Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Thị trường bất động sản là một lĩnh vực kinh doanh đặc thù với vòng đời giao dịch kéo dài, giá trị tài sản lớn, mức độ biến động cao và chịu sự cạnh tranh gay gắt. Bối cảnh nghiên cứu được đặt trong giai đoạn thị trường có nhiều biến chuyển, đặc biệt tại khu vực Đà Nẵng khi nguồn cung sản phẩm ngày càng trở nên đa dạng. Theo các dữ liệu thực tiễn được trích dẫn từ Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS, 2024), thị trường đang trải qua giai đoạn thanh lọc mạnh mẽ; tâm lý của khách hàng dịch chuyển rõ rệt từ trạng thái tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn sang ưu tiên tính an toàn pháp lý và dòng tiền bền vững. Đồng thời, báo cáo từ Savills Việt Nam (2024) cũng chỉ ra rằng có tới 80% người mua nhà quan tâm đến uy tín của chủ đầu tư và chất lượng quản lý vận hành sau bán hàng.

Thực tế tại Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Bất động sản Tâm Phát (doanh nghiệp thành lập từ năm 2016, hoạt động gần 10 năm trong mảng môi giới, phân phối căn hộ và đất nền tại Đà Nẵng) cho thấy, dù nhiều dự án sở hữu lợi thế về vị trí và tiện ích, tỷ lệ chuyển đổi từ khách hàng tiềm năng sang giao dịch thực tế vẫn chưa đạt mức kỳ vọng. Nguyên nhân xuất phát từ áp lực cạnh tranh từ các đối thủ lớn và sự biến động của lãi suất ngân hàng. Xuất phát từ thực tiễn đó, tác giả Nguyễn Thị Ngọc Viên thực hiện khóa luận nhằm xác định và đo lường mức độ tác động của từng yếu tố đến quyết định mua của khách hàng, tạo cơ sở cho các quyết định quản trị dựa trên dữ liệu.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể như sau:

  1. Mục tiêu tổng quát: Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua bất động sản của khách hàng tại Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Bất động sản Tâm Phát; trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy quyết định mua bất động sản của khách hàng tại Công ty trong thời gian tới.
  2. Mục tiêu cụ thể:
    • Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quyết định mua bất động sản của khách hàng.
    • Đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến quyết định mua bất động sản của khách hàng tại Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Bất động sản Tâm Phát.
    • Đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy quyết định mua bất động sản của khách hàng tại Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Bất động sản Tâm Phát trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu được giới hạn rõ ràng:

  • Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua bất động sản của khách hàng tại Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Bất động sản Tâm Phát.
  • Đối tượng khảo sát: Những khách hàng có ý định, đã và đang mua bất động sản của Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Bất động sản Tâm Phát trên địa bàn Thành phố Đà Nẵng.
  • Phạm vi không gian: Thực hiện trên địa bàn Thành phố Đà Nẵng.
  • Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp được thu thập trong giai đoạn 2022 – 2024; số liệu sơ cấp được thu thập qua điều tra khảo sát từ tháng 10 đến tháng 11 năm 2025.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận xây dựng hệ thống nền tảng dựa trên các khái niệm pháp lý, mô hình hành vi người tiêu dùng và các công trình thực nghiệm liên quan trong và ngoài nước:

  • Cơ sở pháp lý và đặc điểm bất động sản: Sử dụng quy định tại Khoản 2 Điều 105 và Khoản 1 Điều 107 Bộ luật Dân sự 2015 để định danh tài sản bất động sản; đồng thời phân tích các đặc tính kinh tế - kỹ thuật đặc thù gồm: tính cố định và bất động, tính khan hiếm, tính dị biệt, tính bền vững - đời sống kinh tế lâu dài, cùng tính chịu sự ảnh hưởng lẫn nhau.
  • Khung lý thuyết hành vi người tiêu dùng:
    • Mô hình Hộp đen ý thức (Black Box Model) của Philip Kotler (2009) mô tả quá trình các yếu tố kích thích marketing (4P) và kích thích môi trường đi qua hộp đen nhận thức của người mua để tạo ra các phản ứng quyết định mua.
    • Thuyết hành động hợp lý (Theory of Reasoned Action – TRA) của Fishbein & Ajzen (1975) giải thích mối liên kết giữa niềm tin, thái độ, chuẩn chủ quan và ý định hành vi.
    • Thuyết hành vi dự định (Theory of Planned Behavior – TPB) của Ajzen (1985, 1991) bổ sung thành tố nhận thức kiểm soát hành vi vào mô hình TRA.
  • Mô hình nghiên cứu đề xuất: Kế thừa từ các nghiên cứu thực nghiệm của Mansi Misra và cộng sự (2013), Qiuxue Luo & Paul T. James (2013), Mariadas và cộng sự (2019), Mwfed Haddad và cộng sự (2011), Phạm Minh Bằng (2013), Bạch Văn Lượng & Phan Đức Dũng (2022), TS. Vũ Thị Thương và cộng sự (2024), Võ Phạm Thành Nhân (2013), Trần Văn Quang (2025). Mô hình bao gồm 6 nhóm biến độc lập tác động đến 1 biến phụ thuộc:
    • H1: Vị trí bất động sản tác động tích cực (+) đến Quyết định mua.
    • H2: Khả năng tài chính tác động tích cực (+) đến Quyết định mua.
    • H3: Pháp lý tác động tích cực (+) đến Quyết định mua.
    • H4: Tiện ích dự án tác động tích cực (+) đến Quyết định mua.
    • H5: Uy tín chủ đầu tư tác động tích cực (+) đến Quyết định mua.
    • H6: Chính sách khuyến mãi tác động tích cực (+) đến Quyết định mua.

Về phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu:

  • Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ báo cáo nội bộ công ty (nhân sự, tài sản nguồn vốn, kết quả kinh doanh 2022 – 2024), báo cáo thị trường của VARS, Savills, CBRE và hệ thống văn bản pháp luật liên quan (Luật Đất đai 2024, Luật Kinh doanh Bất động sản 2023).
  • Dữ liệu sơ cấp: Thu thập qua điều tra chọn mẫu phi xác suất (kỹ thuật chọn mẫu thuận tiện) bằng bảng câu hỏi trực tuyến qua ứng dụng Zalo gửi tới đối tượng khách hàng mục tiêu.
  • Quy mô mẫu: Mô hình có 26 biến quan sát độc lập. Dựa theo tiêu chuẩn của Hair và cộng sự (2014) với tỷ lệ tối thiểu 5 mẫu/1 biến quan sát, cỡ mẫu tối thiểu cần đạt là $26 \times 5 = 130$ mẫu. Xét theo công thức hồi quy của Green & Ampt (1911) ($N \ge 104 + k = 104 + 6 = 110$ mẫu), tác giả đã phát ra 170 phiếu khảo sát và thu về 155 phiếu hợp lệ phục vụ phân tích.
  • Phương pháp phân tích số liệu: Dữ liệu sơ cấp được xử lý bằng phần mềm SPSS 20.0 thông qua các bước kiểm định thống kê: Thống kê mô tả (tần số, giá trị trung bình, độ lệch chuẩn), Kiểm định độ tin cậy thang đo Cronbach's Alpha (điều kiện Alpha $\ge 0.6$ và hệ số tương quan biến - tổng $\ge 0.3$), Phân tích nhân tố khám phá EFA (điều kiện KMO từ 0.5 đến 1, Bartlett's Sig < 0.05, Factor Loading > 0.5, Tổng phương sai trích > 50%, Eigenvalue $\ge 1$), Phân tích tương quan Pearson, Phân tích hồi quy tuyến tính đa biến (đánh giá $R^2$ hiệu chỉnh, kiểm định F trong ANOVA, kiểm tra tự tương quan bằng hệ số Durbin - Watson và kiểm tra đa cộng tuyến qua hệ số VIF < 2), Kiểm định One Sample T-Test, Kiểm định Independent Sample T-Test và Phân tích phương sai một chiều One-way ANOVA để kiểm tra sự khác biệt nhân khẩu học.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quyết định mua BĐS của khách hàng

Nội dung chương tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận từ các khái niệm nền tảng về bất động sản, đặc điểm và phân loại bất động sản thành 3 nhóm (bất động sản có đầu tư xây dựng, bất động sản không có đầu tư xây dựng, bất động sản đặc biệt), vai trò của bất động sản trong nền kinh tế vĩ mô và vi mô, cùng các đặc trưng riêng biệt của thị trường bất động sản. Chương 1 trình bày chi tiết các lý thuyết hành vi người tiêu dùng (Kotler, TRA, TPB) và tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước.

