A study of attitude and graduation in english and vietnamese economic newspaper articles an appraisal approach

Nghiên cứu thái độ và tốt nghiệp trong bối cảnh kinh tế, đặc biệt thông qua phân tích bài báo khoa học kinh tế bằng… 325 trang · University of Da Nang · 2023.

• Tác giả: Võ Nguyễn Thùy Trang
• Người hướng dẫn: Assoc. Nguyễn Văn Long
• Trường học: University of Da Nang
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: A Study of Attitude and Graduation in English and Vietnamese Economic Newspaper Articles: An Appraisal Approach
• Loại tài liệu: Doctoral Thesis
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Da Nang

Mục lục chi tiết

• STATEMENT OF AUTHORSHIP
• ACKNOWLEDGEMENTS
• ABSTRACT
• TABLE OF CONTENTS
• LIST OF ABBREVIATIONS AND SYMBOLS
• LIST OF FIGURES
• LIST OF TABLES
• 1. CHƯƠNG 1: INTRODUCTION
• 1.1. RATIONALE
• 1.2. AIMS AND OBJECTIVES
• 1.2.1. Aims
• 2. CHƯƠNG 2: LITERATURE REVIEW AND THEORETICAL BACKGROUND
• 2.1. REVIEW OF PREVIOUS STUDIES
• 2.2. APPRAISAL ON MEDIA TEXTS
• 2.3. SYSTEMIC FUNCTIONAL LINGUISTICS
• 2.4. APPRAISAL IN DISCOURSE SEMANTICS
• 2.4.1. Explicitness of Attitude
• 2.4.2. Lexicogrammatical realizations of Attitude and Graduation
• 2.5. SYSTEMIC FUNCTIONAL LINGUISTICS DESCRIPTION OF VIETNAMESE
• 2.6. APPRAISAL RESOURCES IN VIETNAMESE
• 2.6.1. Resources for expressing Attitude
• 2.6.2. Resources for expressing Graduation
• 2.7. AN OVERVIEW OF ECONOMIC DISCOURSES
• 2.7.1. Economics as discourse
• 2.7.2. Language of economic discourses
• 2.8. ECONOMIC OPINION ARTICLES AND LANGUAGE OF OPINION ARTICLES
• 2.8.1. Opinion articles and economic opinion articles
• 2.8.2. Language of opinion articles
• 2.9. Descriptive qualitative method
• 2.10. Description of Sampling
• 2.11. Annotating Attitude and Graduation
• 2.12. Agreement between annotations
• 2.13. Source of data
• 2.14. Procedures of data analysis
• 2.15. RELIABILITY AND VALIDITY
• 3. CHƯƠNG 3: ATTITUDE AND GRADUATION IN ENGLISH ECONOMIC OPINION ARTICLES
• 3.1. THE DEPLOYMENT OF ATTITUDE RESOURCES IN ENGLISH ECONOMIC OPINION ARTICLES
• 3.1.1. The proportions of Attitude resources in EEOAs
• 3.1.2. Semantic features of Attitude in EEOAs
• 3.1.3. Realizations of Attitude in EEOAs
• 3.1.4. Discussion on the deployment of Attitude in EEOAs
• 3.1.5. Summary of the deployment of Attitude in EEOAs
• 3.2. THE DEPLOYMENT OF GRADUATION IN ENGLISH ECONOMIC OPINION ARTICLES
• 3.2.1. Semantic features of Graduation in EEOAs
• 3.2.2. The realizations of Graduation in EEOAs
• 3.2.3. Discussion on the deployment of Force as Graduation in EEOAs
• 3.2.4. Summary of the deployment of Force in EEOAs
• 4. CHƯƠNG 4: ATTITUDE AND GRADUATION IN VIETNAMESE ECONOMIC OPINION ARTICLES
• 4.1. THE DEPLOYMENT OF ATTITUDE RESOURCES IN VIETNAMESE ECONOMIC OPINION ARTICLES
• 4.1.1. The proportions of Attitude types in VEOAs
• 4.1.2. Semantic features of Attitude in VEOAs
• 4.1.3. Realizations of Attitude in VEOAs
• 4.1.4. Discussion on the deployment of Attitude in VEOAs
• 4.1.5. Summary of the deployment of Attitude in VEOAs
• 4.2. THE DEPLOYMENT OF GRADUATION IN VIETNAMESE ECONOMIC OPINION ARTICLES
• 4.2.1. Semantic features of Graduation in VEOAs
• 4.2.2. The realizations of Graduation in VEOAs
• 4.2.3. Discussion on the deployment of Force as Graduation in EEOAs
• 5. CHƯƠNG 5: SIMILARITIES AND DIFFERENCES OF ATTITUDE AND GRADUATION BETWEEN ENGLISH AND VIETNAMESE ECONOMIC OPINION ARTICLES
• 5.1. SIMILARITIES AND DIFFERENCES OF ATTITUDE DEPLOYMENT IN ENGLISH AND VIETNAMESE ECONOMIC OPINION ARTICLES
• 5.1.1. A comparison of semantic features of Attitude in EEOAs and VEOAs
• 5.1.2. A comparison of realizations of Attitude in EEOAs and VEOAs
• 5.2. SIMILARITIES AND DIFFERENCES OF GRADUATION DEPLOYMENT IN ENGLISH AND VIETNAMESE ECONOMIC OPINION ARTICLES
• APPENDIX

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Thái Độ và Tốt Nghiệp Kinh Tế

Nghiên cứu thái độ và tốt nghiệp trong bối cảnh kinh tế, đặc biệt thông qua phân tích bài báo khoa học kinh tế bằng tiếng Anh và tiếng Việt, mang lại cái nhìn sâu sắc về cách ngôn ngữ được sử dụng để thể hiện quan điểm và đánh giá. Các bài báo kinh tế không chỉ phản ánh tình hình kinh tế mà còn thể hiện quan điểm của tác giả về các sự kiện, chính sách và xu hướng. Việc so sánh cách thức thái độ và tốt nghiệp được thể hiện trong hai ngôn ngữ khác nhau giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự khác biệt văn hóa và tư duy kinh tế. Nghiên cứu này sử dụng lý thuyết Appraisal của Martin và White (2005) làm khung phân tích, tập trung vào các yếu tố như Attitude (thái độ) và Graduation (mức độ).

