CHƯƠNG 1 TÔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Một sổ khái niệm về rượu ♦ Rượu Rượu là họp chất hừu cơ chứa cacbon. hydro và oxy với còng thức C4LOH, ty trọng 0. rượu là một chất tác dộng tàm thần thuộc nhóm cãc chắt gây yèn dịu.
Nếu sư dụng không đúng cách, rượu có thê gày nhiễm dộc cấp hoặc nhiễm độc mạn tinh và có thê bị lạm dụng hoặc nghiện.4 ♦ Sừ dụng gày hụ/ Sứ dụng rượu gây hại lã phương thức sư dụng rượu gây tốn hại cho sức khoe, có thê tôn hụi về mặt cơ the hoặc về mặt tàm thẩn (ví dụ các giai đoạn rỗi loạn trầm cam thứ phát sau khi uống nhiều rượu).5 • Lụm dụng rượu Thuật ngữ "lạm dụng rượu" không dược dề cập trong Báng phân loại bệnh quốc tế lần thử 10. tuy nhiên theo Hội Tâm thần học Mỳ. trong Câm nang Chân đoản và thống kê các rối loạn tâm thần lẩn thứ 4. lạm dụng rượu được chân đoán theo tiêu chuẩn sau:6 Cách sứ dụng rượu không thích hợp gãy suy giâm hoặc đau khồ đáng kẽ về mật làm sàng, được biêu hiện bảng ít nhát một trong cãc đau hiệu dưới dây.
xay ra trong vòng 12 tháng: 1. Sư dụng rượu tái điền dần den that bụi khi thực hiện các trách nhiệm bắt buộc quan trụng trong công việc, ơ truồng hoặc ở nhà (vi dụ thường 1W ut> w H7C Y M >>y 4 váng nhà hoặc hiệu suất còng việc giam do sư dụng rượu, bị đinh chi hoặc đuối hục. không quan tâm tới con cái hoặc gia đinh); 2. Sứ dụng rượu tãi diễn trong nhùng tinh huống nguy hiểm cho thân the (vi dụ lái xe hoặc vận hành máy móc trong tinh trạng không tinh táo do sứ dụng rượu gày ra); 3.
Có nhùng vấn dề với pháp luật liên quan tói sử dụng rượu tái dien (ví dụ bị bắt giừ vi rối loạn hanh vi do sư dụng rượu); 4. Tiếp tục sứ dụng rưựu bất chấp tồn tại dai dâng các vấn dề trong quan hộ giữa cá nhãn hoặc xà hội gây ra do sư dụng rượu (vi dụ tranh cài với vợ/chồng về nhùng hậu qua cua nhiễm dộc). Các triệu chúng trên không bao giờ du tiêu chuẩn chân đoán nghiện rượu. ♦ Nghiện rượu Nghiện là sự lộ thuộc về mật tàm thần và co thề.
điều 2 Luật Phòng, chống tác hại cua rượu, bia 2019 cua Quốc Hội nước Cộng hòa xã hội chu nghía Việt Nam: “Nghiện rượu, bia là linh trạng lệ thuộc vào rượu, bia với biểu hiện độc tnrng như thường xuyên thèm uổng, lượng uống có the lãng theo thin gian, không the lự kiêm soái lượng uống hay ngừng uống" 1. Chấn đoán nghiện rượu Theo tiêu chuẩn chân đoán dành cho nghiên cứu VC các rối loạn tâm thằn và hành vi cua Tò chức Y Te thế giới (WHO) năm 1992 (ICD 10), tiêu chuẩn chân đoán trạng thái cai rượu và hội chứng nghiện rượu bao gồm:5 ♦ Trạng thái cai rưựu A. Các tiêu chuẩn chung dối với trạng thãi cai phai đáp ủng: 1. Phai cỏ băng chúng rỏ ràng về việc mới ngùng hoặc giảm sư dụng rượu sau khi đà sư dụng rượu lặp di lặp lại, thưòng với lieu lượng cao vã thin gian kéo dãi.
Các triệu chửng và dấu hiệu tương úng với các đậc diem đâ biết cũa trạng thái cai rượu. Các triệu chúng và dấu hiệu không thể quy cho một bệnh nội khoa không liên quan den sử dụng rượu và không thê quy cho một rổi loạn tâm thằn hoặc một rối loạn hãnh vi khác. Ba trong các triệu chứng sau phai cỏ mặt: (I). Run: lười, mi mat.
và khi duỗi tay (2). Và mồ hỏi (3). hoặc nôn oẹ (4). Nhịp tim nhanh hoặc tâng huyết ãp (5).
