Tr2êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n ! " # $ % % & ' ! " #$% & $' !( )* +,-./-/0 Ng2êi h2íng dÉn khoa häc: 1. NGUY N H U ÁNH H Néi 2017 LÞI CAM K¾T Tôi ã ßc và hißu các hành vi vi ph¿m sÿ trung thÿc trong hßc thu¿t. Tôi cam k¿t b¿ng danh dÿ cá nhân r¿ng nghiên cÿu này do tôi tÿ thÿc hißn và không vi ph¿m yêu c¿u vß sÿ trung thÿc trong hßc thu¿t. Hà Nßi, ngày tháng nm 2017 Nghiên cÿu sinh Hoàng Thß Hßng Vân LÞI C¾M ¡N Lu¿n án này là công trình nghiên cÿu ßc l¿p, nghiêm túc cÿa tác gi¿.
Trong quá trình thÿc hißn nghiên cÿu, tác gi¿ ã nh¿n ±ÿc sÿ ßng viên khích lß tÿ th¿y cô, gia ình, b¿n bè, ßng nghißp. Tác gi¿ xin bày tß lòng bi¿t ¡n sâu s¿c tßi Ban giám hißu, Vißn sau ¿i hßc, Vißn K¿ toán – Kißm toán, các th¿y cô giáo tr±ßng ¿i hßc Kinh t¿ qußc dân ã t¿o ißu kißn tßt nh¿t vß gi¿ng viên, c¡ sß v¿t ch¿t, hßc lißu… giúp nghiên cÿu sinh hoàn thành tßt ch±¡ng trình hßc t¿p. Tác gi¿ cing xin bày tß lòng bi¿t ¡n sâu s¿c ¿n t¿p thß giáo viên h±ßng d¿n: TS. Tô Vn Nh¿t, PGS.
Nguyßn Hÿu Ánh ã giúp ÿ, chß b¿o t¿n tình tác gi¿ trong sußt quá trình thÿc hißn nghiên cÿu này. Tác gi¿ xin bày tß lòng bi¿t ¡n sâu s¿c tßi Ban giám ßc, Khoa K¿ toán kißm toán, Ban lãnh ¿o các phòng ban chÿc nng, b¿n bè, ßng nghißp trong Hßc vißn Ngân hàng ã quan tâm, t¿o ißu kißn vß v¿t ch¿t, thßi gian, luôn ßng viên, giúp ÿ tác gi¿ trong sußt quá trình hßc t¿p và nghiên cÿu. Tác gi¿ cing xin bày tß lòng bi¿t ¡n sâu s¿c tßi Bß m¿, ng±ßi ã sinh thành, nuôi n¿ng, luôn ßng viên, giúp ÿ, chia s¿ nhÿng khó khn trong cußc sßng, trong hßc t¿p ß tác gi¿ có thß hoàn thành ch±¡ng trình hßc t¿p, nghiên cÿu thu¿n lÿi nh¿t. Tác gi¿ cing mußn gÿi lßi c¿m ¡n tßi gia ình nhß cÿa mình, c¿m ¡n chßng và các con luôn ß bên c¿nh ßng viên, chia s¿ nhÿng khó khn, ßng viên và t¿o ißu kißn giúp ÿ ß tác gi¿ hoàn thành nhißm vÿ hßc t¿p, nghiên cÿu.
