Chương 1. Giới thiệu Chương 2: Tổng quan các kết quả nghiên cứu trước đây. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu. Chương 4: Nội dung và kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận, những gợi ý chính sách nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY 2.1 Các nghiên cứu thực nghiệm 2.1 Các nghiên cứu trên thế giới Aremu Mukaila Ayanda, Imoh Christopher, Mustapha Adeniyi Mudashiru (2013), Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động ngân hàng tại nền kinh tế đang phát triển: bằng chứng thực nghiệm từ Nigeria.
Tác giả nghiên cứu hiệu quả hoạt động của ngân hàng First Bank tại Nigeria trong giai đoạn 1980 – 2010 thông qua các biến nghiên cứu: Các biến nội sinh: tổng tài sản, số lượng kênh phân phối, tỷ lệ chi phí trên thu nhập, tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản, lợi nhuận trên đầu tư cho nhân viên, tỷ lệ trích lập dự phòng, tỷ lệ tổng lương trên tổng tài sản, tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản, tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi, lợi nhuận trên tổng tài sản, lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu, thu nhập lãi cận biên. Các biến ngoại sinh: Tỷ lệ lạm phát, tốc độ tăng trưởng GDP, tăng trưởng cung tiền M2. Bằng kỹ thuật đồng liên kết (Cointergration) và cơ chế hiệu chỉnh sai số (Error Correction Model – ECM) bài nghiên cứu này cho thấy các biến có tác động cùng chiều và ngược chiều đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại tại Nigeria trong giai đoạn nghiên cứu như sau: Các biến có tác động ngược chiều đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại tại Nigeria: Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản, tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản, tỷ lệ TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 trích lập dự phòng. Điều đó cho thấy rằng các ngân hàng đang đối mặt với hiệu suất giảm dần theo quy mô, tỷ lệ nợ xấu đang tăng làm giảm hiệu quả hoạt động.
Các biến có tác động cùng chiều: tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi, lợi nhuận trên chi phí đầu tư nhân viên, tỷ lệ tổng lương trên tổng tài sản cho thấy các ngân hàng đang sử dụng tốt nguồn vốn huy động và đặc biệt bài nghiên cứu này cho thấy chi phí đầu tư nhân viên và tỷ lệ tổng lương trên tổng tài sản cao sẽ làm tăng hiệu quả hoạt động của ngân hàng, đây là yếu tố mới trong bài mà các nghiên cứu trước đây chưa đề cập đến. Vincent Okoth Ongore, Gemechu Berhanu Kusa (2013), Hiệu quả hoạt động tài chính của các ngân hàng thương mại tại Kenya Bài này tác giả nghiên cứu hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại tại Kenya thông qua các biến về cấu trúc bên trong của ngân hàng và các biến vĩ mô bên ngoài tác động, Bằng phương pháp GLS tác giả nghiên cứu trên dữ liệu bảng của 37 ngân hàng thương mại tại Kenya trong giai đoạn 2001 – 2010 thông qua các biến: Các biến bên trong ngân hàng: lợi nhuận trên tổng tài sản, lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu, thu nhập lãi cận biên, tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản, tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ, tỷ lệ lợi nhuận thu được từ phí trên tổng lợi nhuận, tỷ lệ cho vay trên tiền gửi khách hàng. Các biến vĩ mô: tốc độ tăng trưởng GDP, tỷ lệ lạm phát. Kết quả cho thấy các biến có tác động cùng chiều: tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản, tỷ lệ lợi nhuận thu được từ phí trên tổng lợi nhuận.