Kích dộng tâm thẩn vận dộng (6). Cám giác khỏ ờ hoặc mệt mòi (9). Các ao tương, ao giãc về thính giác, thị giác hoặc xúc giác nhất thời (10). Động kinh cơn lớn • Hộì chừng nghiện rượu A.
Ba hoặc nhiều hem trong số các biêu hiện sau cần phai xáy ra cùng nhau trong vòng it nhất 1 tháng hoặc, nếu tồn tội trong khoang thời gian ngắn hơn I tháng, thi cần lập di lặp lại cùng nliau trong khoang thời gian 12 tháng. Ham muốn mạnh mè hoặc cam giác buộc phai sư dụng rượu. Tôn thương kha năng kiêm soát tập tinh sư dụng rượu về mặt thời gian bắt dầu. kết thúc hoặc mức độ sử dụng, dược minh chứng bỡi: rượu thưởng được sư dụng vói sổ lượng lém hơn thin gian dự định: 1W ut> w H7C Y M >>y 6 hoặc bới dự thèm muốn mành liệt dai đãng hoặc nhùng nỗ lire không thành đê giảm hoặc kiểm soát việc sứ dụng rượu.
MỘI trụng thái cai sinh lý (mò ta ơ trẽn) khi việc sư dụng rượu bị ngùng lại hoặc giam bứt. dược minh chứng bời hội chứng cai dậc trưng cho rượu. Có bàng chứng VC hiện tượng dung nạp lieu, như là cỏ nhu cầu phái tảng dáng ke lượng rượu dế dạt dược các hiệu qua mong muốn hoặc gãy ngộ dộc. hoặc hoặc giam đáng ke tác dụng khi sứ dụng cùng một lượng rượu.
Xao nhãng do sư dụng rượu biểu hiện bằng sự thay dôi nhiêu các thú vui hoặc những mối quan tâm bị từ bo hoặc giám sủt do sư dụng ruọu: phần lớn thin gian cần dê tim kiếm hay sư dụng rượu hoặc hổi phục khói tác động cua rượu. Tiếp tục sứ dụng mặc dù có bang chừng rỏ ráng về các hậu quà có hụi. được chứng minh bời việc tiếp tục sư dụng khi bệnh nhãn biết hoặc cõ thê xem như đà biết ban chất vã mức độ cua tác hại. Anh hirớng cùa rượu đến não hộ Nhieu bang chứng cho thấy rằng việc ticp xúc lâu dãi với rượu có thề dần đen rối loạn chức nâng cua các hệ thống não quan trọng trong việc kiềm soát hành vi như hộ thống tương thưởng, hệ thống kiêm soát xung lực vã hộ thống diều tiết cảm xúc.
Trong nhùng năm gần đày. cãc nghiên cứu dựa vào nồng độ oxy máu não trong phim chụp cộng hương từ chức nàng đà có nhiều phát hiện trên con dường liên quan đen kiểm soát hãnh vi ơ người nghiện rượu. Nhùng phát hiện này dà lãm tảng thêm sự hiếu biết về sinh lý bệnh cùa hull dụng và nghiện rượu. Anh hướng Cua rượu (lèn hộ thắng tương thưong TMT utk bjr K)C V M w 7 Hệ thống tướng thường được kiêm soát hơi con đường trung nào hồi viền (tnesolimbic pathway).
Dày là con đường dopamin kct nổi vững mãi bụng (ventral tegmental area. VTA) với nhân cạp (nucleus accumbens. NAc), thê vàn và vùng trước trán. Dopamine là một loại chất dần truyền than kinh thuộc nhóm monoamine.
Dopamine lã chất dàn truyền thằn kinh cỏ liên quan đen cam xúc. nhận thức, sự chú ỷ. dộng lực và sự tương thưởng. Neu lượng dopamin cân bằng, cá nhàn sè cam thấy vui vé.
tập trung chú ý lốt. cỏ động lực. Nếu lượng dopamine thấp, cá nhân sẽ cam thầy mệt moi. không vui vc.
không có dộng lực. giam ham muốn tinh dục. Ngoài ra có the cỏ giam lập trung chú ý. giam tri nhỡ, cam xúc không ôn định hoặc rơi loạn giấc ngu.
