Nhân giống vô tính in vitro lan dendrobium sp và khảo sát sự thành lập cụm chồi trên môi trường lỏng giá thể cầu giấy lọc

Nghiên cứu nhân giống lan Dendrobium sp. bằng phương pháp in vitro. Khảo sát ảnh hưởng của môi trường lỏng và giá thể cầu giấy lọc lên sự phát triển của chồi.

• Tác giả: Nguyễn Quốc Phong
• Người hướng dẫn: ThS. Trần Trung Hiếu
• Trường học: Trường Đại học Mở – Bán Công Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Công nghệ sinh học
• Đề tài: Nhân giống vô tính in vitro lan Dendrobium sp. và khảo sát sự thành lập cụm chồi trên môi trường lỏng giá thể cầu giấy lọc
• Loại tài liệu: Luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LÔØI CAÙM ÔN
• 1. PHAÀN 1: MÔÛ ÑAÀU
• 2. PHAÀN 2: TOÅNG QUAN TAØI LIEÄU
• 2.1. Nguoàn goác vaø söï phaân boá
• 2.2. Giaù trò kinh teá cuûa Dendrobium sp.
• 2.3. Ñaëc ñieåm sinh hoïc cuûa Dendrobium sp.
• 2.3.1. Caùc giai ñoaïn phaùt trieån
• 2.3.2. Giai ñoaïn naåy maàm
• 2.3.3. Giai ñoaïn gieo haït
• 2.3.4. Giai ñoaïn caây con
• 2.3.5. Giai ñoaïn tröôûng thaønh
• 3. PHAÀN 3: VAÄT LIEÄU VAØ PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU
• 3.1. Vaät lieäu vaø ñieàu kieän thí nghieäm
• 3.1.1. Ñòa ñieåm thí nghieäm
• 3.1.2. Moâi tröôøng nuoâi caáy
• 3.1.3. Ñieàu kieän thí nghieäm
• 3.2. Phöông phaùp thí nghieám
• 3.2.1. Thí nghieám 1: Khaûo saùt söï taêng tröôûng cuûa choài treân moâi tröôøng KD loûng vôùi giaù theå laø caàu giaáy loïc
• 3.2.2. Thí nghieám 2: Khaûo saùt söï aûnh höôûng cuûa khoaàng ña löôïng vaø vi löôïng cuûa moâi tröôøng KD loûng leân söï taêng tröôûng cuûa lan
• 3.2.3. Thí nghieám 3: AÛnh höôûng cuûa noàng ñoä BA leân söï hình thaønh cuïm choài töø choài beân
• 3.2.4. Thí nghieám 4: So saùnh söï thaønh laäp cuïm choài töø choài beân treân moâi tröôøng loûng giaù theå laø caàu giaáy vaø moâi tröôøng giaù theå agar
• 3.2.5. Thí nghieám 5: AÛnh höôûng cuûa BA keát hôïp vôùi NAA leân söï taïo laäp cuïm choài töû choài beân treân moâi tröôøng loûng vôùi giaù theå laø caàu giaáy loïc
• 3.2.6. Thí nghieám 6: Khaûo saùt söï aûnh höôûng cuûa Vitamin B1 leân söï hình thaønh reã treân moâi tröôøng KD raén vôùi giaù theå laø agar
• 3.2.7. Thí nghieám 7: Söï phaùt trieån caây con ra vöôøn öôm
• 4. PHAÀN 4: KEÁT QUAÛ VAØ BIEÄN LUAÄN
• 5. PHAÀN 5: KEÁT LUAÄN VAØ ÑEÀ NGHÒ
• PHAÀN 6: TAØI LIEÄU THAM KHAÛO

Tóm tắt

I. Khám Phá Giá Trị Vượt Trội của Nhân Giống Vô Tính In Vitro

Việt Nam, với khí hậu nhiệt đới, là môi trường lý tưởng cho nhiều loại phong lan phát triển, đặc biệt là nhóm Dendrobium. Nhóm lan này có hoa to trung bình, hoa bền từ 7-10 ngày, rất thích hợp cho việc cắt cành. Tuy nhiên, phương thức nhân giống truyền thống bằng kỹ thuật tách chiết có hệ số nhân còn rất thấp. Do đó, nhân giống vô tính in vitro mở ra một hướng đi mới, cho phép tạo ra hàng ngàn đến hàng triệu cây con từ một cá thể ban đầu. Thị trường phong lan ngày nay đã trở thành một mặt hàng lớn trên quốc tế, thu được nhiều ngoại tệ, điều này thúc đẩy nhu cầu nhân giống nhanh lan và sản xuất giống lan chất lượng cao.

