CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC Chương này tác giả trình bày một số các nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan đến công tác lập dự toán ngân sách ở các doanh nghiệp, bao gồm các nghiên cứu nước ngoài, nghiên cứu trong nước, từ đó rút ra những nhận xét và khe hổng nghiên cứu của mảng đề tài này.1 Các nghiên cứu nước ngoài Nghiên cứu của Dušan Banovíc (2005) với đề tài “Evolution and Critical Evaluation of Current Budgeting Practices” (Master's Thesis in Economics, University of Ljubliana 2005) về tiến trình và đánh giá ước lượng việc thực hiện dự toán ngân sách hiện nay. Trong nghiên cứu này, Tác giả đã dùng phương pháp định lượng để thực hiện và kết quả là Dušan Banovíc (2005) đã trình bày các yếu tố chính có liên quan đến dự toán ngân sách: (1) Môi trường bên ngoài, (2) Công nghệ, (3) Cơ cấu tổ chức, (4) Quy mô DN, (5) Chiến lược của DN và (6) Văn hóa DN. Nghiên cứu của Yang Qi (2010) với đề tài “The impact of the budgeting process on performance in small and mediumsized firms in China” (Unpublished PhD dissertation University of Twente 2010) về tác động của quá trình dự toán ngân sách đến hiệu quả của các DNNVV tại Trung Quốc. Trong nghiên cứu này, Yang Qi đã dùng phương pháp nghiên cứu định lượng và đưa ra kết quả là có 7 yếu tố đầu vào chính liên quan đến DTNS tác động đến hiệu quả của DN bao gồm: (1) Hoạch định ngân sách, (2) Mục tiêu ngân sách rõ ràng và mục tiêu ngân sách khó khăn, (3) Sự phức tạp trong ngân sách (Công nghệ và mô hình dược sử dụng trong ngân sách), (4) Kiểm soát quá trình ngân sách, (5) Sự tham gia vào ngân sách, (6) Quy mô DN và (7) Loại hình DN.
Pornpan Damrongsukniwat, Danuja Kunpanitchakit và Supol Durongwatana (2011) với đề tài “The Measurements of Budgetary Slack: The Empirical Evidence of Listed Companies in Thailand” (Chulalongkorn University - Department of Accounting, August 12, 2011). Các tác giả đã dùng phương pháp nghiên cứu định lượng để tiến hành khảo sát và kết quả đưa ra là có 03 yếu tố ảnh hưởng đến mức TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 độ thực hiện dự toán là:(1) Nhân tố môi trường, (2) Nhân tố tổ chức, (3) Nhân tố con người. Kazeem Olabode Faleti và Darrell Myrick (2012) với đề tài “The Nigerian Budgeting Process: A Framework for Incresing Employment Performance” (UNISA, University of South Africa, Rome, Italy 2012) tạm dịch quy trình ngân sách tại Nigeria: Một khuôn khổ cho việc gia tăng hiệu quả lao động. Hai tác giả đưa ra các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của doanh nghiệp đó là: Quy trình ngân sách thông thường và sự tham gia vào quá trình thiết lập ngân sách của các thành viên trong tổ chức ảnh hưởng đến hiệu quả lao động và hiệu quả quản lý tại các doanh nghiệp Nigeria.
Beatrice Njeru Warue và Thuo Vivian Wanjira (2013) với đề tài “Assessing Budgeting Process In Small And Medium Enterprises In Nairobi's Central Business District: A Case Of Hospitality Industry” (School of Business & Economics, Kenya Methodist University 2013) tạm dịch đánh giá quy trình ngân sách của doanh nghiệp vừa và nhỏ tại trung tâm thương mại Nairobi: Trường hợp ngành công nghiệp khách sạn. Các tác giả đưa ra 05 yếu tố ảnh hưởng đến dự toán ngân sách là Sự tham gia của người lao động, Quy mô doanh nghiệp, Cấu trúc sở hữu doanh nghiệp, Trình độ và kỹ năng của nhà quản trị, Hệ thống máy tính kế toán với phương pháp nghiên cứu định lượng khảo sát các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Kenya tác giả đã chỉ ra rằng các yếu tố này đều có tác động cùng đến quá trình lập lập dự toán ngân sách của các doanh nghiệp này. Improving Managerial Performance Through Participation Role of Budget Preparation: A Theoretical and Empirical Overview. Journal of Economics and Finance, 8(1), 39-43.
Cải thiện hiệu suất quản lý thông qua vai trò tham gia của các nhân viên trong quá trình lập ngân sách: Tác giả đã tổng quan về lý thuyết và tiến hành khảo sát thực nghiệm ở cả hai tổ chức lợi nhuận và phi lợi nhuận và kết quả chỉ ra rằng cả hai tổ chức này đều có thể thu được lợi ích từ việc lập kế hoạch và kiểm soát do ngân sách thông qua dự toán. Trong việc lập ngân sách, kết quả nghiên cứu cũng cho thấy tốt nhất là phân biệt nhu cầu với sự TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 sẵn có của ngân sách để thấy rõ sự cần thiết của sự tham gia của các thành viên trong công tác dự toán ngân sách. Nhiều nghiên cứu về quản lý và kế toán chú ý đến vấn đề ngân sách tham gia liên quan đến hiệu suất quản lý và kết quả nghiên cứu này đã tạo ra kết quả thực nghiệm đối lập. Sự khác biệt trong kết quả nghiên cứu thực nghiệm xảy ra do mối quan hệ giữa tham gia ngân sách và hiệu quả quản lý phụ thuộc vào các yếu tố tình huống, tùy thuộc vào tình huống cụ thể của từng doanh nghiệp.
