Các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ tuân thủ nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp tại doanh nghiệp kiểm toán việt nam trên địa bàn tp hồ chí minh

Chuyên khảo toán học phân tích Các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ tuân thủ nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp tại doanh nghiệp kiểm toán, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất

• Tác giả: Trương Thị Thành
• Người hướng dẫn: TS. Phan Văn Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghiệp Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Mức Độ Tuân Thủ Nguyên Tắc Đạo Đức Nghề Nghiệp Tại Doanh Nghiệp Kiểm Toán Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhân tố ảnh hưởng đến tuân thủ đạo đức nghề nghiệp

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, việc tuân thủ nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp tại các doanh nghiệp kiểm toán trở nên ngày càng quan trọng. Đạo đức nghề nghiệp không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là yếu tố quyết định đến chất lượng dịch vụ kiểm toán. Nghiên cứu này sẽ phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ tuân thủ nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp tại các doanh nghiệp kiểm toán ở Việt Nam, đặc biệt là tại Thành phố Hồ Chí Minh.

1.1. Định nghĩa và vai trò của đạo đức nghề nghiệp trong kiểm toán

Đạo đức nghề nghiệp trong kiểm toán bao gồm các nguyên tắc và quy tắc ứng xử mà kiểm toán viên phải tuân thủ. Điều này không chỉ giúp bảo vệ lợi ích của khách hàng mà còn nâng cao uy tín của ngành kiểm toán. Việc tuân thủ các nguyên tắc này là cần thiết để duy trì sự tin tưởng của công chúng vào các báo cáo tài chính.

1.2. Tình hình tuân thủ đạo đức nghề nghiệp tại doanh nghiệp kiểm toán Việt Nam

Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp kiểm toán đã gặp phải các vấn đề liên quan đến việc vi phạm nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp. Các vụ bê bối trong quá khứ đã làm giảm niềm tin của công chúng vào chất lượng dịch vụ kiểm toán. Việc nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến tuân thủ đạo đức nghề nghiệp là rất cần thiết để cải thiện tình hình này.

II. Các thách thức trong việc tuân thủ đạo đức nghề nghiệp tại doanh nghiệp kiểm toán

Mặc dù có nhiều quy định và hướng dẫn về tuân thủ đạo đức nghề nghiệp, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc thực hiện. Những thách thức này có thể đến từ cả bên trong và bên ngoài doanh nghiệp.

2.1. Áp lực từ khách hàng và thị trường

Nhiều kiểm toán viên phải đối mặt với áp lực từ khách hàng để cung cấp các báo cáo tài chính có lợi cho họ, điều này có thể dẫn đến việc vi phạm nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp. Áp lực này thường xuất phát từ mong muốn duy trì mối quan hệ kinh doanh lâu dài.

2.2. Thiếu hụt trong đào tạo và nhận thức về đạo đức nghề nghiệp

Nhiều kiểm toán viên chưa được đào tạo đầy đủ về các nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp. Việc thiếu hụt kiến thức và nhận thức có thể dẫn đến những quyết định sai lầm trong quá trình thực hiện kiểm toán.

III. Phương pháp nâng cao tuân thủ đạo đức nghề nghiệp trong kiểm toán

Để nâng cao mức độ tuân thủ nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp, các doanh nghiệp kiểm toán cần áp dụng một số phương pháp hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng dịch vụ mà còn tạo dựng niềm tin với khách hàng.

3.1. Tăng cường đào tạo và phát triển nhân viên

Đào tạo liên tục về đạo đức nghề nghiệp cho kiểm toán viên là rất quan trọng. Các chương trình đào tạo nên bao gồm các tình huống thực tế để giúp nhân viên hiểu rõ hơn về các nguyên tắc đạo đức và cách áp dụng chúng trong công việc hàng ngày.

3.2. Thiết lập chính sách quản lý đạo đức rõ ràng

Doanh nghiệp cần xây dựng và thực hiện các chính sách quản lý đạo đức rõ ràng. Những chính sách này nên được truyền đạt đến tất cả nhân viên và được thực hiện nghiêm túc để đảm bảo mọi người đều hiểu và tuân thủ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tuân thủ đạo đức nghề nghiệp

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tuân thủ nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp có ảnh hưởng lớn đến chất lượng dịch vụ kiểm toán. Các doanh nghiệp kiểm toán cần áp dụng các biện pháp cụ thể để cải thiện tình hình này.

4.1. Kết quả khảo sát về mức độ tuân thủ đạo đức nghề nghiệp

Kết quả khảo sát cho thấy rằng chỉ một phần nhỏ kiểm toán viên thực sự hiểu rõ về các nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp. Điều này cho thấy cần có sự cải thiện trong việc đào tạo và nâng cao nhận thức.