1.1. Tìm hiểu về Giá Trị Kinh Tế của Lan Dendrobium

Phong lan Dendrobium không chỉ được ưa chuộng bởi vẻ đẹp mà còn vì sự đa dạng về chủng loại, kiểu dáng, màu sắc. Tại Việt Nam, Dendrobium trồng tại TP.HCM và các tỉnh lân cận có khả năng cung cấp vài chục nghìn cành/năm. Nếu được chăm sóc kỹ, mỗi giò lan có thể phát triển tốt trong 3-4 năm, ra hoa 2-3 lần/năm, nâng giá trị cây lan lên vài trăm nghìn đồng. Tuy nhiên, số lượng hoa lan cắt cành vẫn không đủ cung cấp cho các ngày lễ lớn, làm giá thành tăng đột biến. Do đó, nhân giống lan Dendrobium bằng phương pháp hiện đại là cần thiết để đáp ứng nhu cầu thị trường.

1.2. Ứng Dụng Công Nghệ Sinh Học trong Nhân Giống Lan

Với đà phát triển của xã hội, nhu cầu thưởng ngoạn những cây có hương hoa đặc sắc, có hình dáng kỳ lạ ngày càng tăng cao. Vấn đề cây giống chính là mối quan tâm hàng đầu, nhất là nguồn cây giống đồng đều, sạch bệnh với số lượng lớn và trong thời gian ngắn. Công nghệ sinh học thực vật đã đáp ứng được những yêu cầu đó thông qua con đường nuôi cấy mô lan. Bằng phương pháp vi nhân giống lan, hàng loạt cây trồng mang phẩm chất tốt đã được tạo ra chỉ từ những sinh mô ban đầu. In vitro propagation là giải pháp hiệu quả để nhân giống lan quy mô lớn.

II. Phương Pháp Nhân Giống In Vitro Lan Dendrobium Sp

Nhân giống lan bằng phương pháp in vitro là một kỹ thuật tiên tiến, giúp tạo ra số lượng lớn cây giống trong thời gian ngắn. Kỹ thuật này đặc biệt quan trọng đối với các giống lan quý hiếm hoặc khó nhân giống bằng phương pháp truyền thống. Nghiên cứu về nhân giống vô tính đã chứng minh khả năng tạo ra cây con khỏe mạnh, đồng đều và sạch bệnh. Việc sử dụng môi trường nuôi cấy in vitro tối ưu đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo thành công của quá trình nhân giống. Nghiên cứu in vitro về các yếu tố ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của lan là rất cần thiết.

2.1. Tìm hiểu về Môi Trường Nuôi Cấy In Vitro Thích Hợp

Môi trường lỏng và giá thể cầu giấy lọc là hai yếu tố quan trọng trong quá trình nhân giống in vitro. Giấy lọc được sử dụng làm giá thể, cung cấp bề mặt cho chồi phát triển và hỗ trợ quá trình hấp thụ dinh dưỡng từ môi trường lỏng. Các thành phần dinh dưỡng trong môi trường nuôi cấy, bao gồm khoáng đa lượng và vi lượng, đóng vai trò thiết yếu trong sự sinh trưởng của lan Dendrobium sp..

