Nhận thức của cộng đồng và hiện trạng các mối đe dọa đến tài nguyên động vật tại khu bảo tồn thiên nhiên thần sa phượng hoàng tỉnh thái nguyên

Khám phá nhận thức cộng đồng về bảo tồn và hiện trạng đe dọa tài nguyên động vật tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên Thần Sa Phượng Hoàng, Thái Nguyên.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Thủy
• Người hướng dẫn: ThS. Tạ Tuyết Nga
• Trường học: Đại học Lâm nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên thiên nhiên
• Đề tài: Nhận thức của cộng đồng và hiện trạng các mối đe dọa đến tài nguyên động vật tại khu bảo tồn thiên nhiên Thần Sa – Phượng Hoàng, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cộng đồng và nhận thức của cộng đồng đối với tài nguyên động vật
• 1.1.1. Cộng đồng là gì?
• 1.1.2. Nhận thức của cộng đồng đối với tài nguyên động vật
• 1.2. Các mối đe dọa và tác động của cộng đồng đến tài nguyên động vật
• 1.2.1. Trên thế giới
• 1.2.2. Tại Việt Nam
• 1.3. Tác động của cộng đồng đến tài nguyên động vật tại KBTTN Thần Sa - Phượng Hoàng
• 2. Chương 2: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 2.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.2. Địa hình, địa thế
• 2.1.3. Thổ nhưỡng
• 2.1.4. Khí hậu thủy văn
• 2.1.5. Rừng và hệ động vật
• 2.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 2.2.1. Dân tộc

Tóm tắt

I. Khám Phá KBT Thần Sa Phượng Hoàng Vai Trò Với Đa Dạng Sinh Học

Khu bảo tồn thiên nhiên (KBTTN) Thần Sa - Phượng Hoàng, tọa lạc tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên, là một viên ngọc quý của hệ sinh thái rừng núi đá vôi Việt Nam. Với diện tích gần 20.000 ha rừng đặc dụng, khu vực này có vai trò then chốt trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học Thái Nguyên. Đây là nơi giao thoa của nhiều luồng động thực vật, tạo nên một hệ sinh thái phong phú với nhiều nguồn gen quý. Tuy nhiên, giá trị to lớn này đang đối mặt với nhiều thách thức từ các hoạt động của con người. Nghiên cứu về nhận thức cộng đồng và hiện trạng các mối đe dọa đến tài nguyên động vật tại đây trở nên cấp thiết, cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quản lý và bảo tồn bền vững. Việc hiểu rõ mối tương quan giữa sinh kế người dân và sức khỏe của hệ sinh thái là chìa khóa để xây dựng các chính sách bảo tồn hiệu quả, hài hòa lợi ích giữa con người và thiên nhiên.

1.1. Hệ động thực vật Thần Sa Phượng Hoàng có gì đặc biệt

KBTTN Thần Sa - Phượng Hoàng sở hữu một hệ động thực vật Thần Sa - Phượng Hoàng vô cùng đặc sắc, mang đặc trưng của khu hệ động vật vùng Đông Bắc. Theo thống kê, khu vực đã ghi nhận 295 loài động vật có xương sống, bao gồm 56 loài thú, 117 loài chim, 28 loài bò sát và 11 loài lưỡng cư. Đặc biệt, đây là nơi cư ngụ của nhiều các loài nguy cấp, quý, hiếm được ghi trong Sách đỏ Việt Nam và thế giới. Nổi bật là các loài linh trưởng như Vọoc mũi hếch (Rhinopithecus avunculus) và Vọoc bạc má (Trachypithecus francoisi), Gấu ngựa (Ursusthibetanus), Sơn dương (Naemohedus muntjak). Sự tồn tại của những loài này khẳng định giá trị bảo tồn cấp quốc gia và quốc tế của khu vực, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp bách về các biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt.

1.2. Tác động của phát triển kinh tế xã hội đến khu bảo tồn

Vùng đệm KBTTN là nơi sinh sống của cộng đồng đa dân tộc, chủ yếu là Tày, Mông, Dao, với đời sống còn nhiều khó khăn. Tác động của phát triển kinh tế xã hội tại đây diễn ra không đồng đều. Tỷ lệ hộ nghèo tại một số xã còn rất cao (ví dụ xã Sảng Mộc 56,64%), dẫn đến sự phụ thuộc lớn vào tài nguyên rừng. Cuộc sống khó khăn, thiếu đất canh tác, và tập quán sản xuất lạc hậu là nguyên nhân sâu xa dẫn đến các hoạt động khai thác tài nguyên không bền vững. Sức ép từ gia tăng dân số làm trầm trọng thêm tình trạng phá rừng làm nương rẫy, khai thác gỗ và săn bắt động vật để cải thiện thu nhập. Đây là thách thức lớn đối với hiệu quả công tác bảo tồn và đòi hỏi các giải pháp mang tính tổng thể, đặc biệt là phát triển sinh kế bền vững cho người dân vùng đệm.

II. Top 4 Mối Đe Dọa Đến Tài Nguyên Động Vật Tại Thần Sa Phượng Hoàng

Tài nguyên động vật tại KBTTN Thần Sa - Phượng Hoàng đang bị suy giảm nghiêm trọng dưới áp lực từ nhiều phía. Các mối đe dọa này không chỉ đến từ hành vi trực tiếp mà còn từ những tác động gián tiếp, làm thay đổi và phá vỡ cấu trúc của hệ sinh thái. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Thu Thủy (2019) đã chỉ ra các hoạt động của con người là nguyên nhân chính gây suy thoái đa dạng sinh học. Nạn săn bắt động vật hoang dã vì mục đích thương mại và tiêu thụ vẫn diễn ra âm ỉ. Song song đó, tình trạng mất môi trường sống do các hoạt động nông nghiệp, khai khoáng và phát triển hạ tầng đang diễn ra với tốc độ đáng báo động. Việc xác định và xếp hạng mức độ nghiêm trọng của từng mối đe dọa là bước đi đầu tiên và quan trọng nhất để ban quản lý rừng đặc dụng có thể phân bổ nguồn lực và xây dựng kế hoạch hành động phù hợp, kịp thời.

