NGUYÊN TẮC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ DÂN SỰ TRONG VỤ ÁN HÌNH SỰ THEO LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM

Tìm hiểu nguyên tắc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự theo Luật Tố tụng Hình sự Việt Nam. Phân tích quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng.

• Tác giả: Nguyễn Thị Tuyết Nhung
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Độ
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình sự và Tố tụng Hình sự
• Đề tài: Nguyên tắc Giải quyết Vấn đề Dân sự trong Vụ án Hình sự theo Luật Tố tụng Hình sự Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nguyên Tắc Giải Quyết Vấn Đề Dân Sự Trong VAHS

Giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự có vai trò then chốt trong bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan và tối ưu hóa nguồn lực tư pháp. Tại Việt Nam, việc giải quyết vấn đề dân sự thường đi kèm với vụ án hình sự, với tỷ lệ hơn 80% các vụ án phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử cần xem xét trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Khác biệt với các quốc gia khác, Luật Tố tụng Hình sự (BLTTHS) Việt Nam coi đây là nguyên tắc cơ bản, tạo cơ sở pháp lý định hướng cho các cơ quan và cá nhân có thẩm quyền. Tuy nhiên, vấn đề này chưa được nghiên cứu sâu về mặt lý luận và còn nhiều quan điểm chưa thống nhất.

1.1. Ý nghĩa của Giải Quyết Vấn Đề Dân Sự trong Vụ Án Hình Sự

Việc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự không chỉ đảm bảo quyền lợi cho người bị hại mà còn góp phần vào sự công bằng và minh bạch của hệ thống pháp luật. Nó giúp giảm thiểu gánh nặng cho tòa án và các cơ quan chức năng, đồng thời tạo ra một cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả và toàn diện. Theo tài liệu gốc, việc giải quyết VĐDS đồng thời trong VAHS giúp "tiết kiệm một cách đáng kể các nguồn lực cho bộ máy tư pháp."

1.2. Điểm Khác Biệt trong Quy Định của Luật Tố Tụng Hình Sự Việt Nam

Điểm đặc biệt của Luật Tố tụng Hình sự Việt Nam là việc coi giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự là một nguyên tắc giải quyết cơ bản. Điều này thể hiện sự quan tâm của nhà nước đến việc bảo vệ quyền lợi của người bị thiệt hại và đảm bảo sự công bằng trong quá trình tố tụng. Điều 30 BLTTHS quy định rõ, "tạo sơ cở pháp lý quan trọng, định hướng cho các cơ quan, người có thẩm quyền THTT, người tham gia tố tụng giải quyết việc bồi thường thiệt hại do người thực hiện hành vi phạm tội gây ra trong quá trình giải quyết VAHS."

II. Thách Thức Thiếu Hướng Dẫn và Thực Tiễn Giải Quyết VĐDS

Mặc dù được quy định là một nguyên tắc cơ bản, việc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Thiếu hụt hướng dẫn cụ thể và sự không thống nhất trong nhận thức về vấn đề này dẫn đến những bất cập trong thực tiễn áp dụng. Trách nhiệm chứng minh, việc tách vụ án và mức bồi thường còn nhiều tranh cãi. BLTTHS và các văn bản hướng dẫn thi hành chưa thể hiện tinh thần chỉ đạo của Nhà nước ta trong việc quy định giải quyết VĐDS trong VAHS với tư cách là nguyên tắc cơ bản của luật tố tụng hình sự có tính bắt buộc đối với các cơ quan, người có thẩm quyền THTT.

2.1. Bất Cập trong Hướng Dẫn Pháp Luật về Giải Quyết Vấn Đề Dân Sự

Sự thiếu hụt các văn bản hướng dẫn thi hành nguyên tắc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến những khó khăn trong thực tiễn áp dụng. Từ khi BLTTHS năm 1988 quy định về nguyên tắc giải quyết VĐDS trong VAHS hầu như không có văn bản hướng dẫn thi hành nguyên tắc này. Đến năm 2003 mới có văn bản hướng dẫn trực tiếp về VĐDS trong VAHS đó là Công văn số 121/2003/KHXX ngày 19/9/2003 của Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC) hướng dẫn về việc giải quyết các vấn đề liên quan đến tài sản, bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự.

2.2. Tồn Tại trong Thực Tiễn Thực Hiện Nguyên Tắc Giải Quyết Vấn Đề Dân Sự

Thực tiễn giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự ở nước ta còn nhiều bất cập, vướng mắc, chưa xác định được tầm quan trọng của việc giải quyết VĐDS trong VAHS là một vấn đề cần thiết phải chứng minh, giải quyết trong VAHS. Trách nhiệm chứng minh VĐDS trong VAHS thuộc về các cơ quan THTT hay thuộc về cá nhân người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, bị can, bị cáo cũng chưa được xác định rõ. Theo quy định của luật tố tụng hình sự thì trách nhiệm chứng minh thuộc về các cơ quan và người THTT, phải chứng minh trách nhiệm dân sự song song với việc chứng minh trách nhiệm hình sự của người phạm tội.

2.3. Tính Chủ Quan trong Việc Tách Vấn Đề Dân Sự ra khỏi Vụ Án Hình Sự

Việc tách vấn đề dân sự đôi khi còn mang tính tùy nghi, phụ thuộc phần lớn vào tinh thần, trách nhiệm, thái độ làm việc của người có thẩm quyền tố tụng. Đa số các Điều tra viên (ĐTV), Cán bộ điều tra, Kiểm sát viên (KSV), Kiểm tra viên, Thẩm phán, Thẩm tra viên đều thực hiện nghiêm chỉnh các quy định của BLTTHS trong việc giải quyết VAHS nói chung và giải quyết VĐDS trong VAHS nói riêng. Tuy nhiên, vẫn còn có tình trạng các cơ quan có thẩm quyền THTT không quan tâm đúng mức, chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc giải quyết VĐDS trong VAHS nên thể hiện tâm lý chủ yếu điều tra làm rõ trách nhiệm hình sự của người phạm tội; ngại điều tra, thường lơ là, thiếu trách nhiệm trong việc thu thập các chứng cứ chứng minh bồi thường thiệt hại trong VAHS nên đã dẫn đến tình trạng sẵn sàng tách VĐDS ra giải quyết riêng khi chưa có căn cứ pháp luật.

III. Cách Tiếp Cận Nghiên Cứu và Phân Tích Pháp Luật Tố Tụng Hình Sự

Luận án này tiếp cận vấn đề bằng cách nghiên cứu, phân tích sâu sắc các quy định của luật tố tụng hình sự Việt Nam liên quan đến giải quyết vấn đề dân sự. Đồng thời, so sánh với kinh nghiệm quốc tế để đưa ra những đánh giá khách quan và toàn diện về hệ thống pháp luật hiện hành. Đối tượng nghiên cứu của Luận án là các vấn đề lý luận về nguyên tắc giải quyết VĐDS trong VAHS cũng như pháp luật và thực tiễn thực hiện nguyên tắc này theo luật tố tụng hình sự Việt Nam.

3.1. Phân Tích Chi Tiết Các Quy Định của BLTTHS Việt Nam

Luận án đi sâu vào phân tích các điều khoản cụ thể trong BLTTHS liên quan đến việc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự, bao gồm thẩm quyền, trình tự thủ tục và trách nhiệm của các bên liên quan. Phạm vi nghiên cứu - Về mặt lý luận: Luận án nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về thực thi nguyên tắc giải quyết VĐDS trong VAHS theo BLTTHS Việt Nam, đồng thời Luận án cũng nghiên cứu, so sánh BLTTHS các nước trên thế giới, rút ra những bài học mà Việt Nam có thể áp dụng.

3.2. So Sánh với Kinh Nghiệm Quốc Tế về Giải Quyết Bồi Thường Thiệt Hại

Nghiên cứu kinh nghiệm của các quốc gia khác trong việc giải quyết bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự để tìm ra những bài học kinh nghiệm có thể áp dụng vào điều kiện Việt Nam. Luật tố tụng hình sự Cộng hoà Pháp. Luật tố tụng hình sự Cộng hoà Liên bang Đức .Luật tố tụng hình sự Liên bang Nga . Luật tố tụng hình sự Cộng hoà nhân dân Trung Hoa.

IV. Giải Pháp Hoàn Thiện Pháp Luật và Nâng Cao Thực Thi

Trên cơ sở phân tích những tồn tại, hạn chế, luận án đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi nguyên tắc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự. Các giải pháp bao gồm sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật, tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực cho cán bộ tư pháp và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Trên cơ sở phân tích những tồn tại, hạn chế trong BLTTHS và việc thực thi nguyên tắc này trên thực tiễn, Luận án đã đưa ra sự cần thiết của việc hoàn thiện pháp luật và những giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng nguyên tắc này trong BLTTHS Việt Nam.

4.1. Đề Xuất Sửa Đổi Bổ Sung Các Quy Định Pháp Luật Cụ Thể

Đưa ra các đề xuất cụ thể về việc sửa đổi, bổ sung các điều khoản trong BLTTHS và các văn bản hướng dẫn thi hành để đảm bảo tính thống nhất, rõ ràng và khả thi trong quá trình áp dụng. Luận án đã đưa ra kiến giải lập pháp xây dựng dự thảo văn bản hướng dẫn pháp luật hoàn thiện ở cấp độ Thông tư liên ngành hướng dẫn cụ thể về việc giải quyết VĐDS trong VAHS (phụ lục 2).

4.2. Tăng Cường Đào Tạo và Nâng Cao Năng Lực cho Cán Bộ Tư Pháp

Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng cho cán bộ tư pháp, đặc biệt là các điều tra viên, kiểm sát viên và thẩm phán, về việc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự. Luận án kiến giải việc áp dụng kết hợp linh hoạt giữa các nguyên tắc của luật tố tụng dân sự với các nguyên tắc của luật tố tụng hình sự.

4.3. Thúc Đẩy Sự Phối Hợp Giữa Các Cơ Quan Chức Năng

Tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan điều tra, viện kiểm sát, tòa án và cơ quan thi hành án trong việc giải quyết vấn đề dân sự, đảm bảo tính hiệu quả và đồng bộ trong quá trình tố tụng. Đặc biệt, Luận án đề xuất việc Công nhận thỏa thuận của các đương sự về việc giải quyết VĐDS trong VAHS. Theo đó, khi đương sự thỏa thuận và thi hành xong việc bồi thường thì các cơ quan THTT tùy từng giai đoạn của mình sẽ ban hành Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự về VĐDS trong VAHS.

V. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu và Góp Phần Hoàn Thiện

Luận án không chỉ dừng lại ở việc phân tích lý luận mà còn tập trung vào ứng dụng thực tiễn. Kết quả nghiên cứu được kỳ vọng sẽ góp phần vào việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự tại Việt Nam. Trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn thực hiện nguyên tắc giải quyết VĐDS trong VAHS, nghiên cứu sinh tổng hợp đính kèm luận án kết quả giải quyết VĐDS trong VAHS (phụ lục 1) giúp cho các nhà khoa học có thể tham khảo khi xem xét, đánh giá thực tiễn thực hiện nguyên tắc này ở nước ta từ năm 2003 đến nay.

5.1. Đề Xuất Cụ Thể cho Việc Sửa Đổi Luật Tố Tụng Hình Sự

Các đề xuất sửa đổi luật được xây dựng dựa trên những phân tích và đánh giá khách quan về thực tiễn áp dụng pháp luật, nhằm khắc phục những hạn chế và bất cập hiện có. Luận án đã đưa ra những đóng góp mới về khoa học, trong đó một trong các đóng góp là hình thành hệ thống lý luận về giải quyết VĐDS trong VAHS và nguyên tắc cơ bản của tố tụng hình sự về giải quyết VĐDS trong VAHS. Thông qua đó, góp phần bổ sung vào khoa học pháp lý tố tụng hình sự.

5.2. Góp Phần Nâng Cao Nhận Thức về Quyền Lợi của Người Bị Hại

Luận án giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng về quyền lợi của người bị thiệt hại trong vụ án hình sự và tầm quan trọng của việc giải quyết vấn đề dân sự một cách công bằng và hiệu quả. Luận án, nghiên cứu để chỉ ra cơ sở, căn cứ, nội dung và các yếu tố ảnh hưởng đến nguyên tắc giải quyết VĐDS trong VAHS.

VI. Tương Lai Tiếp Tục Nghiên Cứu và Phát Triển Pháp Luật

Việc nghiên cứu và hoàn thiện pháp luật về giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự là một quá trình liên tục và cần thiết. Luận án này là một bước tiến quan trọng, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu và phát triển trong tương lai. Luận án làm rõ ý nghĩa của nguyên tắc giải quyết VĐDS trong VAHS đối với yêu cầu giải quyết VAHS là khách quan, công bằng, tiết kiệm, hướng tới bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người.

6.1. Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo về Tố Tụng Dân Sự Trong Hình Sự

Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo để làm sâu sắc hơn về các khía cạnh khác nhau của vấn đề giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự, chẳng hạn như vai trò của tòa án, quyền của các bên liên quan và hiệu quả của các biện pháp thi hành án. Luận án, nhận xét, đánh giá pháp luật Việt Nam để khẳng định giá trị lịch sử, giá trị pháp lý và giá trị thực tiễn trong quá trình giải quyết VAHS. Đồng thời cũng chỉ ra những nguyên nhân của hạn chế cần khắc phục trong quá trình cải cách tư pháp.

6.2. Đề Xuất Thay Đổi và Cải Cách Luật Tố Tụng Hình Sự

Đưa ra các đề xuất về việc thay đổi và cải cách luật tố tụng hình sự để tạo ra một hệ thống pháp luật công bằng, hiệu quả và phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam. Từ việc nhìn nhận, xem xét, đánh giá thực tiễn áp dụng nguyên tắc giải quyết VĐDS trong VAHS để xác định những vấn đề cần hoàn thiện của pháp luật tố tụng hình sự và nâng cao hiệu quả áp dụng nguyên tắc này trong...

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề giải quyết VĐDS trong VAHS là quy định cầu nối pháp luật liên quan giữa các lĩnh vực pháp luật dân sự và hình sự trong quá trình giải quyết VAHS. Do đó trong mô hình lý luận về chế định các nguyên tắc của luật tố tụng hình sự tác giả đưa ra chỉ có 16 nguyên tắc cơ bản [6, tr.11], trong đó không có nguyên tắc giải quyết VĐDS trong VAHS. Bên cạnh đó cũng có quan điểm của các nhà khoa học khác cho rằng nguyên tắc giải quyết VĐDS trong VAHS là nguyên tắc cơ bản của luật tố tụng hình sự [9, tr.239-253] và nguyên tắc này thuộc một trong ba nhóm nguyên tắc cơ bản của luật tố tụng hình sự, cụ thể là thuộc nhóm 10 nguyên tắc tôn trọng và bảo vệ quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân [1, tr. Nghiên cứu về “giải quyết VĐDS trong VAHS” có phải là nguyên tắc cơ bản của luật tố tụng hình sự hay không? Hiện nay, có nhiều tác giả với nhiều ý kiến trái chiều, có tác giả coi đây là một trong những nguyên tắc cơ bản của BLTTHS.

Nhưng có tác giả không coi “việc giải quyết VĐDS trong VAHS” là nguyên tắc cơ bản trong tố tụng hình sự mà chỉ như là biện pháp tư pháp trong tố tụng hình sự. Nhìn chung đa số các tác giả đều nghiên cứu “nguyên tắc giải quyết VĐDS trong VAHS” dưới góc độ là nguyên tắc cơ bản của BLTTHS. Như vậy, các công trình nghiên cứu về những vấn đề lý luận chung nhất của các nguyên tắc và các nguyên tắc cơ bản trong BLTTHS Việt Nam. Các tác giả tập trung làm rõ khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa, sự cần thiết của các nguyên tắc này trong quá trình lập pháp và áp dụng pháp luật trên thực tiễn.

Hiện nay còn có nhiều quan điểm khác nhau về nguyên tắc giải quyết VĐDS trong VAHS có phải là nguyên tắc của luật tố tụng hình sự hay không, có phải là nguyên tắc cơ bản của luật tố tụng hình sự hay không, có cần thiết phải quy định việc giải quyết VĐDS trong VAHS là nguyên tắc cơ bản của luật tố tụng hình sự hay chỉ là một trong các hoạt động tố tụng hình sự mà các cơ quan có thẩm quyền THTT phải thực hiện trong quá trình giải quyết vụ án. Đây là một trong những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu. Các nghiên cứu đề cập đến nguyên tắc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự Các nghiên cứu chủ yếu tập trung làm rõ các vấn đề lý luận như khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa, phạm vi, trình tự, thủ tục, chủ thể có quyền yêu cầu bồi thường, chủ thể thực hiện việc thu thập chứng cứ để giải quyết VĐDS và đối tượng có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ bồi thường. Qua mỗi công trình nghiên cứu của mình các tác giả đều chỉ ra những khó khăn, vướng mắc bất cập trong thực tiễn xét xử, áp dụng pháp luật về nguyên tắc này và đề xuất những giải pháp sửa đổi bổ sung hoàn thiện pháp luật.

- Về khái niệm nguyên tắc giải quyết vấn đề dân sự trong tố tụng hình sự Hiện nay có nhiều công trình khoa học đã công bố nhưng những công trình khoa học đưa ra khái niệm nguyên tắc giải quyết VĐDS trong VAHS chưa nhiều. Đa số các nhà khoa học đề cập đến những khái niệm nguồn của VĐDS trong VAHS như: vấn đề dân sự, giải quyết vấn đề dân sự, vấn đề dân sự trong tố tụng hình sự. 11 Cụ thể: Theo PGS.TS Hoàng Thị Sơn thì việc giải quyết VĐDS trong VAHS được hiểu là “tranh tụng dân sự trong tố tụng hình sự” [44, tr.20-23]; theo Ths Đinh Văn Quế “dân sự trong VAHS chỉ là quan hệ về đòi lại tài sản; đòi bồi thường thiệt hại về vật chất và tinh thần; yêu cầu sửa chữa tài sản bị hư hỏng, bị huỷ hoại do tội phạm gây ra”, “dân sự trong VAHS chỉ bao gồm những khoản tiền hoặc tài sản có liên quan đến trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại quy định tại Điều 42 BLHS, hay nói cách khác là, dân sự trong VAHS chỉ trong phạm vi trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng theo quy định tại Chương V Bộ luật Dân sự (BLDS)” [36, tr.19-29]… Trong thời gian qua có một số công trình khoa học dưới góc độ là luận án tiến sĩ và luận văn thạc sĩ nghiên cứu về VĐDS trong VAHS cũng đưa ra một số khái niệm gần với khái niệm nguyên tắc giải quyết VĐDS trong VAHS như: “Giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự là trình tự, thủ tục giải quyết việc đòi bồi thường, bồi hoàn những thiệt hại do tội phạm gây ra” [60, tr.10-11], “vấn đề dân sự trong vụ án hình sự là những quan hệ dân sự phát sinh trong quá trình tiến hành điều tra, truy tố, xét xử vụ án hình sự liên quan đến tài sản và quyền nhân thân của các chủ thể có quan hệ nhất định đến vụ án hình sự và xử lý vụ án hình sự” [7, tr. Hiện nay chỉ có một công trình khoa học dưới góc độ là luận văn thạc sĩ đưa ra khái niệm trực diện về nguyên tắc giải quyết VĐDS trong VAHS: “Nguyên tắc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự là những phương châm, định hướng chi phối toàn bộ hoạt động tố tụng hình sự trong việc giải quyết các quan hệ về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do tội phạm gây ra trong vụ án hình sự” [28, tr.

- Về đặc điểm của nguyên tắc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự Theo PGS.TS Nguyễn Ngọc Chí thì nguyên tắc giải quyết VĐDS trong VAHS có những đặc điểm: “Giải quyết VĐDS trong VAHS là một trong những nguyên tắc cơ bản của Luật tố tụng hình sự nên nó chứa đựng những nội dung thể hiện phương châm, định hướng của Đảng và Nhà nước ta là giải quyết VĐDS cùng với trách nhiệm dân sự trong VAHS, không tách riêng VĐDS để giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự như pháp luật của một số nước; Nguyên tắc giải quyết VĐDS trong VAHS chỉ có phạm vi áp dụng đối với những quan hệ về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng xuất hiện do việc thực hiện tội phạm; VĐDS trong VAHS được giải quyết khi khởi tố VAHS mà không cần có đơn khởi kiện của đương sự; Việc giải quyết VĐDS trong VAHS phải tuân theo các quy định của Luật tố tụng hình sự; 12 Khi giải quyết VĐDS trong VAHS, toà án áp dụng các nguyên tắc của Luật tố tụng hình sự và các nguyên tắc của Luật tố tụng dân sự để giải quyết; Trong quá trình giải quyết VĐDS trong VAHS Tòa án không bắt buộc phải mở các phiên hòa giải giữa các đương sự như trong tố tụng dân sự” [10, tr. Bên cạnh đó cũng có một số tác giả khác cho rằng VĐDS trong VAHS có những đặc điểm khác như “Giải quyết VĐDS trong VAHS có ưu điểm là rút ngắn được tiến trình tố tụng, làm giảm chi phí về tiền bạc, công sức, thời gian của các cơ quan tiến hành tố tụng cũng như của các đương sự. Phần dân sự trong VAHS thực chất là một vụ án dân sự khi được tách ra để giải quyết riêng, nhưng do tính chất đặc biệt bởi tính liên quan mật thiết giữa VĐDS trong VAHS và khi giải quyết VĐDS trong cùng VAHS sẽ đáp ứng được tính chính xác, khách quan, toàn diện. Mặc khác, khi trách nhiệm dân sự được giải quyết sẽ đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp cho người bị thiệt hại và cho cả bị can, bị cáo được hưởng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự”[112]; “nội hàm là quan hệ nhân thân và quan hệ tài sản.

có mối quan hệ nội tại với VAHS cụ thể; cơ sở thực tế để xác định mối quan hệ thân thân và tài sản là hành vi phạm tội, hậu quả thiệt hại về tài sản, về tinh thần do hành vi phạm tội gây ra., cơ sở pháp lý của VĐDS là những quy định trong BLDS và BLHS; VĐDS trong VAHS bao gồm cả VĐDS ảnh hưởng trực tiếp và VĐDS không ảnh hưởng trực tiếp đến VAHS” [7, tr. - Về ý nghĩa nguyên tắc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự Theo PGS.TS Hoàng Thị Sơn việc giải quyết VĐDS trong VAHS “không chỉ nhằm mục đích đảm bảo bồi thường mà còn… góp phần tích cực vào việc thực hiện nhiệm vụ bảo vệ sự an toàn và vững mạnh của chế độ xã hội chủ nghĩa, tài sản xã hội chủ nghĩa và tài sản của công dân đã được pháp luật quy định; bảo đảm mọi hành vi gây thiệt hại đến tính mạng sức khỏe hoặc tài sản của công dân, cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội đều phải bồi thường và xử lý kịp thời; giáo dục công dân ý thức tuân thủ pháp luật, bảo vệ quyền bất khả xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, tài sản của công dân cũng như tài sản xã hội chủ nghĩa được Hiến pháp ghi nhận” [44, tr. TS Nguyễn Ngọc Chí và một số tác giả cùng quan điểm thì việc “quy định giải quyết VĐDS trong VAHS có ý nghĩa đối với việc bảo đảm tôn trọng các quyền cơ bản của công dân…; đảm bảo cho việc giải quyết vụ án được chính xác, nhanh gọn, đỡ tốn kém về thời gian, công sức, bảo vệ quyền lợi cho người bị hại, nguyên đơn dân sự, người có quyền lợi liên quan khi bị tội phạm xâm 13 hại. Nhiều chứng cứ trong VAHS có thể làm cơ sở cho việc giải quyết VĐDS.

Ngoài ra, những đặc điểm đặc trưng của tố tụng hình sự về các nguyên tắc, thủ tục, thời hạn, trách nhiệm của cơ quan tiến hành tố tụng so với những đặc điểm của tố tụng dân sự cũng góp phần tăng tính khả thi trong việc thực hiện các quyết định về dân sự trong VAHS” [10, tr. Nguyễn Văn Tuân thì việc “xem xét VĐDS trong VAHS có tác dụng làm cho việc xét xử vụ án về mặt hình sự cũng về mặt dân sự được đầy đủ và toàn diện hơn. Giải quyết VĐDS trong VAHS tạo điều kiện cho người bị hại chứng minh là có thiệt hại và mức độ thiệt hại do tội phạm gây ra. Người bị thiệt hại có nhiều thuận lợi hơn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình” [63, tr.

- Về bản chất, nội dung nguyên tắc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự Việc giải quyết VĐDS trong VAHS được tiến hành cùng với việc giải quyết VAHS.