2.2. Ảnh hưởng của Các Yếu Tố đến Phát Triển Cụm Chồi

Sự thành lập cụm chồi là một giai đoạn quan trọng trong quá trình nhân giống in vitro. Nồng độ các chất điều hòa sinh trưởng, như BA (Benzylaminopurine), có ảnh hưởng lớn đến sự hình thành cụm chồi từ chồi bên. Việc kết hợp BA với NAA (α-Naphthaleneacetic acid) cũng có thể tác động đến quá trình này. Khảo sát sự ảnh hưởng của các loại vitamin, đặc biệt là Vitamin B1, đến sự hình thành rễ trên môi trường rắn cũng cần được xem xét.

III. Cách Tối Ưu Sự Thành Lập Cụm Chồi Lan Bằng Giấy Lọc

Nghiên cứu tập trung vào việc khảo sát sự thành lập cụm chồi trên môi trường lỏng giá thể cầu giấy lọc. Phương pháp này được đánh giá cao về tính đơn giản, hiệu quả và khả năng ứng dụng rộng rãi. Việc sử dụng giá thể cầu giấy lọc giúp cải thiện khả năng thông thoáng, cung cấp oxy tốt hơn cho rễ và hạn chế tình trạng thủy tinh thể (vitrification), một vấn đề thường gặp trong nuôi cấy mô.

3.1. Ưu Điểm của Giá Thể Cầu Giấy Lọc so với Agar

So sánh sự thành lập cụm chồi từ chồi bên trên môi trường lỏng sử dụng giá thể cầu giấy và môi trường thạch (agar) là một phần quan trọng của nghiên cứu. Giá thể cầu giấy lọc có nhiều ưu điểm vượt trội so với agar, bao gồm khả năng thoát nước tốt hơn, cung cấp oxy đầy đủ hơn cho rễ, và giảm nguy cơ nhiễm bệnh. Ảnh hưởng của giấy lọc đến sự phát triển của chồi là một yếu tố cần được đánh giá.

3.2. Bí Quyết Tăng Hiệu Quả Nhân Giống nhờ Giấy Lọc

Để tăng hiệu quả nhân giống, cần tối ưu hóa các điều kiện nuôi cấy, bao gồm ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm và thành phần dinh dưỡng trong môi trường. Việc lựa chọn loại giấy lọc phù hợp và kỹ thuật đặt giấy lọc đúng cách cũng đóng vai trò quan trọng. Theo tài liệu, Thạc sỹ Lương Thị Mỹ Ngân và Thầy Trần Trung Hiếu đã có đóng góp quan trọng trong việc hỗ trợ học tập và nghiên cứu để thực hiện đề tài luận văn này.

IV. Hướng Dẫn Chi Tiết Quy Trình Nhân Giống Lan Dendrobium In Vitro

Quy trình nhân giống vô tính in vitro bao gồm nhiều giai đoạn, từ chuẩn bị mẫu, khử trùng, tạo cụm chồi, ra rễ, đến thuần hóa cây con. Mỗi giai đoạn đòi hỏi kỹ thuật và điều kiện riêng biệt để đảm bảo thành công. Việc nắm vững quy trình và thực hiện đúng các bước là yếu tố then chốt để đạt được tỷ lệ sống sót cao và cây con khỏe mạnh.

4.1. Các Bước Chuẩn Bị Mẫu và Khử Trùng

Giai đoạn chuẩn bị mẫu là bước đầu tiên và quan trọng nhất. Mẫu phải được chọn lọc kỹ càng từ những cây mẹ khỏe mạnh, không bị bệnh. Quá trình khử trùng phải được thực hiện cẩn thận để loại bỏ các vi sinh vật gây hại, đảm bảo môi trường nuôi cấy sạch bệnh. Các hóa chất khử trùng thường được sử dụng bao gồm ethanol, sodium hypochlorite (nước Javel) và mercuric chloride.

4.2. Kỹ Thuật Tạo Cụm Chồi và Ra Rễ trong Ống Nghiệm

Việc tạo cụm chồi được thực hiện trên môi trường lỏng hoặc thạch, có bổ sung các chất điều hòa sinh trưởng. Sau khi cụm chồi phát triển đủ lớn, chúng được chuyển sang môi trường ra rễ. Vitamin B1 thường được sử dụng để kích thích quá trình ra rễ. Sự sinh trưởng của lan Dendrobium trong ống nghiệm phụ thuộc vào nhiều yếu tố.

