Luận văn thạc sĩ các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tp hcm

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Võ Thị Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: PGS. Sử Đình Thành
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Tiếp Cận Tín Dụng Ngân Hàng Của Các Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Trên Địa Bàn Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 2. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG TIẾP CẬN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. Những vấn đề cơ bản về doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.1. Tổng quan về doanh nghiệp
• 1.1.1.1. Khái niệm của doanh nghiệp
• 1.1.1.2. Phân loại của doanh nghiệp
• 1.1.2. Tiêu chuẩn doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHẢ NĂNG TIẾP CẬN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 4. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG TIẾP CẬN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 5. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO KHẢ NĂNG TIẾP CẬN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: BẢNG CÂU HỎI PHỎNG VẤN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VỀ KHẢ NĂNG TIẾP CẬN VỐN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG
• PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ KHẢO SÁT DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• PHỤ LỤC 3: CÁC KẾT QUẢ THỐNG KÊ

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhân tố ảnh hưởng đến tín dụng ngân hàng cho DNNVV

Tín dụng ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) phát triển. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận tín dụng của các DNNVV thường bị ảnh hưởng bởi nhiều nhân tố khác nhau. Việc hiểu rõ các nhân tố này sẽ giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa khả năng tiếp cận vốn, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh.

1.1. Định nghĩa và vai trò của tín dụng ngân hàng

Tín dụng ngân hàng là hình thức cho vay mà ngân hàng cung cấp cho các doanh nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu vốn. Đối với DNNVV, tín dụng ngân hàng không chỉ giúp duy trì hoạt động mà còn mở rộng quy mô sản xuất. Theo nghiên cứu của Võ Thị Hồng Nhung, tín dụng ngân hàng là yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của DNNVV.

1.2. Các nhân tố chính ảnh hưởng đến tín dụng ngân hàng

Có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của DNNVV, bao gồm chính sách tín dụng, tình hình tài chính của doanh nghiệp, và các yếu tố bên ngoài như môi trường kinh doanh. Việc phân tích các nhân tố này sẽ giúp các DNNVV có cái nhìn tổng quan hơn về khả năng tiếp cận vốn.

II. Vấn đề và thách thức trong việc tiếp cận tín dụng ngân hàng cho DNNVV

Mặc dù tín dụng ngân hàng là nguồn vốn quan trọng, nhưng DNNVV thường gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận. Những thách thức này có thể đến từ chính sách tín dụng của ngân hàng, cũng như từ tình hình tài chính của doanh nghiệp.

2.1. Rủi ro tín dụng và chính sách tín dụng

Rủi ro tín dụng là một trong những yếu tố chính khiến ngân hàng hạn chế cho vay đối với DNNVV. Ngân hàng thường yêu cầu các doanh nghiệp cung cấp thông tin tài chính minh bạch và có khả năng trả nợ cao. Điều này tạo ra rào cản cho nhiều DNNVV, đặc biệt là những doanh nghiệp mới thành lập.

2.2. Khả năng tài chính và kinh nghiệm quản lý

Nhiều DNNVV thiếu kinh nghiệm trong quản lý tài chính, dẫn đến việc không thể cung cấp thông tin cần thiết cho ngân hàng. Điều này làm giảm khả năng tiếp cận tín dụng. Theo nghiên cứu, các doanh nghiệp có kinh nghiệm quản lý tốt thường có khả năng tiếp cận tín dụng cao hơn.

III. Phương pháp nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng cho DNNVV

Để nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng, DNNVV cần áp dụng một số phương pháp và chiến lược cụ thể. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện tình hình tài chính mà còn tạo niềm tin cho các tổ chức tín dụng.

3.1. Cải thiện thông tin tài chính

DNNVV cần xây dựng hệ thống thông tin tài chính minh bạch và chính xác. Việc này không chỉ giúp ngân hàng đánh giá đúng khả năng tài chính của doanh nghiệp mà còn tạo niềm tin cho các nhà đầu tư. Theo nghiên cứu, các doanh nghiệp có báo cáo tài chính rõ ràng thường dễ dàng tiếp cận tín dụng hơn.

3.2. Tăng cường kỹ năng quản lý

Đào tạo và nâng cao kỹ năng quản lý cho các chủ doanh nghiệp là rất cần thiết. Các chương trình đào tạo này giúp các doanh nghiệp hiểu rõ hơn về quy trình vay vốn và cách thức quản lý tài chính hiệu quả. Nghiên cứu cho thấy, các doanh nghiệp có kỹ năng quản lý tốt thường có khả năng tiếp cận tín dụng cao hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tín dụng ngân hàng cho DNNVV

Nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng cho DNNVV đã chỉ ra nhiều kết quả quan trọng. Những kết quả này không chỉ giúp các doanh nghiệp nhận diện được vấn đề mà còn đưa ra các giải pháp cụ thể.

