CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. CÁC NGHIÊN CỨU NƯỚC NGOÀI [1] Fowzia, 2011. Use of Responsibility Accounting and Measure the satisfaction Levels of Service organizations in Bangladesh. International Review of Business Research Papers.
Khi nghiên cứu về công tác KTTN ở Bangladesh nhằm tìm ra sự hài lòng khi tổ chức công tác KTTN. Thông qua việc điều tra 88 các tổ chức dịch vụ, sử dụng phân tích hồi quy để kiểm tra mức độ tác động của các nhân tố đến công tác KTTN, nghiên cứu thu được kết quả các nhân tố tác động đến công tác KTTN như sau: sự phân cấp quản lý, nhận thức của nhà quản trị, phương pháp và kỹ thuật đo lường hiệu quả công tác KTTN và công tác khen thưởng. Responsibility Accounting: A Study in Theory and Practice. Indian Journal Of Applied Research, Accountancy.
Tác giả bài báo nhận định hệ thống KTTN rất hữu ích trong những công ty có quy mô lớn, sản xuất sản phẩm đa dạng, có nhiều phòng ban khác nhau như công ty TNHH Hindustan Unilever: mỗi bộ phận đều có chuyên gia quản lý chịu trách nhiệm cho mỗi phòng ban. Tác giả xác định trung tâm trách nhiệm là một bộ phận của cơ cấu tổ chức, nơi mà một người quản lý chịu trách nhiệm về quyết định của họ. The effectiveness of responsibility accounting in evaluating segment performance of manufacturing firms. Kasu journal of accounting research and practice.
Theo tác giả tạp chí, hiệu quả của công tác KTTN tác động bởi nhiều yếu tố như: thu thập dữ liệu chính xác, thay đổi về kỹ thuật sản xuất, chất lượng nhân lực và nguồn lực tài chính. Dựa trên những kết quả từ nghiên cứu này, tác giả bài tạp 123doc 7 chí kiến nghị các quản lý của các công ty sản xuất như giám đốc điều hành cần thực hiện một số biện pháp nhằm loại bỏ các yếu tố tác động không tốt đến tính hiệu quả của hệ thống KTTN tại Nigeria. Điều này có thể đạt được bằng cách tăng vốn hóa thị trường của công ty, nâng cao trình độ nhân lực cho các trung tâm trách nhiệm và đảm bảo thu thập dữ liệu chính xác về chi phí, lợi nhuận và đầu tư của công ty. Examining The Role Of Responsibility Accounting In Organizational Structure.
International Journal Of Scientific Research. Bài tạp chí nghiên cứu vai trò của KTTN trong cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý. Trong trường hợp công ty phát triển kinh doanh, các hoạt động tập trung trong các tổ chức trở nên phức tạp hơn, công ty có quy mô càng lớn càng cần có sự phân cấp quản lý. Khi có độ chêch lệch giữa số lượng dự toán so với số lượng thực tế, KTTN được sử dụng để tìm ra nguyên nhân của sai lệch đó và từ đó các nhà quản trị có những biện pháp để khắc phục.
Qua việc xác định trách nhiệm của mỗi người quản lý sẽ giúp họ điều hành hoạt động bộ phận của mình theo hướng mục tiêu chung của tổ chức. KTTN liên quan đến việc đánh giá các yếu tố kiểm soát và không kiểm soát được. Tuy nhiên, việc xác định các yếu tố kiểm soát và không thể kiểm soát được trong thực tế là rất khó khăn và phức tạp. KTTN là một trong những công cụ tốt nhất của quản lý chi phí được sử dụng trong các tổ chức lớn có sự phân cấp quản lý.
KTTN giúp nhà quản trị đưa ra quyết định đúng đắn để giảm bớt khó khăn trong công tác quản lý. CÁC NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC [1] Phạm Văn Dược và cộng sự, 2010. Mô hình báo cáo đánh giá trách nhiệm quản trị công ty niêm yết, NXB Phương Đông. Cuốn sách trình bày nội dung, điều kiện xây dựng quy trình hệ thống KTTN.
Một trong những điều kiện đó là: công ty phải chọn cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý thích hợp và có sự phân cấp quản lý rõ ràng. Từ đó đưa ra giải pháp hỗ trợ 123doc 8 nhằm xây dựng và ứng dụng hệ thống báo cáo đánh giá trách nhiệm quản trị trong các CTNY: nhà nước cần hoàn thiện hướng dẫn tổ chức KTTN trong nội dung KTQT, công ty cần tổ chức khoa học bộ máy kế toán, ứng dụng công nghệ thông tin vào phân tích, đào tạo nhân viên có chuyên môn về KTQT, nâng cao khả năng hiểu biết về tầm quan trọng của KTQT nói chung và KTTN nói riêng. Xây dựng hệ thống báo cáo đánh giá trách nhiệm quản trị trong CTNY ở Việt Nam. Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh.
Luận án đưa ra các nguyên nhân chủ quan cũng như khách quan để giải thích vì sao KTTN chưa được vận dụng bài bản ở các CTNY như: hướng dẫn xây dựng và áp dụng một hệ thống kế toán phục vụ cho nhu cầu quản lý chưa được quan tâm; cơ cấu bộ máy quản lý còn mang nặng tính hành chính chưa được cơ cấu theo mô hình các trung tâm trách nhiệm; công tác kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động chưa được quan tâm; chưa xác định được đúng và đầy đủ các chỉ tiêu đánh giá. Một số vấn đề về kế toán trách nhiệm tại các doanh nghiệp niêm yết. Tạp chí Nghiên cứu khoa học kiểm toán, số 57. Tác giả nhận định CTNY cần thiết phải có KTTN là một công cụ giúp nhà quản lý cấp cao giám sát, đánh giá trách nhiệm quản trị của các cấp dưới mình đối với công việc được giao, qua đó có những hành động điều chỉnh kịp thời nhằm cải tiến những hoạt động chưa đạt hiệu quả nhằm hướng đến hoàn thành mục tiêu chung của toàn công ty.