2.1. Nạn săn bắt và buôn bán trái phép động vật hoang dã

Săn bắt và buôn bán trái phép động vật là mối đe dọa trực tiếp và nghiêm trọng nhất. Hoạt động này diễn ra dưới nhiều hình thức, từ việc sử dụng các loại bẫy tự chế để bắt thú nhỏ đến việc tổ chức các nhóm đi săn chuyên nghiệp sử dụng súng. Mục đích chính là cung cấp thực phẩm, làm thuốc hoặc bán lại để kiếm lời. Dù công tác tuần tra của kiểm lâm được thắt chặt, các hoạt động này vẫn diễn ra lén lút, gây suy giảm nhanh chóng số lượng cá thể của các loài như Sơn dương, Hoẵng, Tê tê. Truyền thống săn bắn lâu đời của một số cộng đồng dân tộc cũng là một rào cản văn hóa, đòi hỏi các phương pháp tiếp cận vừa kiên quyết vừa khéo léo trong công tác tuyên truyền bảo tồn thiên nhiên.

2.2. Mất môi trường sống do phá rừng và khai thác khoáng sản

Tình trạng mất môi trường sống là mối đe dọa có quy mô lớn và ảnh hưởng lâu dài. Hoạt động phá rừng làm nương rẫy vẫn phổ biến, phân mảnh các khu rừng, chia cắt hành lang di chuyển và khu vực kiếm ăn của động vật. Bên cạnh đó, hoạt động khai thác khoáng sản trái phép như khai thác vàng, đá, và làm than tự phát gây ô nhiễm nguồn nước, không khí và tiếng ồn. Những tác động này không chỉ phá hủy thảm thực vật mà còn trực tiếp xua đuổi các loài động vật nhạy cảm, làm suy thoái đa dạng sinh học và gây ra xung đột giữa người và động vật hoang dã khi chúng phải di chuyển đến gần khu dân cư hơn để tìm kiếm thức ăn.

2.3. Khai thác lâm sản ngoài gỗ và sử dụng hóa chất nông nghiệp

Việc khai thác lâm sản ngoài gỗ như măng, rau rừng và cây thuốc diễn ra theo mùa nhưng với cường độ cao có thể làm cạn kiệt nguồn thức ăn của nhiều loài động vật. Hơn nữa, sự hiện diện thường xuyên của con người trong rừng cũng gây xáo trộn và khiến các loài hoang dã sợ hãi, bỏ đi nơi khác. Một mối nguy hại tiềm ẩn khác là việc sử dụng thuốc trừ sâu và thuốc diệt cỏ ở các khu vực canh tác ven rừng. Hóa chất độc hại có thể ngấm vào đất, nguồn nước, ảnh hưởng đến chuỗi thức ăn và gây bệnh tật hoặc tử vong cho các loài động vật, làm suy giảm sức khỏe của toàn bộ quần thể trong khu vực.

III. Phân Tích Nhận Thức Cộng Đồng Về Bảo Tồn Động Vật Hoang Dã

Nhận thức của cộng đồng là yếu tố quyết định đến sự thành công của mọi nỗ lực bảo tồn. Một cộng đồng có hiểu biết và thái độ tích cực sẽ là tai mắt, là cánh tay nối dài của lực lượng chức năng. Nghiên cứu tại 5 xã vùng đệm KBTTN Thần Sa - Phượng Hoàng cho thấy một bức tranh đa chiều về nhận thức. Kết quả khảo sát trên 40 hộ dân cho thấy có 52,5% người dân có nhận thức tốt, 30% ở mức trung bình và 17,5% có nhận thức kém về tài nguyên động vật và các mối đe dọa. Tuy nhiên, khi phân tích sâu hơn, có sự khác biệt rõ rệt giữa các nhóm đối tượng khác nhau trong cộng đồng. Điều này cho thấy các chương trình giáo dục môi trường cần được thiết kế chuyên biệt, nhắm đến đúng đối tượng để tối ưu hóa hiệu quả công tác bảo tồn.

3.1. Sự khác biệt nhận thức theo trình độ học vấn và giới tính

Phân tích thống kê cho thấy trình độ học vấn là yếu tố ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến nhận thức. Nhóm người có trình độ từ Trung học phổ thông trở lên có hiểu biết tốt hơn đáng kể về giá trị của động vật hoang dã và các quy định pháp luật. Cụ thể, 80% người thuộc nhóm này có nhận thức tốt, trong khi con số này ở nhóm học vấn cấp Trung học cơ sở là 60%. Tương tự, có sự khác biệt về nhận thức giữa nam và nữ. Nam giới thường tham gia nhiều hoạt động bên ngoài và tiếp xúc với thông tin đại chúng nhiều hơn nên có nhận thức tốt hơn. Kết quả này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đầu tư vào giáo dục và thiết kế các chương trình truyền thông đặc thù cho phụ nữ, những người đóng vai trò của cộng đồng địa phương trong việc sử dụng tài nguyên hàng ngày.

3.2. Ảnh hưởng của yếu tố dân tộc và độ tuổi đến nhận thức

Yếu tố dân tộc cũng cho thấy sự khác biệt rõ rệt. Người dân tộc Tày và Mông có xu hướng nhận thức cao hơn so với người Nùng và Dao. Điều này có thể do người Tày có cơ hội tiếp xúc thông tin tốt hơn, trong khi người Mông có kinh nghiệm đi rừng dày dặn. Ngược lại, nghiên cứu không tìm thấy sự khác biệt đáng kể về nhận thức giữa các nhóm tuổi khác nhau. Nhóm trẻ tuổi được tiếp cận giáo dục trong nhà trường, trong khi nhóm lớn tuổi có kiến thức từ kinh nghiệm thực tế. Điều này cho thấy các hoạt động tuyên truyền bảo tồn thiên nhiên đã tiếp cận được nhiều lứa tuổi, nhưng cần có sự điều chỉnh về phương pháp để phù hợp với đặc thù văn hóa của từng dân tộc, qua đó nâng cao nhận thức một cách đồng đều trong toàn cộng đồng.