4.1. Kết quả khảo sát thực tế

Kết quả khảo sát cho thấy, nhiều DNNVV vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng ngân hàng. Các yếu tố như thông tin tài chính không đầy đủ và thiếu kinh nghiệm quản lý là những nguyên nhân chính. Việc cải thiện những yếu tố này sẽ giúp DNNVV nâng cao khả năng tiếp cận vốn.

4.2. Đề xuất giải pháp cho DNNVV

Để nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng, DNNVV cần xây dựng mối quan hệ tốt với các ngân hàng, tham gia các khóa đào tạo về quản lý tài chính và cải thiện thông tin tài chính. Những giải pháp này sẽ giúp DNNVV không chỉ tiếp cận tín dụng dễ dàng hơn mà còn phát triển bền vững.

V. Kết luận và tương lai của tín dụng ngân hàng cho DNNVV

Tín dụng ngân hàng là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển DNNVV. Việc hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng sẽ giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa nguồn vốn và phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tương lai của tín dụng ngân hàng cho DNNVV

Trong tương lai, tín dụng ngân hàng cho DNNVV sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ phát triển kinh tế. Các ngân hàng cần có chính sách linh hoạt hơn để đáp ứng nhu cầu của DNNVV, đồng thời các doanh nghiệp cũng cần cải thiện khả năng tài chính của mình.

5.2. Khuyến nghị cho các bên liên quan

Các cơ quan quản lý nhà nước cần có chính sách hỗ trợ cụ thể cho DNNVV trong việc tiếp cận tín dụng. Đồng thời, các ngân hàng cũng cần cải thiện quy trình cho vay để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) luôn đóng vai trò là xương sống của nền kinh tế Việt Nam khi chiếm tới 95% tổng số doanh nghiệp đăng ký và đóng góp trên 40% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Tại Thành phố Hồ Chí Minh – đầu tàu kinh tế chiếm 0,6% diện tích, 8,34% dân số nhưng đóng góp tới 20,2% GDP và 26,1% giá trị sản xuất công nghiệp cả nước – số lượng DNNVV đã không ngừng tăng trưởng từ 79.083 đơn vị năm 2009 lên 99.779 đơn vị năm 2013, đạt tốc độ tăng trưởng bình quân trên 6%/năm. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất đối với sự phát triển bền vững của khối doanh nghiệp này chính là sự nghẽn mạch dòng vốn tín dụng chính thức từ hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP).

Theo báo cáo của Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, chỉ có khoảng 15% số doanh nghiệp nhỏ tiếp cận được nguồn vốn ngân hàng, trong khi hơn 80% vốn tín dụng dài hạn vẫn tập trung vào khu vực doanh nghiệp nhà nước và các tập đoàn lớn. Thực trạng khó khăn về thanh khoản và khả năng tiếp cận vốn đã khiến số lượng DNNVV ngừng hoạt động tại Thành phố Hồ Chí Minh năm 2013 lên tới 20.585 doanh nghiệp, tăng 158% so với năm 2009 (với 7.986 doanh nghiệp ngừng hoạt động).

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là đánh giá thực trạng tiếp cận vốn tín dụng, nhận diện và lượng hóa mức độ tác động của các nhân tố đặc thù đến khả năng tiếp cận tín dụng của DNNVV trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Phạm vi thời gian nghiên cứu tập trung thu thập dữ liệu chuỗi từ năm 2009 đến năm 2013 và dữ liệu điều tra khảo sát sơ cấp cuối năm 2013. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở khoa học giúp nâng cao tỷ lệ tiếp cận vốn cho các doanh nghiệp, hỗ trợ tối ưu hóa chi phí vốn từ mức lãi suất thị trường phi chính thức 18% - 24%/năm xuống mức lãi suất ngân hàng thương mại 9% - 11%/năm, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng tín dụng an toàn cho toàn hệ thống NHTMCP.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng của hai lý thuyết kinh tế tài chính kinh điển kết hợp các mô hình thực nghiệm quốc tế:

Thứ nhất, Lý thuyết Bất cân xứng thông tin (Asymmetric Information Theory) do Akerlof khởi xướng và được Stiglitz cùng Weiss phát triển trong mô hình Hạn chế tín dụng (Credit Rationing). Trong quan hệ tín dụng, ngân hàng luôn ở vị thế thiếu thông tin về tình hình tài chính thực tế và mức độ rủi ro của DNNVV. Sự bất cân xứng này dẫn đến hai hệ quả là lựa chọn nghịch (adverse selection) trước khi cấp tín dụng và rủi ro đạo đức (moral hazard) sau khi giải ngân. Do đó, các ngân hàng thường áp dụng chính sách thắt chặt điều kiện cho vay, đòi hỏi tỷ lệ tài sản bảo đảm lên đến 100% - 150% giá trị khoản vay hoặc từ chối cấp tín dụng đối với các dự án có độ rủi ro cao.

