Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến chuẩn mực kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp tại Việt Nam - ...

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hoàn
• Người hướng dẫn: TS. Trần Anh Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán – Kiểm toán
• Đề tài: Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Chuẩn Mực Kế Toán Thuế Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC PHỤ LỤC
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính thiết thực của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Đóng góp của luận án
• 0.6. Kết cấu của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Những lợi ích và khó khăn khi áp dụng Chuẩn mực kế toán
• 1.2. Các nghiên cứu về thu nhập chịu thuế và lợi nhuận kế toán
• 1.2.1. Nghiên cứu nước ngoài
• 1.2.2. Nghiên cứu trong nước
• 1.3. Các nghiên cứu về việc áp dụng Chuẩn mực kế toán
• 1.4. Các nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng chuẩn mực kế toán
• 1.4.1. Nhân tố tuân thủ chuẩn mực kế toán
• 1.4.1.1. Nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng đến tuân thủ chuẩn mực kế toán
• 1.4.1.2. Nghiên cứu về kết quả đo lường mức độ tuân thủ đối với IAS và IFRS
• 1.4.2. Các nhân tố hưởng đến việc áp dụng chuẩn mực kế toán
• 1.5. Nhận xét về các nghiên cứu trước
• 1.5.1. Đóng góp của các nghiên cứu trước
• 1.5.2. Khoảng trống nghiên cứu
• 1.5.3. Hướng nghiên cứu của tác giả
• 1.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2
• 2.1. Một số vấn đề chung về Chuẩn mực kế toán và Chuẩn mực kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp
• 2.1.1. Chuẩn mực kế toán
• 2.1.2. Chuẩn mực kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp quốc tế (IAS 12)
• 2.1.3. Chuẩn mực kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp (VAS 17)
• 2.1.4. Các phương pháp kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp
• 2.2. Lý thuyết ủy nhiệm (Agency Theory)
• 2.2.1. Nội dung và vận dụng lý thuyết của các nghiên cứu trước
• 2.2.2. Vận dụng lý thuyết cho việc hình thành các giả thuyết của luận án
• 2.3. Lý thuyết thông tin hữu ích (Decision usefulness Theory)
• 2.3.1. Nội dung và vận dụng lý thuyết của các nghiên trước
• 2.3.2. Vận dụng lý thuyết cho việc hình thành các giả thuyết của luận án
• 2.4. Lý thuyết kế toán thực chứng (Positive Accounting Theory)
• 2.4.1. Nội dung và vận dụng lý thuyết của các nghiên cứu trước
• 2.4.2. Vận dụng lý thuyết cho việc hình thành các giả thuyết của luận án
• 2.5. Lý thuyết hành vi có kế hoạch (Theory of planed behaviour)
• 2.5.1. Nội dung và vận dụng lý thuyết của các nghiên cứu trước
• 2.5.2. Vận dụng lý thuyết cho việc hình thành các giả thuyết của luận án
• 2.6. Tổng hợp các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng Chuẩn mực kế toán – Nghiên cứu VAS 17 từ cơ sở lý thuyết
• 2.7. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng Chuẩn mực kế toán
• 2.7.1. Quy mô doanh nghiệp
• 2.7.2. Năng lực nhân viên kế toán
• 2.7.3. Kiểm toán độc lập
• 2.7.4. Hỗ trợ tư vấn của tổ chức nghề nghiệp
• 2.7.5. Trình độ và nhận thức nhà quản lý
• 2.7.6. Tuân thủ quy định kế toán
• 2.7.7. Áp lực từ thuế
• 2.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 3.2.1. Phương pháp tình huống
• 3.2.2. Phương pháp phỏng vấn chuyên gia
• 3.3. Mô hình nghiên cứu dự tính và giả thuyết nghiên cứu
• 3.3.1. Mô hình nghiên cứu dự tính
• 3.3.2. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.4. Xây dựng thang đo
• 3.4.1. Cách thức xây dựng thang đo và cấp độ thang đo
• 3.4.2. Thang đo và mức độ áp dụng Chuẩn mực kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp
• 3.4.3. Thang đo đo lường các nhân tố tác động đến việc áp dụng VAS 17
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 3.5.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.2. Thu thập dữ liệu và chọn mẫu nghiên cứu
