Mô hình tố tụng hình sự việt nam và vấn đề áp dụng tố tụng tranh tụng

Luận án tiến sĩ về mô hình tố tụng hình sự Việt Nam. Nghiên cứu cơ sở lý luận, thực tiễn và định hướng áp dụng tố tụng tranh tụng hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Đình Nhâm
• Người hướng dẫn: GS.TSKH Đào Trí Úc
• Trường học: Đại học Thiên
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự
• Đề tài: Mô Hình Tố Tụng Hình Sự Việt Nam Và Vấn Đề Áp Dụng Tố Tụng Tranh Tụng
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 1.3. Những vấn đề đặt ra cần được tiếp tục nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH TỐ TỤNG HÌNH SỰ
• 2.1. Khái niệm và các yếu tố phân loại mô hình tố tụng hình sự
• 2.2. Các mô hình tố tụng hình sự và những đặc trưng chủ yếu
• 2.3. Mô hình tố tụng hình sự Việt Nam trong lịch sử hiện đại
• 3. CHƯƠNG 3: CƠ SỞ PHÁP LÝ VÀ THỰC TIỄN CỦA MÔ HÌNH TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM HIỆN HÀNH
• 3.1. Cơ sở pháp lý của mô hình tố tụng hình sự Việt Nam hiện hành
• 3.2. Thực tiễn áp dụng mô hình tố tụng hình sự ở nước ta hiện nay
• 3.3. Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập trong mô hình tố tụng hình sự Việt Nam
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ NỘI DUNG TIẾP THU TỐ TỤNG TRANH TỤNG TRONG QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI MÔ HÌNH TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 4.1. Những tiền đề và thách thức đối với áp dụng tố tụng tranh tụng ở Việt Nam
• 4.2. Cải cách tư pháp và những yêu cầu cơ bản đối với đổi mới mô hình tố tụng hình sự Việt Nam
• 4.3. Những yếu tố của tố tụng tranh tụng cần được tiếp thu trong quá trình đổi mới mô hình tố tụng hình sự Việt Nam
• 4.4. Các biện pháp bảo đảm về thể chế và áp dụng tố tụng tranh tụng trong mô hình tố tụng hình sự Việt Nam
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Luận Án Tiến Sĩ Tổng Quan Nghiên Cứu Mô Hình Tố Tụng

Luận án tiến sĩ về Mô Hình Tố Tụng Hình Sự Việt Nam và áp dụng Tố Tụng Tranh Tụng là một chủ đề cấp thiết. Nghiên cứu này hướng đến mục tiêu hoàn thiện hệ thống tư pháp hình sự. Tuy nhiên, ở Việt Nam, việc hoàn thiện mô hình TTHS chưa được xem xét đúng mức. Nhận thức về mô hình TTHS chưa thật rõ nét và đầy đủ. Về mặt lý luận, các công trình nghiên cứu khoa học chưa khai thác một cách tổng thể, sâu sắc. Về thực tiễn xây dựng và áp dụng pháp luật, các quy định của BLTTHS năm 2003 về vị trí, vai trò, trách nhiệm, quyền hạn của các cơ quan tố tụng chưa thật sự rõ ràng. Quyền thu thập chứng cứ duy nhất thuộc các cơ quan tiến hành tố tụng. Tranh tụng mới chỉ được thể hiện một phần ở phiên tòa. Vì vậy, cần có những nghiên cứu sâu sắc hơn về chủ đề này để thúc đẩy cải cách tư pháp.

1.1. Tình hình nghiên cứu trong nước về tố tụng hình sự

Cải cách tư pháp hình sự và đổi mới mô hình TTHS được coi là những nội dung quan trọng của cải cách tư pháp nói chung. Nhiều vấn đề của chủ đề này đã thu hút sự quan tâm nghiên cứu của giới luật học nước ta trong những năm đổi mới vừa qua. Có thể chia các công trình theo những nhóm sau: các công trình nghiên cứu về đổi mới tổ chức và hoạt động của các thiết chế tư pháp và bổ trợ tư pháp ở Việt Nam, các công trình bàn về đổi mới tố tụng hình sự, luật tố tụng hình sự. Các công trình này đã góp phần quan trọng vào việc xác định các hướng đi trong cải cách tư pháp.

