PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Sau hơn 35 năm đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự nghiệp cách mạng của Nhân dân ta đã đạt những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử, xã hội đã có nhiều thay đổi to lớn, đất nước ta ngày càng hội nhập toàn diện, sâu rộng với thế giới, những thành quả xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong suốt quá trình ấy có vai trò, đóng góp quan trọng của công tác dân vận. Đứng trước yêu cầu của tình hình mới, càng đòi hỏi phải tăng cường và đổi mới công tác dân vận. Công tác dân vận, với tư cách là một bộ phận quan trọng của công tác xây dựng Đảng và là một trong những phương thức chủ yếu để Đảng lãnh đạo cách mạng, không thay đổi về bản chất và mục tiêu tổng quát, nhưng có sự điều chỉnh nhất định về nội dung, về bước đi, cách làm để phù hợp với từng giai đoạn cách mạng.
Làm tốt công tác dân vận ở các cơ quan Trung ương theo tinh thần Nghị quyết 25-NQ/TW ngày 03/6/2013 tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 7 (khoá XI) về “tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình hình mới” chính là đóng góp thiết thực của cán bộ, đảng viên của Đảng bộ Khối các cơ quan Trung ương vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Với ý nghĩa đó, công tác dân vận phải được xem là một bộ phận cực kỳ quan trọng của công tác xây dựng Đảng trong Đảng bộ Khối, hàm chứa nhiều nội dung phong phú, phức tạp, nhiều biện pháp linh hoạt, sáng tạo, nhiều lực lượng và đối tượng tham gia, tác động nhiều mặt, nhiều chiều vào đời sống kinh tế - xã hội của đất nước. Trong bối cảnh đất nước ta đứng trước những cơ hội, vận hội to lớn đan xen với khó khăn, thách thức gay gắt, nhất là trước những diễn biến phức tạp của tình hình thế giới và tác động tiêu cực của đại dịch Covid- 19, có một số vấn đề đặt ra đối với công tác dân vận ở Đảng bộ Khối các cơ quan Trung ương hiện nay, rất cần được suy nghĩ và giải quyết thấu đáo. 2 Liên hệ đến nhiệm vụ của tổ chức Công đoàn, Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam Nguyễn Đình Khang nhấn mạnh: Một trong những yếu tố quan trọng của công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng giai cấp công nhân hiện đại, lớn mạnh.
Trên cơ sở những mục tiêu, quan điểm, giải pháp được nêu trong Nghị quyết, tổ chức Công đoàn Việt Nam cần quán triệt, tổ chức thực hiện thật tốt các nhiệm vụ sau: Thứ nhất: Cần phải tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, khơi dậy bản lĩnh và khát vọng dân tộc phồn vinh, hạnh phúc trong giai cấp công nhân, lao động. Cùng với hệ thống chính trị, xây dựng và phát triển mạnh mẽ giai cấp công nhân cả về số lượng và chất lượng, có bản lĩnh chính trị, trình độ học vấn, chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, tác phong công nghiệp, kỷ luật lao động, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong tình hình mới. Thứ hai: Vận động công nhân lao động nỗ lực học tập, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp và ý thức pháp luật, nêu cao tinh thần học tậplà nhiệm vụ suốt đời; tham gia vận động các nguồn lực của doanh nghiệp, xã hội để công nhân lao động có cơ hội đào tạo lại, bồi dưỡng, nâng cao kỹ năng nghề, kịp thời đón bắt và thúc đẩy xu thế dịch chuyển từ gia công, lắp ráp sang sáng tạo, thiết kế và sản xuất tại Việt Nam. Thứ ba: Tiếp tục triển khai chương trình “Công đoàn đồng hành với Chính phủ nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và phát triển bền vững đất nước”; triển khai thực hiện các phong trào thi đua: “Lao động giỏi”, “Lao động sáng tạo”, “Năng suất cao hơn, chất lượng tốt hơn”; “Tham mưu giỏi, phục vụ tốt”, đổi mới, sáng tạo, hiệu quả trong hoạt động của tổ chức Công đoàn, thiết thực góp phần nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm, hiệu quả công tác.
Gắn việc thực hiện các phong trào thi đua, các cuộc vận động với việc nâng cao ý thức tự giác chấp hành kỷ luật lao động, an toàn lao động. Thứ tư: Để xây dựng lực lượng công nhân hiện đại, lớn mạnh, tổ chức Công đoàn phải hiện đại hoá hoạt động, khắc phục bệnh hành chính, quan liêu, đẩy mạnh 3 ứng dụng công nghệ số trong hoạt động; tập trung đổi mới tổ chức và hoạt động theo tinh thần Nghị quyết 02-NQ/TW ngày 12/6/2021 của Bộ Chính trị về “Đổi mới tổ chức và hoạt động của Công đoàn Việt Nam trong tình hình mới”. Thứ năm: Đẩy mạnh các hoạt động quan tâm chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, nhà ở, phúc lợi xã hội cho công nhân; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của công nhân, gắn phát triển kinh tế với thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội. Đẩy mạnh triển khai đầu tư các thiết chế Công đoàn; tập trung đề xuất, phối hợp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc; tích cực tham gia Đề án 1 triệu nhà ở xã hội cho công nhân và người có thu nhập thấp.