Từ các lý thuyết trên, tác giả xây dựng thang đo nghiên cứu gồm 6 biến độc lập với 26 biến quan sát và 1 biến phụ thuộc với 3 biến quan sát:

Nhóm biến Mã hóa biến quan sát Nội dung đo lường chính
Vị trí bất động sản VT1 – VT5 Thuận tiện di chuyển, gần tiện ích thiết yếu, giao thông kết nối, tiềm năng tương lai, an ninh và môi trường sống.
Khả năng tài chính KNTC1 – KNTC4 Giá cả phù hợp, dễ tiếp cận vốn vay ngân hàng, lãi suất vay chấp nhận được, chính sách thanh toán linh hoạt.
Pháp lý PL1 – PL4 Hồ sơ dự án rõ ràng đầy đủ, giấy tờ sở hữu minh bạch, tuân thủ pháp luật, thông tin dễ kiểm chứng.
Tiện ích dự án TI1 – TI5 Tiện ích thiết yếu đầy đủ, bố trí hợp lý thuận tiện, đáp ứng sinh hoạt hằng ngày, tiện ích giải trí đa dạng, bảo trì vận hành tốt.
Uy tín chủ đầu tư UT1 – UT4 Danh tiếng trên thị trường, thực hiện đúng cam kết, năng lực quản lý triển khai chuyên nghiệp, minh bạch thông tin.
Chính sách khuyến mãi CS1 – CS4 Ưu đãi chiết khấu giảm giá hấp dẫn, ưu đãi bổ sung thiết thực, thời gian áp dụng rõ ràng, truyền thông dễ tiếp cận.
Quyết định mua QD1 – QD3 Đánh giá quyết định mua đúng đắn, tiếp tục mua khi tài chính cho phép, sẵn sàng giới thiệu cho người thân bạn bè.

Phần cơ sở thực tiễn của chương phân tích bức tranh thị trường bất động sản Việt Nam giai đoạn phục hồi năm 2024 – 2025 gắn với việc ban hành Luật Đất đai 2024, Luật Kinh doanh Bất động sản 2023, đồng thời mô tả thực trạng thị trường bất động sản Đà Nẵng với sự phân hóa giữa các phân khúc đất nền và căn hộ cao cấp gắn liền dịch vụ du lịch, cùng các dự án hạ tầng trọng điểm như Cảng Liên Chiểu và nâng cấp Quốc lộ 14B.

Chương 2: Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua bất động sản của khách hàng tại Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Bất động sản Tâm Phát

Chương 2 bắt đầu bằng việc giới thiệu tổng quan về Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Bất động sản Tâm Phát (mã số thuế 0401759940, thành lập ngày 27/04/2016 tại 179A Nguyễn Tất Thành, phường Thanh Bình, quận Hải Châu, Đà Nẵng do ông Huỳnh Ngọc Thông làm đại diện pháp luật). Tác giả phân tích cơ cấu tổ chức quản trị (Ban Tổng giám đốc điều hành trực tiếp Bộ phận kinh doanh gồm 3 phòng kinh doanh, cùng Bộ phận vận hành gồm Phòng Tài chính - Kế toán, Phòng Hành chính - Nhân sự và Phòng Marketing) và lịch sử phát triển qua 3 giai đoạn: Khởi đầu (2016 – 2018), Phát triển (2019 – 2021), Thích ứng và khẳng định vị thế (2022 – nay).

Bên cạnh đó, chương đánh giá thực trạng nguồn nhân lực, tình hình tài sản nguồn vốn, kết quả giao dịch các dự án mà công ty tham gia phân phối (như Mia Center Point, The Soleil Đà Nẵng, The Legend Đà Nẵng, Masteri Rivera Đà Nẵng, Spanna Tower, Cora Tower, Capital Square, Times Square Đà Nẵng, Sun Riverpolis).