1.2. Nghiên cứu ngoài nước về mô hình tố tụng hình sự

Nghiên cứu ngoài nước tập trung vào so sánh các mô hình tố tụng hình sự, đặc biệt là so sánh giữa mô hình thẩm vấn và mô hình tranh tụng. Các nghiên cứu này giúp làm rõ ưu điểm và nhược điểm của từng mô hình, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Nhiều quốc gia đã thực hiện cải cách tư pháp, chuyển đổi mô hình TTHS để đảm bảo tính công bằng, minh bạch. Nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế là rất quan trọng cho quá trình cải cách tư pháp ở Việt Nam.

II. Thách Thức Bất Cập Mô Hình Tố Tụng Việt Nam Hiện Tại

Mô hình Tố Tụng Hình Sự ở Việt Nam hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế và bất cập. Tòa án là cơ quan xét xử nhưng lại có trách nhiệm chứng minh tội phạm. Quyền thu thập chứng cứ duy nhất thuộc các cơ quan tiến hành tố tụng, người bào chữa chưa được tạo các điều kiện đầy đủ để thực hiện tốt chức năng bào chữa. Tranh tụng mới chỉ được thể hiện một phần ở phiên tòa. Viện kiểm sát (VKS) là cơ quan thực hành quyền công tố song nhiều yêu cầu của VKS về chứng minh tội phạm không được Cơ quan điều tra (CQĐT) thực hiện. Những hạn chế nêu trên đã ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng, hình ảnh của nền tư pháp, đến các quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Cần khắc phục những tồn tại này để xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN.

2.1. Thực trạng áp dụng pháp luật tố tụng hình sự hiện nay

Thực tiễn thi hành BLTTHS cho thấy, chất lượng hoạt động xét hỏi, hàm lượng tranh tụng trong phiên tòa được tăng cường hơn. Mặc dù vậy, thực tiễn cũng còn nhiều hạn chế, bất cập. Hội đồng xét xử dành thời lượng cho việc xét hỏi nhiều hơn thời lượng nghe hai bên tranh luận, đối đáp. Tình trạng luật sư tố khổ vẫn diễn ra khá phổ biến. Chất lượng hoạt động điều tra, truy tố, xét xử cần được nâng cao hơn nữa.

2.2. Nguyên nhân của những hạn chế trong tố tụng hình sự

Những hạn chế trong mô hình TTHS hiện hành xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Nhận thức về vai trò của tranh tụng chưa đầy đủ. Cơ chế bảo đảm quyền bào chữa còn yếu. Sự phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng chưa chặt chẽ. Nguồn lực đầu tư cho hoạt động tư pháp còn hạn chế. Cần có những giải pháp đồng bộ để khắc phục những nguyên nhân này.

III. Áp Dụng Tố Tụng Tranh Tụng Hướng Cải Cách Tư Pháp

Việc áp dụng Tố Tụng Tranh Tụng là một trong những hướng cải cách tư pháp quan trọng ở Việt Nam. Tố Tụng Tranh Tụng giúp bảo đảm tính công khai, dân chủ, nghiêm minh trong hoạt động xét xử. Tăng cường trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra, thực hiện cơ chế công tố gắn với điều tra. Hoàn thiện các cơ chế để bảo đảm luật sư thực hiện tốt việc tranh tụng tại phiên tòa. Hiến pháp đã Hiến định nguyên tắc tranh tụng trong xét xử được bảo đảm. Để thực hiện yêu cầu cải cách tư pháp, về phương diện lý luận đã đặt ra nhiều vấn đề về mô hình TTHS cần được nghiên cứu, hoàn thiện.