Thứ hai, Lý thuyết Trật tự phân hạng (Pecking Order Theory) của Myers và Majluf, chỉ ra rằng doanh nghiệp sẽ ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ trước tiên, sau đó mới tìm đến nợ vay ngân hàng và cuối cùng là phát hành cổ phần. Với các DNNVV có nguồn vốn tự có hạn hẹp dưới 20 tỷ đồng, nhu cầu tiếp cận vốn vay ngân hàng để tài trợ vốn lưu động và mở rộng sản xuất là vô cùng cấp thiết.

Khung phân tích kế thừa và phát triển từ ba công trình thực nghiệm tiêu biểu: nghiên cứu của Edmore Mahembe (2011) tại Nam Phi về các nhân tố bên trong và bên ngoài tác động đến tỷ lệ từ chối vay 37% do thiếu tài sản bảo đảm; nghiên cứu của Ricardo N. Bebczuk (2004) trên 140 DNNVV tại Argentina về tác động của chỉ số sinh lời ROA, doanh thu và tỷ lệ thanh khoản; cùng nghiên cứu của Francis Nathan Okurut, Yinusa Olalekan và Kagiso Mangadi (2006) trên 250 DNNVV tại Botswana khẳng định vai trò của kinh nghiệm quản trị và ngành nghề kinh doanh.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu nghiên cứu bao gồm dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ Niên giám thống kê của Cục Thống kê Thành phố Hồ Chí Minh, Báo cáo thường niên giai đoạn 2009 - 2013 của các NHTMCP lớn (như MBBank, ACB, BIDV, Vietcombank) và dữ liệu sơ cấp thu thập thông qua bảng câu hỏi khảo sát cấu trúc phỏng vấn trực tiếp các chủ doanh nghiệp và nhà quản lý tài chính.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 220 DNNVV đang hoạt động hợp pháp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân cụm (cluster random sampling) theo địa bàn quận huyện và 3 nhóm ngành kinh tế chính: nông - lâm - thủy sản, công nghiệp - xây dựng và thương mại - dịch vụ nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho tổng thể hơn 99.000 doanh nghiệp trên toàn địa bàn.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích mô hình hồi quy Probit (Binary Probit Model) là vì biến phụ thuộc mang tính chất định danh nhị phân nhận hai giá trị: bằng 1 nếu DNNVV đã tiếp cận được vốn vay ngân hàng và bằng 0 nếu không tiếp cận được. Mô hình Probit giải quyết triệt để các khuyết tật của mô hình xác suất tuyến tính (LPM) như phương sai sai số thay đổi và giá trị xác suất ước lượng vượt ra ngoài khoảng [0, 1], thông qua kỹ thuật ước lượng hợp lý cực đại (Maximum Likelihood Estimation) trên phần mềm STATA. Timeline nghiên cứu được thực hiện xuyên suốt 12 tháng, từ khâu thiết kế công cụ, điều tra thực địa đến phân tích kinh tế lượng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Mô hình hồi quy Probit với 7 biến độc lập giải thích xác suất tiếp cận tín dụng của 220 DNNVV tại Thành phố Hồ Chí Minh mang lại các kết quả có ý nghĩa thống kê cao:

Thứ nhất, Biến Số năm hoạt động (Namhoatdong) và Biến Kinh nghiệm của chủ doanh nghiệp (Kinhnghiem) đều mang hệ số hồi quy dương có ý nghĩa thống kê ở mức ý nghĩa 1% (p < 0,01). Những doanh nghiệp hoạt động trên 5 năm và người đại diện pháp luật có trên 8 năm kinh nghiệm thương trường có xác suất được cấp tín dụng cao hơn 28,6% so với nhóm doanh nghiệp mới thành lập dưới 3 năm.

Thứ hai, Biến Ngành nghề kinh doanh (Nganh) có tác động dương ở mức ý nghĩa 5% (p < 0,05). Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực Thương mại - Dịch vụ có khả năng tiếp cận vốn vay cao hơn 22,4% so với các doanh nghiệp thuộc nhóm Nông nghiệp và Công nghiệp - Xây dựng, do đặc thù chu chuyển vốn nhanh đạt 3 đến 5 vòng quay mỗi năm.

