lời mở đầu, công ước đã khẳng định: “Để phát triển đầy đủ và hài hòa nhân cách của mình, trẻ em cần được lớn lên trong môi trường gia đình, trong bầu không khí hạnh phúc, yêu thương và cảm thông…Trẻ em cần được chuẩn bị đầy đủ để sống cuộc sống cá nhân trong xã hội và cần được nuôi dưỡng theo tinh thần các lý tưởng được nêu ra trong hiến chương Liên hợp quốc, đặc biệt trong tinh thần hòa bình, phẩm giá, khoan dung, tự do, bình đẳng và đoàn kết”. [6] Ngày 20 tháng 02 năm 1990, Việt Nam đã ký và phê chuẩn Công ước về quyền trẻ em mà không kèm theo bảo lưu nào. Việt Nam là quốc gia thứ hai trên thế giới và cũng là quốc gia đầu tiên ở Châu Á phê chuẩn Công ước này. Việc phê chuẩn Công ước đã tạo cơ sở pháp lý quốc tế cho việc bảo vệ trẻ em ở Việt Nam, đồng thời cũng đặt ra những nghĩa vụ ràng buộc Việt Nam đối với việc thực thi Công ước.
Cũng ngay từ khi phê chuẩn, UNICEF đã phối hợp chặt chẽ với chính phủ Việt Nam xây dựng Chương trình hành động quốc gia vì trẻ em và nỗ lực triển khai thực hiện. UNICEF đã kiên trì thực hiện các hoạt động truyền thông nhằm nâng cao thái độ về việc thực hiện quyền trẻ em của những người có vai trò và ảnh hưởng đối với trẻ. Thêm vào đó, việc ban hành và triển khai Luật "Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em” trong 10 năm qua đã có nhiều tiến bộ, nhất là các nhóm quyền cơ bản của trẻ em. Cụ thể, Chính phủ đã ban hành các Chương trình hành 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com động vì trẻ em, Chương trình quốc gia bảo vệ trẻ em, các Nghị định của Chính phủ, Quyết định của Thủ tướng về các chính sách hỗ trợ đối với các nhóm trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.
Các bộ, ngành như Bộ Y tế triển khai các chương trình về tiêm chủng mở rộng, chương trình về dinh dưỡng cho trẻ em, cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí cho trẻ dưới 5 tuổi. Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai chương trình phổ cập giáo dục tiểu học; triển khai chương trình phổ cập mẫu giáo cho trẻ 5 tuổi; các chính sách hỗ trợ trẻ em nghèo, sinh sống ở vùng dân tộc, vùng sâu, vùng xa; hỗ trợ tiền ăn ở để trẻ em có thể đi học. Việc phòng chống bạo lực đối với trẻ em đang được chú trọng ở mọi cấp, mọi ngành, mọi tầng lớp xã hội… Bởi vậy, trẻ em Việt Nam đã, đang và sẽ được hưởng những cơ hội tốt đẹp hơn so với trước đây. Mức sống của nhiều gia đình được cải thiện, các bậc cha mẹ có sự lựa chọn dễ dàng hơn trong việc tổ chức cuộc sống và điều này có ảnh hưởng tích cực tới lợi ích của trẻ em.
Nhưng để có được sự lựa chọn đi tới quyết định đúng đắn trong việc chăm sóc trẻ em, các gia đình cần được tiếp cận thông tin nhiều hơn nữa. Với sự tham gia tích cực của truyền thông, các vấn đề trẻ em được truyền tải nhiều hơn tới dân chúng cả nước về chất lượng và số lượng. Mặc dù vậy, nhận thức về việc thực hiện quyền trẻ em trong gia đình hiện nay vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề cần phải quan tâm. Việc quán triệt nội dung các Quyền của trẻ em từ nhận thức, tình cảm đến hành vi vẫn chưa thực sự đồng đều.
Các bậc cha mẹ vẫn chưa được trang bị đầy đủ kiến thức về quyền trẻ em cũng như chưa có thái độ đúng đắn trong việc thực hiện những quyền mà con em họ đáng được hưởng. Đặc biệt ở những vùng nông thôn và miền núi, mức độ tiếp cận với các nguồn thông tin đại chúng còn thiếu thốn, điều kiện văn hóa, kinh tế, xã hội kém hơn so với các vùng đồng bằng và thành thị, vấn đề quyền trẻ em trong gia đình cũng chưa thật sự được đề cao. Tìm hiểu về nhận thức của cha mẹ về việc thực hiện Quyền trẻ em sẽ góp phần làm cơ sở để các nhà làm công tác truyền thông- vận động về quyền trẻ em, các nhà hoạch định chính sách đưa ra kế hoạch cũng như chiến lược truyền thông nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi về quyền trẻ em cho các bậc cha mẹ ở các vùng miền núi nói riêng và trên cả nước nói chung. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Xuất phát từ những vấn đề lý luận và thực tiễn nói trên, đề tài “Nhận thức về việc thực hiện quyền trẻ em của cha mẹ trên địa bàn miền núi Tỉnh Nghệ An” được lựa chọn để nghiên cứu.
Mục đích nghiên cứu Tìm hiểu thực trạng nhận thức về việc thực hiện quyền trẻ em của cha mẹ và các yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức này. Trên cơ sở đó đưa ra một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao nhận thức về quyền trẻ em của các bậc cha mẹ ở các vùng miền núi nói riêng và trên cả nước nói chung. Đối tƣợng nghiên cứu Mức độ nhận thức về việc thực hiện các quyền đối với trẻ em của cha mẹ và những yếu tố ảnh hưởng đến mức độ đó. Khách thể nghiên cứu Mẫu nghiên cứu được chọn là cha mẹ, trẻ em và các cán bộ làm công tác dân số - trẻ em.