4.3. Bí quyết thuần hóa cây con Lan Dendrobium

thuần hóa cây con là giai đoạn quan trọng, cần đưa cây con ra môi trường vườn ươm để thích nghi với điều kiện tự nhiên. Cần chú ý đến việc điều chỉnh ánh sáng, độ ẩm và nhiệt độ một cách từ từ để tránh gây sốc cho cây. Giá thể trồng cây con trong vườn ươm cần đảm bảo thoát nước tốt và giàu dinh dưỡng. Theo kết quả nghiên cứu, giai đoạn phát triển cây con ra vườn ươm có tỷ lệ sống sót và phát triển tốt giúp tăng năng suất. Tóm lại, cây con lan dendrobium cần được theo dõi và chăm sóc thường xuyên để cây phát triển khỏe mạnh.

V. Kết Luận và Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Nhân Giống In Vitro

Nghiên cứu về nhân giống vô tính in vitro lan Dendrobium sp. trên môi trường lỏng giá thể cầu giấy lọc đã mang lại những kết quả khả quan. Phương pháp này có tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong việc sản xuất giống lan quy mô lớn. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu để tối ưu hóa quy trình và nâng cao hiệu quả nhân giống.

5.1. Đánh Giá và So Sánh các Phương Pháp Nhân Giống

So sánh nhân giống in vitro với các phương pháp nhân giống truyền thống để thấy rõ ưu điểm vượt trội về tốc độ, số lượng và chất lượng cây giống. Đánh giá hiệu quả nhân giống và tỷ lệ sống sót của các phương pháp khác nhau để lựa chọn phương pháp phù hợp nhất với từng loại lan Dendrobium sp..

5.2. Hướng Đi Mới trong Nghiên Cứu In Vitro Lan Dendrobium

Nghiên cứu sâu hơn về ảnh hưởng của các yếu tố môi trường và dinh dưỡng đến sự sinh trưởng của lan Dendrobium trong ống nghiệm. Tìm kiếm các loại giá thể mới có khả năng cải thiện hiệu quả nhân giống. Nghiên cứu về hiện tượng thủy tinh thể và các biện pháp phòng ngừa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC MÔÛ – BAÙN COÂNG THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH KHOA COÂNG NGHEÄ SINH HOÏC    Ñeà taøi: NHAÂN GIOÁNG VOÂ TÍNH IN VITRO LAN DENDROBIUM SP. VAØ KHAÛO SAÙT SÖÏ THAØNH LAÄP CUÏM CHOÀI TREÂN MOÂI TRÖÔØNG LOÛNG GIAÙ THEÅ CAÀU GIAÁY LOÏC LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP CÖÛ NHAÂN KHOA HOÏC CHUYEÂN NGAØNH CNSH THÖÏC VAÄT GIAÙO VIEÂN HÖÔÙNG DAÃN : Th. TRAÀN TRUNG HIEÁU SINH VIEÂN THÖÏC HIEÄN : NGUYEÃN QUOÁC PHONG MSSV : 30000295 KHOÙA HOÏC : 2000 – 2004 Thaønh phoá Hoà Chí Minh, thaùng 11/2004 Khoùa luaän toát nghieäp 2004 LÔØI CAÙM ÔN Sau thôøi gian hoïc taäp vaø reøn luîeân taïi tröôøng Ñaïi Hoïc Môû Baùn Coâng thaønh Phoá Hoà Chí Minh. Ñeán nay toâi ñaõ hoaøn thaønh tröông trình hoïc vaø luaän vaên toát nghieäp.