IV. Hướng Dẫn Các Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Bảo Tồn Động Vật

Để giải quyết các mối đe dọa và cải thiện công tác bảo tồn tại KBTTN Thần Sa - Phượng Hoàng, cần một phương pháp tiếp cận tổng hợp, dựa trên cả ba trụ cột: nâng cao nhận thức, hỗ trợ sinh kế và tăng cường quản lý. Các giải pháp không thể chỉ tập trung vào việc cấm đoán mà phải xuất phát từ việc thấu hiểu nguyên nhân gốc rễ của vấn đề, đặc biệt là tình trạng đói nghèo và thiếu hiểu biết của người dân. Việc lồng ghép các hoạt động bảo tồn với chương trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương là yếu tố sống còn. Vai trò của cộng đồng địa phương phải được đặt ở vị trí trung tâm, chuyển họ từ đối tượng bị quản lý thành đối tác tích cực trong công tác bảo vệ ngôi nhà chung. Chỉ khi đó, hiệu quả công tác bảo tồn mới thực sự bền vững.

4.1. Phương pháp giáo dục môi trường và tuyên truyền hiệu quả

Cần đẩy mạnh giáo dục môi trường và tuyên truyền bảo tồn thiên nhiên một cách thường xuyên và đa dạng hóa hình thức. Thay vì các buổi họp khô khan, có thể tổ chức các cuộc thi tìm hiểu, chiếu phim lưu động, hoặc lồng ghép nội dung bảo tồn vào các lễ hội văn hóa của địa phương. Nội dung tuyên truyền cần trực quan, sinh động, sử dụng ngôn ngữ và hình ảnh phù hợp với từng nhóm đối tượng, đặc biệt là phụ nữ và các dân tộc thiểu số. Việc hợp tác với các trưởng thôn, già làng, và những người có uy tín trong cộng đồng để truyền tải thông điệp sẽ mang lại hiệu quả cao hơn. Đồng thời, cần phổ biến rõ ràng các quy định pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã và các mức xử phạt để nâng cao tính răn đe.

4.2. Xây dựng mô hình sinh kế bền vững cho người dân vùng đệm

Giải pháp căn cơ nhất là phát triển sinh kế bền vững cho người dân vùng đệm để giảm sự phụ thuộc vào tài nguyên rừng. Chính quyền địa phương và ban quản lý rừng đặc dụng cần phối hợp để xây dựng các mô hình kinh tế phù hợp với điều kiện địa phương như trồng cây dược liệu dưới tán rừng, chăn nuôi gia súc theo hướng hàng hóa, hay phát triển du lịch sinh thái cộng đồng. Cần có chính sách hỗ trợ vốn vay ưu đãi, cung cấp giống cây trồng, vật nuôi năng suất cao và tập huấn kỹ thuật canh tác bền vững. Khi người dân có thu nhập ổn định từ các hoạt động hợp pháp, họ sẽ tự nguyện tham gia bảo vệ rừng và động vật hoang dã, coi đó là nguồn tài sản quý giá cần gìn giữ cho thế hệ tương lai.

4.3. Nâng cao năng lực quản lý khu bảo tồn và thực thi pháp luật

Công tác quản lý khu bảo tồn cần được tăng cường cả về nhân lực và trang thiết bị. Cần thường xuyên tổ chức các đợt tuần tra, kiểm soát, đặc biệt tại các điểm nóng về săn bắt và phá rừng. Hệ thống biển báo, nội quy cần được rà soát, làm mới để nâng cao ý thức của người dân và du khách. Quan trọng hơn, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng kiểm lâm, chính quyền địa phương và công an trong việc điều tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Việc thực thi chính sách bảo tồn của tỉnh Thái Nguyên phải được thực hiện một cách quyết liệt, không có vùng cấm, nhằm tạo ra sự thay đổi thực chất trong hành vi của cộng đồng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khu bảo tồn thiên nhiên (KBTTN) Thần Sa – Phượng Hoàng được thành lập theo quyết định ngày 01/12/1999, với tổng diện tích tự nhiên là 48.000 ha, trong đó diện tích quy hoạch vùng lõi khu rừng đặc dụng là 17.474,9 ha (diện tích đất có rừng là 17.121,2 ha và đất chưa có rừng là 353,7 ha). Khu bảo tồn trải dài trên địa bàn 7 xã và 1 thị trấn thuộc huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên (gồm thị trấn Đình Cả, các xã Phú Thượng, Sảng Mộc, Thần Sa, Thượng Nung, Nghinh Tường, Vũ Chấn, Cúc Đường). Nơi đây sở hữu hệ sinh thái rừng núi đá vôi đặc trưng vùng Đông Bắc, lưu trữ tính đa dạng sinh học cao với 295 loài động vật có xương sống thuộc 93 họ, 30 bộ (gồm 56 loài thú, 117 loài chim, 28 loài bò sát, 11 loài lưỡng cư và 77 loài cá nước ngọt), cùng nhiều loài quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng như Voọc mũi hếch (Rhinopithecus avunculus), Hươu xạ (Moschus berezopskii), Vượn Hải Nam (Nomascus hainanus).

Tuy nhiên, vùng đệm và vùng lõi của khu bảo tồn có mật độ dân cư sinh sống tương đối đông đúc, chủ yếu là đồng bào các dân tộc thiểu số (Tày, Dao, H'Mông, Nùng, Cao Lan). Cuộc sống của cộng đồng địa phương còn nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo cao, tập quán canh tác lạc hậu và sinh kế phụ thuộc lớn vào việc khai thác tài nguyên rừng. Các hoạt động như săn bắn, đặt bẫy thú rừng, khai thác gỗ, đốt than, phá rừng làm nương rẫy và lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật đang gây áp lực nghiêm trọng lên sinh cảnh và các quần thể động vật hoang dã. Trước thời điểm nghiên cứu, chưa có công trình khoa học nào đánh giá toàn diện về nhận thức của cộng đồng và hiện trạng các mối đe dọa tại khu vực này.

