MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Đất đai được giao quản lý, sử dụng của NLT tại Việt Nam có diện tích khá lớn. Ở huyện Lương Sơn, tình Hoà Bình cũng có một diện tích đất không nhỏ thuộc sự quản lý, sử dụng của NLT. Tuy nhiên, hiện nay quỹ đất này còn chưa được quản lý và sử dụng một cách hiệu quả, việc tranh chấp đất đai tại các NLT vẫn diễn ra.
Thách thức đặt ra đối với công tác quản lý, sử dụng đất NLT trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Hoà bình hiện nay là phải có những nghiên cứu và đánh giá một cách tổng thể về thực trạng công tác quản lý, sử dụng đất tại các NLT, những yếu tố nào ảnh hưởng đến công tác quản lý, sử dụng đất? Giải pháp nào để nâng cao hiệu quả quản lý sử dụng đất tại các NLT trên địa bàn tỉnh? Đã có một số công trình nghiên cứu liên quan đến quản lý nhà nước đối công ty lâm nghiệp nhà nước. Nghiên cứu của Lê Đức Thịnh (2014) đã đề cập đến một số nội dung về cơ sở lý luận quản lý nhà nước (QLNN) đối với NLT quốc doanh, thực trạng đổi mới, sắp xếp và đề xuất giải pháp chính sách nhằm đổi mới QLNN đối với NLT quốc doanh. Nghiên cứu của Trần Xuân Miễn và cộng sự (2016) đã phân tích được thực trạng và đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý, sử dụng đất NLT trên địa bàn tỉnh Hòa Bình. Nghiên cứu của Phạm Thanh Quế và cộng sự (2018) đã tìm ra 4 nhóm với 29 yếu tố ảnh hưởng đến quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng tại tỉnh Hòa Bình.
Nghiên cứu của Đinh Xuân Nghiên (2018) đã tìm ra nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng của các nguyên nhân đó đến QLNN đối với các Công ty nông lâm nghiệp. Nghiên cứu của Phạm Thanh Hà và Lê Anh Thơ (2022) đã đánh giá được 6 yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý, sử dụng đất của NTL tại Thái Nguyên bằng phương pháp nhân tố khám phá EFA và mô hình hồi quy đa biến từ đó đưa ra các giải pháp để giúp công tác quản lý, sử dụng đất của NLT hiệu quả hơn ;. Các nghiên cứu trên chủ yếu tập trung vào công tác quản lý đất rừng tại các lâm trường cũng như việc quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng của người dân. Do vậy, nghiên cứu này là rất cần thiết nhằm lượng hóa các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý, sử dụng đất tại các NLT, làm cơ sở để đề xuất các giải pháp 1 nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý, sử dụng đất tại các NLT trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Hoà Bình.
MỤC TİÊU NGHİÊN CỨU 1. Mục tiêu tổng quát Xác định mốt số yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường bàn giao về cho địa phương quản lý tại huyện Lương Sơn, tỉnh Hoà Bình. Từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý, sử dụng đất của cơ quan quản lý nhà nước với những loại đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường. Mục tiêu cụ thể Đánh giá thực trạng công tác quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc nông lâm trường bàn giao về cho địa phương Đánh giá một số yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường bàn giao về cho địa phương quản lý tại huyện Lương Sơn, tỉnh Hoà Bình Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý, sử dụng đất của cơ quan quản lý nhà nước với những loại đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường.
PHẠM VI NGHIÊN CỨU - Phạm vi không gian: Đề tài được thực hiện trên phạm vi huyện Lương Sơn, tỉnh Hoà Bình tập trung tại thị trấn Lương Sơn và xã Hòa Sơn. - Phạm vi nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường bàn giao cho địa phương. - Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp thu thập từ năm 2020 đến năm 2023 Số liệu sơ cấp thu thập vào năm 2024 1. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU - Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Lương Sơn, tỉnh Hoà Bình.
- Thực trạng quản lý, sử dụng đất nông lâm trường bàn giao cho địa phương tại huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình. 2 - Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý sử dụng đất của các nông lâm trường bàn giao về địa phương tại huyện Lương Sơn, tỉnh Hoà Bình. - Đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý, sử dụng đất của các nông, lâm trường bàn giao cho địa phương tại huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẤT NÔNG LÂM TRƯỜNG 2. Khái niệm đất nông, lâm trường quốc doanh Các nông, lâm trường quốc doanh là tổ chức kinh tế Nhà nước được hình thành và phát triển trên 60 năm, được Nhà nước giao đất để quản lý và sử dụng diện tích đất rừng khá lớn vào mục đích sản xuất nông, lâm nghiệp (Trường Giang, 2021). Theo từ điển tiếng việt, Lâm trường là nơi khai thác, sản xuất và trồng rừng. được gọi là các lâm trường quốc doanh Lâm trường quốc doanh là một tổ chức kinh tế do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định thành lập theo quy định của pháp luật Việt nam, hoạt dộng trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng.