• 3.5.3. Thiết kế câu hỏi
• 3.5.4. Kiểm định T-Test, Anova, mô hình hồi quy bội
• 3.5.5. Đánh giá độ tin cậy thang đo
• 3.5.6. Phân tích nhân tố khám phá - EFA
• 3.5.7. Phân tích nhân tố khẳng định - CFA
• 3.5.8. Phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính -SEM
• 3.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Kết quả nghiên cứu định tính
• 4.1.1. Kết quả nghiên cứu tình huống
• 4.1.2. Kết quả phỏng vấn chuyên gia
• 4.1.3. Xác định mô hình nghiên cứu lý thuyết
• 4.2. Kết quả nghiên cứu định lượng
• 4.2.1. Kết quả khảo sát thống kê mô tả
• 4.2.1.1. Quy mô doanh nghiệp
• 4.2.1.2. Quy mô doanh nghiệp phát sinh thuế thu nhập hoãn lại
• 4.2.1.3. Doanh nghiệp có thực hiện kiểm toán độc lập
• 4.2.2. Thực trạng về áp dụng Chuẩn mực kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp và các nhân tố ảnh hưởng
• 4.2.2.1. Mức độ áp dụng VAS 17
• 4.2.2.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng VAS 17
• 4.2.3. Phân tích nhân tố khám phá - EFA
• 4.2.3.1. Đánh giá độ tin cậy của thang đo
• 4.2.3.1.1. Đánh giá độ tin cậy của thang đo bằng CRONBACH’S ALPHA
• 4.2.3.1.2. Kiểm định mối quan hệ giữa các biến quy mô doanh nghiệp và kiểm toán độc lập với tuân thủ quy định kế toán
• 4.2.3.2. Kiểm định giá trị thang đo bằng phân tích EFA
• 4.2.3.2.1. Kiểm định mức độ quan hệ giữa các biến đo lường - Kiểm định KMO và Bartlerrs
• 4.2.3.2.2. Kiểm định tương quan biến
• 4.2.3.2.3. Kiểm định mức độ tác động của quy mô doanh nghiệp, kiểm toán độc lập đến việc tuân thủ quy định kế toán thông qua mô hình hồi quy tuyến tính bội (MLR)
• 4.2.4. Phân tích nhân tố khẳng định - CFA
• 4.2.4.1. Thang đo năng lực nhân viên kế toán
• 4.2.4.2. Thang đo trình độ và nhận thức của nhà quản lý
• 4.2.4.3. Thang đo tuân thủ quy định kế toán
• 4.2.4.4. Thang đo tâm lý kế toán viên
• 4.2.4.5. Thang đo chất lượng phần mềm kế toán
• 4.2.4.6. Thang đo áp lực từ thuế
• 4.2.4.7. Thang đo hỗ trợ tư vấn của tổ chức nghề nghiệp
• 4.2.4.8. Tổng hợp kết quả CFA các thang đo ảnh hưởng đến tuân thủ quy định kế toán
• 4.2.5. Kiểm định mô hình lý thuyết và giả thuyết nghiên cứu bằng mô hình cấu trúc - SEM
• 4.2.5.1. Kết quả mô hình SEM
• 4.2.5.2. Kiểm định ước lượng mô hình lý thuyết bằng Bootstrap
• 4.2.5.3. Tổng hợp kết quả kiểm định với các giả thuyết nghiên cứu
• 4.2.6. Bàn luận về kết quả nghiên cứu
• 4.2.6.1. Bàn luận về kết quả kiểm định mô hình lý thuyết
• 4.2.6.2. Bàn luận về mức độ ảnh hưởng của các nhân tố tác động đến việc áp dụng VAS 17
• 4.2.6.2.1. Bàn luận về nhân tố ảnh hưởng của năng lực nhân viên kế toán
• 4.2.6.2.2. Bàn luận về nhân tố ảnh hưởng của hỗ trợ, tư vấn của tổ chức nghề nghiệp
• 4.2.6.2.3. Bàn luận về ảnh hưởng của tâm lý kế toán viên
• 4.2.6.2.4. Bàn luận về nhân tố ảnh hưởng áp lực từ thuế
• 4.2.6.2.5. Bàn luận về ảnh hưởng của trình độ và nhận thức của nhà quản lý
• 4.2.6.2.6. Bàn luận về ảnh hưởng của chất lượng phần mềm kế toán
• 4.2.6.2.7. Bàn luận về nhân tố quy mô doanh nghiệp, kiểm toán độc lập ảnh hưởng đến việc tuân thủ quy định kế toán
• 4.2.6.2.8. Bàn luận về nhân tố tuân thủ quy định kế toán ảnh hưởng đến việc áp dụng VAS 17
• 4.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Một số gợi ý chính sách
• 5.1.1. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực kế toán
• 5.1.2. Thay đổi tâm lý e ngại của người làm kế toán
• 5.1.3. Hỗ trợ tư vấn của tổ chức nghề nghiệp
• 5.1.4. Giảm áp lực từ thuế
• 5.1.5. Nâng cao trình độ và nhận thức của nhà quản lý
• 5.1.6. Gia tăng chất lượng phần mềm kế toán
• 5.1.7. Nâng cao tính tuân thủ quy định kế toán
• 5.1.8. Nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập
• 5.2. Hạn chế và hướng mở rộng cho nghiên cứu tiếp theo
• 5.2.1. Một số hạn chế của luận án
• 5.2.2. Hướng mở rộng cho nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhân tố ảnh hưởng đến chuẩn mực kế toán thuế tại Việt Nam

