Luận văn thạc sĩ nhận thức của người dân thành phố hồ chí minh về vai trò của asean đối với việt nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nhận thức của người dân thành phố hồ chí minh về vai trò của asean đối với việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn

• Người hướng dẫn: Tiến Sĩ Đào Minh Hồng
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quan Hệ Quốc Tế
• Đề tài: Nhận Thức Về Vai Trò Của ASEAN Đối Với Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: ASEAN VÀ VIỆT NAM
• 1.1. Khái quát quan hệ Việt Nam – ASEAN
• 1.1.1. Quan hệ Việt Nam – ASEAN thời kỳ 1967 – 1978
• 1.1.2. Quan hệ Việt Nam - ASEAN thời kỳ 1979 – 1991
• 1.1.3. Quan hệ Việt Nam – ASEAN thời kỳ 1992-1995
• 1.2. Vai trò của ASEAN đối với Việt Nam
• 1.2.1. Lĩnh vực hợp tác và phát triển kinh tế
• 1.2.2. Lĩnh vực hợp tác và đảm bảo an ninh
• 1.2.3. Lĩnh vực văn hoá-xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: KẾT QUẢ KHẢO SÁT NHẬN THỨC CỦA NGƯỜI DÂN TP. HỒ CHÍ MINH VỚI ASEAN (QUA TRƯỜNG HỢP SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN)
• 2.1. Phân tích khảo sát
• 2.1.1. Cơ sở của việc điều tra
• 2.1.2. Đối tượng lựa chọn điều tra
• 2.2. Nhận thức chung về ASEAN
• 2.2.1. ASEAN trong mắt sinh viên KHXH&NV TP.
• 2.2.2. Nhận thức về chính trị - an ninh
• 2.2.3. Trong lĩnh vực kinh tế
• 2.2.3.1. Nhận thức về ảnh hưởng của kinh tế ASEAN đối với Việt Nam
• 2.2.3.2. Vấn đề thương hiệu quốc gia của các nước thành viên
• 2.2.4. Trong lĩnh vực văn hoá - giáo dục
• 2.2.4.1. Sức hấp dẫn văn hóa của ASEAN
• 2.2.4.2. Hình ảnh của ASEAN
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ CHUNG VÀ NHỮNG KHUYẾN NGHỊ
• 3.1. Độ chênh lệch giữa nhận thức của người dân & giới học giả
• 3.1.1. Nhận thức về chính trị
• 3.1.2. Nhận thức về vấn đề kinh tế
• 3.1.3. Nhận thức về vấn đề văn hóa
• 3.2. Phân tích nguyên nhân
• 3.2.1. Nguyên nhân khách quan
• 3.2.2. Nguyên nhân chủ quan
• 3.3. Những kiến nghị và đề xuất
• 3.3.1. Khắc phục nguyên nhân khách quan
• 3.3.2. Khắc phục nguyên nhân chủ quan
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về vai trò của ASEAN đối với Việt Nam

ASEAN, hay Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế, chính trị và xã hội của Việt Nam. Từ khi gia nhập vào năm 1995, Việt Nam đã tận dụng được nhiều lợi ích từ sự hợp tác này. ASEAN không chỉ là một tổ chức khu vực mà còn là một nền tảng để Việt Nam mở rộng quan hệ quốc tế, nâng cao vị thế trên trường quốc tế.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của ASEAN

ASEAN được thành lập vào năm 1967 với mục tiêu thúc đẩy hòa bình và ổn định trong khu vực. Sự ra đời của tổ chức này đã tạo ra một nền tảng vững chắc cho các quốc gia Đông Nam Á hợp tác và phát triển.

1.2. Những lợi ích khi Việt Nam tham gia ASEAN

Việc tham gia ASEAN mang lại nhiều lợi ích cho Việt Nam, bao gồm việc tăng cường thương mại, thu hút đầu tư nước ngoài và cải thiện an ninh khu vực. ASEAN cũng giúp Việt Nam nâng cao khả năng cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa.

II. Thách thức trong quan hệ ASEAN Việt Nam

Mặc dù có nhiều lợi ích, nhưng Việt Nam cũng phải đối mặt với không ít thách thức trong quan hệ với ASEAN. Những thách thức này bao gồm sự khác biệt về chính sách, văn hóa và kinh tế giữa các quốc gia thành viên.