Đề tài khóa luận được thực hiện nhằm giải quyết các mục tiêu sau:

1. Mục tiêu chung: Cung cấp cơ sở khoa học phục vụ công tác quản lý và bảo tồn tài nguyên động vật tại KBTTN Thần Sa – Phượng Hoàng, tỉnh Thái Nguyên.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Đánh giá nhận thức của cán bộ, người dân về tài nguyên động vật có xương sống và hiện trạng các mối đe dọa đến tài nguyên động vật tại khu vực nghiên cứu.
   • Đánh giá sự khác biệt trong nhận thức bảo tồn động vật hoang dã (ĐVHD) giữa các nhóm cộng đồng theo các biến số nhân khẩu học (giới tính, độ tuổi, trình độ học vấn, thành phần dân tộc).
   • Phân cấp mức độ nghiêm trọng của các mối đe dọa tác động lên tài nguyên động vật.
   • Đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý và bảo tồn tài nguyên động vật dựa vào cộng đồng.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Nhận thức của cán bộ quản lý và cộng đồng dân cư địa phương đối với nhóm động vật có xương sống (Thú, Chim, Bò sát, Lưỡng cư) và các tác động đe dọa sinh cảnh tại KBTTN Thần Sa – Phượng Hoàng.
• Phạm vi không gian: Thực hiện tại 05 xã điểm thuộc vùng đệm và vùng lõi khu bảo tồn gồm: xã Thần Sa, Nghinh Tường, Cúc Đường, Phú Thượng và Thượng Nung (Nũng Luông) thuộc huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Thu thập và xử lý số liệu thực địa từ tháng 03/2019 đến tháng 05/2019.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và tài liệu sử dụng

Nghiên cứu vận dụng khái niệm về "Cộng đồng" theo định nghĩa của FAO (1990) và Từ điển Bách khoa Việt Nam (1995), xem cộng đồng như một đơn vị cấp địa phương của tổ chức xã hội gắn liền với khu vực địa lý xác định. Cơ sở phân loại thảm thực vật dựa trên quan điểm sinh thái phát sinh quần thể và hệ thống phân loại rừng nhiệt đới ẩm núi thấp của Thái Văn Trừng. Đánh giá cấp độ bảo tồn động vật dựa trên Sách Đỏ Việt Nam (2007) và các tiêu chuẩn của IUCN (CR - Rất nguy cấp, EN - Nguy cấp, VU - Sắp nguy cấp, EW - Tuyệt chủng ngoài tự nhiên).

Phương pháp thu thập dữ liệu

Đề tài áp dụng phương pháp Đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia (Participatory Rural Appraisal - PRA) kết hợp điều tra sinh thái thực địa theo 2 giai đoạn: Giai đoạn thăm dò (05/03/2019 – 07/03/2019) và Giai đoạn điều tra chính thức (07/03/2019 – 14/03/2019).

1. Thu thập tài liệu thứ cấp: Kế thừa số liệu khí tượng thủy văn, điều kiện tự nhiên, báo cáo dân sinh kinh tế - xã hội, quy hoạch lâm nghiệp của huyện Võ Nhai, các báo cáo điều tra đa dạng sinh học và tài liệu quản lý của Ban quản lý KBTTN Thần Sa – Phượng Hoàng và Hạt Kiểm lâm Võ Nhai.
2. Khảo sát xã hội học bằng bảng câu hỏi:
   • Cỡ mẫu và chọn mẫu: Thực hiện phỏng vấn 40 hộ gia đình tại 5 xã điểm (5–10 hộ/xã) theo phương pháp ngẫu nhiên hệ thống và ngẫu nhiên đơn giản từ danh sách thôn.
   • Cấu trúc bảng hỏi: Gồm 20 câu hỏi (kết hợp câu hỏi đóng và câu hỏi mở) chia thành 3 phần: (I) Thông tin nhân khẩu học; (II) Hiện trạng tài nguyên ĐVHD và tác động của người dân; (III) Hoạt động bảo tồn và mối quan hệ với cơ quan quản lý.
   • Thang điểm đánh giá: Nhận thức chia thành 4 mức (Rất hiểu biết: 3 điểm, Hiểu biết: 2 điểm, Ít hiểu biết: 1 điểm, Không biết: 0 điểm); Thái độ chia thành 2 mức (Tích cực: 1 điểm, Không quan tâm: 0 điểm).
3. Phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm: Tổ chức các cuộc thảo luận nhóm (4–6 người/thôn gồm ban quản lý thôn, kiểm lâm địa bàn, đại diện nam và nữ) và phỏng vấn bán cấu trúc các cán bộ chủ chốt của Ban quản lý khu bảo tồn, trạm kiểm lâm và chính quyền xã.
4. Điều tra thực địa theo tuyến (Transect line survey): Thiết lập 3 tuyến điều tra qua các sinh cảnh núi đá vôi trọng yếu để ghi nhận vết tích tác động của con người:
   • Tuyến 01: Núi đá Nũng Cà (xã Thượng Nung), chiều dài 2 km (Tọa độ: E00600260 N02415830 đến E00601048 N02419073).
   • Tuyến 02: Thôn Ngọc Sơn II (xã Thần Sa), chiều dài 4 km (Tọa độ: E00437682 N02417892 đến E00438274 N02420561).
   • Tuyến 03: Địa phận xã Phú Thượng, chiều dài 6 km (Tọa độ: E0046131 N02409003 đến E00450072 N02404290).
   • Tọa độ các điểm đe dọa được định vị bằng máy GPS cầm tay, số hóa trên Google Earth và biên tập bản đồ bằng phần mềm ArcGIS.
5. Phương pháp đánh giá giảm thiểu mối đe dọa (Threat Reduction Assessment - TRA): Vận dụng khung phân tích của Richard Margoluis và Nick Salafsky (1998; 2001) để định lượng mức độ nghiêm trọng của các mối đe dọa theo 3 tiêu chí: Diện tích ảnh hưởng (Area), Cường độ tác động (Intensity) và Mức độ cấp thiết (Urgency).

