Luận văn nhận thức và chỉ đạo thực hiện bình đẳng giới của cán bộ lãnh đạo quản lý cấp cơ sở miền núi phía bắc

Nghiên cứu tập trung vào nhận thức và chỉ đạo thực hiện bình đẳng giới của cán bộ… 112 trang · Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh · 2008.

• Tác giả: Ths. Nguyễn Văn Đoàn
• Trường học: Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Xã hội học
• Đề tài: Nhận thức và chỉ đạo thực hiện bình đẳng giới của cán bộ lãnh đạo quản lý cấp cơ sở ở miền núi phía Bắc
• Loại tài liệu: báo cáo kết quả nghiên cứu
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: Cơ sở lý luận nghiên cứu Bình đẳng giới và vai trò của Cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở với việc thực hiện bình đẳng giới
• 1.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng về bình đẳng giới
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản vận dụng trong nghiên cứu đề tài
• 1.3. Một số lý thuyết xã hội học được vận dụng trong nghiên cứu đề tài
• 1.4. Một số chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về bình đẳng giới và vai trò của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở
• 2. Chương 2: Thực trạng nhận thức và chỉ đạo của cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở trong thực hiện bình đẳng giới ở miền núi phía Bắc hiện nay
• 2.1. Thực trạng nhận thức của cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở về bình đẳng giới
• 2.2. Các yếu tố tác động đến thực trạng nhận thức và chỉ đạo của cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở về bình đẳng giới
• 3. Chương 3: Giải pháp tăng cường nhận thức và chỉ đạo thực hiện Bình đẳng giới cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở ở miền núi phía Bắc hiện nay
• 3.1. Những căn cứ đề xuất giải pháp
• 3.2. Một số giải pháp nâng cao nhận thức và chỉ đạo của cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở về thực hiện bình đẳng giới
• Kết luận và khuyến nghị
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Nhận thức và chỉ đạo thực hiện bình đẳng giới của cán bộ lãnh đạo cấp cơ sở miền núi phía Bắc

Nghiên cứu tập trung vào nhận thức và chỉ đạo thực hiện bình đẳng giới của cán bộ lãnh đạo cấp cơ sở tại khu vực miền núi phía Bắc. Đây là vùng có nhiều thách thức về kinh tế, xã hội và văn hóa, ảnh hưởng đến việc thực hiện các chính sách bình đẳng giới. Nhận thức của cán bộ về vấn đề này còn hạn chế, đặc biệt là trong việc áp dụng các chính sách bình đẳng giới vào thực tiễn. Chỉ đạo thực hiện cũng gặp nhiều khó khăn do thiếu nguồn lực và sự hiểu biết sâu sắc về vấn đề giới tính.

1.1. Thực trạng nhận thức về bình đẳng giới

Nhận thức của cán bộ lãnh đạo cấp cơ sở về bình đẳng giới còn nhiều hạn chế. Nhiều cán bộ chưa hiểu rõ các khái niệm cơ bản về giới và bình đẳng giới. Điều này dẫn đến việc thực hiện các chính sách không hiệu quả. Các yếu tố như văn hóa dân tộc, định kiến giới và thiếu thông tin là nguyên nhân chính gây ra tình trạng này. Cần có các chương trình đào tạo và nâng cao nhận thức để cải thiện tình hình.

1.2. Chỉ đạo thực hiện bình đẳng giới

Chỉ đạo thực hiện bình đẳng giới của cán bộ lãnh đạo cấp cơ sở gặp nhiều khó khăn. Các chính sách thường không được triển khai đồng bộ do thiếu nguồn lực và sự hỗ trợ từ cấp trên. Ngoài ra, sự thiếu hiểu biết về giới tính và văn hóa dân tộc cũng là rào cản lớn. Cần có các giải pháp cụ thể như tăng cường đào tạo, hỗ trợ nguồn lực và xây dựng các chương trình phù hợp với đặc thù địa phương.

II. Các yếu tố tác động đến nhận thức và chỉ đạo thực hiện bình đẳng giới

Nghiên cứu chỉ ra các yếu tố chính ảnh hưởng đến nhận thức và chỉ đạo thực hiện bình đẳng giới của cán bộ lãnh đạo cấp cơ sở. Các yếu tố này bao gồm văn hóa dân tộc, định kiến giới, quản lý nhà nước và phát triển cộng đồng. Những yếu tố này tác động mạnh mẽ đến cách thức triển khai các chính sách bình đẳng giới tại địa phương.

2.1. Văn hóa dân tộc và định kiến giới

Văn hóa dân tộc và định kiến giới là hai yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến nhận thức và chỉ đạo thực hiện bình đẳng giới. Các quan niệm truyền thống về vai trò của nam và nữ trong xã hội vẫn còn phổ biến, gây khó khăn cho việc thực hiện các chính sách bình đẳng giới. Cần có các biện pháp giáo dục và truyền thông để thay đổi nhận thức của cộng đồng.