Thứ ba, Biến Quy mô tài sản (Quymo) và Doanh thu hàng năm (DT) có tác động thuận chiều mạnh mẽ (p < 0,01). Các doanh nghiệp có tổng nguồn vốn trên 20 tỷ đồng và doanh thu đạt mức trên 50 tỷ đồng/năm ghi nhận tỷ lệ được duyệt hồ sơ vay tăng thêm 31,5% nhờ năng lực bảo đảm và dòng tiền trả nợ rõ ràng.

Thứ tư, Biến Độ thanh khoản (Thkhoan = Tiền mặt / Tổng tài sản) mang hệ số hồi quy âm có ý nghĩa thống kê ở mức 5% (p < 0,05). Doanh nghiệp duy trì tỷ lệ tiền mặt/tổng tài sản quá cao (vượt mức 25%) làm giảm xác suất vay vốn thành công khoảng 14,8%.

Thứ năm, Biến Mục đích vay vốn (Mucdich) mang dấu dương với mức ý nghĩa 1%. Doanh nghiệp vay nhằm mục đích bổ sung vốn lưu động có xác suất được ngân hàng phê duyệt cao hơn 35,6% so với các khoản vay đầu tư tài sản cố định dài hạn.

Thảo luận kết quả

Khi xem xét dữ liệu qua các bảng thống kê và biểu đồ phân bổ mẫu khảo sát, nguyên nhân chính dẫn đến hạn chế tín dụng bắt nguồn từ sự bất cân xứng thông tin nghiêm trọng. Bảng tổng hợp thực trạng tài chính cho thấy có tới 68,2% DNNVV khảo sát không có báo cáo tài chính được kiểm toán độc lập, hệ thống sổ sách kế toán chưa minh bạch, dẫn đến việc các NHTMCP e ngại rủi ro nợ xấu (vốn duy trì ở mức 2% - 3% toàn hệ thống giai đoạn 2012 - 2013). Biểu đồ cơ cấu dư nợ chỉ ra rằng tỷ trọng cho vay DNNVV tại các ngân hàng thương mại cổ phần chỉ chiếm từ 13,4% (ACB) đến 17,9% (MBBank), trong khi các ngân hàng thương mại nhà nước như VietinBank dành tới 40% tổng dư nợ (tương đương gần 150.000 tỷ đồng) và BIDV dành 24% (khoảng 93.000 tỷ đồng) cho khối doanh nghiệp nhà nước.

Phát hiện về tác động tiêu cực của tỷ lệ thanh khoản hoàn toàn tương đồng với kết luận của Ricardo N. Bebczuk (2004) tại Argentina. Ngân hàng nhận định rằng việc doanh nghiệp giữ tỷ lệ tiền mặt quá lớn thể hiện sự trì trệ trong hoạt động đầu tư hoặc chủ doanh nghiệp đang có xu hướng rút vốn an toàn ra khỏi đơn vị kinh doanh để chuyển rủi ro hoạt động sang cho phía ngân hàng gánh chịu. Đồng thời, tỷ lệ từ chối cấp tín dụng do thiếu tài sản bảo đảm (chiếm 54,5% số doanh nghiệp chưa vay được trong mẫu) có sự tương thích cao với kết quả nghiên cứu của Edmore Mahembe (2011) tại Nam Phi (với 37% trường hợp từ chối vay do thiếu tài sản thế chấp). Điều này khẳng định rằng tài sản bảo đảm và độ minh bạch lịch sử tín dụng tại Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC) vẫn là điều kiện tiên quyết trong hoạt động cấp tín dụng tại Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ nhằm khơi thông dòng vốn tín dụng cho DNNVV trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh:

Thứ nhất, đối với các Ngân hàng Thương mại Cổ phần: Cần chủ động thiết kế các gói sản phẩm tín dụng chuyên biệt dành riêng cho từng phân khúc ngành nghề kinh doanh, gia tăng hình thức cấp tín dụng thấu chi và bao thanh toán nội địa. Ngân hàng cần chuyển dịch tỷ trọng cho vay từ phương thức thế chấp thuần túy sang cho vay dựa trên dòng tiền quản lý qua tài khoản và thẩm định hợp đồng đầu ra, phấn đấu nâng tỷ trọng dư nợ cho vay DNNVV lên mức 25% - 30% tổng dư nợ trong lộ trình 3 đến 5 năm tới. Rút ngắn thời gian thẩm định từ mức trung bình 15 ngày xuống còn 5 đến 7 ngày làm việc.

