CHƯƠNG 1 MOT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VE THAM QUYỀN SƠ THÂM CUA TOA AN ‘THEO LÃNH THO TRONG GIẢI QUYẾT CÁC VỤ ÁN DÂN SỰ 11. Khái niệm, đặc điểm va ý nghĩa về thẩm quyền sơ thim của ám theo lãnh thể trong giải quyết các vụ án ân mự LLL. Khai niệm thẫm quyều sơ thẫm cña Tòa án theo lãnh thé trong giải “uất các vụ án đâu sự VỀ khá niện thim quyển thuật ng “thầm quyền" theo ngiấa nguyên thủy nguồn từ tiéng La tinh là "compotenba", gm có ha nga là phạm vi các quyền hạn cia các cơ quan, người có chúc vụ nào đó, hoặc phạm vi những kiến thúc, kinh nghiên ma ai đó có. Ý ngiĩa đều trong khoa học pháp lý và quân li thường được hiễu bằng thuật ngỡ "thẩm quyền pháp lý, ý nghĩa thứ ha là "thẩm quyền chuyên môn”.
Trong phạm vi của khỏa luận này, tác giả xin tình bay thậm, quyền với ngiấa là thẫn quyền pháp lý Dui gốc đô ngôn ngữ học, Từ din Tiếng việt nh nghĩa “thậm quyền" là quyền xem xét đ kết luận và đh đoạt một vẫn đã pháp luật Theo cánh giải ngấa nay, thâm quyển được Hiểu là việc một cơ quan Nhà nước được pháp tự mình nbin nhận nự việc và due ra ÿ kiên riêng để gai quyết vin để một cách ph hợp theo quy dn của pháp uật Theo từ dién Luật học Việt Nam, “thém quyển là ting hop các quyên và giữa vụ hành đồng quyết đnh cia các cơ quan tễ chức thuộc hệ thông bộ máy “Nhà nước do pháp hit quy đành” Cách định ngiềa này cho thấy, thẳm quyền được Tiểu là phem vi mã Nhà nước trao quyền cho mt cơ quan tổ chúc của Nhà nước và pham vũ đó phải được pháp luật xác định một cách 18 răng Theo Từ đến loật học của Mỹ th thim quyền được hidu là một cơ quan công quyên có thể được xem xát “Từ điện Thing Việt (2008) nha xuất bin br điền bách khoa. “đền Lnithoc (2005) Vii Khoa hoc Pháp Lý, Nhị mắt bin Tự Php - Bộ Tự nhấp phối hẹp với Nhà mit bin Train bichon u va git quyết mốt wie g theo php luật khi nó có một khã năng cơ bin va tải thiểu Theo khái niêm này, thấm quyền được gin chit với khả năng của cơ quan cổng quyền khi thọ hiện việc xem xé, gli quyết một vẫn để nào đó. Trong khos học php ly, hi niên thim quyền đã được giã thích là “tổng hop các quyền và nghĩa ve bảnh đông quyết đính cia các cơ quan tổ chúc thuộc hệ thống bộ máy Nhà “ước do pháp luật quy dint"? Nhữ vậy, dati những gốc độ khác nhan khá niệm "thâm quyển" cing có mơ Xhác biệt nhất định nhưng nhin chung các cách gi tích đều thừa nhận this qguyễn là thuật ngữ ding để chỉ pham va, giới han chức năng nhiễm vụ quyển hen của cá nhân hoặc cơ quan Nhà nước trong việc thực thi quyền lực Nhà nước được ghép luật quy ảnh. VỀ khái niệm Tên án: bô may nhà nước là một hệ thẳng các cơ quan nhà nước từ trung ương xuống địa phương, được tổ chúc theo mét nguyễn tắc chung thông nhất, tạo thành cơ chế đẳng bô thực hiện các chúc năng và nhiễm vụ của nhà nước giao.
ĐỂ thục hién được chúc năng và nhiễm vụ cia mình thi mỗt cơ quan trong bô may nhà nước đều đoợc xác dinh cụ thé pham vi hoạt đồng và quyền năng pháp lý hay còn được gọi là thả quyền của cơ quan Nhà nước. Trong bộ máy nhà tước không thể thiêu, có thẩm quyển đặc bit mê các cơ quan nhà nước khác không thể có Thêm quyển của Tòa én thường được giả thích a “quyén xem xét gai quyết các vụ án rong phạm vi pháp luật cho phip và quyén hạn rong việc ra các quyết định khi giãi quyết vụ án đó" Tạ Việt Nam, Tòa án được xác định là cơ quan xét xử cia nước Công hôn XHCN Việt Nam, thục hiện quyển te pháp, có nhiệm vụ bảo vệ công lý, bảo vé qguyễn con người, quyền công dân, bio về chế đồ XHƠN, bio vệ quyền và lợi ich hop phép của tỔ chức, cá nhân”. Trin cơ sở đó, thim quyền của Tòa án có thé được hân ảnh trong ba finh vục hình sự hành chính và din sự (din sơ được tiểu theo 12 ghia réng bao gồm tit cả những Vụ é phi hình sự, hành chính, tức bao gồm cả dân sự, hôn nhân, gia đính, kinh doanh, thương mại và lao déng)."* Do đặc hủ về tổ chúc hộ thắng Tòa án nên ở Việt Nam thim quyền sơ thẳm. dân sự cũa Tòa én được tấp cân đưới ba góc độ a thẳm quyên sơ thẫm dân sơtheo loại việc, thể quyền sơ thim din m theo cấp và thim quyén sơ thẫm dân mr theo Tãnh thổ, Thâm quyền sơ thim din sự cũa Ta án theo loại việc được hiễu là thận quyền chung của Toa án rong việc thụ l, giã quyết vụ án dân sơ theo thủ tục tổ tung dân sự Thim quyền sơ thẫm din sự côn Ta án heo cập được phân định theo chiều đọc giữa Tòa án nhân dân cấp tinh với Tòa án nhân dân cấp huyện để dim bio hiệu vie giải quyết các vụ án din av.
Thâm quyển sơthẫm dân nợ cũa Tòa én theo lãnh thổ được hiéw là tow: thim quyễn trong đỏ xác ảnh rõ Toe án nào rổ có thấm quyện thụ lý giã quyết vụ án din ng rong số các Tôn én cũng cấp với nhau, “hầm quyẫn sét sit của Tôn án” là quyền xem xét và quyết Ảnh trong hoạt đông xét xử của Téa án theo quy đính của pháp luật”. Theo quy định tại Điều 102 Hiển pháp nước Công hòa xã hột chủ ngiấa Việt Nam tủ “Toa cn nhần din là cơ quam xết xử của mước Công hoà xã hột chủ ngĩa TTệt Nam, thực hiển quyển tie pháp”. Trân cơ sở này của Hiễn pháp, Luật Tổ chức Toa án nhân din năm 2014 đã quy Ảnh cụ thể 1a Tòa án nhân din có thẫm quyển xế xử các vụ án hình sự dân nụ hồn nhân và gia định, kảnh doanh, thương mai, lao động hành chính và gai quyết các việc khác theo quy định của pháp luật Khi xét xổ Tòa án có quyển ben hành thần án và các quyết ảnh, được dim bio thi hành bing súc manh cưỡng chỗ của nhà nước thông qua hộ thống cơ quan thi hành án Thim quyén din ar côn Toe án là quyền của Tòa án trong việc xem xét gli quyết các va việc và quyén hạn ra các bản fn, quyết dh khi gai quyết các vụ việc do theo thi tục tổ tung dân sự được pháp Trật quy Ảnh. TY việc din ny bao gim vụ án din sơ và việc din sự Với pham vũ của bài "nghiên cứu thì chỉ xét đến vụ án dân sợ húc nhóm quan hộ có sự mâu thuần, tranh, chấp giữa hei bên đương sự 1Tường Bụ học Lait Hi NGi C017), Gio wit Luật Tổ mg din sự, Nob Công nhền din, 50 "Bồ Tphip, Techn Luậc học, NHB.
Tưáp, Hi Nội- 2006, 701 13 ‘Theo Từ điễn tiếng Việt “sơ thậm” la xét xử một vụ án với tư cách là Tòa án ở cấp xử thấp nhất, Theo nghĩa Hán việt, sơ là lẫn đều, thẩm là xem xét, xét xử Sơ thim là việc Toa ánlẫn đầu xem xét, gai quyết mốt wu án. Nghiên củu về thim quyển sơ thim din mr của Toe án tỉ khúi niệm thẩm, quyền sơ thim din nự của Toa én được hiểu là "quyển xem xát, ai quyết các vụ én và quyển hạn ra các quyết đính khi xem xét, giải quyết các vụ án đó theo tình t tổ tong din my cia Ton én. Trong linh vục dân nự ki anh chấp dân sự xây ra các tiên ranh chấp có quyển lựa chọn các phương thie giả: quyết tranh chấp khác nhau: Thương lượng hòa giải, trong tà, Tòa ứn Khi các bên lụa chon phương thúc giã cqoyittranh chấp tạ Tòa én thi họ phố tuân thủ tình tự thủ tục giãi quyết ranh chấp tei Tòa án do pháp luật quy dinh ĐỂ dim bảo tính thân trong chính xác, Xhách quan, đúng pháp luật cia văn bin, quyết Ảnh cin Tòa án, số đông các nước đều áp cag nguyên tắc hai cấp xét xia sơ thẩm và phúc thô”, Trong. dân sự ding a chi hoạt đông xát xở lin đầu đổi với các vụ việc din ava sơ thẳm, ve án din sự la việc Tos én xát xử lần đều một vụ án dân sơ Tuy nhiên, dưới gốc đô pháp lý, đỂ giải quyết mốt vụ án din sự ở cấp sơ thấm không phải moi trường hợp Tòa én đều phấ thực hiện việc xét xử ti nhiên toa sơ thẫm.
Việc gai quyét vụ án dân ny ð cấp sơ thấm có th tri qua các giả đoạn tổ tạng khác nhau Bắt đầu của thủ tục sơ thẫn din myla việc khối kiện cin các cá nhân, cơ quan tổ chúc. Nếu việc Xhôi kiên đáp ting các điều kiện do pháp luật quy dinh thi Tòa án sẽ thụ lý vụ én dân sơ Su Lâu thụ lý vụ án Tò dn tiến bánh các hoạt động thu thập ching cứ xây dụng hỗ sơ vụ án và ra quyết định tổ ting Nếu các đương su không thôn thuận được với nhau về giải quyết vụ án din sự thì Toe án sẽ đưa vụ na xit vỡ tú phiên toe sơ thẩm din sự Như vậy, đưới góc đô pháp lý sơ hẫm vụ án dân ala việc gi quit lin đều mốt vụ án din my bao gim các hoạt động khôi kiện, thụ lý, chain bị xét xử: hòa giải và phiên tòa sơ thẩm dân sự.