2.2. Quản lý nhà nước và phát triển cộng đồng

Quản lý nhà nước và phát triển cộng đồng cũng là những yếu tố quan trọng. Sự thiếu đồng bộ trong quản lý và thiếu nguồn lực cho các chương trình phát triển cộng đồng làm giảm hiệu quả của các chính sách bình đẳng giới. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và cộng đồng để đạt được mục tiêu bình đẳng giới.

III. Giải pháp tăng cường nhận thức và chỉ đạo thực hiện bình đẳng giới

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường nhận thức và chỉ đạo thực hiện bình đẳng giới của cán bộ lãnh đạo cấp cơ sở. Các giải pháp này bao gồm đào tạo nâng cao nhận thức, hỗ trợ nguồn lực và xây dựng các chương trình phù hợp với đặc thù địa phương. Việc thực hiện các giải pháp này sẽ góp phần cải thiện tình hình bình đẳng giới tại khu vực miền núi phía Bắc.

3.1. Đào tạo nâng cao nhận thức

Đào tạo nâng cao nhận thức về bình đẳng giới là giải pháp quan trọng. Các chương trình đào tạo cần tập trung vào việc cung cấp kiến thức cơ bản về giới và bình đẳng giới, cũng như các kỹ năng cần thiết để triển khai các chính sách này. Điều này sẽ giúp cán bộ lãnh đạo hiểu rõ hơn về vấn đề và có cách tiếp cận hiệu quả hơn.

3.2. Hỗ trợ nguồn lực và xây dựng chương trình phù hợp

Hỗ trợ nguồn lực và xây dựng các chương trình phù hợp với đặc thù địa phương là giải pháp cần thiết. Các chương trình này cần được thiết kế dựa trên nhu cầu thực tế của cộng đồng và có sự tham gia của các bên liên quan. Điều này sẽ đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của các chính sách bình đẳng giới.

Nội dung chính

Báo Cáo Nghiên Cứu: Nhận Thức và Chỉ Đạo Thực Hiện Bình Đẳng Giới Của Cán Bộ Lãnh Đạo, Quản Lý Cấp Cơ Sở ở Miền Núi Phía Bắc

• Mã số đề tài: B.07 - 17
• Cơ quan chủ trì: Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh – Viện Xã hội học
• Chủ nhiệm đề tài: ThS. Nguyễn Văn Đoàn | Thư ký khoa học: ThS. Đặng Thị Ánh Tuyết
• Lĩnh vực: Xã hội học Giới & Quản trị Công

---

Tóm tắt nghiên cứu

Nghiên cứu "Nhận thức và chỉ đạo thực hiện bình đẳng giới của cán bộ lãnh đạo quản lý cấp cơ sở ở miền núi phía Bắc" tập trung giải quyết câu hỏi trung tâm: Đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý (LĐQL) cấp cơ sở tại các địa bàn miền núi phía Bắc nhận thức như thế nào về bình đẳng giới (BĐG), và thực trạng chỉ đạo, lồng ghép các mục tiêu BĐG vào quản trị địa phương diễn ra ra sao?

Sử dụng phương pháp tiếp cận xã hội học liên ngành, đề tài triển khai khảo sát hỗn hợp (mixed-methods) trên mẫu định lượng gồm 250 cán bộ LĐQL cấp xã/phường tại hai tỉnh đại diện là Lào Cai và Hà Giang, kết hợp cùng 6 cuộc thảo luận nhóm tập trung và 20 cuộc phỏng vấn sâu chuyên gia, lãnh đạo cơ sở.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng: Nhận thức của phần lớn cán bộ cơ sở về BĐG vẫn dừng ở mức độ cơ bản, mang nặng tính hình thức và chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi các định kiến giới truyền thống. Công tác chỉ đạo thực hiện BĐG chủ yếu giao khoán cho khối đoàn thể (đặc biệt là Hội Liên hiệp Phụ nữ), trong khi khối chính quyền chưa thực sự chủ động lồng ghép giới vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Nghiên cứu nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải chuẩn hóa khung đào tạo nhạy cảm giới, thể chế hóa trách nhiệm giải trình của người đứng đầu và hoàn thiện chính sách quy hoạch cán bộ nữ dân tộc thiểu số tại khu vực đặc thù này.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng

Bước sang thế kỷ XXI, Việt Nam ghi nhận nhiều bước tiến vượt bậc trong việc thu hẹp khoảng cách giới, được Liên Hợp Quốc đánh giá là điểm sáng trong thực hiện Các mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ (MDGs) và Công ước CEDAW. Với việc Quốc hội thông qua Luật Bình đẳng giới năm 2006 và Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 11-NQ/TW (2007) về công tác phụ nữ thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa, khung pháp lý về BĐG tại Việt Nam đã cơ bản hoàn thiện.