Tác gi¿ Lu¿n án Hoàng Thß Hßng Vân MþC LþC LÞI CAM K¾T LÞI C¾M ¡N MþC LþC DANH MþC CÁC Tþ VI¾T T¾T DANH MþC CÁC B¾NG VÀ HÌNH V¾ GIÞI THIÞU NGHIÊN CþU. 1 CH¯¡NG 1: C¡ SÞ LÝ THUY¾T VÀ TÞNG QUAN NGHIÊN CþU VÞ LþA CHÞN DOANH NGHIÞP KIÞM TOÁN .1 C¡ sß lý thuy¿t vß nhu c¿u ßi vßi dßch vÿ kißm toán .1 Lý thuy¿t hành vi mua .2 Vai trò cÿa kißm toán ßc l¿p.3 Gi¿ thuy¿t qu¿n lý vß vai trò kißm toán ßi vßi ho¿t ßng qu¿n lý doanh nghißp.4 Gi¿ thuy¿t thông tin vß vai trò cung c¿p thông tin tài chính tin c¿y cÿa kißm toán .5 Gi¿ thuy¿t b¿o hißm vß vai trò b¿o ¿m ß tin c¿y thông tin tài chính vßi ng±ßi sÿ dÿng thông tin .2 Tßng quan nghiên cÿu các y¿u tß ¿nh h±ßng ¿n lÿa chßn doanh nghißp kißm toán .1 Ch¿t l±ÿng kißm toán và danh ti¿ng doanh nghißp kißm toán trong quá trình lÿa chßn doanh nghißp kißm toán .2 Nghiên cÿu vß tác ßng vß sß hÿu trong doanh nghißp ßi vßi sÿ lÿa chßn doanh nghißp kißm toán .3 Nghiên cÿu vß ¿nh h±ßng các ¿c ißm nßi bß cÿa doanh nghißp ßi vßi sÿ lÿa chßn doanh nghißp kißm toán .4 Nghiên cÿu nhu c¿u nÿ cÿa doanh nghißp và sÿ lÿa chßn doanh nghißp kißm toán .5 Nghiên cÿu vß thay ßi doanh nghißp kißm toán. 37 K¾T LU¾N CH¯¡NG 1. 43 CH¯¡NG 2: PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CþU VÀ GI¾ THUY¾T NGHIÊN CþU .1 Quy trình nghiên cÿu .2 Khung lý thuy¿t nghiên cÿu các y¿u tß ¿nh h±ßng ¿n quy¿t ßnh lÿa chßn doanh nghißp kißm toán .1 Quy ßnh cÿa pháp lu¿t vß kißm toán báo cáo tài chính công ty niêm y¿t trên thß tr±ßng chÿng khoán.2 Khung lý thuy¿t nghiên cÿu vß lÿa chßn doanh nghißp kißm toán cÿa các công ty niêm y¿t.3 Gi¿ thuy¿t nghiên cÿu và mô hình nghiên cÿu .3 Ph±¡ng pháp thu th¿p và xÿ lý dÿ lißu nghiên cÿu.1 Ph±¡ng pháp l¿y m¿u .2 Tßng hÿp và phân tích dÿ lißu.
67 K¾T LU¾N CH¯¡NG 2. 69 CH¯¡NG 3: K¾T QU¾ NGHIÊN CþU .1 K¿t qu¿ phßng v¿n sâu các nhà qu¿n lý cÿa công ty ±ÿc kißm toán vß lý do chßn doanh nghißp kißm toán cÿa doanh nghißp.2 K¿t qu¿ kißm ßnh mô hình các nhân tß ¿nh h±ßng ¿n lÿa chßn doanh nghißp kißm toán .1 Thßng kê mô t¿ .2 Kißm tra mßi liên hß giÿa các bi¿n ßnh tính .3 Phân tích t±¡ng quan giÿa các bi¿n .4 Kißm tra hißn t±ÿng a cßng tuy¿n giÿa các bi¿n ßc l¿p .5 Phân tích mô hình hßi quy. 87 K¾T LU¾N CH¯¡NG 3. 95 CH¯¡NG 4: CÁC K¾T LU¾N VÀ KHUY¾N NGHÞ.
Mßt sß ß xu¿t vßi các doanh nghißp kißm toán .2 Khuy¿n nghß vßi các c¡ quan qu¿n lý chuyên môn trong l)nh vÿc k¿ toán, kißm toán.3 Khuy¿n nghß vßi ng±ßi sÿ dÿng thông tin .4 óng góp cÿa ß tài nghiên cÿu. H¿n ch¿ cÿa nghiên cÿu. 140 K¾T LU¾N CH¯¡NG 4. 144 TÀI LIÞU THAM KH¾O.
1 DANH MþC CÁC Tþ VI¾T T¾T Tÿ vi¿t t¿t Nßi dung BCTC Báo cáo tài chính DNKT Doanh nghißp kißm toán HNX Sß giao dßch chÿng khoán Thành phß Hà Nßi HOSE Sß giao dßch chÿng khoán Thành phß Hß Chí Minh (nay là HSX) KSNB Kißm soát nßi bß KTV Kißm toán viên UBCKNN þy ban Chÿng khoán Nhà n±ßc DANH MþC CÁC B¾NG VÀ HÌNH V¾ B¿ng bißu: B¿ng 1.1 Tßng hÿp k¿t qu¿ nghiên cÿu và k¿t lu¿n vß các y¿u tß ¿nh h±ßng ¿n lÿa chßn doanh nghißp kißm toán .1 Dÿ oán d¿u cÿa các bi¿n trong mô hình nghiên cÿu.2 Sß l±ÿng doanh nghißp chßn m¿u theo ngành nghß .3 Sß l±ÿng doanh nghißp chßn m¿u theo quy mô tài s¿n .1: Sß l±ÿng và tÿ lß doanh nghißp kißm toán ±ÿc chßn trong m¿u .2: Sß l±ÿng doanh nghißp kißm toán ±ÿc chßn trên HNX và HOSE .3 Giá trß trung bình cÿa các bi¿n trong mô hình t±¡ng ÿng vßi doanh nghißp kißm toán ±ÿc chßn .4 Kißm ßnh Chi-Square cho mßi liên hß giÿa các bi¿n ßnh tính .5: T±¡ng quan giÿa các bi¿n .6 K¿t qu¿ phân tích hißn t±ÿng a cßng tuy¿n giÿa các bi¿n ßc l¿p .7 K¿t qu¿ kißm ßnh Leverage và kho¿ng cách Cook .8 K¿t qu¿ kißm tra ßi vßi các hß sß ³ .9 K¿t qu¿ kißm ßnh Hosmer–Lemeshow .10 K¿t qu¿ kißm ßnh sÿ phù hÿp cÿa mô hình.11 K¿t qÿa dÿ oán sÿ lÿa chßn doanh nghißp kißm toán .12: K¿t qu¿ kißm ßnh mô hình .1 Các bi¿n và d¿u cÿa các bi¿n trong mô hình nghiên cÿu.2 Dßch vÿ các doanh nghißp kißm toán nhß và vÿa ang l¿p k¿ ho¿ch ß gißi thißu trong vòng 2 nm tßi .1: Mô hình 5 giá trß ¿nh h±ßng ¿n lÿa chßn cÿa ng±ßi tiêu dùng .1 Quy trình nghiên cÿu .2 Khung nghiên cÿu .3 M±ßi doanh nghißp kißm toán có doanh thu lßn nh¿t nm 2015 .4 M±ßi doanh nghißp kißm toán có doanh thu cao nh¿t tÿ công ty cß ph¿n niêm y¿t nm 2015 .1 M±ßi doanh nghißp kißm toán có doanh thu th¿m ßnh giá cao nh¿t.2 M±ßi doanh nghißp kißm toán có doanh thu kißm toán báo cáo quy¿t toán dÿ án hoàn thành cao nh¿t. 105 1 GIÞI THIÞU NGHIÊN CþU 1. Tính c¿p thi¿t cÿa ß tài nghiên cÿu Kißm toán có vai trò cung c¿p thông tin tin c¿y phÿc vÿ vißc ra quy¿t ßnh cÿa các nhà ¿u t±, các tß chÿc tín dÿng, ngân hàng, các c¡ quan nhà n±ßc. Qua h¡n 25 nm ho¿t ßng, kißm toán ßc l¿p Vißt Nam ã có nhÿng b±ßc phát trißn áng kß không chß vß sß l±ÿng doanh nghißp kißm toán ßc l¿p mà còn là nhÿng óng góp to lßn trong vißc làm minh b¿ch h¡n thông tin tài chính.
Kißm toán ßc l¿p là mßt nhân tß quan trßng trong vißc ¿m b¿o tính trung thÿc cÿa thông tin tài chính do các doanh nghißp công bß, trß thành mßt ngành dßch vÿ không thß thi¿u ßi vßi sÿ phát trißn cÿa thß tr±ßng chÿng khoán nói riêng và nßn kinh t¿ Vißt Nam nói chung. Thß tr±ßng chÿng khoán Vißt Nam trong nhÿng nm g¿n ây ã có sÿ bi¿n ßi m¿nh m¿ vß sß l±ÿng công ty niêm y¿t. Tính ¿n ngày 31/12/2015 c¿ n±ßc có 660 doanh nghißp ±ÿc niêm y¿t trên hai sàn chÿng khoán Hà Nßi (HNX) và Thành phß Hß Chí Minh (HOSE). Minh b¿ch hóa thông tin tài chính cÿa các công ty niêm y¿t trß thành nhu c¿u c¿p thi¿t ßi vßi các nhà ¿u t± trên thß tr±ßng chÿng khoán, là cn cÿ ß các nhà ¿u t± ±a ra quy¿t ßnh ¿u t±.
Thông t± sß 52/2012/TT-BTC cÿa Bß tài chính, quy ßnh và h±ßng d¿n vß vißc công bß thông tin trên thß tr±ßng chÿng khoán. Theo ó, các công ty niêm y¿t ph¿i công bß thông tin vß báo cáo tài chính nm ã ±ÿc kißm toán ch¿m nh¿t là 10 ngày kß tÿ khi tß chÿc kißm toán ßc l¿p ký báo cáo kißm toán. Sß ông nhà ¿u t± trên thß tr±ßng chÿng khoán Vißt Nam là nhÿng nhà ¿u t± nhß l¿, sÿ am hißu vß vai trò và lÿi ích cÿa kißm toán ßc l¿p còn h¿n ch¿. Ng±ßi quan tâm ¿n k¿t qu¿ kißm toán trong ó có các nhà ¿u t± th±ßng ít chú ý ¿n tên các doanh nghißp kißm toán ã thÿc hißn kißm toán báo cáo tài chính cho doanh nghißp mà hß ¿u t±, cing nh± ít bi¿t vß danh ti¿ng, uy tín… cÿa doanh nghißp kißm toán trong thß tr±ßng dßch vÿ kißm toán ßc l¿p.
Mßt sß nhà ¿u t± có tâm lý “yên tâm” khi báo cáo tài chính cÿa doanh nghißp ã ±ÿc kißm toán, coi vißc báo cáo tài chính ±ÿc kißm toán bßi mßt doanh nghißp kißm toán nhißu khi l¿i ±ÿc các nhà ¿u t± coi nh± mßt sÿ “b¿o ¿m” cho quy¿t ßnh ¿u t±. T¿i Vißt Nam, þy ban Chÿng khoán nhà n±ßc ã có quy ßnh vß ißu kißn ßi vßi các doanh nghißp kißm toán ßc l¿p kißm toán báo cáo tài chính cÿa các công ty ¿i chúng, tuy nhiên sai ph¿m trong ho¿t ßng kißm toán v¿n x¿y ra, ißn hình là vÿ bê bßi cÿa Công ty D±ÿc Vißn ông, Bông B¿ch Tuy¿t, g¿n ây là Công ty Cß ph¿n T¿p oàn gß Tr±ßng Thành. Nhÿng sai ph¿m này liên quan không chß ¿n các doanh nghißp kißm toán trong n±ßc mà còn liên quan ¿n các công ty kißm toán là thành viên 2 cÿa các hãng kißm toán lßn nh± Big4.