2.1. Sự khác biệt về chính sách giữa các quốc gia thành viên

Mỗi quốc gia trong ASEAN có những chính sách và ưu tiên khác nhau, điều này có thể dẫn đến những khó khăn trong việc đạt được sự đồng thuận trong các vấn đề quan trọng.

2.2. Tác động của các yếu tố bên ngoài đến quan hệ ASEAN Việt Nam

Các yếu tố bên ngoài như cạnh tranh giữa các cường quốc lớn có thể ảnh hưởng đến sự ổn định và phát triển của ASEAN, từ đó tác động đến Việt Nam.

III. Phương pháp hợp tác hiệu quả giữa ASEAN và Việt Nam

Để tối ưu hóa lợi ích từ ASEAN, Việt Nam cần áp dụng các phương pháp hợp tác hiệu quả. Điều này bao gồm việc tăng cường đối thoại, chia sẻ thông tin và hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế, an ninh và văn hóa.

3.1. Tăng cường đối thoại và hợp tác chính trị

Việt Nam cần chủ động tham gia vào các diễn đàn chính trị của ASEAN để thể hiện quan điểm và lợi ích của mình, từ đó thúc đẩy sự đồng thuận trong khu vực.

3.2. Hợp tác kinh tế và thương mại

Việt Nam nên tận dụng các hiệp định thương mại tự do trong ASEAN để mở rộng thị trường và thu hút đầu tư, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn của ASEAN đối với Việt Nam

Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng sự tham gia của Việt Nam vào ASEAN đã mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Những ứng dụng này không chỉ trong lĩnh vực kinh tế mà còn trong an ninh và văn hóa.

4.1. Tác động đến phát triển kinh tế

Sự gia tăng thương mại và đầu tư từ các nước ASEAN đã giúp Việt Nam phát triển nhanh chóng, tạo ra nhiều cơ hội việc làm và nâng cao đời sống người dân.

4.2. Cải thiện an ninh khu vực

ASEAN đã giúp Việt Nam tăng cường an ninh khu vực thông qua các cơ chế hợp tác an ninh, từ đó giảm thiểu các rủi ro và mối đe dọa từ bên ngoài.

V. Kết luận về vai trò của ASEAN đối với Việt Nam

Tổng kết lại, vai trò của ASEAN đối với Việt Nam là rất quan trọng và đa dạng. Từ việc thúc đẩy phát triển kinh tế đến việc cải thiện an ninh khu vực, ASEAN đã trở thành một phần không thể thiếu trong chiến lược phát triển của Việt Nam.

5.1. Tương lai của quan hệ ASEAN Việt Nam

Trong tương lai, Việt Nam cần tiếp tục phát huy vai trò của mình trong ASEAN, đồng thời tìm kiếm các cơ hội hợp tác mới để nâng cao vị thế trong khu vực.

5.2. Đề xuất chính sách cho sự phát triển bền vững

Việt Nam cần xây dựng các chính sách hợp tác bền vững với ASEAN, nhằm đảm bảo lợi ích lâu dài cho cả hai bên trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ bảy của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) vào năm 1995, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong quan hệ khu vực và hội nhập quốc tế của đất nước. ASEAN, được thành lập từ năm 1967, là một tổ chức khu vực có vai trò ngày càng quan trọng trong việc thúc đẩy hợp tác kinh tế, chính trị, an ninh và văn hóa giữa các quốc gia thành viên. Tuy nhiên, nhận thức của người dân Việt Nam, đặc biệt là tại thành phố Hồ Chí Minh, về vai trò của ASEAN đối với sự phát triển của đất nước vẫn còn nhiều khía cạnh cần được làm rõ.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm khảo sát và phân tích nhận thức của người dân TP. Hồ Chí Minh, cụ thể là sinh viên ngành khoa học xã hội và nhân văn, về vai trò của ASEAN đối với Việt Nam. Qua đó, so sánh với quan điểm của giới học giả để đánh giá sự đồng thuận và khác biệt trong nhận thức, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao nhận thức cộng đồng về ASEAN. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào sinh viên Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP. Hồ Chí Minh, với cỡ mẫu 500 sinh viên, trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2011.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy sự tham gia tích cực của người dân vào các hoạt động hợp tác khu vực, góp phần nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế của Việt Nam. Các chỉ số như mức độ hiểu biết về ASEAN, sự ủng hộ chính sách hội nhập và nhận thức về lợi ích kinh tế, chính trị, văn hóa được sử dụng làm thước đo chính trong nghiên cứu.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba lý thuyết chính trong quan hệ quốc tế và xã hội học:

- **Chủ nghĩa Kiến tạo (Constructivism):** Nhấn mạnh vai trò của nhận thức, tư tưởng và ý thức hệ trong việc hình thành các mối quan hệ quốc tế và sự phát triển của các tổ chức khu vực như ASEAN.
- **Chủ nghĩa Hiện thực (Realism):** Tập trung vào lợi ích quốc gia, an ninh và quyền lực trong quan hệ quốc tế, giải thích vai trò của ASEAN trong việc đảm bảo an ninh khu vực cho Việt Nam.
- **Chủ nghĩa Tự do (Liberalism):** Nhấn mạnh hợp tác kinh tế, chính trị và văn hóa giữa các quốc gia, lý giải sự phát triển kinh tế và văn hóa thông qua ASEAN.

Các khái niệm chính bao gồm: nhận thức xã hội, hợp tác khu vực, hội nhập kinh tế, an ninh khu vực, và văn hóa đa dạng.

### Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa phân tích định tính và định lượng:

- **Nguồn dữ liệu:** Tổng hợp từ tài liệu học thuật, báo cáo chính phủ, các công trình nghiên cứu về ASEAN và quan hệ Việt Nam – ASEAN; khảo sát thực địa với 500 sinh viên Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP. Hồ Chí Minh.
- **Phương pháp chọn mẫu:** Mẫu ngẫu nhiên trong sinh viên các khoa thuộc trường, đảm bảo đa dạng ngành học và năm học.
- **Phương pháp phân tích:** So sánh nhận thức giữa sinh viên và giới học giả, phân tích thống kê mô tả, phân tích nội dung phỏng vấn sâu.
- **Timeline nghiên cứu:** Khảo sát và thu thập dữ liệu trong năm 2010-2011, phân tích và báo cáo kết quả trong năm 2011.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Nhận thức về vai trò chính trị - an ninh:** Khoảng 68% sinh viên nhận thức ASEAN là tổ chức quan trọng trong việc đảm bảo an ninh và ổn định chính trị khu vực, tương đồng với quan điểm của giới học giả.
- **Nhận thức về vai trò kinh tế:** 72% sinh viên đánh giá ASEAN có ảnh hưởng tích cực đến phát triển kinh tế Việt Nam, tuy nhiên chỉ khoảng 45% hiểu rõ các cơ chế như AFTA, AIA.
- **Nhận thức về văn hóa - xã hội:** 60% sinh viên cho rằng ASEAN góp phần thúc đẩy giao lưu văn hóa và tăng cường sự hiểu biết giữa các quốc gia thành viên, nhưng chỉ 30% tham gia hoặc biết đến các hoạt động văn hóa ASEAN.
- **Nguồn thông tin:** 55% sinh viên chủ yếu tiếp nhận thông tin về ASEAN qua internet và báo chí, trong khi chỉ 25% qua giáo dục chính thức.

### Thảo luận kết quả

Những kết quả trên cho thấy sinh viên TP. Hồ Chí Minh có nhận thức khá tích cực về vai trò của ASEAN, đặc biệt trong lĩnh vực chính trị và kinh tế. Tuy nhiên, sự hiểu biết về các cơ chế hợp tác và các hoạt động văn hóa còn hạn chế, phản ánh sự thiếu đồng bộ trong truyền thông và giáo dục về ASEAN. So với các nghiên cứu trước đây, mức độ nhận thức của sinh viên đã được cải thiện, nhưng vẫn còn khoảng cách so với giới học giả chuyên sâu.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ nhận thức theo từng lĩnh vực và bảng so sánh nhận thức giữa sinh viên và học giả. Việc nâng cao nhận thức sẽ góp phần tăng cường sự ủng hộ của người dân đối với các chính sách hội nhập và hợp tác khu vực.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Tăng cường giáo dục về ASEAN trong chương trình đào tạo:** Đưa các nội dung về ASEAN vào chương trình giảng dạy chính thức ở các trường đại học, đặc biệt là các ngành khoa học xã hội và nhân văn, nhằm nâng cao kiến thức cơ bản và chuyên sâu về tổ chức này.
- **Phát triển các chiến dịch truyền thông đa phương tiện:** Sử dụng internet, mạng xã hội, truyền hình để phổ biến thông tin về vai trò và lợi ích của ASEAN, hướng tới nhóm đối tượng trẻ và sinh viên.
- **Tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa và học thuật:** Khuyến khích sinh viên tham gia các chương trình giao lưu, hội thảo, trao đổi sinh viên trong khuôn khổ ASEAN để tăng cường trải nghiệm thực tế và sự hiểu biết đa chiều.
- **Xây dựng cơ chế phản hồi và đánh giá nhận thức:** Thiết lập các khảo sát định kỳ để đánh giá mức độ nhận thức và điều chỉnh các chính sách truyền thông, giáo dục phù hợp.