Thứ sáu: Tham gia xây dựng hệ thống an sinh xã hội tiên tiến, hiện đại, hướng tới bao phủ toàn dân, nhất là về chăm sóc sức khỏe và bảo hiểm y tế. Tiếp tục tham gia cải cách mạnh mẽ hệ thống bảo hiểm xã hội theo hướng đa y tầng, dựa trên nguyên tắc đóng - hưởng, chia sẻ bền vững; bảo đảm mức sống tối thiểu và các dịch vụ cơ bản đối với mọi người lao động. Tuy nhiên, tổ chức và hoạt động của Công đoàn còn một số hạn chế, yếu kém, chưa đáp ứng được yêu cầu của tình hình mới. Công tác phát triển đoàn viên, công đoàn cơ sở chưa tương xứng với tốc độ phát triển của doanh nghiệp, người lao động; chất lượng đoàn viên chưa cao, hiệu quả hoạt động của công đoàn cơ sở còn hạn chế.
Công tác xây dựng đội ngũ cán bộ công đoàn còn bất cập; nhiều nơi thiếu cán bộ chuyên trách, một bộ phận cán bộ năng lực yếu. Vậy câu hỏi đặt ra ở đây là làm thế nào để tăng cường, chỉnh đốn nhận thức của cán bộ về công tác dân vận của Công đoàn ở cơ sở? Qua đó góp phần đẩy mạnh sự phát triển của đất nước, đặt biệt trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Xuất phát từ tình hình trên, nhóm tác giả lựa chọn đề tài: Nhận thức của cán bộ về công tác dân vận của công đoàn ở cơ sở trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế hiện nay tại Thành phố Hồ Chí Minh. Tổng quan các tài liệu nghiên cứu Sách Nghiệp Vụ Dành Cho Cán Bộ Công Đoàn Trong Việc Tham Gia Đại Diện, Bảo Vệ Quyền Lợi, Lợi Ích Hợp Pháp, Chính Đáng Của Người Lao Động, Tăng Bình, Ái Phương, cuốn sách nói về nghiệp vụ công tác công đoàn giúp cán bộ công đoàn cập nhật kịp thời những quy định mới đảm bảo việc làm bền vững, nâng cao mức sống, cải thiện điều kiện làm việc của công nhân lao động, giúp cán bộ công đoàn cập nhật kịp thời những quy định mới đảm bảo việc làm bền vững, nâng cao mức sống, cải thiện điều kiện làm việc của công nhân lao động.
Nhằm tiếp tục thực hiện có hiệu quả các định hướng, chủ trương, chính sách, nhiệm vụ, giải pháp của Đảng, Nhà nước về đảm bảo việc làm bền vững, cải thiện điều kiện làm việc, nâng cao mức sống của người lao động, cán bộ công đoàn phải là người am hiểu pháp luật, đặc biệt là Bộ luật Lao động, Luật Công đoàn, Điều lệ Công đoàn và các chế độ, chính sách liên quan trực tiếp đến người lao động; có kỹ năng vận động, tập hợp, tổ chức hoạt động; kỹ năng đàm phán, thương lượng, ký kết Thỏa ước lao động tập thể và kỹ năng giải quyết tranh chấp lao động cá nhân và tranh chấp lao động tập thể. Tuy nhiên tác phẩm chưa đề cập tới những mặt hạn chế chẳng hạn nhận thức của người lao động khác nhau, xuất thân của mỗi người khác nhau nên ít nhiều, sẽ có những bỡ ngỡ, những vướng mắc và băn khoăn. Nhiều người lao động chưa hiểu đúng về quyền và trách nhiệm của mình tại doanh nghiệp nên sẽ thường có hiệu ứng đám đông. Chính vì vậy, để giải quyết hài hòa, tổ chức hiệu quả việc chăm lo, bảo vệ quyền lợi là một việc không hề đơn giản.
Cán bộ công đoàn đều mới lần đầu tham gia công tác quần chúng, kinh nghiệm chưa có, không chỉ phụ thuộc vào hợp đồng công việc với chủ doanh nghiệp mà còn chưa có nhiều kinh nghiệm trong tham gia quản lý, giám sát thực hiện pháp luật lao động. Chính vì vậy, trong quá trình tiếp cận, xử lý tình huống còn gặp nhiều khó khăn, lúng túng trong giải quyết mối quan hệ giữa Công đoàn và doanh nghiệp, trong xử lý những đề xuất, khúc mắc của đoàn viên. 5 Sổ tay Công đoàn các cấp & chính sách mới dành cho Công đoàn, người lao động, Vũ Tươi, cuốn sách đã nói về quá trình toàn cầu hoá, hội nhập quốc tế tạo ra những cơ hội mới đồng thời cũng đưa đến nhiều thách thức cho hoạt động công đoàn phải đổi mới mạnh mẽ về tổ chức và phương pháp hoạt động để xứng đáng là chỗ dựa tin cậy của người lao động. Bao gồm các phần như sau: kỹ năng để trở thành cán bộ công đoàn giỏi; quy định mới nhất về nhiệm vụ công đoàn, giám sát, thi đua, khen thưởng trong tổ chức Công đoàn; quy định mới về tiền lương, trợ cấp, chế độ thi đua, khen thưởng trong tổ chức Công đoàn; các quy định, hướng dẫn hoạt động mới nhất của Công đoàn; Nghị quyết, chương trình hành động, kế hoạch hoạt động của Công đoàn các cấp.
Tuy nhiên, đó chỉ là về mặt kiến thức, kỹ năng hoạt động đối với cán bộ công đoàn các cấp, giúp cán bộ công đoàn các cấp hiểu rõ những quy định của pháp luật và nắm vững cá hướng dẫn, các quy định mới nhất của Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam chứ chưa đề cập tới nhận thức của cán bộ về công tác dân vận của Công đoàn ở cơ sở như đề tài nghiên cứu.