3.1. Những tiền đề cho việc áp dụng tố tụng tranh tụng

Việc áp dụng tố tụng tranh tụng ở Việt Nam có nhiều tiền đề thuận lợi. Đảng và Nhà nước đã có chủ trương cải cách tư pháp mạnh mẽ. Nhận thức về vai trò của tranh tụng ngày càng được nâng cao. Đội ngũ luật sư ngày càng lớn mạnh. Tuy nhiên, cũng còn nhiều thách thức cần vượt qua để áp dụng thành công tố tụng tranh tụng.

3.2. Thách thức khi áp dụng tố tụng tranh tụng ở Việt Nam

Việc áp dụng tố tụng tranh tụng ở Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức. Nhận thức của một bộ phận cán bộ về vai trò của tranh tụng chưa đầy đủ. Cơ chế bảo đảm quyền bào chữa còn yếu. Sự phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng chưa chặt chẽ. Nguồn lực đầu tư cho hoạt động tư pháp còn hạn chế. Cần có những giải pháp đồng bộ để vượt qua những thách thức này.

3.3. Giải pháp đảm bảo về thể chế áp dụng tố tụng tranh tụng

Cần có các giải pháp đồng bộ về thể chế để đảm bảo áp dụng thành công tố tụng tranh tụng. Sửa đổi, bổ sung Bộ luật Tố tụng Hình sự để phù hợp với yêu cầu tranh tụng. Nâng cao năng lực của đội ngũ luật sư. Tăng cường trách nhiệm của các cơ quan tiến hành tố tụng. Đảm bảo quyền bào chữa của bị can, bị cáo. Tăng cường công khai, minh bạch trong hoạt động tố tụng.

IV. Cải Cách Tư Pháp Yêu Cầu Đổi Mới Mô Hình Tố Tụng

Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005 và Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị chỉ rõ các yêu cầu đối với cải cách tư pháp hình sự nói chung và cải cách mô hình TTHS nói riêng. Đổi mới việc tổ chức phiên tòa xét xử, xác định rõ hơn vị trí, quyền hạn, trách nhiệm của người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng theo hướng bảo đảm tính công khai, dân chủ, nghiêm minh. Nâng cao chất lượng tranh tụng tại các phiên tòa xét xử, coi đây là khâu đột phá của cải cách tư pháp. Cần thực hiện những yêu cầu này để xây dựng nền tư pháp công bằng, dân chủ.

4.1. Các yếu tố của tố tụng tranh tụng cần tiếp thu

Cần tiếp thu những yếu tố hợp lý của tố tụng tranh tụng để hoàn thiện mô hình TTHS Việt Nam. Bảo đảm quyền bào chữa của bị can, bị cáo. Tăng cường trách nhiệm của luật sư trong việc thu thập chứng cứ. Đảm bảo tính độc lập của thẩm phán. Công khai chứng cứ tại phiên tòa. Tạo điều kiện cho các bên tranh luận bình đẳng.

4.2. Biện pháp bảo đảm thể chế và áp dụng tố tụng tranh tụng

Cần có các biện pháp đồng bộ để bảo đảm thể chế và áp dụng thành công tố tụng tranh tụng. Sửa đổi, bổ sung Bộ luật Tố tụng Hình sự để phù hợp với yêu cầu tranh tụng. Nâng cao năng lực của đội ngũ luật sư. Tăng cường trách nhiệm của các cơ quan tiến hành tố tụng. Đảm bảo quyền bào chữa của bị can, bị cáo. Tăng cường công khai, minh bạch trong hoạt động tố tụng.

V. Tiếp Thu Tố Tụng Tranh Tụng Nội Dung Đổi Mới TTHS

Luận án đề xuất các nội dung, mức độ tiếp thu những hạt nhân hợp lý của tố tụng tranh tụng vào mô hình TTHS Việt Nam. Cần có sự đổi mới toàn diện về tư duy, nhận thức về vai trò của tranh tụng. Sửa đổi các quy định của pháp luật để phù hợp với yêu cầu tranh tụng. Nâng cao năng lực của đội ngũ luật sư và thẩm phán. Đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng. Tạo điều kiện cho người dân tham gia vào quá trình tố tụng.

5.1. Phương hướng hoàn thiện mô hình tố tụng hình sự

Luận án đề xuất phương hướng hoàn thiện mô hình TTHS theo hướng tăng cường tính tranh tụng. Bảo đảm quyền bào chữa của bị can, bị cáo. Tăng cường trách nhiệm của luật sư trong việc thu thập chứng cứ. Đảm bảo tính độc lập của thẩm phán. Công khai chứng cứ tại phiên tòa. Tạo điều kiện cho các bên tranh luận bình đẳng.

5.2. Điều kiện bảo đảm áp dụng tố tụng tranh tụng thành công

Cần có các điều kiện cần thiết để bảo đảm áp dụng thành công tố tụng tranh tụng. Nâng cao nhận thức của cán bộ và người dân về vai trò của tranh tụng. Xây dựng đội ngũ luật sư đủ năng lực tham gia tranh tụng. Hoàn thiện cơ sở vật chất, kỹ thuật cho hoạt động tố tụng. Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực tư pháp.

VI. Luận Án Tiến Sĩ Đánh Giá Kết Luận Mô Hình Tố Tụng

Luận án là công trình đầu tiên nêu lên yêu cầu đổi mới toàn diện mô hình TTHS Việt Nam theo hướng áp dụng các yếu tố của tố tụng tranh tụng một cách phù hợp. Luận án đã nghiên cứu một cách có hệ thống và tương đối toàn diện về mô hình TTHS nói chung và mô hình TTHS Việt Nam, phân tích một cách có hệ thống những vấn đề lý luận cơ bản về mô hình TTHS, đưa ra khái niệm mô hình TTHS. Luận án đã làm rõ những đặc điểm của mô hình TTHS Việt Nam và nhận định mô hình TTHS nước ta thuộc mô hình TTHS pha trộn thiên về thẩm vấn.

6.1. Đóng góp mới của luận án về tố tụng tranh tụng

Luận án đã phân tích một cách có hệ thống những vấn đề lý luận cơ bản về mô hình TTHS, đưa ra khái niệm mô hình TTHS, phân tích và nêu bật những đặc trưng chủ đạo nhất của từng mô hình TTHS đã hình thành và phát triển trong lịch sử, những bài học kinh nghiệm của các cuộc cải cách TTHS của một số quốc gia.

6.2. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án tiến sĩ

Luận án góp phần làm rõ tính chất, nội dung và đặc điểm các yếu tố cơ bản làm nên diện mạo của một hệ thống TTHS của một quốc gia, cũng đồng thời là những tiêu chí để đánh giá về mô hình tố tụng của hệ thống đó. Kết quả nghiên cứu có thể phục vụ cho việc đánh giá một cách khá toàn diện và khoa học về mô hình TTHS Việt Nam, làm căn cứ cho việc đề xuất các nội dung đổi mới TTHS đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp ở nước ta hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề khá hệ thống về mô hình TTHS, tiếp cận cụ thể hơn với các mô hình TTHS trên thế giới, đề xuất hoàn thiện mô hình TTHS từ khía cạnh tiếp cận về mô hình TTHS theo hướng tăng cường các yếu tố tranh tụng, loại bỏ những yếu tố không đáp ứng yêu cầu "dân chủ, bình đẳng, công khai, minh bạch" như đã được xác định tại Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật. Về vấn đề tố tụng tranh tụng Yêu cầu chung nhất đối với giai đoạn hiện nay là làm rõ những giá trị ưu việt mà tranh tụng sẽ mang lại cho TTHS Việt Nam. Vì vậy, tính chất tiếp cận giá trị là yếu tố nổi bật trong các đề xuất đổi mới mô hình TTHS Việt Nam. Một điều đáng chú ý là vào thời điểm trước khi Đảng ta ban hành các Nghị quyết quan trọng về cải cách pháp luật và cải cách tư pháp đã có nhiều công trình đi tiên phong trong việc tìm hiểu về tố tụng tranh tụng và nguyên tắc tranh tụng trong TTHS.

Điều đó thể hiện trong nội dung nghiên cứu của các tác giả cuốn chuyên khảo "Cải cách tư pháp ở Việt Nam trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền" do GS.TSKH Lê Văn Cảm và PGS. Nguyễn Ngọc Chí đồng chủ biên (bài của PGS. Nguyễn Ngọc Chí: "Tố tụng tranh tụng 18 và vấn đề cải cách tư pháp ở Việt Nam theo kiểu tranh tụng"; bài của TS. Trịnh Tiến Việt: "Nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa hình sự trước yêu cầu của cải cách tư pháp").

Không thể không kể đến các công trình và bài viết từ rất sớm của nhiều tác giả như: của PGS.TS Nguyễn Mạnh Kháng: "Cải cách tư pháp và vấn đề tranh tụng" đăng trong Tạp chí Nhà nước và pháp luật, số 10/2003; của PGS.TS Nguyễn Thái Phúc: "Dự thảo Bộ luật tố tụng hình sự sửa đổi và nguyên tắc tranh tụng"; của GS.TSKH Lê Văn Cảm: "Nguyên tắc tranh tụng trong hệ thống các nguyên tắc cơ bản của luật tố tụng hình sự Việt Nam", đăng trong Đặc san Luật học, số 6/2004… Đặc biệt, từ sau khi có chủ trương của Đảng về cải cách tư pháp hình sự theo hướng mở rộng tranh tụng, đã có hàng loạt các bài viết, các luận án tiến sĩ và luận văn thạc sĩ về đề tài này. Trong số đó, có bài của PGS.TS Trần Văn Độ: "Bản chất tranh tụng tại phiên tòa", Tạp chí Khoa học pháp lý, số 4/2004; của ThS. Võ Thị Kim Oanh: "Nguyên tắc tranh tụng - giải pháp nâng cao chất lượng xét xử sơ thẩm vụ án hình sự", Tạp chí Kiểm sát, số 17/2006; của PGS.TS Nguyễn Thái Phúc: "Vấn đề tranh tụng và tăng cường tranh tụng trong tố tụng hình sự theo yêu cầu của cải cách tư pháp", Tạp chí Nhà nước và pháp luật, số 8/2008; Luận án tiến sĩ Luật học của Nguyễn Văn Hiển: "Nguyên tắc tranh tụng trong tố tụng hình sự Việt Nam - những vấn đề lý luận và thực tiễn", 2010… Các công trình này đã từng bước phân biệt sự khác nhau giữa mô hình TTHS tranh tụng với nguyên tắc tranh tụng trong TTHS; làm rõ hơn nội hàm của nguyên tắc tranh tụng trong TTHS và đề xuất một số giải pháp để thể hiện nguyên tắc tranh tụng trong TTHS Việt Nam. Về các nguyên tắc của tố tụng hình sự Khi bàn về mô hình TTHS và đổi mới mô hình TTHS đã có một số công trình đi sâu làm rõ hiện trạng và nội dung của các nguyên tắc TTHS, coi đó là bộ phận cần được đổi mới của TTHS nước ta.