Tuy nhiên, giữa văn bản pháp luật và thực tiễn đời sống vẫn tồn tại một "khoảng trống thực thi" (implementation gap), đặc biệt tại khu vực miền núi phía Bắc – nơi có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, địa hình chia cắt và tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số chiếm đa số. Các phong tục tập quán lạc hậu, tư tưởng phụ hệ gia trưởng và tàn dư Nho giáo tiếp tục là rào cản vô hình kìm hãm sự tiến bộ của phụ nữ.

Cấp cơ sở (xã, phường, thị trấn) là cấp hành chính gần dân nhất, trực tiếp hiện thực hóa các chính sách của Đảng và Nhà nước. Do đó, năng lực nhận thức và hiệu quả chỉ đạo của đội ngũ cán bộ LĐQL cấp cơ sở giữ vai trò quyết định. Đề tài B.07 - 17 được triển khai kịp thời nhằm bù đắp khoảng trống nghiên cứu thực nghiệm về vai trò của chủ thể quản trị cơ sở tại miền núi, cung cấp luận cứ khoa học xác đáng cho quá trình giám sát, đánh giá việc thực thi Luật Bình đẳng giới ở cấp cơ sở.

---

Methodology và approach

Đề tài xây dựng một khung phương pháp luận kết hợp chặt chẽ giữa lý luận xã hội học kinh điển và kỹ thuật điều tra thực nghiệm hiện đại:

1. Khung lý thuyết nền tảng

• Lý thuyết Xung đột (K. Marx & Max Weber): Giải thích nguồn gốc bất bình đẳng giới từ quan hệ sở hữu kinh tế tư nhân (Marx) kết hợp với sự phân tầng về địa vị, uy tín xã hội và sức ỳ của văn hóa, ý thức hệ truyền thống (Weber).
• Lý thuyết Cấu trúc - Chức năng (T. Parsons, R. Merton): Tiếp cận bộ máy chính trị cơ sở như một hệ thống chức năng, trong đó mỗi thiết chế (Đảng, HĐND, UBND, đoàn thể) phải vận hành đồng bộ nhằm duy trì sự cân bằng và thúc đẩy bình đẳng xã hội.

2. Thiết kế nghiên cứu và thu thập dữ liệu

• Địa bàn nghiên cứu: Chọn mẫu đa tầng đại diện cho hai tiểu vùng Đông Bắc và Tây Bắc:
  • Tỉnh Lào Cai (khảo sát tại huyện Bát Xát và thị xã Sa Pa).
  • Tỉnh Hà Giang (khảo sát tại thị xã Hà Giang và huyện Vị Xuyên).
• Khảo sát định lượng ($N = 250$):
  • Cơ cấu địa bàn: Hà Giang 52% ($n=130$), Lào Cai 48% ($n=120$).
  • Cơ cấu giới tính: 86% nam giới ($n=215$), 14% nữ giới ($n=35$).
  • Cơ cấu dân tộc: 78,8% người dân tộc thiểu số, 21,2% người Kinh.
  • Phân loại công tác: 64,4% thuộc khối chính quyền, còn lại thuộc khối Đảng - Đoàn thể.
  • Trình độ học vấn: 48% trung cấp, 37,8% THPT, nhóm dưới 30 tuổi chiếm tỷ trọng cao (45%).
• Nghiên cứu định tính: Thực hiện 6 cuộc thảo luận nhóm tập trung (FGD) và 20 cuộc phỏng vấn sâu (KII) với cán bộ chủ chốt xã/huyện.

3. Đảm bảo độ tin cậy và giá trị khoa học

Dữ liệu khảo sát được làm sạch, xử lý qua phần mềm thống kê kết hợp đối chiếu chéo (triangulation) với báo cáo thứ cấp của Ban Vì sự tiến bộ Phụ nữ địa phương, đảm bảo tính khách quan và khả năng phản ánh chân thực thực trạng vùng miền.

---

Phát hiện chính

1. Nhận thức về bản chất BĐG còn đơn giản và khuôn mẫu

Đa số cán bộ LĐQL cơ sở đã tiếp cận khái niệm BĐG qua các kênh truyền thông đại chúng hoặc văn bản pháp quy, nhưng mức độ hiểu sâu về các quyền năng, cơ hội phát triển đồng đều còn hạn chế. Nhiều cán bộ vẫn đồng nhất BĐG với việc "chia đều việc nhà" hoặc xem đó là công tác vận động riêng của phụ nữ, chưa nhận thấy đây là chỉ số phát triển kinh tế - xã hội tổng thể.