Các biến có tác động ngược chiều: tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ, tốc độ tăng trưởng GDP. Biến tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi không có ý nghĩa thống kê. Hiệu quả từ hoạt động tài chính của các ngân TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 hàng tại Kenya bị chi phối chủ yếu bởi cấu trúc bên trong được quyết định bởi các chính sách từ hội đồng quản trị của ngân hàng, các biến vĩ mô có tác động không đáng kể Husni Ali Khrawish (2011), Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của NHTM: bằng chứng thực nghiệm từ Jordan Bài này nghiên cứu 14 ngân hàng của Jordan từ 2000 - 2010 cho thấy có 2 yếu tố chính tác động đến hiệu quả hoạt động của các Ngân Hàng Thương Mại đó là yếu tố bên trong và yếu tố bên ngoài. Các nhà quản lý ngân hàng thương mại có thể tác động trực tiếp lên các biến tài chính có ảnh hưởng đến báo cáo trong bảng cân đối kế toán và kết quả hoạt động kinh doanh cũng như các biến phi tài chính, nhưng các biến bên ngoài thì họ không thể kiểm soát được.
Bằng phương pháp bình phương bé nhất – Pooled OLS nghiên cứu trên dữ liệu bảng tác giả nghiên cứu các nhân tố Nhân tố bên trong: ROA, ROE, Logarit tự nhiên của tổng tài sản (size), Tổng nợ trên tổng tài sản (TL/TA), Vốn trên tổng tài sản (TE/TA), Dư nợ vay trên tổng tài sản (L/TA), Hệ số NIM. Nhân tố bên ngoài: Tăng trưởng GDP, Lạm phát. Kết quả cho thấy ROE và ROA đều tương quan thuận với quy mô, cấu trúc vốn, NIM, và tương quan nghịch với tăng trưởng GDP hàng năm, tỷ lệ lạm phát. Aburime, Toni Uhomoibhi (2008), Hiệu quả hoạt động ngân hàng: bằng chứng thực nghiệm từ các nhân tố vĩ mô tại Nigeria Nghiên cứu này đã tìm kiếm cách xác định các yếu tố kinh tế vĩ mô quan trọng quyết định đến lợi nhuận ngân hàng bằng phương pháp bình phương bé nhất OLS.
Các biến TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 đưa vào mô hình: lãi suất, lạm phát, chính sách tiền tệ, chế độ tỷ giá hối đoái nghiên cứu 154 ngân hàng ở Nigeria trong giai đoạn 1980-2006. Kết quả cho thấy Lãi suất có tác động cùng chiều đến lợi nhuận ngân hàng ở Nigeria, nó cũng phù hợp với kết quả nghiên cứu của Molyneux và Thornton (1992); Demirgüç-Kunt và Huizinga (1999). Lạm phát có tác động cùng chiều đến lợi nhuận ngân hàng, phù hợp nghiên cứu của Demirgüç-Kunt và Huizinga (1999); Demirgüç- Kunt và Huizinga (2001). Chính sách tiền tệ ảnh hưởng đến lợi nhuận chủ yếu thông qua tỷ lệ thanh khoản.
Tự do hóa thị trường ngoại hối có tác động ngược chiều đến lợi nhuận ngân hàng. Điều này có nghĩa là các ngân hàng có được lợi nhuận đáng kể hơn trong chế độ tỷ giá cố định. Phát triển thị trường chứng khoán không có ảnh hưởng đáng kể đến lợi nhuận ngân hàng. Do đó, để tối đa hóa lợi nhuận và sự ổn định của các ngân hàng ở Nigeria, chính phủ nên chú ý đáng kể các chỉ số kinh tế vĩ mô.