Toâi xin chaân thaønh caûm ôn Ban giaùm hieäu tröôøng Ñaïi Hoïc Môû Baùn Coâng. Xin chaân thaønh caûm ôn quyù thaày coâ khoa Coâng Ngheä Sinh Hoïc tröôøng Ñaïi Hoïc Môû Baùn Coâng ñaõ taän tình höôùng daãn toâi trong suoát khoaù hoïc 2000 – 2004. Xin caûm ôn Thaïc só Nguyeãn Thanh Mai vaø caùc caùn boä, nhaân vieân phoøng thí nghieäm thuoäc khoa Coâng Ngheä Sinh Hoïc tröôøng Ñaïi Hoïc Môû Baùn Coâng ñaõ taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho toâi hoaøn thaønh luaän vaên toát nghieäp naøy. Xin caûm ôn Th.Löông Thò Myõ Ngaân, giaûng vieân boä moân Coâng Ngheä Sinh Hoïc Tröôøng Ñaïi Hoïc Khoa Hoïc Töï Nhieân Tp.

Hoà Chí Minh ñaõ nhieät tình giuùp ñôõ toâi trong hoïc taäp nghieân cöùu vaø thöïc hieän ñeà taøi luaän vaên toát nghieäp naøy. Chaân thaønh caûm ôn Th.Traàn Trung Hieáu, giaûng vieân boä moân Coâng Ngheä Sinh Hoïc Tröôøng Ñaïi Hoïc Khoa Hoïc Töï Nhieân Tp. Hoà Chí Minh ñaõ tröïc tieáp giuùp ñôõ toâi trong hoïc taäp nghieân cöùu vaø thöïc hieän ñeà taøi luaän vaên toát nghieäp naøy. Cuoái cuøng con xin kính gôûi lôøi bieát ôn saâu saéc ñeán Cha Meï cuøng taát caû ngöôøi thaân trong gia ñình ñaõ heát loøng chaêm lo vaø uûng hoä con trong suoát thôøi gian hoïc taäp.

Sinh vieân thöïc hieän :Nguyeãn Quoác Phong Trang 2 Khoùa luaän toát nghieäp 2004 Trang PHAÀN 1 - MÔÛ ÑAÀU. 6 PHAÀN 2 - TOÅNG QUAN TAØI LIEÄU. NGUOÀN GOÁC VAØ SÖÏ PHAÂN BOÁ. GIAÙ TRÒ KINH TEÁ CUÛA DENDROBIUM SP.

ÑAËC ÑIEÅM SINH HOÏC CUÛA DENDROBIUM SP. Caùc giai ñoaïn phaùt trieån. Giai ñoaïn naåy maàm. Giai ñoaïn caây con.

Giai ñoaïn tröôûng thaønh. Giai ñoaïn ra hoa. Ñaëc ñieåm phaân loaïi. Döïa vaøo hình daïng giaû haønh.

Döïa vaøo hình daïng hoa. CAÙC ÑIEÀU KIEÄN CÔ BAÛN ÑEÅ NUOÂI TROÀNG DENDROBIUM SP. Ñoä thoâng thoaùng. Söï nghæ cuûa lan.

Thay chaäu, giaù theå vaø taùch chieát. Saâu beänh vaø caùc vaán ñeà khaùc. Nhu caàu phaân boùn. PHÖÔNG PHAÙP NUOÂI CAÁY MOÂ DENDROBIUM SP.

CAÙC NGHIEÂN CÖÙU VEÀ NHAÂN GIOÁNG IN VITRO CAÂY LAN. HEÄ THOÁNG GIAÙ THEÅ (SUPPORT SYSTEMS) ÑÖÔÏC SÖÛ DUÏNG TRONG NUOÂI CAÁY IN VITRO MOÂ THÖÏC VAÄT. HIEÄN TÖÔÏNG THUYÛ TINH THEÅ (VITRIFICATION) TRONG NUOÂI CAÁY MOÂ THÖÏC VAÄT. 41 PHAÀN 3 – VAÄT LIEÄU VAØ PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU.VAÄT LIEÄU VAØ ÑIEÀU KIEÄN THÍ NGHIEÄM.

43 a) Ñòa ñieåm thí nghieäm. 43 c) Moâi tröôøng nuoâi caáy. 44 d) Ñieàu kieän thí nghieäm. 44 Sinh vieân thöïc hieän :Nguyeãn Quoác Phong Trang 3 Khoùa luaän toát nghieäp 2004 2.