Thứ hai, đối với các Doanh nghiệp nhỏ và vừa: Cần nhanh chóng chuẩn hóa công tác kế toán theo đúng Luật Kế toán và chuẩn mực kế toán Việt Nam, định kỳ thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính hàng năm để nâng cao tính minh bạch thông tin. Doanh nghiệp cần cơ cấu lại dòng vốn, duy trì tỷ lệ thanh khoản tiền mặt tối ưu ở mức 10% - 15% tổng tài sản, xây dựng phương án kinh doanh khả thi và duy trì lịch sử trả nợ đúng hạn để nâng cao điểm tín nhiệm trên hệ thống CIC.

Thứ ba, đối với Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh: Cần hoàn thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động của Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho DNNVV Thành phố Hồ Chí Minh, xem xét tăng quy mô vốn điều lệ của Quỹ lên mức 1.000 tỷ đồng. Thiết lập cơ chế bảo lãnh tín chấp linh hoạt từ 60% đến 80% giá trị khoản vay đối với các dự án thuộc nhóm ngành công nghiệp phụ trợ, công nghệ cao và xuất khẩu.

Thứ tư, đối với các Tổ chức Hiệp hội ngành nghề: Hiệp hội Doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh cần đóng vai trò cầu nối, định kỳ hàng quý tổ chức các hội nghị kết nối Ngân hàng - Doanh nghiệp. Phối hợp tổ chức tối thiểu 10 khóa đào tạo chuyên sâu mỗi năm về kỹ năng quản trị dòng tiền, lập kế hoạch tài chính cho 500 đến 1.000 lãnh đạo doanh nghiệp hội viên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn sâu rộng cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, Ban Giám đốc, Chủ doanh nghiệp và Kế toán trưởng các DNNVV: Giúp doanh nghiệp thấu hiểu 7 tiêu chí thẩm định tín dụng then chốt của các ngân hàng thương mại, từ đó chủ động khắc phục các điểm yếu về báo cáo tài chính, quản trị cơ cấu tài sản và tăng khả năng vay vốn thành công từ 15% lên trên 60%.

Thứ hai, Chuyên viên Quản lý Tín dụng và Thẩm định Rủi ro tại các NHTMCP: Cung cấp mô hình định lượng Probit ứng dụng trực tiếp vào việc xây dựng hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ, tối ưu hóa quy trình sàng lọc khách hàng doanh nghiệp và kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng 2,5%.

Thứ ba, Cơ quan Quản lý Nhà nước và Ban Điều hành các Quỹ Hỗ trợ: Các chuyên gia hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh, Sở Công Thương và Quỹ Bảo lãnh tín dụng có căn cứ thực nghiệm vững chắc để ban hành các chương trình tài trợ vốn lãi suất ưu đãi giai đoạn mới.

Thứ tư, Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Học viên Cao học ngành Tài chính - Ngân hàng: Tài liệu là nguồn tham khảo mẫu mực về quy trình nghiên cứu khoa học, phương pháp kết hợp lý thuyết tài chính vi mô với mô hình kinh tế lượng Probit trên phần mềm thống kê chuyên dụng.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao tỷ lệ thanh khoản cao lại làm giảm khả năng tiếp cận tín dụng của DNNVV? Theo kết quả mô hình Probit với mức ý nghĩa 5%, doanh nghiệp có tỷ lệ tiền mặt trên tổng tài sản quá cao (trên 25%) làm giảm xác suất vay vốn khoảng 14,8%. Ngân hàng thương mại cho rằng doanh nghiệp không sử dụng vốn hiệu quả hoặc đang tìm cách rút tiền mặt ra khỏi hoạt động kinh doanh chính nhằm chuyển giao rủi ro tài chính sang tổ chức tín dụng.

Doanh nghiệp thành lập dưới 3 năm có thể tiếp cận nguồn vốn ngân hàng bằng cách nào? Doanh nghiệp dưới 3 năm tuổi cần bù đắp hạn chế về thời gian hoạt động bằng việc chứng minh năng lực và kinh nghiệm quản lý trên 5 năm của người đứng đầu, xây dựng phương án kinh doanh chi tiết đạt tỷ suất sinh lời trên 15%/năm, quản lý dòng tiền minh bạch qua tài khoản ngân hàng và cung cấp các hợp đồng kinh tế đầu ra uy tín.

Ngành Thương mại - Dịch vụ có những ưu thế gì nổi bật khi vay vốn tại NHTMCP? Nghiên cứu chỉ ra nhóm ngành Thương mại - Dịch vụ có khả năng tiếp cận tín dụng cao hơn 22,4% so với các nhóm ngành khác. Doanh nghiệp ngành này có chu kỳ luân chuyển vốn nhanh từ 3 đến 5 vòng/năm, tính thanh khoản của hàng hóa cao và ít gặp rủi ro chôn vốn vào hệ thống nhà xưởng, máy móc cố định lạc hậu.

Giải pháp nào giúp doanh nghiệp thiếu tài sản thế chấp vẫn có thể vay được vốn? Doanh nghiệp thiếu tài sản bảo đảm nên tiếp cận các chương trình bảo lãnh tín dụng từ Quỹ Bảo lãnh tín dụng Thành phố Hồ Chí Minh với mức bảo lãnh lên tới 70% - 80% khoản vay, hoặc sử dụng các hình thức cấp tín dụng hiện đại như chiết khấu chứng từ bán hàng, bao thanh toán nội địa và cho vay thấu chi tín chấp dựa trên dòng tiền.

Vay vốn để bổ sung vốn lưu động có tỷ lệ phê duyệt cao hơn vay dài hạn bao nhiêu phần trăm? Kết quả hồi quy mô hình Probit khẳng định các khoản vay nhằm mục đích bổ sung vốn lưu động có xác suất được ngân hàng phê duyệt giải ngân cao hơn 35,6% so với các mục đích vay trung và dài hạn. Khoản vay ngắn hạn dưới 12 tháng giúp ngân hàng dễ dàng giám sát vòng quay tiền tệ và hạn chế rủi ro biến động kinh tế vĩ mô.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng tiếp cận vốn của DNNVV tại Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2009 - 2013 và lượng hóa thành công 7 nhân tố ảnh hưởng thông qua mô hình Probit.
• Kết quả khẳng định số năm hoạt động, kinh nghiệm của chủ doanh nghiệp, quy mô tài sản, doanh thu, ngành thương mại dịch vụ và mục đích vay vốn lưu động có tác động thúc đẩy khả năng tiếp cận vốn, trong khi tỷ lệ thanh khoản quá cao gây tác động nghịch chiều.
• Bất cân xứng thông tin và sự thiếu hụt tài sản bảo đảm đạt chuẩn định giá (chiếm trên 54% mẫu khảo sát) là rào cản căn bản khiến tăng trưởng tín dụng DNNVV tại các NHTMCP chỉ đạt mức 12% - 17,9%.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp đề xuất có tính khả thi cao, gắn kết trách nhiệm giữa ngân hàng thương mại, doanh nghiệp nhỏ và vừa, chính quyền thành phố cùng các hiệp hội xúc tiến thương mại.
• Hướng nghiên cứu mở rộng tiếp theo cần đi sâu phân tích tác động của các định chế công nghệ tài chính (Fintech) và cơ chế xếp hạng tín dụng tự động đến khả năng cấp vốn cho doanh nghiệp.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp bức tranh thực nghiệm chân thực, kết hợp hoàn chỉnh giữa lý luận kinh tế và phương pháp lượng hóa dữ liệu khảo sát 220 doanh nghiệp tại đô thị kinh tế lớn nhất Việt Nam. Trong lộ trình trung hạn 2015 - 2020, việc triển khai đồng bộ các giải pháp này sẽ tạo bước đột phá trong tái cấu trúc dòng vốn. Quý độc giả, nhà nghiên cứu và các nhà quản trị hãy tải và tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để áp dụng hiệu quả vào công tác quản trị tài chính và thẩm định tín dụng thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của doanh nghiệp nhỏ và vừa - Chương 2: Thực trạng khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của các DNNVV trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh - Chương 3: Phương pháp và kết quả nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh - Chương 4: Một số khuyến nghị nhằm nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG TIẾP CẬN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. Những vấn đề cơ bản về doanh nghiệp nhỏ và vừa 1. Tổng quan về doanh nghiệp 1. Khái niệm của doanh nghiệp Khoản 1 và 2 Điều 4 Luật doanh nghiệp số 60/2005/QH11 ngày 29 tháng 11 năm 2005 thì doanh nghiệp được hiểu như sau: Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh.

Kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi. Từ khái niệm trên chúng ta thấy: doanh nghiệp là tổ chức kinh tế vị lợi vì mục tiêu kinh doanh của họ là nhằm tối đa hóa lợi nhuận, mặc dù có một số ít các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công ích, không hoàn toàn nhằm mục tiêu lợi nhuận. Phân loại của doanh nghiệp Trong nền kinh tế thị trường có nhiều loại hình doanh nghiệp cùng tồn tại, phát triển và cạnh tranh lẫn nhau. Tuy nhiên, để thuận lợi cho việc quản lý, hỗ trợ các doanh nghiệp phát triển, người ta thường dựa theo những tiêu thức khác nhau để phân loại các doanh nghiệp.

Dựa vào hình thức pháp lý doanh nghiệp, theo Luật Doanh nghiệp 2005 thì hình thức pháp lý của các loại hình doanh nghiệp ở Việt Nam bao gồm:  Công ty trách nhiệm hữu hạn (bao gồm công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên và công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên) là doanh nghiệp mà các thành viên trong công ty chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi số vốn điều lệ của công ty. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6  Công ty cổ phần là doanh nghiệp mà vốn điều lệ của công ty được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần. Cá nhân hay tổ chức sở hữu cổ phần của doanh nghiệp được gọi là cổ đông và chịu trách nhiệm về các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp.  Công ty hợp danh là doanh nghiệp trong đó có ít nhất hai thành viên là chủ sở hữu của công ty, cùng kinh doanh dưới một cái tên chung (gọi là thành viên hợp danh).

Thành viên hợp danh phải là cá nhân và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về các nghĩa vụ của công ty. Ngoài ra trong công ty hợp danh còn có các thành viên góp vốn.  Doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp. Mỗi cá nhân chỉ được quyền thành lập một doanh nghiệp tư nhân.

Dựa vào lĩnh vực hoạt động kinh doanh, các doanh nghiệp có thể được chia thành: doanh nghiệp tài chính và doanh nghiệp phi tài chính.  Doanh nghiệp tài chính là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài chính, là các tổ chức tài chính trung gian như các ngân hàng thương mại, các công ty tài chính, các công ty bảo hiểm… Những doanh nghiệp này cung ứng cho nền kinh tế các dịch vụ tài chính, tiền tệ, bảo hiểm…  Doanh nghiệp phi tài chính là các doanh nghiệp lấy hoạt động sản xuất kinh doanh các hàng hóa và dịch vụ thông thường là chủyếu. Dựa vào quy mô kinh doanh người ta chia doanh nghiệp thành doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp vừa và doanh nghiệp nhỏ. Việc quy định tiêu thức như thế nào là doanh nghiệp lớn, DNNVV là tùy thuộc vào điều kiện kinh tế, xã hội của từng nước trong từng giai đoạn cụthể.

Thông thường những tiêu thức được lựa chọn là: Số lượng cán bộ công nhân viên bình quân, vốn đầu tư, tổng tài sản, doanh thu tiêu thụ. Riêng ở Việt Nam hiện nay thì căn cứ vào hai tiêu thức là số lao động làm việc bình quân và tổng nguồn TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 vốn để phân loại doanh nghiệp thành siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa. Việc phân loại theo tiêu thức này nhằm giúp cho Nhà nước có những chiến lược và những chính sách hợp lý nhằm hỗ trợ phát triển các DNNVV trong từng thời kỳ, từng giai đoạn phát triển kinh tế xã hội cụ thể, đặc biệt là trong lúc nền kinh tế đang gặp nhiều khó khăn như lạm phát, khủng hoảng …. Tiêu chuẩn doanh nghiệp nhỏ và vừa Tiêu chuẩn phân loại DNNVV thường dựa trên hai quan điểm: “kinh tế” và “thống kê”.

Theo quan điểm“kinh tế”, một công ty được đánh giá là nhỏ nếu nó đáp ứng ba tiêu chí sau đây: (1) nó chiếm một phần tương đối nhỏ trong thị trường của nó; (2) nó được sở hữu bởi những cá nhân và không được quản lý bởi một cơ cấu chính thức; (3) nó hoạt động độc lập và không phải là một bộ phận của một doanh nghiệp lớn hơn. Quan điểm“thống kê” về DNNVV thì căn cứ trên ba khía cạnh chính: (1) xác định lượng đóng góp của doanh nghiệp vào GDP, việc làm và xuất khẩu; (2) so sánh mức độ đóng góp vào nền kinh tế quốc gia của các công ty này theo thời gian; (3) mở rộng phạm vi so sánh trên bình diện giữa các quốc gia. Tuy nhiên, cả hai quan điểm đều phát sinh một số điểm yếu, chẳng hạn như theo quan điểm kinh tế cho rằng một doanh nghiệp nhỏ được sở hữu bởi những cá nhân và không được quản lý bởi một cơ cấu chính thức, không phù hợp với quan điểm thống kê khi mà một công ty chỉ sản xuất quy mô nhỏ nhưng có đến hơn 200 nhân viên. Theo Tổ Chức Công Nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO - UN Industrial Development Organization), định nghĩa một DNNVV là một vấn đề quan trọng cho sự phát triển của một quốc gia, phụ thuộc nhiều vào mục đích, định hướng phát triển.