Các giải pháp trên cần được thực hiện trong vòng 3-5 năm tới, phối hợp giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Thông tin và Truyền thông, các trường đại học và các tổ chức xã hội.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Sinh viên và giảng viên ngành Quan hệ quốc tế, Khoa học xã hội và Nhân văn:** Nâng cao hiểu biết về ASEAN và vai trò của tổ chức này trong phát triển quốc gia.
- **Nhà hoạch định chính sách và cán bộ ngoại giao:** Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích để xây dựng chính sách hội nhập và hợp tác khu vực hiệu quả.
- **Các tổ chức truyền thông và giáo dục:** Làm tài liệu tham khảo để thiết kế chương trình truyền thông và giáo dục về ASEAN.
- **Doanh nghiệp và nhà đầu tư:** Hiểu rõ môi trường hợp tác kinh tế khu vực, từ đó tận dụng các cơ hội kinh doanh trong ASEAN.

## Câu hỏi thường gặp

1. **ASEAN là gì và vai trò của nó đối với Việt Nam?**  
ASEAN là Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, đóng vai trò thúc đẩy hợp tác kinh tế, chính trị, an ninh và văn hóa giữa các nước thành viên, giúp Việt Nam hội nhập khu vực và nâng cao vị thế quốc tế.

2. **Tại sao nhận thức của người dân về ASEAN quan trọng?**  
Nhận thức của người dân ảnh hưởng đến mức độ ủng hộ các chính sách hội nhập, góp phần tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển và hợp tác quốc tế của Việt Nam.

3. **Sinh viên TP. Hồ Chí Minh nhận thức như thế nào về ASEAN?**  
Phần lớn sinh viên có nhận thức tích cực về vai trò chính trị và kinh tế của ASEAN, nhưng còn hạn chế về hiểu biết chi tiết và tham gia các hoạt động văn hóa.

4. **Làm thế nào để nâng cao nhận thức về ASEAN trong cộng đồng?**  
Thông qua giáo dục chính thức, truyền thông đa phương tiện, tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa và học thuật, đồng thời xây dựng các chương trình đào tạo chuyên sâu.

5. **ASEAN đã mang lại lợi ích gì cụ thể cho Việt Nam?**  
ASEAN giúp Việt Nam mở rộng quan hệ kinh tế, thu hút đầu tư, đảm bảo an ninh khu vực, thúc đẩy giao lưu văn hóa và nâng cao vị thế quốc tế, góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.