4.2. Các mô hình thành công trong tuân thủ đạo đức nghề nghiệp

Một số doanh nghiệp kiểm toán đã áp dụng thành công các mô hình quản lý đạo đức, giúp nâng cao mức độ tuân thủ. Những mô hình này có thể được áp dụng rộng rãi trong ngành kiểm toán tại Việt Nam.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho tuân thủ đạo đức nghề nghiệp

Việc tuân thủ nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp là một yếu tố quan trọng trong ngành kiểm toán. Các doanh nghiệp cần tiếp tục nỗ lực để cải thiện tình hình này nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và niềm tin của công chúng.

5.1. Tóm tắt các nhân tố ảnh hưởng đến tuân thủ đạo đức nghề nghiệp

Các nhân tố như áp lực từ khách hàng, thiếu hụt đào tạo và chính sách quản lý đạo đức đều có ảnh hưởng lớn đến mức độ tuân thủ. Cần có sự phối hợp giữa các bên liên quan để giải quyết vấn đề này.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc phát triển các mô hình quản lý đạo đức hiệu quả hơn, cũng như đánh giá tác động của các chính sách mới đến mức độ tuân thủ đạo đức nghề nghiệp trong ngành kiểm toán.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu: Ở phần này, Tác giả trình ày lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu, ý ngh a thực tiễn. Chƣơng 1: Tổng quan về l nh vực nghiên cứu: Trong chƣơng này, Tác giả trình ày tổng quan và phân tích đánh giá các nghiên cứu trƣớc đã thực hiện có liên quan đến l nh vực nghiên cứu của đề tài, từ đó, tổng hợp những kết quả đạt đƣợc từ nghiên cứu trƣớc và nhận xét các nghiên cứu trƣớc nhằm rút ra khe hổng cần nghiên cứu của uận văn. Chƣơng 2: Cơ sở lý thuyết: Chƣơng này, Tác giả trình ày các vấn đề lý thuyết về Kiểm toán và Đạo đức nghề nghiệp kiểm toán. Chƣơng 3: Phƣơng pháp nghiên cứu và mô hình nghiên cứu: Trong chƣơng này, Tác giả trình ày phƣơng pháp nghiên cứu đƣợc sử dụng trong uận văn, quy trình nghiên cứu chung của uận văn, các ƣớc thực hiện cụ thể trong quy trình nghiên cứu, nguồn dữ liệu, đối tƣợng khảo sát, cách thức chọn mẫu và phƣơng pháp thu thập dữ liệu, đề xuất mô hình nghiên cứu dự kiến của uận văn.

5 Chƣơng 4: Kết quả nghiên cứu và àn luận: Trong chƣơng 4, Tác giả trình ày thực trạng tuân thủ nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp của Doanh nghiệp kiểm toán Việt Nam trên địa àn TP. HCM; Kết quả đạt đƣợc trong các ƣớc nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lƣợng, đồng thời dựa trên các kết quả này sẽ đƣa ra àn luận về kết quả đạt đƣợc trong các ƣớc nghiên cứu định tính và định lƣợng Chƣơng 5: Kết luận và hàm ý chính sách: Chƣơng 5, Tác giả trình ày kết luận từ kết quả nghiên cứu, qua đó, gợi ý kiến nghị đối với các Doanh nghiệp có liên quan đến kiểm toán, các hạn chế mà uận văn chƣa thực hiện đƣợc và gợi ý các hƣớng nghiên cứu trong tƣơng lai. 6 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU 1.1 Các nghiên cứu nƣớc ngoài liên quan đến nhân tố ảnh hƣởng tuân thủ nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp kế toán - kiểm toán Zulkarnain Muhamad Sori và Yusuf Kar hari (2006) trong nghiên cứu “Audit, Non-Audit Services and Auditor Independence” với mục đích xác định mối quan hệ giữa các phƣơng thức cung cấp dịch vụ phi kiểm toán và tính độc lập của Kiểm toán viên, ằng phƣơng pháp nghiên cứu định tính kết hợp phƣơng pháp nghiên cứu định lƣợng. Trong nghiên cứu định lƣợng, sử dụng ảng câu hỏi khảo sát với đối tƣợng là Kiểm toán viên, Ban giám đốc của Khách hàng kiểm toán.