Phương pháp phân tích và xử lý số liệu

Dữ liệu khảo sát được mã hóa, làm sạch và xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel và SPSS 20.0. Các kiểm định thống kê suy luận được thực hiện ở mức ý nghĩa $\alpha = 0,05$ (độ tin cậy 95%):

• Kiểm định Independent-Samples T-Test (T-Student) để so sánh điểm trung bình nhận thức giữa 2 nhóm giới tính (Nam - Nữ) và giữa các nhóm dân tộc, trình độ học vấn.
• Phân tích phương sai một yếu tố (One-Way ANOVA) để so sánh mức độ nhận thức giữa 3 nhóm độ tuổi (20–35 tuổi, 36–45 tuổi, trên 45 tuổi).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Chương này tổng kết cơ sở lý luận về vai trò của cộng đồng địa phương trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học, khẳng định sự tham gia của người dân là yếu tố quyết định tính bền vững của các khu bảo tồn. Tác giả tổng quan bức tranh toàn cầu về suy thoái động vật hoang dã dựa trên dữ liệu của WWF (quần thể động vật có xương sống giảm 58% giai đoạn 1970–2012 với tốc độ suy giảm 2%/năm, nguy cơ suy giảm 67% vào năm 2020; khủng hoảng săn trộm tê giác tại Nam Phi gia tăng 5000% từ năm 2007).

Tại Việt Nam, số loài bị đe dọa đưa vào Sách Đỏ tăng từ 365 loài (năm 1992) lên 418 loài (năm 2007), trong đó có 116 loài nguy cấp nghiêm trọng và 9 loài đã tuyệt chủng ngoài tự nhiên (như tê giác hai sừng, cầy rái cá, bò xám, heo vòi). Riêng quần thể hổ tự nhiên giảm sút từ khoảng 1.000 cá thể (trước năm 1970) xuống 80–100 cá thể (năm 2005) và chỉ còn khoảng 30 cá thể vào năm 2010. Chương 1 nhấn mạnh khoảng trống nghiên cứu thực tiễn tại KBTTN Thần Sa – Phượng Hoàng khi chưa có công trình nào đánh giá có hệ thống về nhận thức và áp lực săn bắt của cộng đồng vùng đệm.

Chương 2: Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của khu vực nghiên cứu

Tác giả mô tả chi tiết điều kiện tự nhiên và dân sinh kinh tế - xã hội tại KBTTN Thần Sa – Phượng Hoàng:

• Địa hình và Khí hậu: Địa hình núi đá vôi bị chia cắt mạnh hiểm trở xen kẽ các thung lũng karst; khí hậu nhiệt đới gió mùa núi cao với lượng mưa trung bình 2.500 mm/năm, nhiệt độ trung bình năm 22,3°C, mùa đông thường có sương muối. Hệ thống thủy văn có mật độ dòng chảy mặt thấp, nhiều sông suối ngầm và hang động.
• Đa dạng sinh học: Ghi nhận 1.096 loài thực vật bậc cao thuộc 645 chi, 160 họ; khu hệ động vật có xương sống có 295 loài thuộc 93 họ, 30 bộ. Trong đó, có 18 loài động vật quý hiếm có giá trị bảo tồn cao được thống kê theo Sách Đỏ Việt Nam 2007.

STT	Tên Việt Nam	Tên khoa học	Cấp bảo tồn (Sách Đỏ VN 2007)
1	Cu li lớn	Nycticebus coucang	VU (Sắp nguy cấp)
2	Khỉ vàng	Macaca mulatta	EW (Tuyệt chủng ngoài tự nhiên)
3	Khỉ mốc	Macaca assamensis	VU (Sắp nguy cấp)
4	Khỉ mặt đỏ	Macaca arctoides	VU (Sắp nguy cấp)
5	Voọc bạc má	Trachypithecus francoisi	EN (Nguy cấp)
6	Voọc mũi hếch	Rhinopithecus avunculus	CR (Rất nguy cấp)
7	Vượn Hải Nam	Nomascus hainanus	CR (Rất nguy cấp)
8	Gấu ngựa	Ursus thibetanus	EN (Nguy cấp)
9	Beo lửa	Catopuma temminckii	EN (Nguy cấp)
10	Báo gấm	Neofelis nebulosa	EN (Nguy cấp)
11	Hươu xạ	Moschus berezopskii	CR (Rất nguy cấp)
12	Nai	Cervus unicolor	EN (Nguy cấp)
13	Hoẵng	Muntiacus muntjak	EN (Nguy cấp)
14	Sơn dương	Naemorhedus sumatraensis	EN (Nguy cấp)
15	Tê tê	Manis pentadactyla	EN (Nguy cấp)
16	Sóc đen	Ratufa bicolor	VU (Sắp nguy cấp)
17	Sóc bay lớn	Petaurista philippensis	VU (Sắp nguy cấp)
18	Sóc bay lông tai	Belomys pearsonii	CR (Rất nguy cấp)

• Dân sinh - Kinh tế: Khu vực có 6 dân tộc, đông nhất là dân tộc Tày (8.717 người, chiếm 41,72%) và dân tộc Dao (4.414 người, chiếm 21,12%). Tỷ lệ hộ nghèo năm 2011 rất cao tại các xã vùng lõi: Sảng Mộc (56,64%), Nghinh Tường (55,72%), Thượng Nung (52,75%), Thần Sa (52,64%), Vũ Chấn (50,61%). Bình quân diện tích đất nông nghiệp chỉ đạt 0,33 ha/người; sản xuất lúa nước phụ thuộc nguồn nước tự nhiên nên nhiều xã chỉ cấy được 1 vụ/năm. Thu nhập bình quân đầu người đạt 3,5 triệu đồng/năm. Hạ tầng giao thông, thủy lợi, y tế và trường học còn nhiều thiếu thốn.