PHÖÔNG PHAÙP THÍ NGHIEÄM. 46 a) Thí nghieäm 1: Khaûo saùt söï taêng tröôûng cuûa choài treân moâi tröôøng KD loûng vôùi giaù theå laø caàu giaáy loïc. 46 b) Thí nghieäm 2: Khaûo saùt söï aûnh höôûng cuûa khoaùng ña löôïng vaø vi löôïng cuûa moâi tröôøng KD loûng leân söï taêng tröôûng cuûa lan. 47 c) Thí nghieäm 3: AÛnh höôûng cuûa noàng ñoä BA leân söï hình thaønh cuïm choài töø choài beân.

48 d) Thí nghieäm 4: So saùnh söï thaønh laäp cuïm choài töø choài beân treân moâi tröôøng loûng giaù theå laø caàu giaáy vaø moâi tröôøng giaù theå agar. 48 e) Thí nghieäm 5: AÛnh höôûng cuûa BA keát hôïp vôùi NAA leân söï taïo laäp cuïm choài töø choài beân treân moâi tröôøng loûng vôùi giaù theå laø caàu giaáy loïc. 49 f) Thí nghieäm 6: Khaûo saùt söï aûnh höôûng cuûa Vitamin B1 leân söï hình thaønh reã treân moâi tröôøng KD raén vôùi giaù theå laø agar. 50 g) Thí nghieäm 7 : Söï phaùt trieån caây con ra vöôøn öôm.

51 PHAÀN 4 – KEÁT QUAÛ VAØ BIEÄN LUAÄN. 53 PHAÀN 5 – KEÁT LUAÄN VAØ ÑEÀ NGHÒ. 55 PHAÀN 6 – TAØI LIEÄU THAM KHAÛO. 70 Sinh vieân thöïc hieän :Nguyeãn Quoác Phong Trang 4 Khoùa luaän toát nghieäp 2004 CAÙC KYÙ HIEÄU VIEÁT TAÉT PLB : Protocorm-like body.

MS : Moâi tröôøng muoái khoaùng cô baûn Murashige vaø Skoog (1962). KD : Moâi tröôøng nuoâi caáy lan Knudson. NAA : α-naphthyl axetic acid. mg/l : Noàng ñoä chaát tan tính baèng mg chöùa trong 1 lít dung dòch.

g/l : Noàng ñoä chaát tan tính baèng gram chöùa trong 1 lít dung dòch. atm : Ñôn vò ño aùp suaát tính baèng atmosphere. mm : Ñôn vò ño chieàu daøi tính baèng milimetre. M : Giaù trò trung bình.

CV% : Coefficient of Variation. Ñoä bieán ñoäng tính baèng %. LSD (0,05) : Least Significant Difference Test. Ñoä sai bieät nhoû nhaát coù yù nghóa ôû möùc ñoä tin caäy 0,05.

Sinh vieân thöïc hieän :Nguyeãn Quoác Phong Trang 5 Khoùa luaän toát nghieäp 2004 Phaàn 1 : MÔÛ ÑAÀU Vieät Nam laø moät quoác gia thuoäc vuøng khí haäu nhieät ñôùi thích hôïp cho söï phaùt trieån cuûa nhieàu loaïi phong lan. Ñaëc bieät ñoái vôùi nhoùm Dendrobium laø nhoùm lan chòu nhieät thích öùng vôùi nhieät ñoä hôn 200C (Arditti J. Ñaây laø nhoùm lan coù hoa to trung bình, hoa beàn töø 7-10 ngaøy raát thích hôïp cho vieäc caét caønh (Pages,1971). Ñaát nöôùc chuùng ta ñöôïc thieân nhieân öu ñaõi veà ñòa lyù, khí haäu cuõng nhö nhieät ñoä, aåm ñoä vaø aùnh saùng, raát thích hôïp vôùi vieäc troàng phong lan.