Thông qua việc áp dụng liên tục và áp dụng các nguyên tắc kinh tế vĩ mô, chính phủ nên nỗ lực để luôn luôn thực hiện đầy đủ trách nhiệm chính để cung cấp một môi trường kinh tế vĩ mô cho tất cả các khía cạnh của hoạt động kinh tế, đặc biệt là ngân hàng. Thair Al Shaher, Ohoud Kasawneh và Razan Salem (2011), Các nhân tố chính ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động ngân hàng tại các nước Đông Nam Âu Phân tích nhân tố PCA nhằm xác định các nhân tố tác động đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng ở các quốc gia Trung Đông, dựa trên việc khảo sát 23 biến như số lượng ngân hàng, năng lực cạnh tranh, cấu trúc vốn, chi phí hoạt động, tốc độ tăng trưởng GDP, tổng dư nợ, quy mô tổng tài sản Tác giả đã phân ra được 6 nhóm nhân tố chính: đặc điểm riêng của ngân hàng, môi trường pháp lý, môi trường cạnh tranh, các chỉ số kinh tế, rủi ro quốc gia và nhóm các TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 9 nhân tố khác. Từ đó nhóm tác giả đánh giá tác động của từng nhóm và rút ra kết luận: nhóm nhân tố đặc trưng riêng của ngân hàng có tác động lớn nhất ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động, nhóm thứ sáu có ít tác động nhất. Samy Bennaceur, Mohamed Goaied (2008), Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả của ngân hàng thương mại: bằng chứng thực nghiệm từ Tunisia.
Tác giả nghiên cứu về đặc điểm ngân hàng, cấu trúc tài chính và các điều kiện kinh tế vĩ mô ảnh hưởng đến biên độ lãi suất ròng của ngân hàng Tunisia trong giai đoạn 1980-2000. Tác giả cho rằng các ngân hàng nắm giữ vốn lớn và chi phí đại diện cao hơn thì có xu hướng có lãi suất biên cao hơn và lợi nhuận cao hơn, trong khi đó nghiên cứu cũng chỉ ra rằng quy mô ảnh hưởng ngược chiều đến lợi nhuận ngân hàng. Trong thời gian nghiên cứu, tác giả cho thấy rằng phát triển thị trường chứng khoán có tác động tích cực đến lợi nhuận của các ngân hàng. Các kết quả thực nghiệm cho thấy rằng các ngân hàng tư nhân có lợi nhuận cao hơn so với ngân hàng nhà nước.
Điều kiện kinh tế vĩ mô không có tác động đáng kể đến lợi nhuận ngân hàng ở Tunisia. Guru et al (2002), Các nhân tố ảnh hưởng đến lợi nhuận ngân hàng ở Malaysia. Tác giả sử dụng mẫu bao gồm 17 ngân hàng thương mại trong giai đoạn 1986-1995. Bài viết cho thấy rằng: yếu tố quyết định đến lợi nhuận ngân hàng được chia thành hai nhóm, đó là yếu tố bên trong (thanh khoản, an toàn vốn, và quản lý chi phí) và các yếu tố bên ngoài (quyền sở hữu, quy mô doanh nghiệp, và điều kiện kinh tế).
Bài viết cho thấy quản lý chi phí hiệu quả là một yếu tố quan trọng trong lợi nhuận ngân hàng. Trong số các chỉ số vĩ mô, tỷ lệ lãi suất cao làm giảm lợi nhuận ngân hàng và lạm phát cũng ảnh hưởng ngược chiều với hiệu quả hoạt động của ngân hàng. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 10 Chantapong (2005), Hiệu quả hoạt động của các ngân hàng nội địa và ngân hàng nước ngoài tại Thái Lan Bài viết này nghiên cứu các ngân hàng thương mại trong nước và các ngân hàng thương mại nước ngoài của Thái Lan trong thời gian 1995-2000. Tất cả các ngân hàng đã làm giảm độ nhạy rủi ro tín dụng của họ trong những năm khủng hoảng và các ngân hàng đã dần dần cải thiện được lợi nhuận sau khủng hoảng.
Kết quả cho thấy lợi nhuận ngân hàng nước ngoài cao hơn so với lợi nhuận bình quân của các ngân hàng trong nước trong giai đoạn hậu khủng hoảng, khoảng cách giữa lợi nhuận ngân hàng nước ngoài và trong nước cho thấy rằng các chương trình tái cấu trúc tài chính đã mang lại một số kết quả tích cực cho các ngân hàng nước ngoài.