Chương 3: Mục tiêu, đối tượng, phạm vi, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết khung phương pháp luận nghiên cứu, quy trình triển khai điều tra xã hội học và khảo sát thực địa; thiết kế bộ câu hỏi điều tra nhận thức 20 câu; quy chuẩn xác định tọa độ và mô tả 3 tuyến điều tra thực địa (Nũng Cà, Ngọc Sơn II, Phú Thượng); các bước ứng dụng phần mềm SPSS 20 để kiểm định giả thuyết thống kê về sự khác biệt nhận thức cộng đồng; và phương pháp phân cấp mối đe dọa TRA.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này công bố toàn bộ dữ liệu định lượng và phát hiện thực địa của khóa luận:

1. Đánh giá nhận thức của cộng đồng

Trong tổng số 40 người được phỏng vấn tại 5 xã:

• Mức độ nhận thức chung: 21 người (52,5%) có nhận thức tốt; 12 người (30,0%) có nhận thức trung bình; 7 người (17,5%) nhận thức kém. Người dân nhận diện tốt nhất các loài linh trưởng và móng guốc lớn (Vượn, Voọc, Khỉ mặt đỏ, Hươu, Sơn dương).

Chỉ tiêu phân loại	Nhóm đối tượng	Tổng số mẫu ($n$)	Nhận thức Tốt (%)	Nhận thức TB (%)	Nhận thức Kém (%)	Phương pháp kiểm định	Giá trị thống kê ($p$ / Sig)	Kết luận kiểm định
Giới tính	Nam Nữ	23 17	47,82% 47,05%	30,43% 11,76%	4,35% 41,17%	T-Student	$p = 0,34$	Có sự khác biệt (Điểm TB: Nam 21,35; Nữ 21,22)
Độ tuổi	20–35 tuổi 36–45 tuổi >45 tuổi	22 10 8	59,09% 47,05% 62,50%	22,73% 20,00% 25,00%	18,18% 20,00% 12,50%	One-Way ANOVA	$\text{Sig} = 0,002$	Không có sự khác biệt giữa các nhóm tuổi
Trình độ học vấn	Cấp THCS THPT & Đại học	25 15	60,00% 80,00%	32,00% 20,00%	8,00% 0,00%	T-Test	$\text{Sig} = 0,001$	Có sự khác biệt rõ rệt (Học vấn cao nhận thức tốt hơn)
Dân tộc	H'Mông Tày Nùng Dao	17 20 2 1	64,50% 65,00% 0,00% 0,00%	17,65% 25,00% 50,00% 0,00%	17,65% 10,00% 50,00% 100,00%	T-Student	$p = 0,003$	Có sự khác biệt rõ rệt (Tày và Mông nhận thức cao hơn)

2. Hiện trạng các mối đe dọa đến tài nguyên động vật

Từ kết quả điều tra 3 tuyến thực địa và phỏng vấn cán bộ kiểm lâm, tác giả xác định 6 hoạt động đe dọa chính:

1. Hoạt động săn bắt, bẫy bắt ĐVHD: Người dân (đặc biệt là người H'Mông) sử dụng súng tự chế, bẫy sắt, bẫy kẹp và đàn chó săn đi rừng dài ngày. Mục đích săn bắt nhằm cung cấp thực phẩm tại chỗ (lấy thịt, nấu cao, nuôi cảnh) và duy trì tập quán truyền thống.
2. Hoạt động phá rừng, đốt rừng làm nương rẫy: Canh tác nương rẫy diễn ra rải rác trên các sườn núi đá vôi dốc, gây phân mảnh sinh cảnh sống của các loài linh trưởng.
3. Hoạt động khai thác gỗ và củi: Ghi nhận nhiều điểm xẻ gỗ tại chỗ (như tại Nũng Luông) và cưa cây lấy phong lan, làm suy giảm tầng tán rừng tự nhiên.
4. Hoạt động khai thác khoáng sản và đốt than củi: Khai thác vàng sa khoáng, khai thác đá và các lò đốt than củi tự phát tạo khói bụi, tiếng ồn nổ mìn làm động vật hoảng sợ, bỏ đi khỏi nơi cư trú.
5. Khai thác lâm sản ngoài gỗ quá mức: Khai thác măng rừng, rau rừng và cây thuốc theo mùa làm thu hẹp nguồn thức ăn của động vật ăn thực vật.
6. Lạm dụng hóa chất nông nghiệp: Phun thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ tại các nương ngô ven rừng (ghi nhận tại Phú Thượng) làm ô nhiễm nguồn nước ngầm và chuỗi thức ăn tự nhiên.

3. Hệ thống giải pháp đề xuất

Tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp kỹ thuật và quản lý:

• Tuyên truyền, giáo dục bảo tồn: Tăng cường tập huấn kiến thức giữa kiểm lâm và người dân; ưu tiên truyền thông đến phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số vùng sâu; phối hợp với trưởng thôn, già làng tổ chức họp thôn định kỳ.
• Kiểm soát săn bắt: Hoàn thiện chế tài xử lý vi phạm, nâng mức phạt hành chính lên xử lý hình sự đối với các hành vi tái phạm; thành lập Trung tâm Cứu hộ ĐVHD trực thuộc Ban quản lý KBTTN.
• Nâng cao hiệu lực quản lý: Cắm mới và sửa chữa hệ thống biển báo, bảng nội quy tại các cửa rừng; lồng ghép chính sách kế hoạch hóa gia đình vào công tác quản lý bảo tồn để giảm sức ép gia tăng dân số.
• Phát triển sinh kế bền vững: Ban hành quy chế khai thác lâm sản ngoài gỗ có kiểm soát; thử nghiệm mô hình nông - lâm kết hợp (trồng chè dưới tán rừng tự nhiên); hỗ trợ các gói vay vốn tín dụng dài hạn phục vụ sản xuất.

Chương 5: Kết luận, tồn tại, khuyến nghị

Tóm tắt các kết luận chính về tỷ lệ nhận thức của người dân, xác nhận mối tương quan giữa nhận thức với trình độ học vấn và dân tộc; khái quát 6 nhóm đe dọa sinh thái; nêu các hạn chế về điều kiện khảo sát thực địa và đề xuất các khuyến nghị ưu tiên đối với Chi cục Kiểm lâm Thái Nguyên và Ban quản lý KBTTN.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Xác lập bộ cơ sở dữ liệu định lượng đầu tiên về nhận thức bảo tồn động vật hoang dã của cộng đồng vùng đệm KBTTN Thần Sa – Phượng Hoàng: 52,5% đạt mức tốt, 30% đạt mức trung bình và 17,5% đạt mức kém.
• Chứng minh bằng các kiểm định thống kê tin cậy ($p < 0,05$): Trình độ học vấn ($\text{Sig} = 0,001$) và thành phần dân tộc ($p = 0,003$) là hai yếu tố nhân khẩu học chi phối mạnh nhất đến nhận thức bảo tồn, trong khi yếu tố độ tuổi ($\text{Sig} = 0,002$) không tạo ra sự khác biệt có ý nghĩa thống kê.
• Khảo sát thực địa trực tiếp trên 12 km tuyến rừng núi đá vôi (3 tuyến), định vị tọa độ GPS và lập bản đồ các điểm nóng về săn bắt bằng bẫy tự chế, các điểm xẻ gỗ lậu, lò than thủ công và khu vực lạm dụng thuốc diệt cỏ ven rừng.