Röøng cuûa chuùng ta laø moät trung taâm coù nhieàu loaøi phong lan quí nhö Ngoïc Ñieåm, Kim Ñieäp, Long Tu, Thuûy Tieân, Hoûa Hoaøng, YÙ Thaûo. vôùi nhieàu maøu saéc röïc rôõ, ña daïng. Trong khoaûng 600 loaøi lan nhieät ñôùi, caùc nhaø nuoâi troàng ñaõ choïn loïc ñöôïc hôn 50 loaøi nhöng chæ moät soá khoâng nhieàu thu huùt ñöôïc söï chuù yù vaø haáp daãn ñaàu tö phaùt trieån chuû yeáu döïa treân giaù trò thöông maïi vaø khaû naêng lai gioáng toát. Phaûi keå ñeán : Cattleya, Cymbidium, Dendrobium, Lycaste, Miltonia, Oncidium, Odontoglosum, Paphiopedium, Phalaenopsis vaø caùc loaøi Vanda.

[8, 9] Töø xöa trong daân gian ñaõ xuaát hieän vieäc nhaân gioáng vaø nuoâi troàng phong lan. Nhoùm Dendrobium coù khaù nhieàu loaøi caây ñeïp nhö Thaùi Bình, Long Tu, Thuyû Tieân,… chuû yeáu laø khai thaùc ôû röøng, phöông thöùc nhaân gioáng truyeàn thoáng baèng kyõ thuaät taùch chieát neân heä soá nhaân coøn raát thaáp. Phong lan cho traùi, nhöng trong moâi tröôøng töï nhieân tyû leä naåy maàm raát thaáp. Vôùi coâng ngheä nhaân gioáng hieän nay, töø moät caù theå ban ñaàu coù theå taïo ra vaøi ngaøn ñeán moät trieäu caây con.

Thò tröôøng phong lan ngaøy nay ñaõ trôû thaønh moät maët haøng lôùn treân quoác teá, thu ñöôïc nhieàu ngoaïi teä. ÔÛ caùc nöôùc phaùt trieån nhö Anh, Myõ, Ñöùc, YÙ, Nhaät, Sinh vieân thöïc hieän :Nguyeãn Quoác Phong Trang 6 Khoùa luaän toát nghieäp 2004 Bæ, Haø Lan, Na Uy, Phaàn Lan, Singapore, Hoàng Koâng. ñeàu nhaäp khaåu raát nhieàu hoa phong lan. Thaùi Lan laø nöôùc xuaát khaåu phong lan nhieàu nhaát ôû Ñoâng Nam AÙ.

Vieät Nam chuùng ta cuõng coù nhieàu trieån voïng kinh doanh xuaát khaåu hoa phong lan. Phong traøo chôi lan ôû thaønh phoá Hoà Chí Minh trong nhöõng naêm gaàn ñaây phaùt trieån raát maïnh, khoâng nhöõng nuoâi troàng phong lan trong nöôùc maø coøn nhaäp veà caùc gioáng lan ngoaïi ñeå caáy moâ nhaân gioáng vaø nhaè m ñaùp öùng nhu caàu cuûa ngöôøi tieâu duøng. [13] Ngaøy nay, vôùi ñaø phaùt trieån chung cuûa xaõ hoäi, nhu caàu thöôûng ngoaïn nhöõng caây coù höông hoa ñaëc saéc, coù hình daùng kyø laï vaãn khoâng ngöøng ngaøy moät taêng cao. Ñeå giaûi quyeát nhöõng nhu caàu thöïc teá ñoù, vaán ñeà caây gioáng chính laø moái quan taâm haøng ñaàu vaø caáp baùch hôn caû.