2. Sự lệch pha rõ rệt giữa khối Đảng - Đoàn thể và khối Chính quyền

Kết quả phân tích định lượng và định tính chỉ ra xu hướng: Cán bộ thuộc các tổ chức chính trị - xã hội (đặc biệt là Hội Phụ nữ) thể hiện mức độ quan tâm, hiểu biết và nhiệt tình chỉ đạo hoạt động BĐG cao hơn hẳn so với cán bộ giữ vị trí điều hành bên khối chính quyền (UBND). Việc triển khai BĐG thường bị xem là "nhiệm vụ phụ" khi xây dựng kế hoạch ngân sách và phân bổ nguồn lực xã.

3. Công tác lồng ghép giới chưa đi vào thực chất

Mặc dù Luật BĐG quy định bắt buộc lồng ghép giới vào văn bản quy phạm và chính sách công, tại cấp cơ sở miền núi, việc lồng ghép chủ yếu dừng lại ở các khẩu hiệu tuyên truyền. Cán bộ thiếu công cụ phân tích giới (gender analysis tools) và chưa có số liệu thống kê tách biệt theo giới tính để làm căn cứ ra quyết định.

4. Tỷ lệ đại diện nữ thấp và rào cản định kiến quy hoạch

Tỷ lệ cán bộ LĐQL là nữ trong mẫu nghiên cứu chỉ đạt 14%. Tồn tại tâm lý ngần ngại, thiếu tin tưởng vào năng lực lãnh đạo của phụ nữ người dân tộc thiểu số. Công tác quy hoạch cán bộ nguồn nữ đối mặt với các định kiến về thiên chức gia đình, áp lực sinh con thứ ba để có con trai nối dõi và độ tuổi nghỉ hưu chênh lệch.

---

Đóng góp khoa học

Đóng góp về lý luận

Nghiên cứu khẳng định giá trị ứng dụng của lý thuyết phân tầng xã hội của Max Weber trong phân tích quan hệ giới ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số: Bất bình đẳng giới không chỉ do vị thế kinh tế chi phối, mà bị ràng buộc chặt chẽ bởi các khuôn mẫu quyền lực và uy tín văn hóa truyền thống đã ăn sâu vào tiềm thức cộng đồng.

Đóng góp về phương pháp luận

Xây dựng thành công bộ công cụ khảo sát định lượng kết hợp phỏng vấn sâu chuyên biệt, phù hợp với đặc điểm nhân khẩu học và trình độ của cán bộ cấp cơ sở vùng cao, tạo tiền đề phương pháp cho các nghiên cứu xã hội học chính trị tiếp theo.

Giá trị thực tiễn và ứng dụng chính sách

• Cung cấp bức tranh thực chứng toàn diện làm cơ sở cho Ủy ban Quốc gia Vì sự tiến bộ của Phụ nữ và Bộ Lao động - Thương binh & Xã hội điều chỉnh các can thiệp chính sách.
• Làm tài liệu tham khảo trực tiếp cho các chương trình bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho cán bộ chính quyền cấp xã tại các trường chính trị tỉnh và Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.

---

Đối tượng quan tâm

• Nhà nghiên cứu và Giảng viên: Các chuyên gia thuộc lĩnh vực Xã hội học, Giới & Phát triển, Khoa học Quản trị Công và Chính sách Xã hội.
• Cơ quan hoạch định chính sách: Ban Vì sự tiến bộ Phụ nữ, Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp, Ủy ban Dân tộc, Ban Tổ chức Tỉnh ủy/Huyện ủy.
• Đội ngũ cán bộ LĐQL cơ sở: Lãnh đạo cấp ủy, HĐND, UBND cấp xã tại khu vực miền núi, vùng sâu vùng xa mong muốn chuẩn hóa quy trình lồng ghép giới.
• Tổ chức phi chính phủ (NGOs) & Quốc tế: Các tổ chức phát triển đang thực hiện dự án nâng cao quyền năng phụ nữ và thúc đẩy bình đẳng giới tại Việt Nam (UN Women, UNDP, WB, ADB, Plan International).

---

FAQ – Câu hỏi thường gặp

1. Phát hiện quan trọng nhất của đề tài là gì?

Điểm cốt lõi là việc chỉ ra sự "khoán trắng" công tác bình đẳng giới cho Hội Phụ nữ và khối đoàn thể, trong khi cán bộ điều hành khối chính quyền địa phương vẫn chưa coi BĐG là một chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội bắt buộc và có tính định lượng.

2. Phương pháp nghiên cứu có điểm gì đặc thù so với các đề tài khác?

Nghiên cứu kết hợp lý thuyết xung đột xã hội học với khảo sát thực địa trực tiếp trên mẫu 250 cán bộ lãnh đạo tại hai tỉnh miền núi biên giới (Lào Cai, Hà Giang), nơi có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 80% mẫu nghiên cứu.