The maturity of a budgeting system and its influence on corporate performance. Acta Polytechnica Hungarica, 14(7). Sự phát triển của một hệ thống ngân sách và ảnh hưởng của nó đối với hoạt động của công ty. Trong những thập kỷ gần đây, các tính năng tạo nên hệ thống ngân sách của công ty đã được các học giả và các chuyên gia cân nhắc sâu sắc.
Thật vậy, cái gọi là phương pháp ngân sách truyền thống đã phải gánh chịu những chỉ trích nặng nề do tính không linh hoạt và lượng thời gian tuyệt đối mà họ yêu cầu của nhân viên. Tuy nhiên, một số ví dụ tồn tại của các hệ thống ngân sách đã được chuyển đổi bằng cách nào đó và của các tổ chức đã áp dụng các quy trình lập ngân sách linh hoạt, tiên tiến dựa trên đánh giá hiệu suất. Trong nghiên cứu được trình bày, các tác giả xem xét bất kỳ mối quan hệ nào có thể tồn tại giữa các yếu tố chính của hệ thống ngân sách doanh nghiệp và hiệu suất doanh nghiệp. Mục đích là để đóng góp cho kiến thức hiện có bằng cách: 1) tóm tắt những tiến bộ mới nhất liên quan đến ngân sách và hiệu quả hoạt động của công ty; 2) báo cáo về thực tiễn lập ngân sách hiện hành được áp dụng bởi các công ty ở Cộng hòa Séc, với phân tích về cách hệ thống ngân sách ảnh hưởng đến hành vi quản lý; 3) đánh giá bất kỳ sự phụ thuộc thống kê giữa các tính năng được lựa chọn của hệ thống ngân sách doanh nghiệp; tức là sử dụng ngân sách như một công cụ quản lý, làm thế nào các doanh nghiệp thể hiện giá trị gia tăng của hệ thống ngân sách, trong việc thực hiện một hệ thống lập ngân sách có hiệu quả và tầm quan trọng của một hệ thống lập ngân sách so với các công cụ khác được thiết kế để thích ứng với sự thay đổi trong điều kiện thị trường.
Nhìn chung, nghiên cứu mô tả các mối liên kết giữa hiệu TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 9 quả hoạt động của doanh gnhieejp và các tính năng của các hệ thống ngân sách được thiết lập. Budgeting and czech companies: connected concepts or two different worlds?. Scientific papers of the University of Pardubice. Series D, Faculty of Economics and Administration.
Với phương pháp nghiên cứu hỗn hợp kết hợp giữa nghiên cứu định tính với nghiên cứu định lượng. Bài báo được trình bày tập trung vào công cụ kế toán quản trị truyền thống, lập ngân sách và ứng dụng vào lĩnh vực hoạt động của các công ty Séc. Nghiên cứu xem xét các dự toán ngân sách trong các doanh nghiệp hoạt động trên thị trường Séc và điều tra các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng ngân sách trong các công ty này.2 Các nghiên cứu trong nước Nguyễn Thúy Hằng (2012), “Hoàn thiện dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp trong Khu Công nghiệp Biên Hòa 2”. Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng, tiến hành khảo sát các doanh nghiệp trong Khu Công nghiệp Biên Hòa thông qua bảng câu hỏi.
Tác giả tổng hợp số liệu, chạy mô hình và đánh giá thực trạng lập dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp trong Khu Công nghiệp Biên Hòa 2 trên cơ sở phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến việc lập dự toán ngân sách. Tác giả kiểm định thang đo và phân tích nhân tố EFA của các biến độc lập và biến phụ thuộc nhằm tập hợp những biến cần thiết cho vấn đề nghiên cứu và được sử dụng để tìm mối quan hệ giữa các biến quan sát với nhau. Sau đó, kiểm định các giả thuyết và kết quả chỉ ra rằng nguồn nhân lực, chế độ chính sách nhà nước, tổ chức công tác kế toán và quy trình dự toán có ảnh hưởng đáng kể đến báo cáo dự toán của doanh nghiệp. Từ đó, tác giả nêu ra một số mặt tồn tại và hạn chế trong công tác lập dự toán, tìm hiểu nguyên nhân các mặt tồn tại hạn chế này tại các doanh nghiệp và đưa ra các giải pháp, kiến nghị thích hợp để hoàn thiên công tác lập dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp trong Khu công nghiệp Biên Hòa 2.
Lâm Thị Mỹ Yến (2013), “Thiết lập mô hình dự toán ngân sách và các báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu Kinh Tế Dung TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 10 Quất Quảng Ngãi”. Bằng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, kết hợp nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng. Đề tài nghiên cứu này hướng đến những mục tiêu như: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về dự toán ngân sách; Đánh giá thực trạng và phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến công tác lập dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp trong Khu Kinh Tế Dung Quất Quảng Ngãi; Thiết lập mô hình và hệ thống dự toán phù hợp với từng quy mô của doanh nghiệp; Kết quả nghiên cứu tác giả đã khảo sát và đánh giá được thực trạng công tác dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp này, đưa ra các hạn chế gà nguyên nhân các hạn chế đó. Qua đó tác giả đã đề xuất các giải pháp thích hợp giúp các doanh nghiệp hoàn thiện hệ thống dự toán và sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn.
Hồ Xuân Hữu (2014),“Hoàn thiện dự toán ngân sách tại Công ty cổ phần bánh kẹo Phạm Nguyên”. Tác giả dùng phương pháp nghiên cứu định tính để mô tả lại quy trình lập dự toán và các báo cáo dự toán tại Công ty cổ phần bánh kẹo Phạm Nguyên.