Tùy vào chính sách phát triển khác nhau mà UNIDO tư vấn cho các nước những tiêu chuẩn định lượng, định tính để định nghĩa một DNNVV. Dưới đây là bảng tóm tắt các chỉ tiêu chính có thể được sử dụng để phân biệt giữa DNNVV và các doanh nghiệp lớn. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1 Những tiêu chuẩn định tính để phân loại doanh nghiệp Nội dung Doanh nghiệp nhỏ và vừa Doanh nghiệp lớn Quản lý  Chủ doanh nghiệp là cá nhân  Có bộ máy quản lý công ty  Có sự kiêm nhiệm các chức  Có sự phân chia chức năng năng trong công ty rõ ràng giữa các bộ phận Nhân viên  Không có bằng cấp chuyên  Có bằng cấp chuyên môn môn  Có sự chuyên môn hóa trong  Có kiến thức tổng quát kiến thức lẫn công việc Tổ chức Liên lạc chủ yếu thông qua tư Thông tin truyền thông mang cách cá nhân tính chính thức Bán hàng Vị thế cạnh tranh không xác Vị thế cạnh tranh mạnh định và không chắc chắn Mối quan hệ với Không ổn định Có mối quan hệ dài hạn vững người mua chắc Năng suất Căn cứ chủ yếu vào lao động Căn cứ chủ yếu vào nguồn vốn, quy mô kinh tế Nghiên cứu phát Tiếp cận trực quan, hoàn toàn Có khả năng tác động mạnh triển phụ thuộc vào thị trường mẽ đến thị trường Tài chính Phụ thuộc vào ngân sách của Cơ cấu sở hữu đa dạng, tiếp cá nhân, gia đình cận với cả thị trường vốn bên ngoài [Nguồn: UNIDO] Tiêu chuẩn phân loại DNNVV phần lớn được quyết định bởi mục đích thiết lập tiêu chuẩn. Mục đích thường gặp nhất là nắm vững được tình hình hoạt động kinh doanh, kết cấu tỷ lệ của các doanh nghiệp ở các quy mô khác nhau trong nền kinh tế quốc dân đồng thời tiến hành quản lý các doanh nghiệp đó về phương diện hành chính, kinh tế và pháp luật… Ở nhiều quốc gia, tiêu chuẩn phân loại DNNVV ở các ngành khác nhau cũng có những khác biệt nhất định.

Dưới đây là bảng tiêu chuẩn phân định DNNVV của một số quốc gia và vùng lãnh thổ trong khu vực và trên thế giới: TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Tiêu chuẩn phân định doanh nghiệp nhỏ và vừa của một số vùng lãnh thổ trên thế giới Vùng kinh tế mới nổi EU USA ASIA(Mlysia) EGYPT GHANA BRAZIL RUSSIA INDIA CHINA Công Thƣơng nghiệp mại Cách gọi Small and Small Small and Micro, Small and Small and Small and Small and Micro, Small and Medium and Medium Small and Medium Medium Medium Medium Small and Medium Enterprise Medium Enterprise Medium Enterprise Enterprise Enterprise Enterprise Medium Enterprise Business Enterprise Enterprise Số ngƣời lao động Siêu nhỏ < 10 0 <5 1–4 Đến 5 Đến 19 Đến 9 0 0 0 Nhỏ < 50 < 100 5 – 50 5 – 14 6 – 29 20 – 99 10 – 49 15 – 100 0 < 300 Vừa < 250 < 500 51 – 150 15 – 49 30 – 99 100 – 499 50 – 99 101 – 250 0 300 – 2000 Doanh thu Siêu nhỏ 3 triệu $ 0 250.000 $ 0 0 0 < 50 triệu 0 Rs Nhỏ 13 triệu $ 0 < 10 triệu RM 0 100.000 $ 0 0 ≤ 400 ≤ 60 triệu < 30 Y triệu RUB Rs Vừa 67 triệu $ 0 Đến 25 triệu 0 1 triệu $ 0 0 ≤ 1 tỷ ≤ 99 triệu ≤ 300 RM RUB Rs triệu Y [Nguồn: Literature Review, tr.23] Ở Việt Nam, tiêu chí phân loại DNNVV được quy định tại Khoản 1, Điều 3, Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/6/2009 của Chính phủ về Định nghĩa DNNVV: DNNVV là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên), cụ thể như sau: Bảng 1.