3. Kết quả khảo sát tại Lào Cai và Hà Giang có thể khái quát hóa cho toàn vùng miền núi phía Bắc không?

Có. Hai tỉnh được lựa chọn đại diện điển hình cho hai tiểu vùng sinh thái - văn hóa Đông Bắc và Tây Bắc, tương đồng về điều kiện kinh tế, cơ cấu dân tộc thiểu số và tổ chức bộ máy chính quyền cấp cơ sở.

4. Hướng phát triển tiếp theo của nghiên cứu này là gì?

Cần mở rộng nghiên cứu tác động của chuyển đổi số và kinh tế thị trường đối với việc thực thi quyền năng kinh tế của phụ nữ dân tộc thiểu số, đồng thời xây dựng bộ chỉ số KPI cụ thể để đánh giá năng lực nhạy cảm giới của chủ tịch UBND cấp xã.

5. Những ứng dụng thực tiễn trước mắt từ kết quả đề tài là gì?

Đưa chuyên đề "Kỹ năng lồng ghép giới trong quản trị địa phương" vào giáo trình bồi dưỡng ngạch công chức cấp xã tại các Trường Chính trị cấp tỉnh; chuẩn hóa cơ chế giám sát tỷ lệ cán bộ nữ trong các kỳ đại hội Đảng bộ cấp cơ sở.

---

Kết luận

Báo cáo kết quả nghiên cứu đề tài B.07 - 17 của Viện Xã hội học (Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh) đã hoàn thành xuất sắc mục tiêu nhận diện thực trạng nhận thức và công tác chỉ đạo thực hiện BĐG của cán bộ LĐQL cấp cơ sở ở miền núi phía Bắc. Công trình khẳng định: Muốn đưa Luật Bình đẳng giới đi vào cuộc sống một cách bền vững tại vùng cao, giải pháp tiên quyết là phải chuyển hóa nhận thức từ "tuyên truyền hình thức" sang "hành động quản trị cụ thể", gắn liền trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy và chính quyền cơ sở với kết quả nâng cao vị thế phụ nữ trong mọi mặt đời sống xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH VIỆN Xà HỘI HỌC BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI: NHẬN THỨC VÀ CHỈ ĐẠO THỰC HIỆN BÌNH ĐẲNG GIỚI CỦA CÁN BỘ LÃNH ĐẠO QUÁN LÝ CẤP CƠ SỞ Ở MIỀN NÚI PHÍA BẮC Mã số: B.07 - 17 Chủ nhiệm đề tài: Ths. Nguyễn Văn Đoàn Thư ký khoa học: Ths. Đặng Thị Ánh Tuyết 7237 26/3/2009 Hà Nội, tháng 10/2008 2 Môc lôc Trang Më ®Çu 6 1 TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi 6 2 T×nh h×nh nghiªn cøu liªn quan ®Õn ®Ò tµi 8 3 Môc ®Ých vµ nhiÖm vô nghiªn cøu cña ®Ò tµi 10 4 Gi¶ thuyÕt nghiªn cøu 11 5 Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu 11 6 Néi dung nghiªn cøu cña ®Ò tµi 13 Ch−¬ng 1: C¬ së lý luËn nghiªn cøu B×nh ®¼ng giíi vµ 14 vai trß cña C¸n bé l∙nh ®¹o, qu¶n lý cÊp c¬ së víi viÖc thùc hiÖn b×nh ®¼ng giíi 1. Quan ®iÓm cña chñ nghÜa M¸c-Lªnin, T− t−ëng Hå ChÝ Minh vµ 14 quan ®iÓm cña §¶ng vÒ b×nh ®¼ng giíi 1.

Mét sè kh¸i niÖm c¬ b¶n vËn dông trong nghiªn cøu ®Ò tµi 24 1. Mét sè lý thuyÕt x· héi häc ®−îc vËn dông trong nghiªn cøu ®Ò tµi 39 1. Mét sè chñ tr−¬ng, chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n−íc vÒ b×nh ®¼ng 43 giíi vµ vai trß cña ®éi ngò c¸n bé l·nh ®¹o, qu¶n lý cÊp c¬ së Ch−¬ng 2: Thùc tr¹ng nhËn thøc vµ chØ ®¹o cña c¸n bé 52 l∙nh ®¹o, qu¶n lý cÊp c¬ së trong thùc hiÖn b×nh §¼ng giíi ë miÒn nói phÝa B¾c hiÖn nay 2. Thùc tr¹ng nhËn thøc cña c¸n bé l·nh ®¹o, qu¶n lý cÊp c¬ së vÒ b×nh 52 ®¼ng giíi 2.