Giải pháp và kiến nghị

• Xây dựng hệ thống giải pháp liên ngành gồm: giáo dục cộng đồng theo nhóm đối tượng đặc thù, tăng cường năng lực tuần tra kiểm lâm kết hợp chế tài hình sự, thành lập trung tâm cứu hộ động vật hoang dã tại chỗ, và triển khai mô hình kinh tế nông lâm kết hợp (trồng chè dưới tán rừng).

Đóng góp về mặt học thuật và thực tiễn

• Khóa luận đóng góp nguồn tư liệu điều tra thực địa có giá trị khoa học về xung đột giữa bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế cộng đồng tại hệ sinh thái núi đá vôi phía Bắc.
• Cung cấp luận cứ thực tiễn giúp Ban quản lý KBTTN Thần Sa – Phượng Hoàng và chính quyền huyện Võ Nhai điều chỉnh các chương trình truyền thông môi trường và xây dựng phương án giao khoán bảo vệ rừng phù hợp với tập quán từng dân tộc bản địa.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

• Quy mô mẫu khảo sát còn khiêm tốn ($n = 40$ hộ gia đình) do địa bàn núi đá hiểm trở, các hộ gia đình sống phân tán rải rác sâu trong rừng, thời gian điều tra thực địa ngắn (từ tháng 03 đến tháng 05/2019).
• Chưa tiến hành điều tra đầy đủ trên toàn bộ 8 đơn vị hành chính mà mới chỉ tập trung tại 5 xã điểm trọng yếu (Thần Sa, Nghinh Tường, Cúc Đường, Phú Thượng, Thượng Nung).
• Chưa lượng hóa cụ thể thiệt hại về số lượng cá thể động vật bị săn bắt qua từng năm do tính chất nhạy cảm và bất hợp pháp của hoạt động này tại địa phương.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Mở rộng phạm vi điều tra bảng hỏi với cỡ mẫu lớn hơn trên toàn bộ 7 xã và 1 thị trấn vùng đệm.
• Ứng dụng công nghệ bẫy ảnh (camera trap) kết hợp điều tra tuyến chuyên sâu để kiểm kê định lượng quần thể các loài nguy cấp như Voọc mũi hếch, Hươu xạ, Vượn Hải Nam.
• Đánh giá hiệu quả kinh tế và tính khả thi của mô hình sinh kế trồng chè dưới tán rừng trước khi nhân rộng trong vùng đệm.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng hưởng lợi: Tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên cao học và giảng viên các ngành Quản lý tài nguyên thiên nhiên, Quản lý tài nguyên rừng và Môi trường, Lâm học, Sinh thái học và Xã hội học nông thôn.
• Nội dung giá trị nhất: Quy trình tích hợp phương pháp đánh giá có sự tham gia của người dân (PRA) với kỹ thuật điều tra tuyến GPS ngoài thực địa và phân tích định lượng bằng SPSS; Danh lục 18 loài động vật có xương sống quý hiếm tại hệ sinh thái núi đá vôi Thần Sa – Phượng Hoàng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng cỡ mẫu bao nhiêu và phân bổ tại những địa bàn nào?

Nghiên cứu tiến hành khảo sát trên 40 phiếu phỏng vấn hộ gia đình, phân bổ từ 5 đến 10 phiếu tại mỗi xã thuộc 5 xã điểm trong KBTTN Thần Sa – Phượng Hoàng: xã Thần Sa, xã Nghinh Tường, xã Cúc Đường, xã Phú Thượng và xã Thượng Nung (Nũng Luông), huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên.

2. Kết quả kiểm định thống kê SPSS chỉ ra những yếu tố nào ảnh hưởng đến nhận thức bảo tồn của người dân?

Kiểm định thống kê với độ tin cậy 95% chỉ ra rằng:

• Trình độ học vấn ($\text{Sig} = 0,001$) và Dân tộc ($p = 0,003$): Có sự khác biệt rõ rệt về nhận thức. Nhóm có trình độ THPT trở lên nhận thức tốt hơn nhóm THCS; người dân tộc Tày và H'Mông có nhận thức cao hơn dân tộc Nùng và Dao.
• Giới tính ($p = 0,34$): Có sự khác biệt về mức độ hiểu biết giữa nam và nữ do mức độ tham gia xã hội khác nhau.
• Độ tuổi ($\text{Sig} = 0,002 < 0,05$): Không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về nhận thức giữa các nhóm tuổi (20–35 tuổi, 36–45 tuổi và trên 45 tuổi).

3. Những loài động vật nào tại khu bảo tồn được ghi nhận ở mức Rất nguy cấp (CR) trong Sách Đỏ Việt Nam 2007?

Theo danh lục thống kê trong khóa luận, có 4 loài động vật có xương sống tại KBTTN Thần Sa – Phượng Hoàng thuộc nhóm Rất nguy cấp (CR):

1. Voọc mũi hếch (Rhinopithecus avunculus)
2. Vượn Hải Nam (Nomascus hainanus)
3. Hươu xạ (Moschus berezopskii)
4. Sóc bay lông tai (Belomys pearsonii)

4. Điều tra thực địa theo 3 tuyến khảo sát đã ghi nhận các mối đe dọa sinh thái trực tiếp nào?