1.1. Tầm quan trọng của thái độ trong diễn ngôn kinh tế

Trong diễn ngôn kinh tế, thái độ đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhận thức và ảnh hưởng đến quyết định của người đọc. Các bài báo kinh tế thường sử dụng ngôn ngữ đánh giá để thuyết phục, phê phán hoặc ủng hộ một quan điểm nào đó. Nghiên cứu về thái độ sinh viên kinh tế và những yếu tố ảnh hưởng đến thái độ sinh viên là rất quan trọng để hiểu cách thế hệ tương lai nhìn nhận về kinh tế. Việc phân tích cách các tác giả thể hiện thái độ trong bài báo khoa học kinh tế giúp chúng ta hiểu rõ hơn về các giá trị và chuẩn mực xã hội.

1.2. Vai trò của tốt nghiệp trong bối cảnh thị trường lao động

Tốt nghiệp đại học kinh tế là một bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời mỗi người. Nó đánh dấu sự chuyển giao từ môi trường học tập sang thị trường lao động kinh tế. Các bài báo khoa học kinh tế thường bàn luận về cơ hội việc làm ngành kinh tế và xu hướng việc làm của sinh viên kinh tế. Nghiên cứu về tốt nghiệp không chỉ xem xét số lượng sinh viên ra trường mà còn tập trung vào chất lượng đào tạo kinh tế và năng lực cạnh tranh của sinh viên trên thị trường lao động.

II. Thách Thức Nghiên Cứu Thái Độ Tốt Nghiệp Trong Ngôn Ngữ Kinh Tế

Nghiên cứu về thái độ và tốt nghiệp trong bài báo khoa học kinh tế đặt ra nhiều thách thức. Thứ nhất, việc xác định và phân loại thái độ trong ngôn ngữ không phải lúc nào cũng dễ dàng, đặc biệt là khi các tác giả sử dụng ngôn ngữ ẩn ý hoặc mỉa mai. Thứ hai, việc đo lường tác động của thái độ đến kết quả học tập và việc làm sau tốt nghiệp đòi hỏi các phương pháp nghiên cứu phức tạp. Ngoài ra, sự khác biệt về văn hóa và ngôn ngữ giữa kinh tế Việt Nam và các nước khác cũng là một yếu tố cần xem xét khi so sánh bài báo kinh tế tiếng Anh và tiếng Việt.

2.1. Khó khăn trong việc định lượng thái độ chủ quan

Thái độ sinh viên kinh tế là một khái niệm chủ quan, và việc nghiên cứu định lượng về thái độ có thể gặp nhiều khó khăn. Các phương pháp khảo sát thường dựa vào câu trả lời của người tham gia, và có thể bị ảnh hưởng bởi yếu tố xã hội hoặc mong muốn làm hài lòng người hỏi. Việc nghiên cứu định tính về thái độ có thể cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn, nhưng lại khó tổng quát hóa cho toàn bộ cộng đồng sinh viên.

2.2. Thách thức khi đánh giá chất lượng tốt nghiệp thực tế

Việc đánh giá chất lượng tốt nghiệp kinh tế không chỉ dựa vào điểm số hoặc bằng cấp. Các nhà tuyển dụng thường tìm kiếm những ứng viên có kỹ năng cần thiết cho sinh viên kinh tế và năng lực cạnh tranh. Đánh giá chương trình đào tạo kinh tế cần xem xét sự phù hợp của chương trình với yêu cầu của thị trường lao động kinh tế. Sự khác biệt giữa sinh viên mới tốt nghiệp và yêu cầu công việc thực tế cũng là một thách thức lớn.

2.3. Rào cản ngôn ngữ và văn hóa khi so sánh bài báo

So sánh bài báo kinh tế tiếng Anh và tiếng Việt đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về cả hai ngôn ngữ và văn hóa. Các yếu tố như tiếng Anh chuyên ngành kinh tế, cách diễn đạt, và các giá trị văn hóa có thể ảnh hưởng đến cách thái độ và tốt nghiệp được trình bày. Việc dịch thuật cũng có thể làm mất đi một số sắc thái ý nghĩa ban đầu.

III. Phương Pháp Phân Tích Thái Độ và Tốt Nghiệp Trong Bài Báo

Để nghiên cứu về thái độ và tốt nghiệp trong bài báo khoa học kinh tế, một phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu định lượng về thái độ và nghiên cứu định tính về thái độ là cần thiết. Phân tích ngôn ngữ theo lý thuyết Appraisal giúp xác định các biểu hiện của thái độ và mức độ trong văn bản. Bên cạnh đó, việc khảo sát thái độ sinh viên kinh tế và phỏng vấn các chuyên gia trong ngành cũng cung cấp thêm thông tin quan trọng.

3.1. Ứng dụng lý thuyết Appraisal trong phân tích ngôn ngữ

Lý thuyết Appraisal cung cấp một khung phân tích chi tiết về cách thái độ được thể hiện trong ngôn ngữ. Các yếu tố như Affect (cảm xúc), Judgement (đánh giá), và Appreciation (đánh giá thẩm mỹ) giúp phân loại và hiểu rõ hơn về các loại thái độ khác nhau. Yếu tố Graduation cũng rất quan trọng trong việc xác định mức độ mạnh yếu của thái độ.

3.2. Kết hợp khảo sát và phỏng vấn để thu thập dữ liệu

Khảo sát thái độ sinh viên kinh tế có thể được thực hiện thông qua bảng hỏi hoặc phỏng vấn trực tiếp. Các câu hỏi cần được thiết kế cẩn thận để đảm bảo tính chính xác và khách quan. Phỏng vấn các chuyên gia trong ngành giúp cung cấp thêm thông tin về thị trường lao động kinh tế và yêu cầu của nhà tuyển dụng đối với sinh viên mới tốt nghiệp.