Các tác giả đã xác định những nguyên tắc chủ đạo của mô hình tố tụng thẩm vấn và các nguyên tắc chủ đạo của mô hình tố tụng tranh tụng, từ đó đã đề xuất xây dựng hệ thống các nguyên tắc 19 đặc trưng mới cho TTHS Việt Nam. Đó là: nguyên tắc tranh tụng, nguyên tắc suy đoán vô tội, nguyên tắc công tố, nguyên tắc bảo đảm quyền bào chữa của bị can, bị cáo; nguyên tắc tự do trình bày chứng cứ; nguyên tắc minh oan. Có thể tìm thấy những đề xuất này trong các công trình như: bài của GS.TSKH Đào Trí Úc: "Các nguyên tắc của tố tụng hình sự Việt Nam", Tạp chí Khoa học (Luật học), Tập 27, số 1/2011; PGS. Nguyễn Ngọc Chí: "Các nguyên tắc cơ bản trong Luật tố tụng hình sự-những đề xuất sửa đổi, bổ sung", Tạp chí Khoa học (Kinh tế - Luật), Đại học Quốc gia Hà Nội, số 24/2008; GS.TSKH Lê Cảm: "Các nguyên tắc cơ bản của cải cách tư pháp trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam", Tạp chí Tòa án nhân dân, số 1/2006; PGS.TS Trịnh Quốc Toản: "Cải cách luật tố tụng hình sự với việc hoàn thiện nguyên tắc suy đoán vô tội", đăng trong cuốn chuyên khảo: "Cải cách tư pháp ở Việt Nam trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền" đã nêu ở trên; Chuyên khảo của PGS.

Hoàng Thị Sơn và TS. Bùi Kiên Điện: "Những nguyên tắc cơ bản của Luật tố tụng hình sự Việt Nam", Nxb Công an nhân dân, 1999… Khi bàn về các nguyên tắc của TTHS, ở Việt Nam hiện có hai luồng ý kiến khác nhau. Loại ý kiến thứ nhất cho rằng, nguyên tắc pháp lý và những nguyên tắc được pháp luật điều chỉnh, nhờ đó, các nguyên tắc cũng có tính quy phạm và được bảo đảm thực hiện bởi sức mạnh của quyền lực nhà nước. Loại ý kiến thứ hai cho rằng, nguyên tắc chỉ là những tư tưởng chỉ đạo chung, phản ánh quy luật khách quan của quá trình phát triển xã hội, có mức độ phổ quát hơn so với các quy định của pháp luật, do đó, nó có khả năng chỉ đạo cả hoạt động lập pháp, định hướng thực tiễn và định hướng nhận thức về pháp luật, áp dụng pháp luật.

Tuy nhiên, nhận định về khả năng điều chỉnh ở cả hai mức độ này của nguyên tắc TTHS Việt Nam hiện hành, các tác giả đều thống nhất nhận thấy rằng, các nguyên tắc được ghi nhận trong BLTTHS Việt Nam năm 2003 chưa phản ánh đầy đủ những đổi mới quan trọng trong quan điểm chỉ đạo về đổi mới các hoạt động tư pháp nói chung và các hoạt động TTHS nói riêng trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN và hội nhập quốc tế. Về địa vị pháp lý tố tụng của các chủ thể Đây cũng là một bộ phận quan trọng của các vấn đề về TTHS được các nhà nghiên cứu quan tâm trong quá trình tìm kiếm những giải pháp đổi mới TTHS và pháp luật TTHS nước ta. Các công trình nghiên cứu đã có những đánh giá xác đáng về địa vị pháp lý hiện hành của các chủ thể quan hệ tố tụng và thống nhất nhận định rằng, sự thiếu độc lập và chưa bình đẳng trong địa vị pháp lý của các chủ thể tố tụng là yếu tố cản trở quá trình thực hiện những mục tiêu xây dựng một mô hình tố tụng dân chủ, bình đẳng, bảo đảm yêu cầu tranh tụng, bảo đảm một cách hữu hiệu quyền con người trong TTHS nước ta. Có thể nêu những công trình tiêu biểu trong nhóm các công trình nghiên cứu vấn đề này như: Nguyễn Văn Du: "Vị trí của Tòa án trong hoạt động tố tụng hình sự", Tạp chí Tòa án nhân dân, số 3/1999; PGS.TS Phạm Hồng Hải: "Mấy ý kiến về hoàn thiện mối quan hệ giữa Viện kiểm sát và Tòa án cùng cấp trước và trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự", Tạp chí Nhà nước và pháp luật, số 11/1998, "Vai trò của luật sư trong hoạt động tố tụng: thực trạng và phương hướng đổi mới", Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, Đặc san số 4, tháng 3/2003; Sách tham khảo của tập thể tác giả do TS.