Neu lưựng dopamine cao. cá nhàn sc cam thấy thư thái, de chịu, hưng phẩn, cám thấy nhiều sinh lực và lãng ham muốn tinh dục. Tuy nhiên, nếu lượng dopamine tăng cao thi kha nàng kiểm soát xung dộng kẽm. trơ nên hung hàn lum và rối loạn giấc ngu.910 Như đà trinh bày ơ trên, rượu lả chất tác dộng tâm thần thuộc nhõm cãc chất gày yên dịu.
Khi rượu vào cơ the. hộ thống khen thướng cùa não tảng giãi phóng ỗ ạt dopamine, tạo ra cam giác hưng phản, cam giác thư thãi, dề chịu. Việc san xuất dopamine có the tâng lên sau ngụm rượu dầu tiên, hoặc thậm chi chi khi nghĩ đến việc uống rượu vi nào bộ có the dã liên tưởng dền khoái câm với rượu. Dê duy tri cam giác cãm giác thư thái, dề chịu, nào bộ sè nhấc cã thè tiếp tục uống rượu.
Anh hương cùa rượu đến kha nàng kiểm soái xung động hay rinh bồc đồng Xung dộng hay tính bốc đồng được dặc tnmg bơi các sự xuất hiện bất thinh linh cãc hành vi mang tinh chất liều lĩnh, láo bạo mã không cỏ sự suy tinh trước.,: Tinh bốc dong được cho tảng lên ờ nhùng người sư dụng rượu và nghiện rượu. Dồng thin tinh bốc đồng cỏn là yếu tố dặc trưng và là hậu quà TMT ufk bjr K)C V M w s cũa việc sử dụng rượu.1; Sư đụng rượu hoặc nghiện rượu dà dược chửng minh là lảm tâng các hành vi nguy hiếm. hanh vi lieu lình, táo bạo như lái xe nguy hiếm, hãnh vi phạm tội và quan hệ tình dục bừa bài. Dougherty và cộng sự cho biết nếu lượng rượu uống từ 0.8 g kg càn nặng thi sè làm tâng tinh bốc đồng.16 Thâm dò linh bốc dong bang cộng hưởng từ chức nâng (fMRI), một số nghiên cứu cho thấy những người sau khi uống rượu có sự tâng nồng độ oxy máu nào ớ vùng trước trán hon nhùng nhùng người không uổng rượu.
Anh hưởng Cua rượu đến xừlỷ cam \ùc Cảm xúc bị thay dôi trong khi sử dụng rượu, nghiện rượu và thay dôi mạnh mẽ lum khi sứ dụng rượu nhiều lum. Tinh trạng nhiễm độc cấp tinh và sứ dụng rượu mạn tinh lãm giâm khá nâng xư lý thòng tin về cám xúc một cách chính xác. Theo Aleksandra M Herman và cộng sự (2019), khi say rượu sè lãm tảng các cám xúc tiêu cực như sợ hãi. ngạc nhiên, buồn chán, phần nộ hoặc giận giữ.19 ớ những người nghiện rượu nặng.
Gowin vã cộng sự tim thấy sự tăng đậm nồng độ oxy máu nào ớ vùng hạch hạnh nhân trẽn phim cộng hưóng từ chức nàng ỡ những người uống 15 ly mồi tuần. Dây lã vũng nào liên quan đến sự sợ hài và phàn ứng càng thăng. Diều írị nghiện rượu Theo “Hướng dần chân đoản vã diều trị một số rỗi loạn tâm thần thường gặp" cua Bộ Y Te nãm 2019. diều trị rối loạn tâm thần do sư dụng rượu bao gồm nguyên tắc diều trị và điều trị cụ the.
Nguyền tấc điền trị - Diều trị tích cục toán diện và lâu dãi - Diều trị bằng hoá dược: hội chứng cai rượu, loạn thần do rượu, trầm cam do rượu. TMT utk bjr K)C V M w 9 - Liệu pháp tàm lý: liệu pháp tâm lý cá nhân, gia dinh; liệu pháp nhận thức hành vi. - Phục hồi chức năng lại cộng dồng: tái thich ứng xà hội. - Điều trị các bệnh lý cơ thê di kẽm (bệnh lý gan.
Sơdỏỉphác đồ điều trị - Giái dộc và diều trị hội chủng cai bằng thuốc. - Tạo phản xạ ghét sợ rượu bang thuốc và/hoặc điều trị chổng tái sứ dụng rượu.