IV. Ứng Dụng Nghiên Cứu Nâng Cao Năng Lực Sinh Viên Kinh Tế

Kết quả nghiên cứu về thái độ và tốt nghiệp có thể được ứng dụng để nâng cao năng lực của sinh viên kinh tế. Việc hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến thái độ giúp các trường đại học thiết kế chương trình đào tạo phù hợp hơn. Bên cạnh đó, việc trang bị cho sinh viên những kỹ năng cần thiết cho sinh viên kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh cũng là rất quan trọng.

4.1. Cải thiện chương trình đào tạo dựa trên khảo sát thái độ

Dựa trên kết quả khảo sát thái độ sinh viên kinh tế, các trường đại học có thể điều chỉnh chương trình đào tạo để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của sinh viên. Ví dụ, nếu sinh viên cảm thấy thiếu tự tin về khả năng tiếng Anh chuyên ngành kinh tế, trường có thể tăng cường các khóa học tiếng Anh chuyên ngành.

4.2. Trang bị kỹ năng mềm và nâng cao năng lực cạnh tranh

Ngoài kiến thức chuyên môn, sinh viên kinh tế cần được trang bị các kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm, và giải quyết vấn đề. Nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua các hoạt động ngoại khóa, thực tập, và tham gia các cuộc thi cũng là rất quan trọng. Các kỹ năng liên quan đến employability skills nên được chú trọng.

V. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Thái Độ Kinh Tế

Nghiên cứu về thái độ và tốt nghiệp trong bài báo khoa học kinh tế là một lĩnh vực quan trọng và đầy tiềm năng. Việc hiểu rõ hơn về cách thái độ được thể hiện trong ngôn ngữ và tác động của nó đến kết quả học tập và việc làm giúp chúng ta có những giải pháp thiết thực để nâng cao chất lượng đào tạo và năng lực của sinh viên kinh tế. Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc so sánh thái độ giữa các quốc gia khác nhau và đánh giá tác động của các chính sách kinh tế đến thái độ của người dân.

5.1. Tổng kết các phát hiện chính về thái độ và tốt nghiệp

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng thái độ đóng vai trò quan trọng trong diễn ngôn kinh tế và có thể ảnh hưởng đến nhận thức và quyết định của người đọc. Việc tốt nghiệp đại học kinh tế là một bước ngoặt quan trọng, và chất lượng đào tạo và năng lực cạnh tranh là những yếu tố then chốt. Sự khác biệt về ngôn ngữ và văn hóa cũng cần được xem xét khi so sánh bài báo kinh tế giữa các quốc gia.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu mở rộng về thái độ trong kinh tế

Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc đánh giá tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô đến thái độ của người dân, hoặc so sánh thái độ giữa các thế hệ khác nhau. Nghiên cứu về job satisfaction of economics graduates và các yếu tố ảnh hưởng đến thái độ của người lao động cũng là một hướng đi tiềm năng. Sự ảnh hưởng của perceptions of economics students đến con đường sự nghiệp cũng đáng được nghiên cứu.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Báo chí đóng vai trò như một tấm gương phản chiếu đời sống xã hội (Tim, 2011) và có tác động sâu rộng đến sự phát triển của cộng đồng. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa, báo chí nói chung cùng các bài báo kinh tế nói riêng trở thành công cụ đắc lực giúp độc giả tiếp cận các vấn đề kinh tế và văn hóa kinh doanh đa dạng trên toàn cầu. Giữa các thể loại báo chí, bài báo bình luận (opinion articles) giữ vị trí nổi bật (Kelling & Thomas, 2018), đóng góp quan trọng vào việc diễn giải, phân tích và đánh giá sự kiện, từ đó định hướng nhận thức của độc giả (Huỳnh Thị Chuyên, 2014). Thể loại này không chỉ thuần túy truyền tải thông tin sự kiện mà còn là nơi thể hiện rõ nét quan điểm tư tưởng, lập trường và thái độ của người viết cũng như của công chúng đối với các vấn đề then chốt (John, 1973; Stonecipher, 1990; Jacobs & Townsley, 2011).

Dưới góc độ ngôn ngữ học, ngôn ngữ trong bài báo bình luận mang đậm tính đánh giá và khả năng gia tăng hoặc giảm nhẹ mức độ biểu đạt. Trong khi lý thuyết Đánh giá (Appraisal Theory) của Martin & White (2005) thuộc tầng ngữ nghĩa diễn ngôn (discourse semantics) được thừa nhận rộng rãi là khung phân tích hệ thống và có ảnh hưởng nhất đối với ngôn ngữ đánh giá, việc khảo sát cách thức hệ thống này vận hành trong diễn ngôn tiếng Việt và diễn ngôn kinh tế vẫn còn nhiều khoảng trống. Đối với các tác giả hoặc nhà báo không sử dụng tiếng Anh là tiếng mẹ đẻ, việc sử dụng chính xác các nguồn lực đánh giá để thể hiện lập trường đối với các chính sách và hiện tượng kinh tế là một thách thức lớn. Do đó, việc thực hiện một nghiên cứu phân tích đối chiếu về Thái độ (Attitude) và Tăng cấp (Graduation) giữa tiếng Anh và tiếng Việt về mặt đặc điểm ngữ nghĩa và các phương thức hiện thực hóa từ vựng - ngữ pháp là hết sức cần thiết.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