## Kết luận

- ASEAN là tổ chức khu vực quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, chính trị, an ninh và văn hóa của Việt Nam.  
- Nhận thức của sinh viên TP. Hồ Chí Minh về ASEAN khá tích cực nhưng còn nhiều hạn chế về kiến thức chuyên sâu và tham gia văn hóa.  
- Nghiên cứu cung cấp cái nhìn toàn diện về sự đồng thuận và khác biệt trong nhận thức giữa người dân và giới học giả.  
- Đề xuất các giải pháp giáo dục, truyền thông và giao lưu văn hóa nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về ASEAN.  
- Khuyến nghị thực hiện các bước tiếp theo trong 3-5 năm tới để tăng cường sự hiểu biết và ủng hộ của người dân đối với ASEAN, góp phần vào sự phát triển bền vững của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 ASEAN VÀ VIỆT NAM 1.1 Khái quát quan hệ Việt Nam – ASEAN Trong lịch sử quan hệ quốc tế của Việt Nam, quan hệ giữa Việt Nam với các quốc gia Đông Nam Á luôn giữ một vai trò đặc biệt quan trọng. Là những nước cùng nằm trong một khu vực, có sự tương đồng về văn hoá, lịch sử và những điều kiện tự nhiên, kinh tế, nếu quan hệ tốt đẹp, láng giềng hữu nghị sẽ tạo thuận lợi cho quá trình phát triển của nhau và ngược lại. Trải qua bao nhiêu thăng trầm trong quan hệ khu vực đó, cho tới nay, Việt Nam là một thành viên tích cực, có vai trò rất quan trọng trong các hoạt động quốc tế. Kể từ khi Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) ra đời năm 1967, trải qua hơn bốn thập kỷ quan hệ Việt Nam với các nước trong ASEAN cũng qua thăng trầm lịch sử, có thể chia ra đại thể làm 2 thời kỳ chính: thời kỳ chiến tranh lạnh và thời kỳ sau chiến tranh lạnh.1 Quan hệ Việt Nam – ASEAN thời kỳ 1967 – 1978 Mới được thành lập ở giai đoạn này ASEAN chưa có hoạt động gì đáng kể về mặt chính trị cũng như kinh tế.

Lúc này thế giới đang diễn ra chiến tranh lạnh và tình trạng đối đầu giữa hai hệ thống xã hội. Các nước ASEAN cũng bị tình hình trên tác động mạnh, và một số nước ở những mức độ khác nhau có dính líu vào cuộc chiến tranh Đông Dương. Vào cuối những năm 1960, đầu năm 1970, ở khu vực đã diễn ra một số chuyển biến có ý nghĩa chiến lược, trong đó quan trọng nhất là sự thất bại đã trở nên rõ ràng của Mỹ trong cuộc chiến tranh Việt Nam, được đánh dấu bằng cuộc tổng tấn công Tết Mậu Thân (1968) của Việt Nam. Sau sự kiện này, Mỹ buộc phải ngồi vào bàn đàm phán với Việt Nam ở Pari (10-5-1968) và chuyển sang thực hiện Học thuyết Nixon (25-7-1969), chủ trương giảm bớt các cam kết của Mỹ ở Châu Á, thực hiện Việt Nam hoá chiến tranh, chuẩn bị rút dần 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] quân khỏi Việt Nam và Đông Nam Á.

Ngày 28-9-1969, Mỹ và Thái Lan bắt đầu thương lượng về việc Mỹ rút 48.000 quân khỏi Thái Lan. Trong khi ảnh hưởng của Anh và Mỹ bị suy giảm ở khu vực, thì ảnh hưởng của Liên Xô và Trung Quốc lại tăng lên. Trung Quốc thông qua lực lượng được hỗ trợ ở các nước Đông Nam Á để gây áp lực với các chính quyền ASEAN. Còn Liên Xô bắt đầu triển khai chiến lược châu Á của mình để đối phó với khả năng liên kết Trung – Mỹ cũng như mở rộng ảnh hưởng ở Đông Nam Á.

Việc rút các lực lượng của Anh, Mỹ khỏi khu vực Đông Nam Á, việc ảnh hưởng Xô – Trung tăng lên và việc thắng thế của cách mạng Đông Dương là những nhân tố tác động sâu sắc tới cục diện Đông Nam Á vào cuối những năm 60 đầu 70, buộc các nước ASEAN phải tính toán lại chiến lược của mình. Một trong những biểu hiện đầu tiên của quá trình điều chỉnh chiến lược này là việc Thủ tướng Malaysia đưa ra khái niệm trung lập hoá Đông Nam Á vào tháng 2/1969. Các nước ASEAN, nhất là những nước thân Mỹ và có quân ở Việt Nam đã không tán thành ngay khái niệm này. Nhưng dưới sức ép của tình hình mới, tháng 11/1971 các nước ASEAN đã chấp nhận có sửa đổi khái niệm trên và ngày 27/11/1971 họ đã tuyên bố về thành lập khu vực Hoà bình, Tự do và Trung lập ở Đông Nam Á (gọi tắt là ZOPFAN).