Lâm trường có năng lực pháp luật dân sự, có cơ cấu tổ chức chặt chẽ, có tài sản, có con dấu và tài khoản riêng. Lâm trường quốc doanh là doanh nghiệp nhà nước do vậy, cũng như các doanh nghiệp nhà nước khác, lâm trường phải hạch toán sản xuất kinh doanh, lấy mục tiêu là sản xuất và tiêu thụ được nhiều sản phẩm lâm sản, đem lại nhiều lợi nhuận cho lâm trường và cho Nhà nước. Lâm trường khác với các doanh nghiệp nhà nước khác là được Nhà nước giao, cho thuê rừng và đất lâm nghiệp với diện tích lớn để sử dụng ổn định, lâu dài vào mục đích sản xuất, kinh doanh lâm nghiệp. Chức năng và nhiệm vụ của Nông Lâm Trường Chức năng của lâm trường: Lâm trường quốc doanh là doanh nghiệp nhà nước hoạt động trong ngành lâm nghiệp, chức năng của lâm trường là sản xuất kinh doanh và hạch toán kinh doanh theo cơ chế thị trường và có sự điều tiết của Nhà nước.
Song trong thực tế, do lâm trường được Nhà nước giao đất đai, tài nguyên rừng và địa bàn hoạt động, nên ngoài chức năng sản xuất kinh doanh, lâm trường còn thực hiện một số hoạt động công ích khác như: tham gia các hoạt động về y tế, giáo dục, chăm lo xây dựng cơ sở hạ tầng và các dịch vụ công khác. Việc bảo vệ, gây trồng rừng phòng hộ ở vùng rất xung yếu và xung yếu được coi là hoạt động công ích, do lâm trường thực hiện theo nhiệm vụ Nhà nước giao. Nhiệm vụ của lâm trường là quản lý, bảo vệ, nuôi dưỡng rừng, gây trồng rừng, khai thác, chế biến gỗ và lâm sản khác, cung ứng nguyên liệu cho các cơ 4 sở chế biến công nghiệp và nhu cầu tiêu dùng khác của nền kinh tế quốc dân. Ngoài ra lâm trường còn được phép kinh doanh tổng hợp các ngành nghề khác như: nông nghiệp, công nghiệp, ngư nghiệp, dịch vụ.
nhằm sử dụng và phát huy có hiệu quả mọi tiềm năng về lao động, kỹ thuật, đất đai, tài nguyên rừng được giao. Nguyên tắc của quản lý đất đai 2. Khái niệm quản lý nhà nước về đất đai Theo Điều 4 Luật Đất đai năm 2013, đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho người sử dụng đất theo quy định của pháp luật.
Xuất phát từ quan điểm đó, tại Điều 13 Luật Đất đai năm 2013 quy định nhà nước có đầy đủ quyền năng về quản lý đất cụ thể như: - Nhà nước có quyền xác lập hình thức pháp lý cụ thể đối với người sử dụng đất. - Nhà nước thể hiện quyền năng thông qua xét duyệt và cải tạo sử dụng đất. - Quy định về hạn mức giao đất, cho thuê đất, thời hạn sử dụng đất. - Quyết định cho thuê đất, giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất.
- Quyết định giá đất, thông qua các khoản thu từ tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế, các khoản phí và lệ phí từ đất đai. Đây chính là nguồn thu chủ yếu cho ngân sách nhà nước. Nội dung quản lý nhà nước về đất đai Theo Điều 22, Luật Đất đai 2013, nội dung quản lý nhà nước về đất đai gồm có 15 nội dung: + Ban hành văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai và tổ chức thực hiện văn bản đó. + Xác định địa giới hành chính, lập và quản lý hồ sơ địa giới hành chính, lập bản đồ hành chính.
+ Khảo sát, đo đạc, lập bản đồ địa chính, bản đồ hiện trạng sử dụng đất và bản đồ quy hoạch sử dụng đất; điều tra, đánh giá tài nguyên đất; điều tra xây dựng giá đất. + Quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. 5 + Quản lý việc giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất. + Quản lý việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất.
+ Đăng ký đất đai, lập và quản lý hồ sơ địa chính, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất. + Thống kê, kiểm kê đất đai. + Xây dựng hệ thống thông tin đất đai. + Quản lý tài chính về đất đai và giá đất.
+ Quản lý, giám sát việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất. + Thanh tra, kiểm tra, giám sát, theo dõi, đánh giá việc chấp hành quy định của pháp luật về đất đai và xử lý vi phạm pháp luật về đất đai. + Phổ biến, giáo dục pháp luật về đất đai. + Giải quyết tranh chấp về đất đai; giải quyết khiếu nại, tố cáo trong quản lý và sử dụng đất đai.
+ Quản lý hoạt động dịch vụ về đất đai (Quốc Hội, 2013).