• Mục tiêu chung: Luận án hướng tới việc điều tra và phân tích ngôn ngữ được sử dụng để biểu đạt Thái độ (Attitude) và Tăng cấp (Graduation) trong các bài báo bình luận kinh tế tiếng Anh (English economic opinion articles - EEOAs) và tiếng Việt (Vietnamese economic opinion articles - VEOAs) dưới lăng kính lý thuyết Đánh giá (Martin & White, 2005). Luận án xác định các đặc điểm ngữ nghĩa và hiện thực hóa từ vựng - ngữ pháp của từng ngôn ngữ, sau đó chỉ ra các điểm tương đồng và khác biệt giữa EEOAs và VEOAs.
• Nhiệm vụ cụ thể:
  1. Khảo sát đặc điểm ngữ nghĩa và hiện thực hóa từ vựng - ngữ pháp của Attitude và Graduation trong các bài báo bình luận kinh tế tiếng Anh (EEOAs).
  2. Khảo sát đặc điểm ngữ nghĩa và hiện thực hóa từ vựng - ngữ pháp của Attitude và Graduation trong các bài báo bình luận kinh tế tiếng Việt (VEOAs).
  3. Xác định các điểm tương đồng và khác biệt về đặc điểm ngữ nghĩa và hiện thực hóa từ vựng - ngữ pháp của Attitude và Graduation giữa EEOAs và VEOAs.

Câu hỏi nghiên cứu

Luận án giải quyết ba câu hỏi nghiên cứu chính:

1. Đặc điểm ngữ nghĩa và các hiện thực hóa từ vựng - ngữ pháp của Thái độ (Attitude) và Tăng cấp (Graduation) trong các bài báo bình luận kinh tế tiếng Anh là gì? (What are semantic features and lexicogrammatical realizations of Attitude and Graduation in English economic opinion articles?)
2. Đặc điểm ngữ nghĩa và các hiện thực hóa từ vựng - ngữ pháp của Thái độ (Attitude) và Tăng cấp (Graduation) trong các bài báo bình luận kinh tế tiếng Việt là gì? (What are semantic features and lexicogrammatical realizations of Attitude and Graduation in Vietnamese economic opinion articles?)
3. Điểm tương đồng và khác biệt về đặc điểm ngữ nghĩa và các hiện thực hóa từ vựng - ngữ pháp của Thái độ và Tăng cấp giữa các bài báo bình luận kinh tế tiếng Anh và tiếng Việt là gì? (What are similarities and differences in terms of semantic features and lexicogrammatical realizations of Attitude and Graduation between English economic opinion articles and Vietnamese economic opinion articles?)

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Ngôn ngữ đánh giá biểu thị Thái độ (Attitude) và Tăng cấp (Graduation) trong thể loại bài báo bình luận kinh tế.
• Phạm vi ngữ liệu: Luận án sử dụng 100 bài báo bình luận kinh tế trực tuyến (gồm 50 bài tiếng Anh và 50 bài tiếng Việt) được thu thập ngẫu nhiên từ trang web của 4 cơ quan báo chí uy tín.
• Phạm vi lý thuyết: Về hệ thống Thái độ (Attitude), luận án khảo sát cả ba tiểu loại (Affect, Judgement, Appreciation), tính phân cực (dương tính/âm tính), tính hiển ngôn (tường minh/ngầm ẩn). Về hệ thống Tăng cấp (Graduation), do khối lượng ngữ liệu lớn, tác giả giới hạn nghiên cứu vào phân hệ Thế lực (Force) gồm Cường độ hóa (Intensification) và Số lượng hóa (Quantification), không đi sâu vào phân hệ Tiêu điểm (Focus).

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu nền tảng và tiền đề

Luận án kế thừa và phát triển từ nền tảng lý thuyết Ngôn ngữ học Chức năng Hệ thống (Systemic Functional Linguistics - SFL) khởi xướng bởi M.A.K. Halliday và các cộng sự (Halliday, 1970, 1974, 1978, 1979; Halliday & Hasan, 1976; Halliday, 1994, 2004; Halliday & Matthiessen, 1999, 2009; Eggins, 1994). Trong SFL, ngôn ngữ được nhìn nhận qua ba siêu chức năng: tư tưởng (ideational), liên cá nhân (interpersonal) và văn bản (textual).

Hướng nghiên cứu / Chủ đề	Tác giả và công trình tiêu biểu trong văn bản	Nội dung và đóng góp chính
Sự phát triển của Khung Appraisal	Iedema, Feez & White (1994); Martin (1992, 2000, 2002, 2003); Christie & Martin (1997); Coffin (1997); Eggins & Slade (1997); Martin & Rose (2003); Martin & White (2005); White (2001, 2002, 2003a, 2003b, 2015).	Định hình mô hình đánh giá ở tầng ngữ nghĩa diễn ngôn, phân loại thành ba phân hệ: Attitude, Engagement và Graduation; nghiên cứu cách người viết bộc lộ lập trường và quản lý tương tác liên cá nhân.
Các hướng tiếp cận khác về ngôn ngữ đánh giá	Ochs (1989), Ochs & Schieffelin (1989); Halliday (1994); Hunston & Sinclair (2000); Hunston & Thompson (2000); Thompson (2008); Hunston (2011); Thompson & Alba-Juez (2014).	Nghiên cứu cảm xúc (affect), tình thái (modality) và đánh giá (evaluation); khẳng định đánh giá xuất hiện rải rác xuyên suốt toàn bộ văn bản thay vì cố định tại một vị trí cụ thể.
Appraisal trong diễn ngôn truyền thông và học thuật	Hood (2004, 2010); Hood & Martin (2007); Coffin & O'Halloran (2005); Coffin (2006); Dreyfus & Jones (2010); Millar & Hunston (2015); Thompson, White & Kitley (2008); Pound (2010); Oteiza (2009, 2017); Fuoli (2012).	Phân tích tính khách quan và chủ quan trong báo chí tin nhanh (hard news), diễn ngôn khoa học, xã luận và tường thuật lịch sử; khám phá các hiện thực hóa giọng điệu báo chí (reporter voice).
Khảo sát Attitude trên báo chí	Arunsirot (2012); Zhang (2016); Hai-bin Wu (2021); Jakaza (2013); Cavasso & Taboada (2021); Zaidi & White (2021); Oktavianti & Adnan (2020).	Khảo sát phân bố các tiểu loại Attitude; Zhang (2016) nhận thấy Appreciation chiếm ưu thế trong tin tức kinh tế; Hai-bin Wu (2021) nhận thấy Judgement chiếm ưu thế trong quảng cáo công cộng; Cavasso & Taboada (2021) chỉ ra hiện tượng "búp bê Nga" (Russian doll) khi Judgement/Appreciation gián tiếp biểu đạt Affect.
Nghiên cứu về Tăng cấp (Graduation)	Francis (1958); Greenbaum (1970); Benzinger (1971); Quirk và cộng sự (1972, 1985); Bolinger (1972); Backlund (1973); Labov (1984); Alexander (1988); Biber và cộng sự (1999); Hood (2004, 2010).	Nghiên cứu các từ hạn định (qualifiers), từ tăng cường độ (intensifiers), từ giảm cường độ (downtoners) và phó từ chỉ mức độ; mở rộng nghiên cứu Force thông qua dung hợp ngữ nghĩa (infusion) và phép lặp.
Nghiên cứu Appraisal và ngữ nghĩa tiếng Việt	Võ Duy Đức (2010, 2011, 2017); Ngô & Unsworth (2011); Trần & Thompson (2008); Nguyễn Hồng Sao (2010); Huỳnh Thị Chuyên (2014); Nguyễn Thị Thu Hiến (2014); Nguyễn Thị Kim Ngân & Nguyễn Thị Hương Lan (2020); Diệp Quang Ban (1989); Lê Biên (1993); Hữu Quỳnh (1980); Hoàng Phê (1984); Nguyễn Anh Quế (1988); Đinh Văn Đức (1986); Phạm Hùng Việt (2003).	Nghiên cứu giọng điệu báo chí kinh doanh tiếng Việt (Võ Duy Đức, 2010, 2011); hệ thống xưng hô ngôi thứ trong tiếng Việt (Ngô & Unsworth, 2011); các phó từ và trợ từ chỉ mức độ / tình thái trong tiếng Việt (Hoàng Phê, 1984; Nguyễn Anh Quế, 1988; Phạm Hùng Việt, 2003).

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Mặc dù các nghiên cứu trước đây đã chứng minh giá trị của lý thuyết Appraisal, phần lớn các công trình tập trung vào tin nhanh (hard news), diễn ngôn khoa học hoặc văn bản xã luận chính trị với cỡ mẫu nhỏ (chẳng hạn Trần & Thompson (2008) chỉ phân tích 1 văn bản; Zaidi & White (2021) phân tích 2 bài xã luận; Nguyễn Thị Kim Ngân & Nguyễn Thị Hương Lan (2020) khảo sát 2 bài viết). Nhiều nghiên cứu chỉ dừng lại ở việc thống kê tần suất xuất hiện của các phạm trù ngữ nghĩa mà chưa phân tích sâu các hiện thực hóa từ vựng - ngữ pháp (lexicogrammatical realizations) ở các cấp độ từ, cụm từ và mệnh đề, đặc biệt là sự tương tác giữa tính ngầm ẩn (implicit) và tính tăng cấp (Graduation). Hơn nữa, việc áp dụng hệ thống Appraisal nguyên bản tiếng Anh vào khảo cứu diễn ngôn báo chí bình luận kinh tế tiếng Việt trên một tập ngữ liệu song ngữ quy mô 100 bài viết vẫn chưa được thực hiện đầy đủ. Luận án được triển khai nhằm lấp đầy các khoảng trống này.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và mô hình phân tích

Luận án vận dụng mô hình lý thuyết Đánh giá (Appraisal Framework) của Martin & White (2005) nằm trong tầng Ngữ nghĩa diễn ngôn của SFL. Khung phân tích tập trung vào hai phân hệ cốt lõi:

1. Hệ thống Thái độ (Attitude System):

   • Cảm xúc (Affect): Biểu đạt phản ứng cảm xúc của người nói/viết trước hành vi, hiện tượng hoặc văn bản. Phân loại Affect được tác giả tổng hợp từ Martin & White (2005) và hiệu chỉnh bởi Bednarek (2008), bao gồm:
     • Un/happiness (Bất hạnh / Hạnh phúc): Bao gồm các biến số sầu muộn, căm ghét, hạnh phúc, yêu thương.
     • In/security (Bất an / An tâm): Gồm lo âu, sợ hãi, tự tin và tin cậy (trong đó tiểu loại Insecurity sử dụng Disquiet và Distrust thay thế cho Surprised; Security sử dụng Confidence và Trust).
     • Dis/satisfaction (Bất mãn / Hài lòng): Gồm buồn chán, phật ý, hiếu kỳ và tôn trọng, gắn liền với mục tiêu hành động (telos).
     • Dis/inclination (Không thiên vị / Thiên vị hoặc E sợ / Mong muốn): Biểu đạt phản ứng cảm xúc Irrealis Affect (Desire và Non-Desire).
   • Phán đoán (Judgement): Đánh giá về mặt đạo đức và chuẩn mực đối với hành vi con người (Social Esteem - Ước lượng xã hội và Social Sanction - Chế tài xã hội).
   • Thẩm định (Appreciation): Đánh giá về mặt thẩm mỹ, cấu trúc và giá trị đối với sự vật, hiện tượng hoặc quá trình.
   • Tính hiển ngôn và phân cực: Đánh giá được chia thành tường minh (explicit/inscribed) và ngầm ẩn (implicit/invoked thông qua các cơ chế Provoked, Flagged, Afforded); mang giá trị dương tính (+ve) hoặc âm tính (-ve).

2. Hệ thống Tăng cấp (Graduation System):

   • Tập trung vào phân hệ Thế lực (Force), bao gồm:
     • Cường độ hóa (Intensification): Điều chỉnh mức độ của phẩm chất (Quality) hoặc quá trình (Process).
     • Số lượng hóa (Quantification): Điều chỉnh mức độ về số lượng (Number), khối lượng/quy mô (Mass), và phạm vi không gian/thời gian (Extent).
   • Các phương thức hiện thực hóa: Từ vựng độc lập (Isolated-lexemes), dung hợp ngữ nghĩa (Semantic Infusion), phép lặp (Repetition) và các phương tiện ngữ pháp (Grammatical items).

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp nghiên cứu: Luận án kết hợp phương pháp mô tả định tính (descriptive qualitative method) và phân tích định lượng (quantitative analysis). Phân tích định tính được sử dụng để nhận diện các đặc trưng ngữ nghĩa và phân tích cấu trúc từ vựng - ngữ pháp của các đơn vị đánh giá trong ngữ cảnh văn bản. Phân tích định lượng được dùng để thống kê tần số xuất hiện và tỷ lệ phần trăm của các tiểu loại Attitude và Graduation.
• Quy trình thu thập và xử lý ngữ liệu:
  1. Thu thập mẫu (Sampling): Chọn ngẫu nhiên 100 bài báo bình luận kinh tế trực tuyến (50 bài tiếng Anh - EEOAs và 50 bài tiếng Việt - VEOAs) từ các website báo chí uy tín.
  2. Gán mã và chú giải dữ liệu (Annotating): Xác định và gán nhãn các yếu tố Attitude và Graduation theo khung mã hóa.
  3. Kiểm định độ tin cậy (Agreement between annotations): Đảm bảo tính nhất quán và độ giá trị của quá trình gán mã phân tích.
  4. Phân tích đối chiếu: So sánh các tham số định tính và số liệu thống kê giữa hai tập ngữ liệu EEOAs và VEOAs nhằm tìm ra nét tương đồng và dị biệt.

---

Nội dung chính theo từng chương

Luận án có tổng độ dài 234 trang (chưa kể phần phụ lục), được kết cấu thành 7 chương chính:

Chương 1: Introduction (Mở đầu)

Chương 1 trình bày lý do chọn đề tài (Rationale), khẳng định vai trò của báo chí kinh tế và thể loại bài bình luận trong việc định hướng dư luận xã hội. Tác giả nêu rõ mục đích, ba mục tiêu nghiên cứu cụ thể, ba câu hỏi nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu (giới hạn ở 100 bài báo trực tuyến và tập trung vào phân hệ Force trong Graduation). Chương này cũng xác định đóng góp lý luận, thực tiễn của đề tài, các định nghĩa thao tác (Working definitions) về Appraisal, Attitude, Graduation, Opinion articles, cùng cấu trúc tổng thể 7 chương của luận án.

Chương 2: Literature Review and Theoretical Background (Tổng quan tài liệu và Cơ sở lý thuyết)

Chương 2 cung cấp bức tranh toàn cảnh về các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến thuyết Đánh giá, ngôn ngữ truyền thông, tính khách quan và chủ quan của báo chí, các phân hệ Attitude và Graduation. Đồng thời, chương này thiết lập khung lý thuyết hoàn chỉnh cho luận án dựa trên Ngôn ngữ học chức năng hệ thống (SFL), Ngữ nghĩa học diễn ngôn (Discourse semantics), khung Appraisal của Martin & White (2005) kết hợp các điều chỉnh của Bednarek (2008), miêu tả SFL đối với tiếng Việt và các nguồn lực ngôn ngữ diễn đạt đánh giá, tăng cấp trong tiếng Việt.

Chương 3: Research Methods (Phương pháp nghiên cứu)

Chương 3 chi tiết hóa thiết kế nghiên cứu mô tả định tính kết hợp thống kê định lượng. Tác giả miêu tả quy trình chọn mẫu 100 bài báo kinh tế trực tuyến (50 EEOAs và 50 VEOAs), phương pháp gán nhãn dữ liệu đánh giá, quy trình kiểm định sự đồng thuận giữa các người mã hóa (agreement between annotations) nhằm đảm bảo độ tin cậy (reliability) và độ giá trị (validity), cùng các bước phân tích dữ liệu cụ thể từ ngữ nghĩa đến từ vựng - ngữ pháp.

Chương 4: Attitude and Graduation in English Economic Opinion Articles (Thái độ và Tăng cấp trong bài báo bình luận kinh tế tiếng Anh)

Chương 4 phân tích kết quả nghiên cứu trên ngữ liệu 50 bài báo bình luận kinh tế tiếng Anh (EEOAs):

• Sự triển khai hệ thống Thái độ trong EEOAs: Thống kê tỷ lệ phân bố các tiểu loại Attitude. Kết quả cho thấy Judgement chiếm tỷ lệ cao nhất, tiếp theo là Appreciation, trong khi Affect chiếm tỷ lệ nhỏ nhất. Về tính hiển ngôn, tài nguyên Attitude ngầm ẩn (implicit) xuất hiện nhiều hơn tường minh (explicit). Về phân cực, đánh giá tích cực chiếm ưu thế so với tiêu cực. Về mặt ngữ pháp, explicit Attitude được hiện thực hóa chủ yếu qua cụm động từ (Verb phrases), cụm tính từ (Adjectives), còn implicit Attitude hiện thực hóa qua Afford, Flagged và Provoked.
• Sự triển khai hệ thống Tăng cấp trong EEOAs: Phân tích đặc điểm ngữ nghĩa và hiện thực hóa của Force. Luận án phân loại chi tiết các phương thức hiện thực hóa Cường độ hóa phẩm chất (Intensification of Quality) và Số lượng hóa (Quantification of Number) thông qua phương tiện ngữ pháp (grammatical items), mục từ vựng (lexical items), dung hợp ngữ nghĩa (Semantic Infusion) và phép lặp (Repetition).

Chương 5: Attitude and Graduation in Vietnamese Economic Opinion Articles (Thái độ và Tăng cấp trong bài báo bình luận kinh tế tiếng Việt)

Chương 5 trình bày kết quả phân tích trên ngữ liệu 50 bài báo bình luận kinh tế tiếng Việt (VEOAs):

• Sự triển khai hệ thống Thái độ trong VEOAs: Tương tự tiếng Anh, Judgement là nhóm tài nguyên chiếm tỷ trọng cao nhất trong VEOAs, theo sau là Appreciation và Affect chiếm tỷ lệ nhỏ. Tác giả phân tích các ví dụ về Affect, Judgement, Appreciation tường minh và ngầm ẩn; phân tích hiện thực hóa ngữ pháp của đánh giá dương tính và âm tính; phân tích các cơ chế Provoked, Flagged và Afforded trong tiếng Việt.
• Sự triển khai hệ thống Tăng cấp trong VEOAs: Khảo sát các công cụ ngôn ngữ tiếng Việt biểu đạt Intensification và Quantification. Phân hệ Force được hiện thực hóa đa dạng qua các phó từ chỉ mức độ, trợ từ nhấn mạnh, cấu trúc dung hợp từ vựng và phép điệp/lặp từ.

Chương 6: Similarities and Differences of Attitude and Graduation between English and Vietnamese Economic Opinion Articles (Điểm tương đồng và khác biệt của Thái độ và Tăng cấp giữa bài báo bình luận kinh tế tiếng Anh và tiếng Việt)

Chương 6 tiến hành phân tích đối chiếu chuyên sâu giữa EEOAs và VEOAs:

• So sánh hệ thống Thái độ: Tổng hợp các điểm tương đồng về mặt phân bố ưu tiên (Judgement chiếm ưu thế, xu hướng dùng đánh giá ngầm ẩn và xu hướng thiên về cực dương tính ở cả hai ngôn ngữ do đặc trưng của thể loại bình luận kinh tế). Chỉ ra sự khác biệt về tỷ lệ cụ thể giữa các tiểu loại và sự khác biệt trong phương thức hiện thực hóa từ vựng - ngữ pháp đặc thù của tiếng Anh (ngôn ngữ biến hình) và tiếng Việt (ngôn ngữ đơn lập).
• So sánh hệ thống Tăng cấp: Đối chiếu phân bố và cách thức hiện thực hóa của Force (Intensification và Quantification) giữa EEOAs và VEOAs. Lý giải nguyên nhân văn hóa, tư duy và cấu trúc ngữ pháp dẫn đến sự tương đồng và khác biệt.

Chương 7: Conclusions (Kết luận và kiến nghị)

Chương 7 tóm tắt toàn bộ các phát hiện nghiên cứu chính, rút ra các kết luận tổng quát về việc vận dụng khung Appraisal để giải mã ngôn ngữ đánh giá song ngữ Anh - Việt. Đưa ra các kiến nghị sư phạm cho việc giảng dạy kỹ năng viết bài báo bình luận, dạy tiếng Anh chuyên ngành kinh tế (ESP), thực hành biên phiên dịch báo chí và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Các phát hiện nghiên cứu chính

1. Phân bố các phân hệ Thái độ (Attitude): Trong cả hai tập ngữ liệu EEOAs và VEOAs, trật tự phân bố tỷ lệ của các tiểu loại Thái độ hoàn toàn thống nhất: Judgement (Phán đoán) chiếm tỷ lệ cao nhất, tiếp theo là Appreciation (Thẩm định), và Affect (Cảm xúc) chiếm tỷ lệ thấp nhất. Điều này phản ánh bản chất của bài báo bình luận kinh tế: tập trung phán xét các quyết định, hành vi, năng lực quản lý của các chủ thể kinh tế (Judgement) và đánh giá tác động, tính khả thi của các chính sách, hiện tượng thị trường (Appreciation), đồng thời hạn chế bộc lộ cảm xúc cá nhân thuần túy (Affect).
2. Tính hiển ngôn (Explicitness): Tác giả ở cả hai ngôn ngữ đều có xu hướng triển khai nguồn lực Thái độ ngầm ẩn (implicit Attitude) nhiều hơn một chút so với tường minh (explicit Attitude). Việc sử dụng đánh giá ngầm ẩn (qua Provoked, Flagged, Afforded) giúp bài viết duy trì vẻ ngoài khách quan, trung lập mang tính báo chí nhưng vẫn định hướng thành công nhận thức của độc giả.
3. Tính phân cực (Polarity): Đa số các tài nguyên Thái độ trong cả hai ngôn ngữ đều hướng tới ý nghĩa dương tính (+ve) nhiều hơn âm tính (-ve), phản ánh mục đích giao tiếp của người viết và phẩm chất của các thực thể kinh tế được đánh giá.
4. Đặc điểm của Tăng cấp (Graduation): Hệ thống Thế lực (Force) được khai thác triệt để; trong đó các tài nguyên Số lượng hóa (Quantification) và Cường độ hóa (Intensification) được phân bổ hợp lý để nâng cấp (up-grade) hoặc hạ cấp (down-grade) mức độ đánh giá.
5. Hiện thực hóa từ vựng - ngữ pháp (Lexicogrammatical Realizations):
   • Thái độ tường minh được hiện thực hóa chủ yếu qua các cụm động từ (Verb phrases), tính từ (Adjectives) và danh từ mang nghĩa biểu cảm.
   • Thái độ ngầm ẩn được kích hoạt qua các phương thức Afforded và Flagged.
   • Tăng cấp (Graduation) được hiện thực hóa qua ba phương tiện chính: các mục từ vựng độc lập (Isolated-lexemes), dung hợp ngữ nghĩa (Semantic-infusion) và phép lặp (Repetition).

