Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ HÀI LÒNG TRONG CÔNG VIỆC CỦA CÁN BỘ NHÂN VIÊN 1. Các khái niệm liên quan 1. Khái niệm về ngân hàng Vào thời kì Trung cổ, do sự phát triển của sản xuất và giao lưu hàng hóa, một tầng lớp thương nhân xuất hiện với vai trò là trung gian trong việc đổi các đồng tiền khác nhau. Nghề đổi tiền ra đời đầu tiên ở miền bắc Italia.
Do nhu cầu của xã hội, nghề đổi tiền cũng phát triển thêm nhiều dịch vụ tiền tệ khác như: nhận tiền gửi, thực hiện ủy thác thanh toán. Đến thế kỉ XVII ở nhiều nước, thương nhân kinh doanh tiền tệ liên kết thành lập ngân hàng dưới hình thức công ty, như ngân hàng Amsterdam ở Hà Lan năm 1609. Do các ngân hàng ở thời kì này đều có thể phát hành tiền cho lưu thông nên dẫn tới tình trạng lạm phát triền miên ở các nước. Vì vậy, đến thế kỉ XVIII, các nước đều lần lượt quy định chỉ cho phép một số ngân hàng có đủ điều kiện mới được phát hành tiền.
Các ngân hàng được phép phát hành tiền gọi là ngân hàng phát hành, còn các ngân hàng khác gọi là ngân hàng trung gian. Đến cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, ở Châu Âu, nhiều nước quy định chỉ cho phép một ngân hàng phát hành tiền. Sau thời kì khủng hoảng kinh tế thế giới năm 1929 - 1933, các ngân hàng phát hành tiền được gọi là ngân hàng trung ương, còn các ngân hàng khác được thành lập dưới hình thức doanh nghiệp thuần túy kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng. Ở Việt Nam, theo quy định tại khoản 2, khoản 3 Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng 2010 quy định “Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng có thể được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này.
Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại hình ngân hàng bao gồm ngân hàng thương mại, ngân hàng chính sách, ngân hàng hợp tác xã.” [16] Xét về tính chất và mục tiêu hoạt động, hiện nay, Việt Nam có 03 loại hình ngân hàng cơ bản: ngân hàng thương mại, ngân hàng chính sách, ngân 13 hàng hợp tác xã, hoạt động dưới sự điều tiết của Ngân hàng Trung ương (Ngân hàng Nhà nước), cụ thể: Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật các TCTD nhằm mục tiêu lợi nhuận. Ngân hàng chính sách là Ngân hàng thuộc CP do CP ra quyết định thành lập, hoạt động chủ yếu vì lợi ích chung của cộng đồng Ngân hàng HTX là ngân hàng của tất cả các Quỹ tín dụng nhân dân, do các Quỹ tín dụng nhân dân và một số pháp nhân khác góp vốn thành lập nhằm mục đích liên kết hệ thống, hỗ trợ tài chính, điều hòa vốn trong hệ thống các quỹ tín dụng nhân dân Ngân hàng Trung ương (NHNN) với chức năng quản lý nhà nước về tiền tệ, hoạt động ngân hàng và ngoại hối. Thực hiện chức năng của ngân hàng trung ương để phát hành tiền, ngân hàng của các tổ chức tín dụng và cung ứng dịch vụ tiền tệ cho Chính phủ. Như vậy, dựa theo quy định của pháp luật thì “ngân hàng” là một loại hình tổ chức tín dụng thực hiện được tất cả các hoạt động ngân hàng.