Trong nghiên cứu định tính, phỏng vấn Ban giám đốc của Doanh nghiệp kiểm toán, Khách hàng kiểm toán và Ngân hàng. Kết quả cho thấy Kiểm toán viên tham gia kiểm toán đồng thời thực hiện dịch vụ phi kiểm toán cho cùng 1 khánh hàng kiểm toán sẽ dẫn đến nguy cơ ảnh hƣởng tính độc lập của Kiểm toán viên - một trong những yêu cầu của đạo đức nghề nghiệp đƣợc quy định trong Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp Kế toán – Kiểm toán. Maslina Binti Ahmad (2012) thực hiện nghiên cứu “Auditor Independence in Malaysia: The Perceptions of oan Officers and Professional Investors” đã sử dụng phƣơng pháp định tính là phỏng vấn để đạt đƣợc mục tiêu nghiên cứu và phƣơng pháp định lƣợng thông qua ảng khảo sát câu hỏi để kiểm tra nhận thức của ngƣời sử dụng áo cáo tài chính về tác động của các yếu tố khác nhau đối với tính độc lập của kiểm toán viên. Kết quả của nghiên cứu chỉ ra rằng: Nhiệm kỳ kiểm toán dài; Sự phụ thuộc tài chính vào một khách hàng kiểm toán; việc cung cấp cùng lúc dịch vụ kiểm toán và dịch vụ phi kiểm toán; Việc làm của cựu Kiểm toán viên cùng với 1 khách hàng kiểm toán, chính là những yếu tố phát sinh các nguy cơ đe dọa tính độc lập của kiểm toán viên - một trong những yêu cầu của đạo đức nghề nghiệp đƣợc quy định trong Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp Kế toán – Kiểm toán.

7 Nghiên cứu của Omri Mohamed Ali & Akrimi Nesrine (2015) “Factors Affecting Auditor Independence in Tunisia: The Perceptions of Financial Analysts” đƣợc thực hiện ằng phƣơng pháp nghiên cứu chủ yếu là ảng câu hỏi định lƣợng. Mẫu đƣợc chọn để điều tra là các nhà phân tích tài chính. Cuộc khảo sát kiểm tra tác động của 49 yếu tố làm tăng cƣờng và đe dọa đến tính độc lập của Kiểm toán viên. Kết quả của nghiên cứu cho thấy yếu tố đe dọa đến tính độc lập của Kiểm toán viên - Một trong những yêu cầu của đạo đức nghề nghiệp đƣợc quy định trong Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp Kế toán – Kiểm toán, chính là các yếu tố làm phát sinh nguy cơ ảnh hƣởng tới việc tuân thủ các nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp kiểm toán, gồm có: Việc cung cấp dịch vụ phi kiểm toán của kiểm toán viên tham gia kiểm toán; sự phụ thuộc kinh tế vào khách hàng kiểm toán; sự tồn tại các mối quan hệ cá nhân và tài chính với khách hàng; Cạnh tranh giữa các công ty kiểm toán.

Ngoài ra, nghiên cứu còn cho thấy, chính sách quản lý của Doanh nghiệp kiểm toán cũng có ảnh hƣởng đến tính độc lập của Kiểm toán viên.  Tổng hợp các nhân tố ảnh hƣởng đến tuân thủ nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp kế toán - kiểm toán đƣợc nghiên cứu ở nƣớc ngoài: + Các nguy cơ ảnh hƣởng tới việc tuân thủ các nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp kế toán – kiểm toán: Zulkarnain Muhamad Sori (2006); Maslina Binti Ahmad (2012); Omri Mohamed Ali & Akrimi Nesrine (2015). + Chính sách quản lý của DNKT: Omri Mohamed Ali & Akrimi Nesrine (2015).2 Các nghiên cứu tại Việt Nam liên quan đến nhân tố ảnh hƣởng tuân thủ nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp kế toán - kiểm toán Các nghiên cứu trong nƣớc về nhân tố ảnh hƣởng tuân thủ nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp kế toán - kiểm toán có thể khái quát những nghiên cứu nhƣ sau: Thạc s Nguyễn Thị Phƣơng Hồng & cộng sự (2015) thực hiện nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hƣởng đến tính độc lập của kiểm toán viên – Bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam” ằng phƣơng pháp sử dụng công cụ Compare Mean có trong IBM 8 SPSS 20 và sự hỗ trợ của MS Excel 2013, phân tích One – way ANOVA trên IBM, với đối tƣợng khảo sát gồm 3 nhóm: Kiểm toán viên; Kế toán viên; ngƣời sử dụng áo cáo tài chính, và mẫu khảo sát là 140. Kết quả của nghiên cứu cho thấy, các nhân tố đe dọa đến tính độc lập của kiểm toán viên - Một trong những yêu cầu của đạo đức nghề nghiệp đƣợc quy định trong Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp Kế toán – Kiểm toán, chính là các yếu tố làm phát sinh nguy cơ ảnh hƣởng tới việc tuân thủ các nguyên tắc đạo đức, đó là: Phí dịch vụ phi kiểm toán lớn hơn hoặc ằng 100% phí kiểm toán từ 1 khách hàng; Áp lực về cạnh tranh phí kiểm toán; Mong muốn không làm mất các khách hàng quan trọng của Kiểm toán viên; Công ty kiểm toán, Kiểm toán viên tìm kiếm và ổ nhiệm các nhân sự chủ chốt cho khách hàng; Nhiệm kỳ của Kiểm toán viên kéo dài hơn 3 năm đối với 1 khách hàng; Nhiệm kỳ chủ phần hùn kiểm toán kéo dài hơn 3 năm đối với một khách hàng; Doanh thu từ 1 khách hàng lớn hơn hoặc ằng 10% tổng doanh thu của Công ty kiểm toán; Thu nhập của chủ phần hùn phụ thuộc vào việc duy trì 1 khách hàng cụ thể; Sự cạnh tranh của các hãng kiểm toán; Phí dịch vụ phi kiểm toán ằng từ 50% đến dƣới 100% phí kiểm toán từ 1 khách hàng; Phí dịch vụ phi kiểm toán ằng từ 25% đến dƣới 50% phí kiểm toán từ 1 khách hàng; Công ty kiểm toán thực hiện kiểm toán cho 1 khách hàng trong 1 thời gian kéo dài hơn 5 năm.