C¸c yÕu tè t¸c ®éng ®Õn thùc tr¹ng nhËn thøc vµ chØ ®¹o cña c¸n 65 bé l·nh ®¹o, qu¶n lý cÊp c¬ së vÒ b×nh ®¼ng giíi. Ch−¬ng 3: Gi¶i ph¸p t¨ng c−êng nhËn thøc vµ chØ ®¹o 78 thùc hiÖn B×nh ®¼ng giíi cho ®éi ngò c¸n bé l∙nh ®¹o, qu¶n lý cÊp c¬ së ë miÒn nói phÝa B¾c hiÖn nay 3. Nh÷ng c¨n cø ®Ò xuÊt gi¶i ph¸p 78 3. Mét sè gi¶i ph¸p n©ng cao nhËn thøc vµ chØ ®¹o cña c¸n bé l·nh 71 ®¹o, qu¶n lý cÊp c¬ së vÒ thùc hiÖn b×nh ®¼ng giíi KÕt luËn vµ khuyÕn nghÞ 87 Tµi liÖu tham kh¶o 91 Phô lôc 93 3 C¸c ch÷ viÕt t¾t B§G : B×nh ®¼ng giíi BVCSGD : B¶o vÖ, ch¨m sãc, gi¸o dôc KHCN : Khoa häc vµ c«ng nghÖ KHHG§ : KÕ ho¹ch hãa gia ®×nh L§QL : L·nh ®¹o, qu¶n lý SKSS : Søc khoÎ sinh s¶n VSTBPN : V× sù tiÕn bé phô n÷ VTN : VÞ thµnh niªn THCS : Trung häc c¬ së THPT : Trung häc phæ th«ng UBND : Uû ban Nh©n d©n H§NH : Héi ®ång Nh©n d©n 4 Danh môc c¸c b¶ng Trang B¶ng 2.1 NhËn thøc chung cña c¸n bé L§QL c¬ së vÒ B§G 54 B¶ng 2.2 C¸n bé biÕt lÜnh vùc B§G ®−îc qui ®Þnh trong LuËt B§G 55 cña ViÖt Nam B¶ng 2.3 Mét sè tæ chøc ®−a vÊn ®Ò B§G vµo ch−¬ng tr×nh, kÕ 58 ho¹ch B¶ng 2.4 Mét sè ho¹t ®éng c¸n bé L§QL c¬ së ®· triÓn khai t¹i 611 céng ®ång B¶ng 2.5 ý kiÕn cña c¸n bé L§QL c¬ së vÒ t×nh tr¹ng vî chång 61 ®¸nh c·i nhau B¶ng 2.6 ý kiÕn cña c¸n bé c¬ së vÒ kiÓm tra, gi¸m s¸t thùc hiÖn 64 b×nh ®¼ng giíi B¶ng 2.7 Møc ®é tham gia cña c¸ nh©n trong viÖc chØ ®¹o tæ chøc 65 triÓn khai thóc ®Èy ho¹t ®éng B§G t¹i c¬ së B¶ng 2.8 C¸c kªnh th«ng tin c¸n bé L§QL c¬ së tiÕp nhËn ®−îc 67 kiÕn thøc, th«ng tin vÒ B§G vµ cã liªn quan ®Õn B§G 5 Danh môc c¸c BiÓu Trang BiÓu 2.1 ý kiÕn cña c¸n bé L§QL c¬ së vÒ qui ho¹ch c¸n bé l·nh 62 ®¹o lµ n÷ BiÓu 2.2 Møc ®é triÓn khai thùc hiÖn b×nh ®¼ng giíi ë c¬ së 63 BiÓu 2.3 C¸n bé L§QL c¬ së ch−a ®−îc nghe vÒ B§G vµ cã liªn 66 quan ®Õn B§G BiÓu 2.4 T×nh tr¹ng sinh con thø 3 trë lªn trong céng ®ång qua ý 70 kiÕn cña c¸n bé L§QL c¬ së BiÓu 2.5 ý kiÕn cña c¸n bé L§QL c¬ së vÒ tæ chøc chÝnh chÞu 76 tr¸ch nhiÖm chØ ®¹o triÓn khai thùc hiÖn B§G 6 Më ®Çu 1.

TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Vµo nh÷ng n¨m ®Çu cña thÕ kû XXI trªn ph¹m vi toµn cÇu loµi ng−êi ®· ®¹t ®−îc nhiÒu tiÕn bé v−ît bËc trªn c¸c lÜnh vùc: chÝnh trÞ, kinh tÕ, x· héi, v¨n ho¸, gi¸o dôc, y tÕ, khoa häc vµ c«ng nghÖ… b×nh ®¼ng giíi (B§G) còng lµ mét trong nh÷ng lÜnh vùc ®Ó l¹i nhiÒu thành tùu ®¸ng ghi nhËn ®èi víi kh«ng Ýt quèc gia trªn thÕ giíi, trong ®ã cã ViÖt Nam. Nh÷ng nç lùc trong thu hÑp kho¶ng c¸ch bÊt B§G ®· ®−a ViÖt Nam trë thµnh quèc gia ®¹t ®−îc sù thay ®æi nhanh chãng nhÊt trong xãa bá kho¶ng c¸ch giíi trong vßng 20 n¨m trë l¹i ®©y ë khu vùc §«ng ¸1. Theo B¸o c¸o cña Liªn Hîp quèc n¨m 2006, ViÖt Nam cã chØ sè ph¸t triÓn giíi (GDI) ë møc trung b×nh kh¸, ®øng ë vÞ trÝ thø 80 trong tæng sè 136 quèc gia trªn thÕ giíi (Trung Quèc 83, Th¸i Lan 61, Philipin 66, Singapore 28, Cam phuchia 105, Lµo 109). N¨m 2005 Liªn Hîp quèc ®¸nh gi¸ ViÖt Nam lµ ®iÓm s¸ng vÒ 3 môc tiªu: Xo¸ mï ch÷; xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo; B§G.

T¹i kú häp thø 37 cña Uû Ban CEDAW (C«ng −íc xo¸ bá mäi h×nh thøc ph©n biÖt ®èi xö ®èi víi phô n÷) cña Liªn Hîp quèc diÔn ra gÇn ®©y ngµy 17/1/2007 t¹i trô së Liªn hîp quèc, Newyork – Mü, chÝnh phñ ViÖt Nam ®· b¶o vÖ thµnh c«ng B¸o c¸o lÇn thø 5 vµ 6 VÒ viÖc thùc hiÖn C«ng −íc CEDAWcña ViÖt Nam. Tû lÖ §¹i biÓu Quèc héi kho¸ XII n÷ chiÕm tíi 25.7%; sè l−îng n÷ trÝ thøc t¨ng ®Òu qua c¸c n¨m; kho¶ng c¸ch giíi trong gi¸o dôc ®ang tõng b−íc ®−îc c¶i thiÖn, tû lÖ trÎ em g¸i bá häc ngµy cµng gi¶m xuèng. Nh÷ng t− t−ëng quan niÖm mang tÝnh ®Þnh kiÕn vÒ giíi, khu«n mÉu giíi ®ang tõng b−íc ®−îc gi¶m thiÓu vµ kh¾c phôc. Nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®−îc trong lÜnh vùc B§G lµ mét trong nh÷ng thµnh tùu cã ý nghÜa quan träng, nã võa lµ môc tiªu võa lµ ®éng lùc cña ®Êt n−íc ViÖt Nam trong qu¸ tr×nh ®æi míi, héi nhËp vµ ph¸t triÓn.

1 WB, CIDA, ADB, DFID, 2006. §¸nh gi¸ t×nh h×nh giíi ë ViÖt Nam, tr. 11 7 Bªn c¹nh nh÷ng thµnh tùu ®−îc céng ®ång quèc tÕ ghi nhËn, ViÖt Nam ®ang gÆp ph¶i nh÷ng th¸ch thøc trªn con ®−êng thùc hiÖn c¸c môc tiªu B§G. Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng, toµn cÇu hãa.

còng ®· t¸c ®éng ®Õn phô n÷ vµ nam giíi theo nh÷ng c¸ch kh¸c nhau, trong ®ã phô n÷ ph¶i chÞu nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc, ph©n biÖt ®èi xö nhiÒu h¬n liªn quan ®Õn lÜnh vùc lao ®éng, viÖc lµm, an sinh x· héi, b¹o lùc gia ®×nh, bu«n b¸n phô n÷, tÖ n¹n m¹i d©m vµ n¹o ph¸ thai vÞ thµnh niªn. §iÒu nµy cho thÊy nh÷ng thµnh tùu mµ ViÖt Nam ®¹t ®−îc trong thùc hiÖn B§G míi chØ lµ b−íc ®Çu, tÝnh bÒn v÷ng, æn ®Þnh cßn ch−a cao vµ ®ßi hái cÇn ph¶i tiÕp tôc nç lùc thùc hiÖn tèt h¬n n÷a trong thêi gian s¾p tíi. Thùc tÕ cho thÊy bÊt B§G ë mçi vïng miÒn, mçi nhãm x· héi vµ mçi lÜnh vùc ë ViÖt Nam ®ang diÔn ra kh¸ kh¸c nhau. §Æc biÖt lµ ®èi víi c¸c vïng kinh tÕ – x· héi vµ ®iÒu kiÖn ®Þa lý tù nhiªn cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n, th× vÊn ®Ò c¶i thiÖn sù bÊt b×nh ®¼ng giíi trong c¸c lÜnh vùc cña vÊn ®Ò b×nh ®¼ng giíi cµng trë nªn khã kh¨n h¬n.

