary Dorasamy và cộng sự đã dựa trên quan điểm nguồn lực doanh nghiệp (RBV) và lý thuyết của Domberger (1998) để đưa ra các nhân tố ảnh hưởng đến việc thuê ngoài các dịch vụ kế toán ở Malaysia trong bài nghiên cứu “Critical Factors In Outsourcing Of Accounting Functions In Malaysian Small Medium- Sized Enterprises (Smes)” như sau: - Giá phí - Nguồn lực - Năng lực - Rủi ro thuê ngoài - Hiệu quả quản lý - Quy mô công ty - Loại hình ngành Kết quả của nghiên cứu này chỉ ra rằng quản lý rủi ro và hiệu quả quản lý được coi là yếu tố chi phối trong việc thuê ngoài chức năng kế toán, các yếu tố còn lại được phát hiện là không đáng kể ở mức 5% mức độ tin cậy.
Nghiên cứu của Yahya Kamyabi và Susela Devi (2011) Yahya Kamyabi và Susela Devi trong bài nghiên cứu của mình “An Empirical Investigation of Accounting Outsourcing in Iranian SMEs: Transaction Cost Economics and Resource-Based Views” tác giải nghiên cứu tại Iran, đối tượng nghiên cứu là các DNNVV. Các nhân tố được tác giả rút ra như sau: - Tính chất đặc thù của công ty - Niềm tin của người quản lý vào đơn vị cung cấp dịch vụ - Áp lực cạnh tranh - Chiến lược của công ty Dựa trên 658 mẫu hợp lệ, kết quả bài nghiên cứu cho thấy nhân tố tính chất đặc thù của công ty ảnh hưởng tiêu cực đến việc sử dụng dịch vụ kế toán. Các nhân 6 tố niềm tin của người quản lý vào đơn vị cung cấp dịch vụ và áp lực cạnh tranh ảnh hưởng tích cực đến việc sử dụng dịch vụ kế toán. Bài nghiên cứu cũng chỉ ra có mối quan hệ tích cực giữa chiến lược của doanh nghiệp và việc sử dụng dịch vụ kế toán, điều này trái ngược với các bài nghiên cứu trước.
Nghiên cứu của Ajmal Hafeez (2013) Ajmal Hafeez trong bài nghiên cứu của mình “An empirical investigation of factors influencing management accounting outsourcing practics among SMEs in Paskistan an the effect of outsourcing on firm’s performance” nghiên cứu về vấn đề các nhân tố ảnh hưởng đến việc thuê ngoài các dịch vụ kế toán và ảnh hưởng của việc thuê ngoài đến hiệu quả hoạt động của công ty. Nghiên cứu được thực hiện thông qua phương pháp phân tích hồi quy và tương quan với dữ liệu là 302 DNNVV ở Pakistan vào năm 2013. Kết quả bàinghiên cứu đưa ra các nhân tố ảnh hưởng đến dịch vụ thuê ngoài như sau: - Sự thường xuyên của công việc thường lệ - Tính chất đặc thù của công ty - Tính bất định từ môi trường kinh doanh - Tính bất định của hành vi kế toán - Nguy cơ chủ nghĩa cơ hội của bên cho thuê - Sự tin tưởng vào đội ngũ kế toán thuê ngoài - Năng lực kế toán - Sự cạnh tranh Nghiên cứu của Ajmal Hafeez và Otto Andersen (2014) Ajmal Hafeez và Otto Andersen trong bài nghiên cứu của mình“Factors Influencing Accounting Outsourcing Practices among SMEs in Pakistan Context: Transaction Cost Economics (TCE) and Resource-Based Views (RBV) Prospective” đã đề xuất một số nhân tố ảnh hưởng đến việc sử dụng dịch vụ kế toán của DNNVV tại Pakistan như sau: - Tần suất - Tính chất đặc thù của công ty 7 - Chủ nghĩa cơ hội - Sự tin tưởng vào dịch vụ kế toán - Mức độ cạnh tranh. Số lượng mẫu khảo sát hợp lệ là 302 mẫu, đối tượng khảo sát trong nghiên cứu là các chủ sở hữu, các quản lý, CFO của các DNNVV, thời điểm nghiên cứu là vào năm 2014.
Kết quả bài nghiên cứu cho thấy các nhân tố Tần suất, tính đặc thù của kế toán và chủ nghĩa cơ hội có ảnh hưởng tiêu cực đến việc sử dụng dịch vụ kế toán. Hai nhân tố ảnh hưởng tích cực đến việc sử dụng dịch vụ kế toán là sự tin tưởng vào dịch vụ kế toán và mức độ cạnh tranh.2 Các nghiên cứu trong nước Tương tự các nghiên cứu ở nước ngoài, ở trong nước cũng có một số các nghiên cứu liên quan về dịch vụ kế toán và việc sử dụng dịch vụ kế toán, ví dụ như các nghiên cứu sau Nghiên cứu của Mai Thị Hoàng Minh (2010) Trong bài nghiên cứu “Kế toán và dịch vụ kế toán Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế” tác giả đánh giá tác động của cam kết quốc tế về dịch vụ kế toán tại Việt Nam khi hội nhập, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về kế toán và dịch vụ kế toán theo các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết. Điều đó là một yêu cầu, một cơ hội cho sự phát triển. Qua nghiên cứu này, tác giả xác định được những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong kế toán và dịch vụ kế toán Việt Nam, từ đó đưa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán và dịch vụ kế toán như hoàn thiện khuôn khổ pháp lý.