Ngoài ra, nghiên cứu cũng cho thấy, chính sách quản lý của DNKT và hệ thống pháp luật về kiểm toán độc lập cũng có ảnh hƣởng tới tính độc lập của Kiểm toán viên. Thạc s ê Đoàn Minh Đức (2017) thực hiện đề tài “Dịch vụ phi kiểm toán và tính độc lập của kiểm toán viên Việt Nam” đã sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu tƣ liệu và phƣơng pháp diễn giải để tổng kết các nghiên cứu trƣớc; nghiên cứu các khái niệm, lý thuyết có liên quan. Kế đến là phƣơng pháp nghiên cứu theo ối cảnh để xác định các loại hình dịch vụ phi kiểm toán có thể tác động đến tính độc lập kiểm toán phù hợp với ối cảnh của Việt Nam. Sau đó, sử dụng ảng câu hỏi mở phỏng vấn sâu chuyên gia cho đến khi đạt điểm ão hòa để xác định lại loại hình dịch vụ phi kiểm toán nào có tác động đến tính độc lập của kiểm toán viên Việt Nam.

Kết quả của ài viết tìm ra đƣợc: Trong các dịch vụ phi kiểm toán, thì dịch vụ ghi sổ kế 9 toán và dịch vụ tƣ vấn thuế nếu cung cấp cùng với dịch vụ kiểm toán cho cùng một khách hàng sẽ phát sinh nguy cơ làm giảm tính độc lập kiểm toán. Đồng thời, ài viết cũng nói rõ: tại Việt Nam, quy tắc đạo đức nghề nghiệp kiểm toán không cho phép Doanh nghiệp kiểm toán cung cấp “dịch vụ ghi sổ kế toán” và “dịch vụ tƣ vấn thuế” cùng lúc với cung cấp dịch vụ kiểm toán cho 1 khách hàng. ại Thị Thu Thủy – Trƣờng Đại học Thƣơng Mại (2018) thực hiện đề tài “ Nghiên cứu ảnh hƣởng của các yếu tố đến chất lƣợng kiểm toán áo cáo tài chính Doanh nghiệp có vốn đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài tại Việt Nam”, đã sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu định tính kết hợp phƣơng pháp nghiên cứu định lƣợng. Trong nghiên cứu định tính, sử dụng phƣơng pháp phỏng vấn án cấu trúc và phỏng vấn sâu.

Trong nghiên cứu định lƣợng, sử dụng ảng câu hỏi khảo sát. Kết quả của nghiên cứu đã tìm ra đƣợc “Tính độc lập” là một trong những yếu tố có ảnh hƣởng quan trọng đến chất lƣợng kiểm toán áo cáo tài chính của các Doanh nghiệp vốn đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài. Tính độc lập là một trong những yêu cầu của đạo đức nghề nghiệp kiểm toán. Trong uận án nghiên cứu có đƣa ra các yếu tố tác động đến Tính độc lập, đó là: Các nguy cơ ảnh hƣởng tới việc tuân thủ các nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp kế toán - kiểm toán và Chính sách quản lý của Doanh nghiệp kiểm toán.