Khái niệm cán bộ, nhân viên ngân hàng Theo Nền tảng tuyển dụng, việc làm, tra cứu lương và tư vấn nghề nghiệp hàng đầu ở Việt Nam (VietnamWorks), “cán bộ, nhân viên ngân hàng” là những người làm việc trong các ngân hàng, họ thực hiện các giao dịch tài chính, cung cấp thông tin về các sản phẩm và dịch vụ của ngân hàng, giải quyết các thắc mắc và khiếu nại của khách hàng, và hỗ trợ khách hàng trong việc quản lý tài chính cá nhân”. Trong hoạt động ngân hàng có nhiều vị trí cán bộ, nhân viên nhiều vị trí khác nhau, như: giao dịch viên, nhân viên kinh doanh, nhân viên tín dụng ngân hàng, chuyên viên phân tích tài chính, chuyên viên tư vấn đầu tư, nhân viên vận hành, nhân viên kiểm toán nội bộ, nhân viên quản lý rủi ro, chuyên viên thanh toán quốc tế và nhân viên telesale. Mỗi vị trí có một nhiệm vụ và công việc khác nhau, nhưng đều là 14 liên quan và hỗ trợ nhau để giúp ngân hàng hoạt động tốt hơn. Giao dịch viên: Đây là vị trí tiếp xúc trực tiếp với khách hàng để tư vấn, tiếp nhận các thắc mắc và thực hiện yêu cầu của khách hàng.
Nhân viên kinh doanh: Nhân viên ngân hàng đảm nhiệm vị trí này được gọi là “Sales”, chủ yếu thực hiện các cuộc gọi trực tiếp tới khách hàng, để giới thiệu hoặc cung cấp thông tin cần thiết, hữu ích về các dịch vụ ngân hàng. Nhân viên tín dụng ngân hàng: Đây là vị trí chịu nhiều áp lực, nhưng lại là công việc thu hút được nhiều sự quan tâm của các ứng cử viên. Họ sẽ thực hiện chủ yếu các công việc như tìm kiếm nguồn khách hàng, giúp khách hàng hiểu về hình thức vay vốn thông qua việc tư vấn, lập báo cáo kết quả để báo cáo với cấp trên của họ. Chuyên viên phân tích tài chính: Vị trí này chủ yếu phân tích, báo cáo, tổng hợp các thông tin tài chính của ngân hàng.
Ngoài ra, nhân viên ngân hàng ở vị trí này còn phải đưa ra các dự báo các xu hướng trong bản báo cáo kết quả tài chính. Họ sẽ đưa ra các lời khuyên, lời tư vấn về chiến lược cho giám đốc ngân hàng và khách hàng của mình. Chuyên viên Tư Vấn Đầu Tư: Đây là vị trí công việc mới của nhân viên ngân hàng tại thị trường ngân hàng Việt Nam. Công việc này đòi hỏi cao về khả năng phân tích, tư vấn về đầu tư tài chính.
Nhân viên ngân hàng ở vị trí này chủ yếu thực hiện các dịch vụ tư vấn về giải pháp tài chính cho khách hàng, phân tích môi trường tài chính và đưa ra chiến lược đầu tư phù hợp. Nhân viên vận hành: Đây là công việc chịu trách nhiệm trong việc bảo đảm tính trôi chảy thuận lợi và đúng quy trình của các giao dịch trong ngân hàng. Các giao dịch phải được thực hiện đúng cách và chính xác về chuyên môn và thời gian. Công việc chủ yếu ở vị trí này là quan sát và đề xuất các ý kiến cải tiến dịch vụ khách hàng ngày càng tốt và hoàn thiện hơn, hỗ trợ các phòng ban và khách hàng, ứng dụng các kiến thức về pháp luật và quản trị để đảm bảo quy trình vận hành diễn ra tốt nhất.
Nhân viên kiểm toán nội bộ: Là vị trí thực hiện kiểm tra, giám sát nhằm 15 phát hiện ra các sai sót trong hoạt động của ngân hàng. Bên cạnh đó, họ còn đưa ra các tư vấn về định hướng chiến lược cho ban giám đốc về quản trị rủi ro và sai sót…Nhân viên ngân hàng ở vị trí này yêu cầu cao về kinh nghiệm và sự nhạy bén về thị trường tài chính. Nhân viên quản lý rủi ro: Đây là một vị trí khá mới của nhân viên ngân hàng. Họ là những người sẽ phát hiện sớm các rủi ro thông qua những tiến bộ khoa học, đồng thời thực hiện nhiều biện pháp để hạn chế khả năng ảnh hưởng của chúng.