KTTN ở các CTNY trên thị trường chứng khoán được tác giả nghiên cứu thông qua bản chất, vai trò, đối tượng sử dụng thông tin của KTTN, nội dung cấu thành KTTN. [4] Đỗ Thị Xuân Thu, 2011. Hoàn thiện kế toán đánh giá trách nhiệm bộ phận tại Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk). Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh.
123doc 9 Luận văn nghiên cứu thực trạng tổ chức kế toán đánh giá trách nhiệm bộ phận tại công ty Vinamilk theo phương pháp định tính, từ đó đưa ra những nguyên nhân dẫn đến hạn chế, cản trở việc xây dựng thành công KTTN như sau: bộ máy tổ chức quản lý còn mang tính kiêm nhiệm; KTQT chưa được quan tâm đúng mức; chưa tổ chức đầy đủ các báo cáo để đánh giá trách nhiệm quản trị từng bộ phận; chưa sử dụng đầy đủ các chỉ tiêu để đánh giá kết quả hoạt động; chưa phân loại chi phí, doanh thu, lợi nhuận theo phương thức phục vụ KTQT_KTTN. [5] Nguyễn Thị Minh Phương và Nguyễn Hoản, 2013. Phương hướng ứng dụng kế toán trách nhiệm cho các doanh nghiệp Việt Nam. Tạp chí Kinh tế và Phát triển, số 194(II), trang 75-81.
Bài nghiên cứu đề cập đến thực trạng KTTN ở một số nước trên thế giới, kết hợp với hệ thống lý thuyết về KTTN từ đó các tác giả đưa ra phương hướng ứng dụng KTTN cho các công ty Việt Nam như sau: cần tổ chức phân cấp quản lý, phân công trách nhiệm rõ ràng; thiết lập hệ thống chỉ tiêu đánh giá trách nhiệm ROI, RI, BSC; xác định số lượng trung tâm trách nhiệm phù hợp với quy mô công ty. [6] Hồ Mỹ Hạnh, 2014. Kế toán trách nhiệm và mối quan hệ với cấu trúc tổ chức của doanh nghiệp. Tạp chí Tài chính, số 12.
Bài nghiên cứu này tập trung vào phân tích hệ thống KTTN trong mối quan hệ với cấu trúc tổ chức, từ đó tác giả đưa ra kiến nghị về mô hình KTTN áp dụng cho các phù hợp với bộ máy tổ chức tại các công ty kinh doanh xăng dầu. Tác giả bài viết đưa ra nhận xét các công ty kinh doanh xăng dầu đã có một bộ máy tổ chức quản lý phân chia trách nhiệm rõ ràng, tạo điều kiện tiên quyết để xây dựng hệ thống các trung tâm trách nhiệm, là tiền đề vận dụng công tác KTTN vào các công ty. Kế toán trách nhiệm trong các công ty dệt may niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. 123doc 10 Theo bài tạp chí, KTTN chỉ được thực hiện tại các công ty dệt may niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam nếu các công ty đó có cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý được phân quyền một cách rõ ràng.
Tùy thuộc vào đặc điểm cơ cấu tổ chức, mức độ phân cấp quản lý và mục tiêu của nhà quản trị mà chia ra thành các trung tâm trách nhiệm tương ứng. Theo khảo sát các công ty dệt may niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam cho thấy có một thực trạng chung là các công ty này vẫn còn chưa tổ chức công tác KTTN nhằm đánh giá hoạt động các bộ phận, phòng ban trong công ty. Từ đó tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm kiến nghị các công ty dệt may niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam nên tổ chức công tác KTTN phù hợp với cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của các công ty dệt may, theo mô hình 4 loại trung tâm trách nhiệm: doanh thu, chi phí, lợi nhuận, đầu tư. [8] Châu Hồng Phương Thảo, 2013.
Giải pháp tổ chức kế toán trách nhiệm tại Công ty cổ phần xuất nhập khẩu Thủy sản An Giang (Agifish). Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. Luận văn nghiên cứu cơ sở lý luận về KTTN trong đó có nội dung đáng quan tâm là tác động của mô hình tổ chức bộ máy quản lý trong CTCP đến công tác KTTN. Sau khi tìm hiểu thực trạng KTTN tại công ty, luận văn đưa ra những điều kiện tác động đến công tác KTTN tại công ty như: nhận thức của nhà quản trị về tầm quan trọng của KTTN; cơ cấu tổ chức của công ty; hướng dẫn tổ chức và áp dụng KTTN; công tác lập dự toán ngân sách; tâm lý của nhà quản trị về tính ứng dụng của KTTN; sự hỗ trợ của công nghệ thông tin.
Từ đó đưa ra các giải pháp vận dụng KTTN tại công ty cổ phần chế biến xuất nhập khẩu thủy sản Agifish: nâng cao nhận thức của nhà quản trị, cơ cấu tổ chức của công ty phải có sự phân cấp quản lý. [9] Nguyễn Hữu Phú, 2014. Tổ chức kế toán trách nhiệm trong các tổng công ty xây dựng thuộc Bộ giao thông vận tải. Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh.