Luận án tiến sĩ về trang viên Nhật Bản thế kỷ VIII-XVI: Nghiên cứu trường hợp Oyama và Hine

Khám phá luận án tiến sĩ về trang viên Nhật Bản thế kỷ XVI qua trang viên Oyama và Hine, cung cấp cái nhìn sâu sắc về lịch sử văn hóa.

• Tác giả: Phan Hải Linh
• Người hướng dẫn: Gs. Lương Ninh
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Lịch sử
• Đề tài: Trang viên Nhật Bản thế kỷ VIII-XVI qua trang viên Oyama và Hine
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ lịch sử
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TRANG VIÊN OYAMA
• 1.1. Quá trình thành lập trang viên Oyama thời Heian
• 1.2. Thung lũng Oyama thời Heian
• 1.3. Quá trình lập trang của Toji
• 1.4. Tình hình khai khẩn và canh tác thời Heian
• 1.5. Mối quan hệ giữa trang viên và quốc ty
• 1.5.1. Thổ tộc khai và kiểm ruộng
• 1.5.2. Biện pháp trên thuở và mở rộng phạm vi trang viên
• 1.6. Trang viên Oyama thời Kamakura
• 1.6.1. Sự xâm nhập của thế hệ Nakazawa
• 1.6.2. Tình hình thu lợi và canh tác thời Kamakura
• 1.7. Làng trong trang viên Oyama
• 1.7.1. Mối quan hệ giữa làng với lãnh chúa
• 1.8. Trang viên Oyama thời Muromachi
• 1.8.1. Tình hình canh tác thời Muromachi
• 1.8.2. Quá trình can thiệp của thế hệ và sự tan rã của trang viên Oyama
• 2. CHƯƠNG 2: TRANG VIÊN HINE
• 2.1. Quá trình thành lập trang viên Hine thời Kamakura
• 2.2. Khu vực Izumi thời Heian và Kamakura
• 2.3. Quá trình lập trang của dòng họ Kujo
• 2.4. Dòng họ Kujo và việc thành lập trang viên Hine
• 2.5. Quan hệ với lãnh chúa địa phương
• 2.6. Tình hình khẩn hoang và canh tác thời Kamakura
• 2.6.1. Tình hình khẩn hoang
• 2.6.2. Tình hình canh tác và thủy lợi
• 2.7. Trang viên Hine thời Muromachi
• 2.7.1. Hoàn cảnh khiến lãnh chúa Kujo trực tiếp quản lý trang viên Hine
• 2.8. Trang viên Hine đầu thời Muromachi
• 2.8.1. Lý do khiến Kujo Masamoto đến trang viên Hine
• 2.8.2. Cuộc sống bất ổn trong trang viên thời Muromachi
• 2.8.2.1. Tình trạng chiến loạn liên miên
• 2.8.2.2. Sự hoành hành của thiên tai, dịch bệnh
• 2.8.2.3. Vai trò của lãnh chúa và quan hệ với trang dân
• 2.9. Việc kiểm tra ruộng đất và thu thuế
• 2.10. Tổ chức trang viên Hine thời Muromachi
• 2.10.1. Phiên và xâm lăng trong trang viên Hine
• 2.10.2. Biện pháp bảo vệ trang viên
• 2.10.3. Mối quan hệ giữa các làng
• 2.10.4. Sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng
• 3. CHƯƠNG 3: TRANG VIÊN NHẬT BẢN
• 3.1. Khái niệm trang viên và phân kỳ lịch sử trang viên
• 3.2. Phân loại trang viên
• 3.2.1. Giai đoạn trang viên sử ký (VIII-X)
• 3.2.2. Giai đoạn hình thành Chỗ đế trang viên (XI-XII)
• 3.2.3. Giai đoạn phát triển của Chỗ đế trang viên (cuối XII-XIV)
• 3.2.4. Giai đoạn tan rã của Chỗ đế trang viên (XV-XVI)
• 3.3. Làng trong trang viên
• 3.4. Kinh tế trang viên
• 3.4.1. Sản xuất nông nghiệp
• 3.4.2. Sản xuất thủ công nghiệp, khai thác, chế biến lâm, hải sản và thương nghiệp
• 3.5. Vai trò của trang viên đối với những biến đổi kinh tế xã hội ở Nhật Bản thời cận đại
• 3.5.1. Nuôi dưỡng sự phát triển của tầng lớp vã sử
• 3.5.2. Hình thành làng tự trị và xã hội nông thôn thời cận đại
• 3.5.3. Sự phát triển mô hình quản lý trực tiếp trong chính sách một cấp quản lý
• 3.5.4. Bước đầu hình thành mạng lưới giao thông thương mại
• 3.5.5. Một vài suy nghĩ liên hệ với Việt Nam
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về trang viên Nhật Bản thế kỷ VIII XVI qua Oyama và Hine

Trang viên Nhật Bản, hay còn gọi là shoen, đã đóng vai trò quan trọng trong lịch sử và văn hóa Nhật Bản từ thế kỷ VIII đến XVI. Nghiên cứu về hai trang viên Oyama và Hine giúp hiểu rõ hơn về sự phát triển của hệ thống shoen trong bối cảnh lịch sử và xã hội của Nhật Bản. Oyama, nằm ở phía bắc Osaka, và Hine, ở phía nam, là hai ví dụ tiêu biểu cho sự đa dạng và phong phú của các trang viên trong thời kỳ này. Các tài liệu lịch sử như 'Heian ibun' và 'Kamakura ibun' cung cấp thông tin quý giá về quá trình hình thành và phát triển của các trang viên này.

1.1. Khái niệm và vai trò của trang viên trong lịch sử Nhật Bản

Trang viên Nhật Bản, hay shoen, là những khu vực đất đai được quản lý bởi các gia đình quý tộc hoặc tôn giáo. Chúng không chỉ là nơi sản xuất nông nghiệp mà còn là trung tâm văn hóa và chính trị. Trong thời kỳ Heian, trang viên trở thành biểu tượng của quyền lực và sự giàu có. Các tài liệu lịch sử cho thấy rằng trang viên đã đóng góp lớn vào nền kinh tế và xã hội Nhật Bản, đặc biệt là trong việc duy trì quyền lực của các gia đình quý tộc.

1.2. Tầm quan trọng của Oyama và Hine trong nghiên cứu trang viên

Oyama và Hine là hai trang viên tiêu biểu cho sự phát triển của hệ thống shoen trong thời kỳ Kamakura và Muromachi. Nghiên cứu về chúng không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc xã hội mà còn về các mối quan hệ chính trị và kinh tế trong thời kỳ này. Các tài liệu như 'Masamoto ko tabihikitsuke' cung cấp cái nhìn sâu sắc về hoạt động và quản lý của các trang viên này.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu trang viên Nhật Bản

Nghiên cứu về trang viên Nhật Bản gặp nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc thu thập và phân tích tài liệu lịch sử. Nhiều tài liệu đã bị mất mát hoặc hư hỏng theo thời gian, gây khó khăn cho việc xác định chính xác các sự kiện lịch sử. Hơn nữa, sự phức tạp trong cấu trúc xã hội và chính trị của Nhật Bản thời kỳ này cũng làm cho việc nghiên cứu trở nên khó khăn hơn. Các nhà nghiên cứu cần phải sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để có thể tái hiện lại bức tranh lịch sử một cách chính xác.

2.1. Khó khăn trong việc thu thập tài liệu lịch sử

Nhiều tài liệu liên quan đến trang viên đã bị mất mát hoặc không còn tồn tại. Điều này khiến cho việc nghiên cứu trở nên khó khăn, đặc biệt là khi cần xác minh thông tin từ nhiều nguồn khác nhau. Các nhà nghiên cứu thường phải dựa vào các tài liệu phụ hoặc các ghi chép từ các thời kỳ sau để hiểu rõ hơn về các trang viên này.

2.2. Sự phức tạp trong cấu trúc xã hội và chính trị

Cấu trúc xã hội và chính trị của Nhật Bản trong thời kỳ này rất phức tạp, với nhiều tầng lớp và mối quan hệ chằng chịt. Điều này làm cho việc phân tích và hiểu rõ vai trò của các trang viên trong bối cảnh lịch sử trở nên khó khăn. Các nhà nghiên cứu cần phải xem xét nhiều yếu tố khác nhau, từ kinh tế đến văn hóa, để có cái nhìn toàn diện hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu trang viên Oyama và Hine hiệu quả

Để nghiên cứu hiệu quả về trang viên Oyama và Hine, các nhà nghiên cứu thường sử dụng nhiều phương pháp khác nhau. Phân tích tài liệu lịch sử, khảo sát thực địa và phỏng vấn các chuyên gia là những phương pháp phổ biến. Việc kết hợp các phương pháp này giúp tạo ra cái nhìn toàn diện hơn về các trang viên và vai trò của chúng trong lịch sử Nhật Bản.

3.1. Phân tích tài liệu lịch sử liên quan đến trang viên

Phân tích tài liệu lịch sử là phương pháp quan trọng trong nghiên cứu trang viên. Các tài liệu như 'Heian ibun' và 'Kamakura ibun' cung cấp thông tin quý giá về quá trình hình thành và phát triển của các trang viên. Việc phân tích các tài liệu này giúp hiểu rõ hơn về bối cảnh lịch sử và xã hội của Nhật Bản trong thời kỳ này.

3.2. Khảo sát thực địa và phỏng vấn chuyên gia

Khảo sát thực địa giúp các nhà nghiên cứu thu thập thông tin trực tiếp từ các trang viên. Phỏng vấn các chuyên gia trong lĩnh vực lịch sử và văn hóa Nhật Bản cũng cung cấp cái nhìn sâu sắc về các vấn đề liên quan đến trang viên. Những thông tin này rất hữu ích trong việc xây dựng bức tranh tổng thể về trang viên Oyama và Hine.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu trang viên Nhật Bản

Nghiên cứu về trang viên Nhật Bản không chỉ có giá trị về mặt lịch sử mà còn có thể áp dụng vào nhiều lĩnh vực khác nhau. Các kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng trong giáo dục, bảo tồn di sản văn hóa và phát triển du lịch. Việc hiểu rõ về các trang viên giúp nâng cao nhận thức về văn hóa và lịch sử Nhật Bản, đồng thời tạo cơ hội cho việc phát triển kinh tế địa phương thông qua du lịch.

4.1. Giáo dục và nâng cao nhận thức về văn hóa

Nghiên cứu về trang viên có thể được tích hợp vào chương trình giáo dục để nâng cao nhận thức về văn hóa và lịch sử Nhật Bản. Việc giảng dạy về các trang viên giúp học sinh hiểu rõ hơn về di sản văn hóa của đất nước và tầm quan trọng của nó trong bối cảnh hiện đại.

4.2. Bảo tồn di sản văn hóa và phát triển du lịch

Các kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để bảo tồn các trang viên và phát triển du lịch. Việc bảo tồn các trang viên không chỉ giúp gìn giữ di sản văn hóa mà còn tạo ra cơ hội kinh tế cho cộng đồng địa phương thông qua du lịch. Các trang viên như Oyama và Hine có thể trở thành điểm đến hấp dẫn cho du khách, góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu trang viên Nhật Bản

Nghiên cứu về trang viên Nhật Bản, đặc biệt là Oyama và Hine, đã mở ra nhiều cơ hội để hiểu rõ hơn về lịch sử và văn hóa của đất nước này. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Tương lai của nghiên cứu này phụ thuộc vào việc tiếp tục khai thác tài liệu lịch sử, áp dụng các phương pháp nghiên cứu mới và kết hợp với các lĩnh vực khác như du lịch và giáo dục.

5.1. Tiềm năng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu về trang viên Nhật Bản có tiềm năng lớn trong tương lai. Việc khai thác các tài liệu lịch sử mới và áp dụng công nghệ hiện đại vào nghiên cứu sẽ giúp tạo ra những hiểu biết sâu sắc hơn về các trang viên. Các nhà nghiên cứu cần tiếp tục khám phá và phát triển các phương pháp nghiên cứu mới để có thể hiểu rõ hơn về vai trò của các trang viên trong lịch sử Nhật Bản.

5.2. Kết nối nghiên cứu với thực tiễn

Kết nối nghiên cứu với thực tiễn là điều cần thiết để nâng cao giá trị của nghiên cứu về trang viên. Việc áp dụng các kết quả nghiên cứu vào giáo dục, bảo tồn di sản văn hóa và phát triển du lịch sẽ giúp nâng cao nhận thức về văn hóa Nhật Bản và tạo ra cơ hội kinh tế cho cộng đồng địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

§¹i häc quèc gia Hµ Néi Tr−êng §¹i häc Khoa häc x· Héi vµ Nh©n V¨n Phan H¶i Linh trang viªn NhËt B¶n thÕ kØ VIII-XVI qua trang viªn Oyama vµ Hine LuËn ¸n tiÕn sÜ lÞch sö Hµ Néi 2006 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] §¹i häc quèc gia Hµ Néi Tr−êng §¹i häc Khoa häc x· Héi vµ Nh©n V¨n Phan H¶i Linh trang viªn NhËt B¶n thÕ kØ VIII-XVI qua trang viªn Oyama vµ Hine Chuyªn ngµnh: LÞch sö cËn ®¹i vµ hiÖn ®¹i M∙ sè: 5 03 04 LuËn ¸n tiÕn sÜ lÞch sö Ng−êi h−íng dÉn khoa häc GS. l−¬ng Ninh hµ Néi 2006 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Môc lôc Trang b×a phô Lêi cam ®oan Môc lôc Danh môc c¸c kÝ hiÖu vµ ch÷ viÕt t¾t Danh môc c¸c s¬ ®å, b¶ng vµ h×nh ¶nh minh ho¹ Më ®Çu. LÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò. §èi t−îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu.

C¬ së t− liÖu vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu. Bè côc cña luËn ¸n. §ãng gãp cña luËn ¸n.16 Ch−¬ng 1 trang viªn Oyama.1 Qu¸ tr×nh thµnh lËp trang viªn Oyama thêi Heian.1 Thung lòng Oyama tr−íc thêi Heian.2 Qu¸ tr×nh lËp trang cña Toji.3 T×nh h×nh khai khÈn vµ canh t¸c thêi Heian.4 Mèi quan hÖ gi÷a trang viªn vµ quèc ty.1 Thñ tôc kª khai vµ kiÓm ruéng.2 BiÖn ph¸p trèn thuÕ vµ më réng ph¹m vi trang viªn.2 Trang viªn Oyama thêi Kamakura.1 Sù x©m nhËp cña thñ hé Nakazawa.2 T×nh h×nh thuû lîi vµ canh t¸c thêi Kamakura.3 Lµng trong trang viªn Oyama.1 Mèi quan hÖ gi÷a lµng víi l·nh chñ.3 Trang viªn Oyama thêi Muromachi.1 T×nh h×nh canh t¸c thêi Muromachi.2 Qu¸ tr×nh can thiÖp cña thñ hé vµ sù tan r· cña trang viªn Oyama.78 Ch−¬ng 2 trang viªn Hine.1 Qu¸ tr×nh thµnh lËp trang viªn Hine thêi Kamakura.1 Khu vùc Izumi thêi Heian vµ Kamakura.2 Qu¸ tr×nh lËp trang cña dßng hä Kujo.1 Dßng hä Kujo vµ viÖc thµnh lËp trang viªn Hine.2 Quan hÖ víi l·nh chñ ®Þa ph−¬ng.3 T×nh h×nh khÈn hoang vµ canh t¸c thêi Kamakura.1 T×nh h×nh khÈn hoang.2 T×nh h×nh canh t¸c vµ thñy lîi.2 Trang viªn Hine thêi Muromachi.1 Hoµn c¶nh khiÕn l·nh chñ Kujo trùc tiÕp qu¶n lÝ trang viªn Hine.1 Trang viªn Hine ®Çu thêi Muromachi.2 LÝ do khiÕn Kujo Masamoto ®Õn trang viªn Hine.2 Cuéc sèng bÊt æn trong trang viªn thêi Muromachi.107 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 T×nh tr¹ng chiÕn lo¹n liªn miªn.3 Sù hoµnh hµnh cña thiªn tai, dÞch bÖnh.3 Vai trß cña l·nh chñ vµ quan hÖ víi trang d©n.1 ViÖc kiÓm tra ruéng ®Êt vµ thu t«.4 Tæ chøc trang viªn Hine thêi Muromachi.1 Phiªn vµ xãm lµng trong trang viªn Hine.2 BiÖn ph¸p b¶o vÖ trang viªn.3 Mèi quan hÖ gi÷a c¸c lµng.4 Sinh ho¹t v¨n ho¸, tÝn ng−ìng.137 Ch−¬ng 3 trang viªn NhËt B¶n.1 Kh¸i niÖm trang viªn vµ ph©n k× lÞch sö trang viªn.2 Ph©n lo¹i trang viªn. Giai ®o¹n trang viªn s¬ k× (VIII-X).

Giai ®o¹n h×nh thµnh ChÕ ®é trang viªn (XI-XII). Giai ®o¹n ph¸t triÓn cña ChÕ ®é trang viªn (cuèi XII-XIV). Giai ®o¹n tan r· cña ChÕ ®é trang viªn (XV-XVI).3 Lµng trong trang viªn.4 Kinh tÕ trang viªn. S¶n xuÊt n«ng nghiÖp.

S¶n xuÊt thñ c«ng nghiÖp, khai th¸c, chÕ biÕn l©m, h¶i s¶n vµ th−¬ng nghiÖp.5 Vai trß cña trang viªn ®èi víi nh÷ng biÕn ®æi kinh tÕ x· héi ë NhËt B¶n thêi cËn ®¹i. Nu«i d−ìng sù ph¸t triÓn cña tÇng líp vâ sÜ. H×nh thµnh lµng tù trÞ vµ x· héi n«ng th«n thêi cËn ®¹i. Sù ph¸t triÓn m« h×nh qu¶n lÝ trùc tiÕp trong chÝnh s¸ch mét cÊp qu¶n lÝ.

B−íc ®Çu h×nh thµnh m¹ng l−íi giao th«ng th−¬ng m¹i. Mét vµi suy nghÜ liªn hÖ víi ViÖt Nam. VÒ chÕ ®é ruéng ®Êt cña hai n−íc. VÒ tæ chøc lµng cña hai n−íc.187 Danh môc c¸c c«ng tr×nh khoa häc cña t¸c gi¶ liªn quan ®Õn luËn ¸n.193 Tµi liÖu tham kh¶o.194 Tµi liÖu tham kh¶o tiÕng ViÖt.194 Tµi liÖu tham kh¶o tiÕng Nga.196 Tµi liÖu tham kh¶o tiÕng Anh.196 Tµi liÖu tham kh¶o tiÕng NhËt.197 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] danh môc C¸c ch÷ viÕt t¾t B.1: B¶ng 1 cña ch−¬ng 1 §HQG: §¹i häc Quèc gia §H KHXH&NV: §¹i häc Khoa häc X· héi vµ Nh©n v¨n GS.1: H×nh 1 cña ch−¬ng 1 NXB: Nhµ xuÊt b¶n S§.1: S¬ ®å 1 cña ch−¬ng 1 TL.1: T− liÖu sè 1 cña ch−¬ng 1 *: KÝ hiÖu ch÷ H¸n chØ cã trong tiÕng NhËt nªn kh«ng cã ©m H¸n ViÖt 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] danh môc C¸c s¬ ®å, b¶ng vµ h×nh ¶nh minh häa S¬ ®å: S¬ ®å 1.1: Trang viªn Oyama thêi Heian.2: Trang viªn Oyama thêi Kamakura.3: Trang viªn Oyama cña §«ng tù thêi Muromachi.1: Trang viªn Hine thêi Kamakura.2: Trang viªn Hine thêi Muromachi.1: HÖ thèng qu¶n lÝ trang viªn s¬ k×.2: ChÕ ®é ruéng ®Êt ë NhËt B¶n thÕ kØ XI-XII.3: Sù ph©n chia quyÒn lîi gi÷a c«ng gia vµ vò gia.4: Chia ®«i së l·nh vµ tæ chøc trang viªn.5: Quan ®iÓm phñ nhËn liªn kÕt lµng cña Nagahara Kenji.6: Quan ®iÓm vÒ liªn kÕt gi÷a c¸c danh chñ cña Kawane Yoshiyasu.7: Quan ®iÓm vÒ liªn kÕt lµng vµ vai trß tÝch cùc cña c¸c danh chñ cña Oyama Kyohei.8: ChÕ ®é qu¶n lÝ ruéng ®Êt thêi Toyotomi Hideyoshi.9: So s¸nh trang viªn NhËt B¶n víi mét sè lo¹i h×nh ruéng ®Êt cña ViÖt Nam.1: C¸c l« ®Êt trong trang viªn Oyama thêi Heian.2: So s¸nh ruéng kª khai trong sæ Kohei vµ Kowa.3: Phiªn trong trang viªn Oyama thêi Muromachi.4: Vâ sÜ - ®¹i quan cña trang viªn Oyama.5: C¸c sù kiÖn chÝnh trong lÞch sö trang viªn Oyama.1: C¸c lo¹i ruéng ®Êt trong lµng Hineno thÕ kØ XIV.2: Thiªn tai dÞch bÖnh trong trang viªn Hine.3: Phiªn trong trang viªn Hine thêi Muromachi.4: C¸c sù kiÖn chÝnh trong lÞch sö trang viªn Hine.138 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] H×nh: H×nh 1.1: VÞ trÝ trang viªn Oyama vµ Hine.2: T− liÖu cña Toji.3: Ph©n bè c¸c thung lòng d−íi ch©n nói Oyama.4: C¸c di tÝch kh¶o cæ häc vïng Oyama.5: VÞ trÝ cña Toji.6: S¬ ®å c¸c l« ®Êt thÕ kØ XI.7: S¬ ®å thø tù kiÓm ®Êt thÕ kØ XII.8: S¬ ®å nguån n−íc lµng Nishitai.9: VÞ trÝ lµng Nishitai trªn b¶n ®å hiÖn ®¹i .10: GiÊy nhËn kho¸n ruéng cña lµng Ichiitani n¨m 1318.11: S¬ ®å ph¹m vi t−íi tiªu cña hå Hoshimaru.12: Sù biÕn ®æi ph¹m vi trang viªn Oyama.1: B¶n gèc ghi chÐp vÒ chuyÕn du hµnh cña Ngµi Masamoto.2: B¶n ®å khu vùc trang viªn Hine.3: S¬ ®å lµng phô cËn lµng Hineno.5: Chó gi¶i s¬ ®å lµng Hineno.6: Quang c¶nh lµng Hineno ngµy nay.7: §Þa h×nh lµng Iriyamada.8: §−êng dÉn n−íc qua khe nói.9: S¬ ®å ®Òn Oyuseki thêi Muromachi.10: Sù biÕn ®æi ph¹m vi trang viªn Hine.1: B¶n ®å ph©n bè trang viªn thêi Heian vµ Kamakura.140 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Më ®Çu 1.

Lý do chän ®Ò tµi Kh¸i niÖm shoen (荘園, trang viªn) xuÊt hiÖn trong tiÕng NhËt tõ thÕ kû thø VIII vµ tån t¹i trong lÞch sö NhËt B¶n ®Õn thÕ kû XVI. §Æc biÖt tõ nöa sau thÕ XI, 1 kh¸i niÖm trang viªn th−êng g¾n liÒn víi shoensei (荘園制, trang viªn chÕ) - chÕ ®é ruéng ®Êt thay thÕ cho chÕ ®é handen (班田, ban ®iÒn). Trang viªn ®−îc coi lµ vÊn 2 ®Ò trung t©m trong viÖc nghiªn cøu chÕ ®é ruéng ®Êt cña NhËt B¶n thêi trung thÕ vµ lµ c¬ së quan träng ®Ó lý gi¶i nh÷ng biÕn ®æi trong c¬ cÊu kinh tÕ x· héi NhËt B¶n thêi cËn ®¹i (bao gåm thêi cËn thÕ) trë vÒ sau3. Trong nghiªn cøu vÒ trang viªn, trang viªn thêi Heian vµ Kamakura ®−îc ®¸nh gi¸ lµ m¶ng ®Ò tµi ®−îc nghiªn cøu thµnh c«ng nhÊt trªn c¬ së c¸c t− liÖu nh− “Heian ibun” (平安遺文, Di v¨n thêi Heian), “Kamakura ibun” (鎌倉遺文, Di v¨n thêi Kamakura)., c¸c nguån t− liÖu ®Þa ph−¬ng nh− “Hyogokenshi” (兵庫県史, LÞch sö tØnh Hyogo), t− liÖu cña c¸c dßng hä nh− “Kujoke monjo” (九条家文書, V¨n th− cña dßng hä Kujo), “Masamoto ko tabihikitsuke” (政基公旅引付, Ghi chÐp vÒ chuyÕn du hµnh cña Ngµi Masamoto) hay t− liÖu cña c¸c chïa x· lín nh− Todaiji (東大寺, §«ng §¹i tù), Kofukuji (興福寺, H−ng Phóc tù), Toji (東寺,§«ng tù).

Trong khi ®ã, lÞch sö trang viªn thêi Muromachi, ®Æc biÖt lµ thêi ChiÕn Quèc, th−êng kh«ng ®−îc nghiªn cøu ®éc lËp mµ g¾n liÒn víi viÖc nghiªn cøu qu¸ tr×nh l·nh chñ ho¸ tÇng líp vâ sÜ, sù h×nh thµnh c¸c lµng vµ liªn lµng tù trÞ. Thêi k× nµy, 1 Thêi gian tån t¹i cña trang viªn t−¬ng ®−¬ng víi c¸c thêi Heian (平安, B×nh An, 794-1185, hoÆc 1192), Kamakura (鎌 倉, Liªm Th−¬ng, 1185-1333), Muromachi (室町, ThÊt §Ýnh, 1333-1573, trong ®ã cã hai giai ®o¹n quan träng lµ Nambokucho (南北朝, Nam B¾c triÒu (1336-1392) vµ Sengoku (戦国, ChiÕn Quèc, 1477-1573)) vµ Azuchi-Momoyama ( 安土・桃山, An Thæ §µo S¬n, 1568-1600). 2 Tõ nh÷ng n¨m 1970, mét sè nhµ nghiªn cøu ®−a ra kh¸i niÖm shoen koryo sei (荘園・公領制, trang viªn-c«ng l·nh chÕ) nhÊn m¹nh sù tån t¹i cña c«ng l·nh song song víi trang viªn t¸c ®éng qua l¹i cña hai lo¹i h×nh nµy. LuËn ¸n nµy lÊy trang viªn lµm ®èi t−îng nghiªn cøu chÝnh nªn t¸c gi¶ chØ tËp trung ph©n tÝch kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm cña trang viªn vµ chÕ ®é trang viªn.

3 Chusei (中世, trung thÕ) tøc trung ®¹i, gåm thêi Kamakura vµ ®Çu thêi Muromachi. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ngoµi t− liÖu cña ®Þa ph−¬ng, cña c¸c dßng hä quÝ téc vµ chïa x·, c¸c lÖnh cña M¹c phñ vµ t− liÖu cña c¸c dßng hä vâ sÜ nh− “Nakaharake monjo” (中原家文書, V¨n th− cña dßng hä Nakahara) ®· cung cÊp thªm nhiÒu th«ng tin cã gi¸ trÞ vÒ trang viªn. N¨m 2000, sau khi b¶o vÖ luËn v¨n th¹c sÜ víi ®Ò tµi “Trang viªn NhËt B¶n thÕ kØ VIII-XIV”, t«i ®· sang thùc tËp t¹i tr−êng §¹i häc Tæng hîp Osaka trong 9 th¸ng víi dù ®Þnh bæ sung t− liÖu vÒ m« h×nh chung cña trang viªn NhËt B¶n, ®Æc biÖt lµ thêi k× tan r· cña trang viªn (XIV-XVI), chuÈn bÞ cho luËn ¸n TiÕn sÜ. Nh−ng sau mét thêi gian võa häc tËp võa trao ®æi ý kiÕn víi c¸c gi¸o s− vµ nghiªn cøu sinh cña Khoa Sö tr−êng §¹i häc Tæng hîp Osaka, t«i hiÓu r»ng nh÷ng vÊn ®Ò cßn tranh c·i vÒ m« h×nh trang viªn NhËt B¶n nãi chung chØ cã thÓ gi¶i quyÕt trªn c¬ së nghiªn cøu vµ tæng hîp t− liÖu cña c¸c trang viªn cô thÓ.

Víi sù h−íng dÉn cña c¸c thµy gi¸o vµ sù gióp ®ì cña c¸c b¹n nghiªn cøu sinh, t«i ®· b¾t tay s−u tÇm, ®äc c¸c t− liÖu gèc vµ ®i kh¶o s¸t mét sè trang viªn gÇn Osaka. Sau mét thêi gian häc tËp vµ nghiªn cøu, t«i quyÕt ®Þnh chän ®Ò tµi luËn ¸n TiÕn sÜ lµ “Trang viªn NhËt B¶n thÕ kØ VIII-XVI qua trang viªn Oyama vµ Hine”. LÝ do t«i lùa chän ®Ò tµi nµy tr−íc hÕt lµ Oyama (大山, §¹i S¬n) vµ Hine (日 根, NhËt C¨n) lµ hai trang viªn t«i cã ®iÒu kiÖn ®i kh¶o s¸t nhiÒu lÇn nhÊt. Trong ®ã, trang viªn Oyama m»n ë phÝa b¾c Osaka, cßn trang viªn Hine ë phÝa nam Osaka.