Họ thực hiện công việc liên quan tới xây dựng , duy trì các chính sách và tiêu chuẩn quản lý rủi ro trong các hoạt động nghiệp vụ của ngân hàng. Hỗ trợ và trao đổi với các bộ phận khác nhau để giúp giảm rủi ro cho ngân hàng. Chuyên viên thanh toán quốc tế: Họ chính là người chịu trách nhiệm để thực hiện các giao dịch quốc tế như giao dịch với các ngân hàng quốc tế hay với khách hàng quốc tế. Nhân viên ngân hàng ở vị trí này sẽ phối hợp với các phòng ban, bộ phận của ngân hàng để thực hiện các giao dịch liên quan đến thanh toán quốc tế như chuyển hay nhận tiền.
Tiếp nhận các giấy tờ chứng từ do khách hàng cung cấp và tuân thủ chúng theo pháp luật Việt Nam. Đóng góp và đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao dịch vụ thanh toán quốc tế. Telesales tại Ngân hàng: Nhân viên ngân hàng sẽ chủ động liên lạc để tư vấn, giới thiệu sản phẩm và chăm sóc khách hàng qua điện thoại. Trong Thư gửi Hội nghị cán bộ Ngân hàng tháng 01/1965, Hồ Chủ Tịch đã căn dặn về các đức tính, phẩm chất đạo đức cần có của người cán bộ, đảng viên, cán bộ ngân hàng: “Quản lý tiền bạc là một công tác rất quan trọng trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Cán bộ ngân hàng là người có trách nhiệm giữ tiền cho Nhà nước và nhân dân, phải học tập cách quản lý tiền cho tốt, đừng để lãng phí, mất mát. Một đồng vốn bỏ ra phải bảo đảm tăng thêm của cải cho xã hội, phải luân chuyển nhanh, đừng để đọng. Phải tích cực huy động tiền nhàn rỗi để bỏ vào sản xuất”. “Cán bộ Ngân hàng phải luôn luôn trau dồi đạo đức cách mạng, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư, 16 thấu suốt hơn nữa đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước, đi sâu học tập lý luận và nghiệp vụ, cải tiến lề lối làm việc, để phục vụ sản xuất và đời sống của nhân dân được nhiều và tốt hơn”.
Hoạt động ngân hàng là một loại hình kinh doanh đặc biệt, chứa đựng nhiều rủi ro, đó là kinh doanh tiền tệ, kinh doanh trên cơ sở chữ “tín”. Do vậy, người làm ngân hàng phải tuân theo những yêu cầu và chuẩn mực khắt khe về kiến thức, kinh nghiệm, đạo đức và tâm thức đúng với nghề của mình. Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đã ra Quyết định số 11/QĐ-HHNH ngày 25/02/2019 ban hành Bộ chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp và quy tắc ứng xử của cán bộ ngân hàng. Theo đó, yêu cầu chung đối với cán bộ ngân hàng đòi hỏi cán bộ ngân hàng phải có phẩm chất đạo đức tốt, có bản lĩnh vững vàng trước mọi cám dỗ, có trách nhiệm cao để giữ được sự tín nhiệm và lòng tin của khách hàng, đối tác, uy tín của ngân hàng mình và ngành ngân hàng đối với xã hội; Và người cán bộ ngân hàng phải lịch sự, chu đáo, cẩn trọng, liêm chính, tận tâm và chuyên nghiệp; ứng xử văn hóa đúng mực trong nội bộ và đối với bên ngoài.
Trên đây là các vị trí nhân viên phổ biến trong lĩnh vực Ngân Hàng hiện nay. Tuy là một ngành nghề có nhiều áp lực, nhưng với mức thu nhập hấp dẫn, nhân viên ngân hàng vẫn là sự lựa chọn của nhiều bạn trẻ hiện nay.