Trọng tâm của chương là việc trình bày kết quả xử lý dữ liệu từ 155 mẫu khảo sát:

  • Thống kê mô tả đặc điểm nhân khẩu học và hành vi mua của khách hàng.
  • Kiểm định độ tin cậy thang đo Cronbach's Alpha cho 6 nhóm biến độc lập và 1 biến phụ thuộc.
  • Phân tích nhân tố khám phá EFA cho các biến độc lập và biến phụ thuộc để rút trích các nhân tố đạt chuẩn giá trị hội tụ và phân biệt.
  • Phân tích tương quan Pearson và thiết lập mô hình hồi quy tuyến tính đa biến:

$$Y = \beta_0 + \beta_1 VT + \beta_2 KNTC + \beta_3 PL + \beta_4 TI + \beta_5 UT + \beta_6 CS$$

  • Kiểm định ANOVA để xác định mức độ phù hợp tổng thể của mô hình và kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến bằng hệ số VIF.
  • Đo lường đánh giá giá trị trung bình của khách hàng đối với từng nhóm yếu tố thông qua các biến quan sát.
  • Kiểm định sự khác biệt về quyết định mua theo các biến nhân khẩu học (giới tính, độ tuổi, thu nhập, nghề nghiệp) bằng phép thử Independent Samples T-Test và One-way ANOVA.

Chương 3: Định hướng và giải pháp nhằm thúc đẩy quyết định mua bất động sản tại Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Bất động sản Tâm Phát

Dựa trên kết quả phân tích định lượng, chương 3 đề ra định hướng phát triển của Công ty Tâm Phát Land trong giai đoạn tiếp theo. Tác giả xây dựng hệ thống 6 nhóm giải pháp cụ thể gắn liền với các biến thành phần có ý nghĩa thống kê trong mô hình nghiên cứu:

  1. Nhóm giải pháp về "Vị trí bất động sản": Lựa chọn phân phối các dự án sở hữu hạ tầng kết nối đồng bộ và tiềm năng quy hoạch rõ nét.
  2. Nhóm giải pháp về "Khả năng tài chính": Tăng cường liên kết với các ngân hàng thương mại để triển khai các gói vay ưu đãi, kéo dài thời gian ân hạn nợ gốc và linh hoạt tiến độ thanh toán.
  3. Nhóm giải pháp về "Chính sách khuyến mãi": Thiết kế các gói chiết khấu thực chất, tặng quà nội thất hoặc hỗ trợ phí quản lý đúng thời điểm nhằm kích thích hành vi chốt giao dịch.
  4. Nhóm giải pháp về "Uy tín chủ đầu tư": Chọn lọc hợp tác với các chủ đầu tư có năng lực thi công, đảm bảo tiến độ bàn giao và minh bạch thông tin dự án.
  5. Nhóm giải pháp về "Tiện ích dự án": Tăng cường truyền thông chi tiết về hệ thống tiện ích nội khu, chất lượng dịch vụ vận hành sau bàn giao đến khách hàng.
  6. Nhóm giải pháp về "Pháp lý": Công khai, minh bạch toàn bộ hồ sơ pháp lý, giấy phép xây dựng và điều kiện mở bán để củng cố niềm tin tuyệt đối cho người mua.

Phần cuối của công trình đưa ra các kiến nghị đối với cơ quan quản lý nhà nước nhằm hoàn thiện khung khổ pháp lý, kiểm soát quy hoạch và minh bạch hóa thông tin thị trường bất động sản.


Kết quả và đóng góp

Văn bản khóa luận đã ghi nhận các kết quả nghiên cứu cụ thể:

  • Hệ thống hóa lý luận: Khóa luận kết hợp thành công mô hình Hộp đen ý thức của Philip Kotler với thuyết TPB của Ajzen để giải thích hành vi khách hàng trong phân khúc bất động sản địa phương.
  • Xác lập mô hình thực nghiệm: Kiểm định mô hình gồm 6 biến độc lập đại diện cho 26 biến quan sát tác động đến quyết định mua của 155 khách hàng tại Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Bất động sản Tâm Phát.
  • Xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố: Phân tích thực nghiệm khẳng định yếu tố "Vị trí bất động sản" là nhân tố có tác động mạnh nhất đến quyết định mua bất động sản của khách hàng tại Công ty Tâm Phát Land.
  • Đóng góp giải pháp quản trị: Đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện bao phủ cả 6 khía cạnh (Vị trí, Tài chính, Khuyến mãi, Uy tín chủ đầu tư, Tiện ích và Pháp lý), cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học giúp doanh nghiệp chuyển đổi từ phương thức bán hàng dựa trên kinh nghiệm truyền thống sang quản trị chiến lược dựa trên dữ liệu.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chỉ ra một số hạn chế gắn liền với điều kiện thực hiện nghiên cứu:

  • Hạn chế về phương pháp chọn mẫu: Do rào cản về thời gian và nguồn lực tiếp cận, nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu phi xác suất (chọn mẫu thuận tiện), do đó tính đại diện khái quát hóa cho toàn bộ thị trường có thể bị giới hạn.
  • Hạn chế về phạm vi không gian và đối tượng: Dữ liệu khảo sát sơ cấp chỉ tập trung vào nhóm khách hàng giao dịch tại Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Bất động sản Tâm Phát trên địa bàn Thành phố Đà Nẵng, chưa mở rộng so sánh liên vùng với các thị trường lân cận.
  • Hướng nghiên cứu tiếp theo: Các nghiên cứu sau có thể mở rộng quy mô mẫu khảo sát bằng phương pháp chọn mẫu xác suất ngẫu nhiên, kéo dài thời gian quan sát thực nghiệm và bổ sung thêm các biến kiểm soát hoặc nhân tố mới thích ứng với những thay đổi chính sách pháp luật đất đai trong giai đoạn tiếp theo.

Giá trị tham khảo

Công trình khóa luận có giá trị ứng dụng và tham khảo học thuật đối với nhiều nhóm đối tượng:

  • Sinh viên và học viên chuyên ngành Quản trị Kinh doanh, Marketing, Kinh doanh Bất động sản: Khóa luận là tài liệu tham khảo cụ thể về quy trình triển khai đề tài nghiên cứu định lượng khảo sát người tiêu dùng, từ cách vận dụng lý thuyết TPB/Kotler, kỹ thuật thiết kế bảng câu hỏi Likert 5 mức độ, đến các bước xử lý số liệu trên SPSS 20.0 (Cronbach's Alpha, EFA, Hồi quy, T-Test, ANOVA).
  • Ban điều hành và bộ phận kinh doanh các doanh nghiệp phân phối bất động sản: Phần phân tích thực trạng và hệ thống giải pháp ở Chương 2 và Chương 3 cung cấp cơ sở tham chiếu thực tế để xây dựng chính sách bán hàng, lựa chọn rổ hàng dự án và thiết kế các chiến dịch truyền thông nhắm đúng mối quan tâm cốt lõi của người mua.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu hành vi của nhóm khách hàng nào và tại địa bàn nào?
Khóa luận khảo sát nhóm khách hàng có ý định, đã và đang mua bất động sản của Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Bất động sản Tâm Phát, thực hiện trên phạm vi địa bàn Thành phố Đà Nẵng.

2. Cỡ mẫu khảo sát thực tế của đề tài là bao nhiêu và được tính toán dựa trên cơ sở nào?
Cỡ mẫu tối thiểu được xác định là 130 mẫu dựa trên nguyên tắc tối thiểu 5 mẫu cho mỗi biến quan sát của Hair và cộng sự (2014) đối với 26 biến độc lập, đồng thời thỏa mãn điều kiện $N \ge 104 + k = 110$ của Green & Ampt (1911). Thực tế, tác giả đã phát ra 170 phiếu khảo sát và thu về 155 phiếu hợp lệ để xử lý.

3. Yếu tố nào được kết luận là có ảnh hưởng mạnh nhất đến quyết định mua bất động sản tại Công ty Tâm Phát?
Theo kết quả phân tích mô hình nghiên cứu được công bố trong phần tóm lược khóa luận, yếu tố "Vị trí bất động sản" có tác động mạnh nhất đến quyết định mua của khách hàng tại Công ty Tâm Phát Land.

4. Dữ liệu thứ cấp và sơ cấp trong khóa luận được thu thập vào khoảng thời gian nào?
Số liệu thứ cấp về doanh nghiệp và thị trường được thu thập trong giai đoạn từ năm 2022 đến 2024. Số liệu sơ cấp thông qua điều tra khảo sát khách hàng được thu thập từ tháng 10 đến tháng 11 năm 2025.


Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Ngọc Viên đã giải quyết toàn diện mục tiêu nghiên cứu thông qua việc hệ thống hóa lý luận hành vi mua và đo lường thực nghiệm 6 yếu tố tác động đến quyết định mua bất động sản tại Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Bất động sản Tâm Phát. Kết quả nghiên cứu làm nổi bật vai trò then chốt của yếu tố vị trí bất động sản trong tâm lý lựa chọn của khách hàng tại thị trường Đà Nẵng. Hệ thống giải pháp đề xuất ở Chương 3 mang tính thực tiễn cao, đóng vai trò là căn cứ khoa học trực tiếp hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa hoạt động tư vấn, môi giới và xây dựng chiến lược kinh doanh bền vững.