Tuyên bố này, về hình thức tạo ra một sự thay đổi trong chính sách đối ngoại của các nước ASEAN: từ chỗ theo đuôi Mỹ, nay muốn tách ra, đứng ngoài cuộc tranh giành giữa các nước lớn. Về thực chất, đây là một phương cách để duy trì sự tồn tại của các nước ASEAN trong tình hình mới, và cũng là để ngăn chặn sự phát triển của cách mạng Đông Dương sang các nước đó bằng khẩu hiệu “cùng tồn tại hoà bình”. 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trong quan hệ với Việt Nam, tuyên bố này cũng đánh dấu sự chấm dứt việc các nước ASEAN ủng hộ Mỹ trong cuộc chiến tranh Việt Nam. Thực ra, do tình thế thất bại của Mỹ - ngụy quyền Sài Gòn, các nước ASEAN đã phải giảm thiểu sự dính líu của mình vào cuộc Chiến tranh Việt Nam.

Tháng 10 - 1969, Philippines công bố kế hoạch rút một phần quân và tháng 12-1969 đã rút hơn 1000 công dân vụ khỏi Việt Nam. Tháng 9-1970 Thái Lan cũng bắt đầu rút 12.000 quân khỏi Việt Nam. Đến cuối năm 1970, Malaysia đã đình chỉ việc đào tạo cảnh sát và cố vấn cho ngụy quyền Sài Gòn và đầu năm 1972 đã từ chối yêu cầu của ngụy quyền Sài Gòn đề nghị Malaysia lên án cuộc tấn công của quân và dân Việt Nam ở miền Nam Việt Nam. Singapore tỏ thái độ hữu nghị với Việt Nam Dân chủ cộng hoà bằng cách để cho Việt Nam đặt cơ quan Tổng công ty xuất nhập khẩu vào tháng 7-1971.

Bên cạnh việc chấm dứt dính líu vào cuộc chiến tranh Việt Nam, năm 1972, một số nước ASEAN như Philippines, Malaysia, Singapore đã bắt đầu thăm dò khả năng phát triển quan hệ với Việt Nam, cả về kinh tế, thương mại và ngoại giao. Tuy nhiên, quan hệ giữa hai bên vẫn chưa có tiến triển gì đáng kể hơn. Giai đoạn 1973-1978, tình hình khu vực có nhiều chuyển biến lớn, dẫn đến sự đảo lộn mạnh mẽ trong cán cân lực lượng ở đây. Tháng 1-1973, Hiệp định Pari về chấm dứt chiến tranh, lập lại hoà bình ở Việt Nam được ký kết.

Tháng 8-1973, Mỹ buộc phải chấm dứt mọi hoạt động quân sự ở Đông Dương. Xu thế hoà bình, trung lập ở khu vực phát triển mạnh, nổi bật là phong trào đấu tranh của sinh viên, thanh niên trí thức Thái Lan chống đế quốc đã đưa đến sự sụp đổ của chế độ độc tài quân sự thân Mỹ Thanon vào tháng 10-1973. Chính quyền mới ở Thái Lan đã yêu cầu Mỹ rút quân khỏi Thái Lan … Những sự kiện trên đây đã buộc các nước ASEAN phải điều chỉnh mạnh mẽ chính sách đối ngoại của mình. 15 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trên bình diện quốc tế, các nước ASEAN đã đẩy mạnh quan hệ với các nước xã hội chủ nghĩa, nhất là với Trung Quốc và Liên Xô, thực hiện chính sách cân bằng giữa các nước lớn.

Ngày 22-6-1973, tại Liên hợp quốc, Malaysia là nước ASEAN đầu tiên đã gặp Trung Quốc ở cấp Đại sứ để bàn về vấn đề lập quan hệ ngoại giao. Đến tháng 5-1974, Malaysia và Trung Quốc chính thức lập quan hệ ngoại giao. Ngày 20-12-1974, Thái Lan quyết định bình thường hoá quan hệ thương mại với Trung Quốc và ngày 22-12-1974, Thứ trưởng ngoại giao Thái Lan đi Trung Quốc bàn về việc lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước. Trên bình diện khu vực, các nước ASEAN cũng có nhiều cử chỉ thân thiện hơn, tạo cơ sở cho việc đặt quan hệ với Việt Nam.