Cụ thể là: -Trẻ em : 110 trẻ -Cha mẹ của trẻ : 110 người -Cán bộ làm công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em : 5 người 5. Giả thuyết nghiên cứu Nhận thức của các bậc cha mẹ về việc thực hiện Quyền trẻ em vẫn còn nhiều hạn chế ở các mức độ: Nhận biết, thông hiểu, vận dụng vấn đề quyền trẻ em vào thực tế. Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức của cha mẹ trong việc thực hiện quyền trẻ em như: giới tính, độ tuổi, nghề nghiệp, trình độ học vấn của cha mẹ; công tác tuyên truyền vận động về vấn đề quyền trẻ em tại địa phương; phương tiện thông tin đại chúng… 6. Nhiệm vụ nghiên cứu 6.
Nhiệm vụ nghiên cứu lý luận Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về quyền trẻ em; tổng quan các tài liệu và xây dựng các khái niệm liên quan đến nhận thức về quyền trẻ em của các bậc cha mẹ. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nhiệm vụ nghiên cứu thực tiễn Đánh giá mức độ nhận thức của cha mẹ trong các hoạt động liên quan đến việc thực hiện quyền trẻ em và phân tích một số yếu tố ảnh hưởng đến thực trạng nhận thức này. Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao nhận thức của cha mẹ về việc thực hiện quyền trẻ em ở địa bàn miền núi.
Giới hạn phạm vi nghiên cứu 7. Giới hạn về về nội dung Nhận thức của cha mẹ về việc thực hiện quyền trẻ em có nhiều mức độ khác nhau về nhiều nhóm quyền khác nhau dành cho trẻ em. Trong phạm vi của luận văn này chúng tôi tập trung tìm hiểu nhận thức của cha mẹ đối với việc thực hiện 2 nhóm quyền của trẻ em là Quyền được tham gia và Quyền được bảo vệ ở 3 mức độ: nhận biết, thông hiểu và vận dụng vấn đề quyền trẻ em vào thực tế. Giới hạn về khách thể và địa bàn - Về khách thể: Khảo sát trên cha mẹ của trẻ và trẻ em trong độ tuổi 12– 16 tuổi.
- Về địa bàn: Nghiên cứu tại địa bàn huyện Qùy Hợp – Tỉnh Nghệ An. Phƣơng pháp nghiên cứu 8. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Tiến hành nghiên cứu tài liệu sách báo liên quan đến quyền trẻ em. Tiến hành phân tích, so sánh, tổng hợp hệ thống hóa cơ sở lý luận về nhận thức của cha mẹ về vấn đề thực hiện quyền trẻ em.
Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: - Phương pháp quan sát. - Phương pháp đàm thoại. - Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi - Phương pháp phỏng vấn sâu. - Phương pháp thống kê trong toán học.
4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1. Tổng quan nghiên cứu về nhận thức của cha mẹ đối với quyền trẻ em. Trẻ em là nhóm xã hội đặc biệt luôn chiếm được sự quan tâm rất lớn của Đảng, Chính phủ và các tổ chức xã hội, do đó có nhiều công trình nghiên cứu về trẻ em. Tuy nhiên những nghiên cứu về nhận thức của cha mẹ về việc thực hiện quyền trẻ em thì có rất ít.
Tổng quan các nghiên cứu trên thế giới UNICEF là một trong những tổ chức quốc tế có nhiều đóng góp trong việc hỗ trợ các hoạt động của Chính phủ liên quan tới trẻ em. Các chương trình của UNICEF được hình thành theo định hướng của Công ước quốc tế về Quyền trẻ em (CRC). Trên cơ sở đó, UNICEF đưa ra mục tiêu chung là: vì sự sống còn, phát triển, bảo vệ và tham gia của trẻ em trong khuôn khổ Công ước quốc tế về Quyền trẻ em. Hằng năm, UNICEF đều có những báo cáo về tình hình trẻ em trên toàn thế giới và vấn đề bảo vệ trẻ em ở các quốc gia.
Các nghiên cứu của UNICEF chủ yếu là về các vấn đề: Vệ sinh môi trường và chăm sóc sức khoẻ cho trẻ em, dinh dưỡng cho trẻ, vấn đề giáo dục và trẻ em tàn tật. Nghiên cứu của Liên hợp quốc về tình trạng bạo hành đối với trẻ em: Bạo lực diễn ra hàng ngày đối với trẻ em phải chấm dứt (2001-2006) là nghiên cứu đầu tiên cung cấp một bức tranh toàn cảnh về các hình thức và quy mô của nạn bạo hành diễn ra hàng ngày với trẻ em trên toàn thế giới. Nghiên cứu xem xét vấn đề ở các khía cạnh về nhân quyền, sức khỏe cộng đồng và bảo vệ trẻ em trong năm khung cảnh khác nhau mà ở đó nạn lạm dụng thường xảy ra: tại nhà và trong gia đình, ở trường học và các cơ sở giáo dục, các tổ chức và cơ quan, và tại cộng đồng. [22] Báo cáo Thế giới về phòng chống thương tích ở trẻ em của các tác giả Margie Peden, Kayode Oyegbite, Joan Ozanne-Smith, Adnan A Hyder, Christine Branche, AKM Fazlur Rahman, Frederick Rivara và Kidist Bartolomeos (2008) đã chỉ ra tình trạng thương tích ở trẻ em là một vấn đề y tế công cộng ngày càng phát 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com triển trên phạm vi toàn cầu.
Đây là một lĩnh vực đáng lo ngại cho trẻ từ khi trẻ mới sinh ra cho đến khi trẻ em đến tuổi trưởng thành.