Nghiên cứu của Trần Thị Cẩm Thanh và Đào Nhật Minh (2015) Trong bài nghiên cứu “ Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn dịch vụ kế toán của các DNNVV tại Việt Nam” tác giả thực hiện bài nghiên cứu dựa trên những phân tích về vấn đề thuê ngoài dịch vụ kế toán, mô hình mua dịch vụ của Philip Kotler (1997) và lý thuyết về hành vi (Thuyết hành động hợp lý và mô hình 3 thành phần thái độ. Số lượng mẫu điều tra hợp lệ: 107 mẫu; địa điểm lấy mẫu: TP. HCM và Bình Định. Các tác giả đã đưa ra năm nhân tố ảnh hưởng như: 8 - Lợi ích chuyên môn - Lợi ích tâm lý - Giá phí dịch vụ - Khả năng đáp ứng - Sự giới thiệu Kết quả: Lợi ích tâm lý là yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến việc sử dụng dịch vụ kế toán, tiếp theo là giá phí dịch vụ và sự giới thiệu, cuối cùng là nhân tố khả năng đáp ứng và lợi ích chuyên môn.
Tác giả lý giải cho kết quả bài nghiên cứu cho rằng yếu tố lợi ích tâm lý có vai trò quyết định vì các DNNVV chủ yếu chọn dịch vụ kế toán là để hoàn thành nghĩa vụ với cơ quan thuế nên việc thuê ngoài là để có sự yên tâm và ổn định. Tiếp theo là yếu tố giá phí và sự giới thiệu vì các doanh nghiệp này thường tiết kiệm tối đa chi phí và họ thường lựa chọn các đơn vị dịch vụ kế toán thông qua sự quen biết. Nghiên cứu của Đinh Công Thành và Lê Tấn Nghiêm (2016) Hai tác giả Đinh Công Thành và Lê Tấn Nghiêm đã nghiên cứu “Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ sử dụng dịch vụ thuê ngoài của các doanh nghiệp tại thành phố Cần Thơ”. Trong bài nghiên cứu này các tác giả đưa ra các nhân tố ảnh hưởng đến việc sử dụng dịch vụ thuê ngoài như sau: Lợi ích, rủi ro, chức năng, chiến lược, cung ứng, quan hệ.
Trong 101 doanh nghiệp được điều tra thì có đến 41,58% doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại, 29,7% doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, và có đến 72,3% là DNNVV. Điều này cho thấy các DNNVV là các đối tượng có nhu cầu sử dụng dịch vụ thuê ngoài. Kết quả bài nghiên cứu cho thấy nhân tố nhân tố mối quan hệ và lợi ích ảnh hưởng mạnh nhất đến mức độ sử dụng dịch vụ thuê ngoài. Nghiên cứu của Phạm Ngọc Toàn và Dương Thị Tuyết Loan (2017) Trong bài nghiên cứu“Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn dịch vụ kế toán của các doanh nghiệp nhỏ và vừa Thành phố Hồ Chí Minh” các tác giả đánh giá thực trạng hiện nay về lựa chọn dịch vụ kế toán, xác định những chỉ tiêu 9 đo lường khi quyết định lựa chọn dịch vụ kế toán của các DNNVV tại TP.
Hồ Chí Minh. Số mẫu được chọn trong bài nghiên cứu là 116 người là các chuyên gia, các cán bộ và nhân viên tại các DNNVV tại TP. Hồ Chí Minh. Trong bài này tác giả đưa ra các nhân tố ảnh hưởng là đội ngũ nhân viên, sự giới thiệu, lợi ích chuyên môn, chất lượng dịch vụ kế toán, giá phí.
Sau khi tiến hành phân tích các nhân tố, bài nghiên cứu cho thấy nhân tố chất lượng dịch vụ kế toán là nhân tố có mức độ ảnh hưởng lớn nhất, tiếp theo là các nhân tố đội ngũ nhân viên, lợi ích chuyên môn, giá phí và cuối cùng là sự giới thiệu Nghiên cứu của Trần Thị Kim Phượng, Nguyễn Hữu Thiện và Nguyễn Ngọc Đan Thanh (2017) Trong bài nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định thuê ngoài dịch vụ kế toán của các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại tỉnh Tiền Giang”, các tác giả đưa ra một thực trạng tại Tiền Giang các DNNVV thường lựa chọn thuê ngoài dịch vụ kế toán hơn là thiết lập bộ máy kế toán hoàn chỉnh với đầy đủ chức năng. Số lượng mẫu nghiên cứu là 185 mẫu và 180 mẫu hợp lệ.