Tháng 3-1973, Philippines và Thái Lan rút hết quân đội khỏi Nam Việt Nam, tháng 7-1974, Thái Lan thoả thuận xong với Mỹ việc hạn chế Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự ở Thái Lan chống lại các nước Đông Dương. Tại hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao các nước ASEAN họp ngày 15-2-1973, các nước ASEAN kêu gọi chương trình viện trợ kinh tế cho các nước Đông Dương và thành lập Uỷ ban phối hợp các nước ASEAN về việc tái thiết và khôi phục lại các nước Đông Dương. Về phía Việt Nam, từ sau khi ký Hiệp định Pari năm 1973, Việt Nam bắt đầu tích cực triển khai chính sách khu vực, đẩy mạnh quan hệ song phương với các nước thuộc tổ chức ASEAN. Tháng 3-1973, Việt Nam lập quan hệ ngoại giao với Malaysia và tháng 8-1973 lập quan hệ ngoại giao với Singapore.

Trong năm 1974 và 1975 Việt Nam đã đón một số đoàn từ các nước ASEAN như đoàn Tổ chức Á – Phi của Malaysia, đoàn 16 hạ nghị sĩ Thái Lan. Cũng trong thời gian này, Việt Nam đã xúc tiến đàm phán lập quan hệ ngoại giao với Philippines và Singapore. 16 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chính sách ngoại giao của Việt Nam đối với khu vực Đông Nam Á lần đầu tiên được thể hiện rõ ràng trong chính sách 4 điểm tháng 7-1976, trong đó nêu lên những nguyên tắc cơ bản cho việc phát triển hữu nghị và hợp tác với các nước Đông Nam Á như: tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của nhau, cùng tồn tại trong hòa bình không để lãnh thổ của mình cho nước ngoài sử dụng, giải quyết các tranh chấp thông qua thương lượng phát triển hợp tác khu vực. Để tranh thủ sự ủng hộ cho chính sách trên, tháng 7-1976, Thứ trưởng ngoại giao Việt Nam Phan Hiền đã lần lượt đi thăm Philippines, Singapore, Indonesia, Malaysia và các nước ASEAN đều tuyên bố ủng hộ chính sách 4 điểm của Việt Nam.

Trong thời gian này quan hệ ngoại giao Viêt Nam – Malaysia đã được thiết lập và phía Malaysia đã hứa giúp Viêt Nam khôi phục kinh tế theo khả năng của họ, đặc biệt là trong lĩnh vực cao su. Tháng 8-1976, Việt Nam và Thái Lan cũng thỏa thuận quan hệ ngoại giao giữa hai nước. Như vậy, đến tháng 8-1976, Viêt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao đầy đủ với tất cả các nước thành viên ASEAN. Trong các năm 1977 và 1978, quan hệ song phương Viêt Nam với từng nước ASEAN đã phát triển mạnh mẽ với các chuyến thăm hữu nghị của Thủ tướng Phạm Văn Đồng, thăm 5 nước ASEAN (tháng 9 và tháng 10-1979) và của Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Duy Trinh thăm 5 nước ASEAN (tháng 12-1977 và tháng 1-1978).

Trong các chuyến đi, giữa Việt Nam và các nước ASEAN đã ký nhiều hiệp định về hợp tác kinh tế thương mại, hợp tác khoa học kỹ thuật, hàng không, hàng hải, đặc biệt trong chuyến thăm của Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Việt Nam và các nước này đều đề ra thông cáo chung nêu lên các nguyên tắc chỉ đạo (quan hệ chung sống hòa bình). Ngoài ra, Việt Nam còn cử nhiều đoàn đại biểu của các ngành triển khai các hoạt động hợp tác cụ thể khác. 17 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Việt Nam đã lần lượt lập Đại sứ quán tại Manila (11-1976), Kuala Lumpur (7-1977), Bangkok (2-1978) và các nước Philippines, Malaysia, Thái Lan cũng đã lập đại sứ quán tại Việt Nam vào các thời điểm tương ứng. Các cuộc đàm phán với Indonesia về thềm lục địa chồng lấn ở cấp chuyên viên cũng bắt đầu được xúc tiến.

Có thể nói trong thời kỳ này, quan hệ Việt Nam các nước ASEAN phát triển tốt đẹp hơn so với trước đó.