Nhaát laø nguoàn caây gioáng ñoàng ñeàu, saïch beänh vôùi soá löôïng lôùn vaø chæ trong moät thôøi gian ngaén. Söï tieán boä veà khoa hoïc taïo gioáng ñaõ ñaùp öùng ñöôïc nhöõng yeâu caàu ñoù thoâng qua con ñöôøng nuoâi caáy moâ. Baèng phöông phaùp nuoâi caáy moâ, haøng loaït caây troàng mang phaåm chaát toát ñaõ ñöôïc taïo ra chæ töø nhöõng sinh moâ ban ñaàu. Vôùi nhöõng ñieàu kieän öùng duïng thöïc teá ñoù vaø vôùi mong muoán hoaøn thieän daàn töøng böôùc quy trình nuoâi caáy moâ cho caây caûnh, chuùng toâi tieán haønh thöïc hieän ñeà taøi : Nhaân gioáng voâ tính in-vitro lan Dendrobium sp.

vaø khaûo saùt söï thaønh laäp cuïm choài treân moâi tröôøng lỏng với giaù theå laø caàu giaáy loïc trong hoäp nhöïa 500ml vaø chai thuyû tinh 250ml. Trong quaù trình thöïc hieän do khaû naêng, ñieàu kieän, trình ñoä coù haïn neân ñeà taøi khoâng theå traùnh khoûi nhöõng thieáu soùt, raát mong nhaän ñöôïc söï ñoùng goùp cuûa quyù thaày coâ vaø caùc yù kieán ñoùng goùp töø ñoäc giaû. Sinh vieân thöïc hieän :Nguyeãn Quoác Phong Trang 7 Khoùa luaän toát nghieäp 2004 Phaàn 2 : TOÅNG QUAN TAØI LIEÄU 1. Nguoàn goác vaø söï phaân boá: Theo nhaø thöïc vaät hoïc A.

L Takhtajan (1980), lan Dendrobium ñöôïc xeáp vaøo: * Ngaønh haït kín: Magnoliophyta. * Lôùp moät laù maàm: Liliopsida (Monocotyledones). * Phaân lôùp haønh: Liliidae. * Boä lan: Orchidales.

* Hoï lan: Orchidaceae. * Gioáng: Dendrobium.Dendrobium toboense Lan röøng coù ôû nhieàu nöôùc treân theá giôùi : Vieät Nam, Thaùi Lan, Malayxia, Brazil. Treân khaép traùi ñaát, haàu nhö nôi naøo coù thöïc vaät laø coù phong lan, nhöng soá löôïng nhieàu ít khaùc nhau raát lôùn lieân quan maät thieát ñeán ñoä cao. [9] Theo cuoán “Flore geùneùrale de L’Indochine” cuûa Le Comte thì nöôùc Vieät Nam coù soá löôïng lan raát ña daïng, coù treân 634 loaøi phong lan quí.

Trong cuoán Sinh vieân thöïc hieän :Nguyeãn Quoác Phong Trang 8 Khoùa luaän toát nghieäp 2004 “Phong lan Vieät Nam” cuûa Traàn Hôïp thì coù 750 chi vaø 25.000 loaïi lan röøng. Cho tôùi nay thì soá löôïng lan ñöôïc lai taïo hôn 100. raát phong phuù veà chuûng loaïi, coù raát nhieàu loaøi trong hoï Orchidaceae, goàm hôn 1600 loaøi. Phaân boá treân caùc vuøng thuoäc chaâu AÙ nhieät ñôùi, taäp trung nhieàu nhaát ôû Ñoâng Nam AÙ vaø UÙc chaâu.

Ngöôøi ta thaáy Dendrobium ôû caùc haûi ñaûo treân Thaùi Bình Döông ñeán Hy maõ laïp sôn, töø Philippines ñeán Fidgi, ñöông nhieân laø coù caû ôû Vieät Nam. Neáu nhö caùc nöôùc Nam Myõ töï haøo veà caùc loaøi thuoäc gioáng Cattleya tuyeät ñeïp, thì caùc nöôùc Ñoâng Nam AÙ cuõng haõnh dieän vì coù gioáng Dendrobium voâ cuøng phong phuù. [9] Ñieàu kieän sinh thaùi cuõng raát ña daïng, coù nhieàu loaøi chæ moïc vaø ra hoa ôû vuøng laïnh, coù loaøi ôû vuøng noùng, coù loaøi trung gian. Cuõng coù loaøi thích nghi vôùi baát cöù ñieàu kieän khí haäu naøo.