Tr−íc thùc tr¹ng ®ã, hÖ thèng chÝnh s¸ch, ph¸p luËt, c¸c ch−¬ng tr×nh quèc gia cña ViÖt Nam ®· vµ ®ang ®−îc tiÕp tôc ban hµnh, thùc hiÖn nh»m tõng b−íc kh¾c phôc sù c¸ch biÖt vµ thiÖt thßi trªn. LuËt B×nh ®¼ng giíi cña ViÖt Nam lµ b−íc tiÕn quan träng nh»m tõng b−íc hiÖn thùc ho¸ vÊn ®Ò b×nh ®¼ng giíi trªn thùc tÕ. §Ó hÖ thèng chÝnh s¸ch, ph¸p luËt vÒ quyÒn phô n÷ vµ b×nh ®¼ng giíi ®i vµo cuéc sèng, cÇn thiÕt ph¶i cã sù nç lùc chung cña toµn x· héi, trong ®ã ®éi ngò c¸n bé l·nh ®¹o, qu¶n lý (L§QL) cÊp c¬ së gi÷ vai trß ®Æc biÖt quan träng. Bëi lÏ, c¸n bé L§QL cÊp c¬ së lµ nh÷ng ng−êi trùc tiÕp chØ ®¹o thùc hiÖn c¸c chñ tr−¬ng, NghÞ quyÕt, chÝnh s¸ch, ph¸p luËt cña §¶ng vµ Nhµ n−íc t¹i c¬ së.

Tuy nhiªn, trªn thùc tÕ, ®éi ngò c¸n bé l·nh ®¹o, qu¶n lý cÊp c¬ së hiÓu biÕt vÒ b×nh ®¼ng giíi nh− thÕ nµo? khã kh¨n – thuËn lîi cña c«ng t¸c chØ ®¹o thùc hiÖn b×nh ®¼ng giíi ra sao? Nh÷ng yÕu tè t¸c ®éng ®Õn nhËn thøc sù chØ ®¹o cña c¸n bé l·nh ®¹o, qu¶n lý c¬ së trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn môc tiªu b×nh ®¼ng giíi ? CÇn cã nh÷ng ®iÒu kiÖn, 8 c¬ chÕ, chÝnh s¸ch vµ c¸c gi¶i ph¸p g× ®Ó gióp hä thóc ®Çy b×nh ®¼ng giíi t¹i céng ®ång? §Ó lý gi¶i nh÷ng vÊn ®Ó nµy, viÖc triÓn khai nghiªn cøu ®Ò tµi: “NhËn thøc vµ chØ ®¹o thùc hiÖn b×nh ®¼ng giíi cña ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý cÊp c¬ së ë miÒn nói phÝa B¾c” cã ý nghÜa quan träng c¶ vÒ ph−¬ng diÖn lý luËn vµ thùc tiÔn. T×nh h×nh nghiªn cøu liªn quan ®Õn ®Ò tµi. Trong giai ®o¹n hiÖn nay, n©ng cao n¨ng lùc cña ®éi ngò c¸n bé l·nh ®¹o vµ thóc ®Èy vÊn ®Ò b×nh ®¼ng giíi lµ vÊn ®Ò hÕt søc quan träng nh»m gãp phÇn ®¶m b¶o sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng. Thùc tiÔn cho thÊy, vÊn ®Ò b×nh ®¼ng giíi ®· vµ ®ang thu hót sù quan t©m nghiªn cøu cña c¸c nhµ khoa häc x· héi còng nh− c¸c nhµ qu¶n lý ë ViÖt Nam.

Trong nh÷ng n¨m võa qua, ®· cã mét sè c«ng tr×nh nghiªn cøu liªn quan ®Õn c¸n bé l·nh ®¹o, qu¶n lý vµ b×nh ®¼ng giíi cña tËp thÓ, c¸ nh©n ®· ®−îc c«ng bè. Cã thÓ ®iÓm qua mét sè c«ng tr×nh nghiªn cøu chñ yÕu: - Nghiªn cøu "Sù l·nh ®¹o cña ®¶ng ®èi víi c«ng t¸c phô vËn trong thêi kú ®æi míi" (2001) cña Bµ Lª ThÞ Thu ®· ®Ò cËp tíi vai trß hÕt søc quan träng cña §¶ng ®èi víi c«ng t¸c phô vËn trong thêi kú ®æi míi, còng nh− viÖc ph¸t huy vai trß tr¸ch nhiÖm cña c¸c ®oµn thÓ quÇn chóng, c¸c tæ chøc x· héi, c¸c tæ chøc kinh tÕ thùc hiÖn c«ng t¸c vËn ®éng phô n÷. §Ò tµi ®· x¸c ®Þnh ®−îc tÇm quan träng cña vÊn ®Ò l·nh ®¹o vµ chØ ®¹o cña c¸c cÊp ñy §¶ng ®èi víi viÖc n©ng cao n¨ng lùc trªn nhiÒu ph−¬ng diÖn cho phô n÷.