Khảo sát trên 3 tuyến (Nũng Cà 2 km, Ngọc Sơn II 4 km, Phú Thượng 6 km) đã ghi nhận các mối đe dọa: hoạt động săn bắt thú rừng bằng bẫy sắt và chó săn; phá rừng làm nương rẫy rải rác; xẻ gỗ quý và chặt củi tại chỗ; khai thác đá, đốt than củi thủ công; khai thác quá mức lâm sản ngoài gỗ; và phun thuốc diệt cỏ ven rừng làm ô nhiễm nguồn nước.

5. Khóa luận đề xuất mô hình sinh kế nông lâm kết hợp cụ thể nào để giảm áp lực lên rừng?

Tác giả đề xuất xây dựng thử nghiệm mô hình trồng chè xen dưới tán rừng tự nhiên tại một số hộ gia đình trong xã dưới sự hướng dẫn kỹ thuật của cán bộ khu bảo tồn, kết hợp kiểm soát việc chuyển đổi rừng tự nhiên sang trồng keo và tăng cường hỗ trợ vốn vay tín dụng dài hạn cho người dân.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Thu Thủy đã phản ánh bức tranh thực trạng về nhận thức cộng đồng và các mối đe dọa sinh thái tại Khu bảo tồn thiên nhiên Thần Sa – Phượng Hoàng, tỉnh Thái Nguyên. Bằng việc kết hợp phương pháp điều tra xã hội học PRA, phân tích định lượng SPSS và khảo sát thực địa bằng GPS trên 3 tuyến rừng núi đá vôi, công trình đã chứng minh mối quan hệ giữa nhận thức bảo tồn với trình độ học vấn, giới tính và thành phần dân tộc bản địa. Hệ thống giải pháp được đề xuất mang tính đồng bộ từ giáo dục môi trường, nâng cao năng lực thực thi pháp luật kiểm lâm đến chuyển đổi sinh kế nông lâm kết hợp, đóng góp cơ sở dữ liệu quan trọng cho công tác quản lý bền vững tài nguyên động vật hoang dã tại khu vực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ƢỜ ỌC Ệ KHOA QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN RỪNG VÀ MÔI ƢỜNG KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ên đề tài: NHẬN THỨC CỦA CỘ ỒNG VÀ HIỆN TR NG CÁC MỐ E DỌA Ế À UYÊ ỘNG VẬT T I KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN THẦN SA – ƢỢNG HOÀNG, TỈNH THÁI NGUYÊN NGÀNH : QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN (C) gƣời hƣớng dẫn : hS. UYẾ A Sinh viên thực hiện: NGUYỄN THỊ THU THỦY MSV: 1553100686 Lớp : K60_QTNV Hà Nội, năm 2019 1 LỜI CẢM ƠN Sau bốn năm học tập và nghiên cứu tại trường Đại học Lâm Nghiệp Việt Nam, khóa học Quản lý tài nguyên thiên nhiên (C) (2015 – 2019) đã bước vào giai đoạn kết thúc. Được sự đồng ý của Nhà trường cùng Khoa Quản lý Tài nguyên rừng và Môi trường, tôi đã thực hiện đề tài nghiên cứu “Nhận thức cộng đồng và hiện trạng các mối đe dọa đến tài nguyên động vật tại Khu bảo tồn thiên nhiên Thần Sa - Phượng Hoàng, tỉnh Thái Nguyên”. Sau thời gian thực hiện, đến nay khóa luận đã hoàn thành.

Nhân dịp này, cho phép tôi được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến ThS. Tạ Tuyết Nga đã trực tiếp hướng dẫn tôi cũng như tận tình giúp đỡ trong quá trình nghiên cứu để có thể hoàn thành được đề tài này. Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo trong Khoa Quản lý rừng và Môi trường đã động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu tại trường và thực hiện khóa luận tốt nghiệp. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo, cán bộ ban quản lí Khu bảo tồn thiên nhiên Thần Sa – Phượng Hoàng tỉnh Thái Nguyên; các trạm kiểm lâm Cúc Đường, Thần Sa, Thượng Nung, Nghinh Tường; các cán bộ thôn tỉnh Thái Nguyên đã giúp đỡ, bảo vệ sự an toàn và tạo điều kiện tốt nhất trong quá trình tôi tiếp xúc với người dân cũng như thu thập số liệu tại hiện trường.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình thực hiện, tuy nhiên do điều kiện về thời gian và đối tượng nghiên cứu khá phức tạp cũng như tư liệu tham khảo còn hạn chế. Vậy nên khóa luận chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót. Kính mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu, bổng sung của các thầy, cô giáo và các bạn để khóa luận được hoàn thiện hơn. Tôi xin cam đoan các số liệu thu thập, kết quả xử lý, tính toán là trung thực và được trích dẫn rõ ràng! Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, tháng 5 năm 2019.

Sinh viên Nguyễn Thị Thu Thủy 2 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ừ viết tắt guyên nghĩa BQL Ban quản lý CR Critically Endangered - Rất nguy cấp ĐVHD Động vật hoang dã ĐH Đại học EW Extinct in the Wild – Tuyệt chủng ngoài tự nhiên HĐ Hoạt động KH Khoa học KBTTN Khu bảo tồn thiên nhiên THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông VN Việt Nam VU Vulnerable – Sắp nguy cấp 3 DANH MỤC HÌNH 4 DANH MỤC BẢNG 5 MỤC LỤC 6 ẶT VẤ Ề Tài nguyên động vật Việt Nam hết sức đa dạng và phong phú về cả chủng loại, số lượng và sinh khối. Chúng mang nét đặc trưng riêng, đại diện cho vùng Đông Nam Á và nhiều loài đặc hữu quý hiếm. Hiện nay, trên thế giới có 57.739 loài động vật có xương sống đã được mô tả như cá, lưỡng cư, bò sát, chim và thú [3]. Các đặc trưng sinh thái cơ bản như các quần thể loài sống ở núi đá vôi, các quần thể ưa sống trên cạn với khí hậu cận nhiệt đới, ôn đới; sinh vật sống ở nước lợ… Hệ động vật đóng vai trò rất quan trọng trong sự tiến hóa [3], duy trì tự nhiên và phát triển kinh tế xã hội.