Chuẩn mực kế toán thuế tại Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch và chính xác của thông tin tài chính. Việc áp dụng chuẩn mực này không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật mà còn nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh trên thị trường. Tuy nhiên, có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng chuẩn mực kế toán thuế, từ quy định pháp luật đến năng lực của nhân viên kế toán.

1.1. Các quy định pháp luật ảnh hưởng đến chuẩn mực kế toán thuế

Quy định pháp luật là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến việc áp dụng chuẩn mực kế toán thuế. Các quy định này không chỉ định hướng cho doanh nghiệp trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế mà còn đảm bảo tính minh bạch trong báo cáo tài chính. Việc tuân thủ các quy định này giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý và nâng cao uy tín trong mắt nhà đầu tư.

1.2. Năng lực nhân viên kế toán và ảnh hưởng đến chuẩn mực kế toán

Năng lực của nhân viên kế toán là yếu tố quyết định trong việc áp dụng chuẩn mực kế toán thuế. Nhân viên kế toán cần có kiến thức vững vàng về các quy định và chuẩn mực kế toán để thực hiện công việc một cách chính xác. Việc đào tạo và nâng cao năng lực cho nhân viên kế toán sẽ giúp doanh nghiệp tuân thủ tốt hơn các chuẩn mực này.

II. Thách thức trong việc áp dụng chuẩn mực kế toán thuế tại Việt Nam

Việc áp dụng chuẩn mực kế toán thuế tại Việt Nam gặp nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ quy định pháp luật mà còn từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp. Sự khác biệt trong cách hiểu và áp dụng chuẩn mực giữa các doanh nghiệp cũng là một vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Khó khăn trong việc hiểu và áp dụng chuẩn mực kế toán

Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc hiểu rõ các chuẩn mực kế toán thuế. Điều này dẫn đến việc áp dụng không đồng nhất và có thể gây ra sai sót trong báo cáo tài chính. Cần có các chương trình đào tạo và hướng dẫn cụ thể để giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về các chuẩn mực này.

2.2. Sự khác biệt trong quy mô doanh nghiệp và ảnh hưởng đến chuẩn mực

Quy mô doanh nghiệp cũng ảnh hưởng đến khả năng áp dụng chuẩn mực kế toán thuế. Doanh nghiệp lớn thường có đủ nguồn lực để thực hiện các yêu cầu của chuẩn mực, trong khi doanh nghiệp nhỏ có thể gặp khó khăn hơn. Cần có các chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ trong việc áp dụng chuẩn mực kế toán.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả áp dụng chuẩn mực kế toán thuế

Để nâng cao hiệu quả áp dụng chuẩn mực kế toán thuế, doanh nghiệp cần thực hiện một số phương pháp cụ thể. Những phương pháp này không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ tốt hơn mà còn nâng cao chất lượng thông tin tài chính.

3.1. Đào tạo và nâng cao năng lực cho nhân viên kế toán

Đào tạo nhân viên kế toán là một trong những phương pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả áp dụng chuẩn mực kế toán thuế. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và cập nhật thường xuyên các quy định mới.

3.2. Tăng cường hỗ trợ từ các tổ chức nghề nghiệp

Các tổ chức nghề nghiệp có thể cung cấp hỗ trợ quý giá cho doanh nghiệp trong việc áp dụng chuẩn mực kế toán thuế. Họ có thể tổ chức các buổi hội thảo, cung cấp tài liệu hướng dẫn và tư vấn trực tiếp cho doanh nghiệp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chuẩn mực kế toán thuế

Nghiên cứu về việc áp dụng chuẩn mực kế toán thuế tại Việt Nam đã chỉ ra rằng có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả áp dụng. Các doanh nghiệp cần chú trọng đến việc cải thiện quy trình và nâng cao chất lượng thông tin tài chính.

4.1. Kết quả nghiên cứu về mức độ tuân thủ chuẩn mực

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng nhiều doanh nghiệp vẫn chưa tuân thủ đầy đủ các chuẩn mực kế toán thuế. Điều này có thể dẫn đến các vấn đề về pháp lý và ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp trên thị trường.

4.2. Ảnh hưởng của các yếu tố xã hội đến chuẩn mực kế toán

Các yếu tố xã hội như áp lực từ thuế và sự thay đổi trong chính sách thuế cũng ảnh hưởng đến việc áp dụng chuẩn mực kế toán thuế. Doanh nghiệp cần theo dõi và điều chỉnh kịp thời để đảm bảo tuân thủ.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho chuẩn mực kế toán thuế

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng chuẩn mực kế toán thuế tại Việt Nam cần được cải thiện hơn nữa. Doanh nghiệp cần chủ động trong việc nâng cao năng lực và tuân thủ các quy định pháp luật.

5.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho doanh nghiệp trong việc áp dụng chuẩn mực kế toán thuế. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc tuân thủ và nâng cao chất lượng thông tin tài chính.

5.2. Tương lai của chuẩn mực kế toán thuế tại Việt Nam

Tương lai của chuẩn mực kế toán thuế tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào sự phát triển của nền kinh tế và các quy định pháp luật. Doanh nghiệp cần chuẩn bị sẵn sàng để thích ứng với những thay đổi này.