Lê Hữu Thể chủ biên: "Thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp trong giai đoạn điều tra" Nxb Tư pháp, 2005; Nguyễn Tiến Long: "Một số giải pháp để bảo đảm quyền và nghĩa vụ của người bào chữa khi tranh tụng tại phiên tòa xét xử", Tạp chí Kiểm sát, số 17, tháng 9/2005; Sách chuyên khảo của TS.Uông Chu Lưu - Hà Mạnh Trí: "Bộ luật tố tụng hình sự mới, Bộ luật của tiến trình dân chủ, bình đẳng, bảo vệ quyền con người", Nxb Tư pháp, 2004… e. Về các chức năng tố tụng Các nhà nghiên cứu nước ta đã thể hiện cách nhìn mới, đề xuất các giải pháp đổi mới các chức năng đó gắn với yêu cầu về tranh tụng và sự độc lập của Tòa án trong TTHS. Chẳng hạn, bài của PGS.TS Nguyễn Thái Phúc: "Những chức năng cơ bản trong tố tụng hình sự", Tạp chí Nhà nước và pháp 21 luật, số 12/2005. Tuy nhiên, việc nghiên cứu mới chủ yếu tập trung vào từng chức năng: chức năng xét xử, chức năng công tố (buộc tội) và chức năng bào chữa, ví dụ bài: "Xác định chức năng, nhiệm vụ thẩm quyền của Tòa án trong tố tụng hình sự" của PGS.

Một số công trình tạo ra một cách nhìn tổng thể, toàn diện về mối liên hệ giữa các chức năng trong TTHS như bài viết của TS. Phan Trung Hoài "Bàn về mối quan hệ giữa chức năng buộc tội, bào chữa, xét xử trong xét xử hình sự" (Đề tài cấp Bộ của VKSNDTC, 1998) và bài viết của TS. Hoàng Thị Sơn: "Các chức năng buộc tội, bào chữa và xét xử trong tố tụng hình sự", Tạp chí Luật học, số 2/2000. Hoặc chỉ nhìn nhận chức năng tố tụng trong khi bàn về giai đoạn tố tụng cụ thể, chẳng hạn, Luận án tiến sĩ Luật học của Võ Thị Kim Oanh: "Xét xử sơ thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam" của Lê Tiến Châu: "Chức năng xét xử trong tố tụng hình sự Việt Nam" (2008) có thể được coi là một trong những công trình nghiên cứu theo hướng tạo ra một cái nhìn xuyên suốt về sự thể hiện của những chức năng tố tụng trong toàn bộ tiến trình TTHS.

Các công trình nghiên cứu theo hướng này đã góp phần khẳng định rõ hơn về các chức năng cơ bản của TTHS; nhiệm vụ của từng chức năng TTHS; đánh giá việc tổ chức vận hành các chức năng cơ bản của TTHS ở nước ta và bước đầu đề xuất hoàn thiện địa vị pháp lý của các chủ thể gắn với các chức năng của TTHS. Vấn đề bảo đảm quyền con ngƣời trong tố tụng hình sự Hệ thống tư pháp hình sự Việt Nam cần được đổi mới theo hướng bảo vệ tốt hơn quyền con người, tiếp cận đầy đủ hơn với các chuẩn mực pháp lý quốc tế. Đó là nhận định chung trong những công trình nghiên cứu gần đây nhất ở nước ta khi đề cập đến yêu cầu đổi mới TTHS.