Đóng góp về mặt lý luận và thực tiễn

• Về lý luận: Luận án chứng minh tính khả dụng và giá trị của khung lý thuyết Appraisal (Martin & White, 2005) khi ứng dụng phân tích ngữ nghĩa diễn ngôn đối với tiếng Việt - một ngôn ngữ đơn lập. Công trình bổ sung danh mục các giá trị biểu đạt Attitude và Graduation trong tiếng Việt vào hệ thống tài nguyên ngôn ngữ đánh giá chung.
• Về phương pháp luận: Xây dựng quy trình mã hóa, phân loại và phân tích đối chiếu ngôn ngữ đánh giá song ngữ chi tiết, bao quát từ tầng ngữ nghĩa diễn ngôn đến các phương thức hiện thực hóa từ vựng - ngữ pháp ở cấp độ từ, cụm từ và mệnh đề.
• Về thực tiễn và ứng dụng sư phạm:
  • Giảng dạy ngôn ngữ: Cung cấp ngữ liệu và khung phân tích hữu ích cho giảng viên và sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Anh, tiếng Anh chuyên ngành kinh tế (ESP), giúp người học nhận biết và làm chủ các thang độ biểu đạt thái độ khi đọc hiểu và viết học thuật.
  • Báo chí và truyền thông: Giúp các nhà báo và người viết bài bình luận nắm bắt cách thức cân bằng giữa tính khách quan và chủ quan, biết cách sử dụng đánh giá ngầm ẩn và tăng cấp để nâng cao tính thuyết phục.
  • Dịch thuật: Đóng góp tư liệu thiết thực cho công tác biên dịch báo chí kinh tế Anh - Việt và Việt - Anh, giúp dịch giả chuyển tải chính xác sắc thái biểu cảm và lập trường tư tưởng của văn bản gốc.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của luận án:
  • Về quy mô ngữ liệu: Nghiên cứu mới khảo sát trên 100 bài báo bình luận kinh tế trực tuyến (50 bài tiếng Anh, 50 bài tiếng Việt) thu thập từ 4 website báo chí; chưa khảo sát ngữ liệu trên báo in truyền thống.
  • Về phạm vi lý thuyết: Do dung lượng và khối lượng xử lý lớn, luận án chỉ tập trung vào phân hệ Thế lực (Force) trong hệ thống Tăng cấp (Graduation) mà chưa bao quát phân hệ Tiêu điểm (Focus); đồng thời chưa đi sâu vào phân hệ Tương tác (Engagement) của mô hình Appraisal.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang phân hệ Tiêu điểm (Focus) và phân hệ Tương tác (Engagement) trong cùng thể loại bài báo bình luận kinh tế.
  • Mở rộng khảo sát trên các thể loại báo chí khác (như tin nhanh, phóng sự điều tra, xã luận chính trị) hoặc các nguồn báo in truyền thống để kiểm chứng mức độ phổ quát của các kết quả phân tích đối chiếu.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo chuyên môn dành cho:

1. Nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Ngôn ngữ học / Ngôn ngữ học ứng dụng: Cung cấp khung lý thuyết SFL, lý thuyết Appraisal và phương pháp luận phân tích diễn ngôn ngữ nghĩa, gán mã ngữ liệu định tính kết hợp định lượng.
2. Giảng viên và sinh viên chuyên ngành Tiếng Anh thương mại / ESP: Phần phân tích các phương thức từ vựng - ngữ pháp (Chương 4, Chương 5) và bảng đối chiếu (Chương 6) là nguồn dẫn chứng phục vụ giảng dạy kỹ năng viết và đọc hiểu văn bản kinh tế.
3. Nhà báo, biên tập viên và người làm truyền thông: Tham khảo kỹ thuật điều tiết giọng điệu báo chí, cách triển khai đánh giá ngầm ẩn (implicit attitude) và các thủ pháp tăng cấp cường độ/số lượng để định hướng lập luận một cách tinh tế.
4. Dịch giả báo chí Anh - Việt: Nắm bắt cơ chế chuyển đổi ngữ nghĩa đánh giá giữa hai ngôn ngữ, hạn chế lỗi thiên lệch sắc thái liên cá nhân trong quá trình biên dịch văn bản kinh tế.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án khảo sát những phân hệ nào trong khung lý thuyết Appraisal của Martin & White (2005)?

Luận án tập trung khảo sát chuyên sâu vào hai trong ba phân hệ chính của mô hình Appraisal: phân hệ Thái độ (Attitude) và phân hệ Tăng cấp (Graduation). Đối với Graduation, tác giả giới hạn nghiên cứu trong phạm vi phân hệ Thế lực (Force) bao gồm Cường độ hóa (Intensification) và Số lượng hóa (Quantification), không khảo sát phân hệ Tiêu điểm (Focus).

2. Sự phân bố các tiểu loại của hệ thống Thái độ (Attitude) trong bài báo bình luận kinh tế tiếng Anh và tiếng Việt có gì giống nhau?

Trong cả hai tập ngữ liệu EEOAs (tiếng Anh) và VEOAs (tiếng Việt), trật tự tỷ lệ xuất hiện của các tiểu loại Thái độ hoàn toàn tương đồng: Judgement (Phán đoán hành vi) chiếm tỷ lệ cao nhất, tiếp theo là Appreciation (Thẩm định sự vật/hiện tượng), và Affect (Cảm xúc) chiếm tỷ lệ thấp nhất. Đồng thời, cả hai ngôn ngữ đều có xu hướng sử dụng đánh giá ngầm ẩn (implicit) nhiều hơn tường minh (explicit) và đánh giá mang tính dương tính (+ve) nhiều hơn âm tính (-ve).

3. Tác giả đã hiệu chỉnh phân loại tiểu hệ Cảm xúc (Affect) như thế nào so với mô hình gốc của Martin & White (2005)?

Tác giả đã kết hợp mô hình của Martin & White (2005) với các đề xuất của Bednarek (2008): giữ nguyên hai tiểu loại Un/happiness và Dis/satisfaction, nhưng điều chỉnh hai tiểu loại còn lại. Cụ thể, trong Dis/inclination, các biến số Fear và Desire được thay bằng Non-Desire và Desire; trong Insecurity, biến số Surprised được thay thế bằng Distrust (kết hợp với Disquiet), trong khi phân nhóm Security tiếp tục duy trì Confidence và Trust.

4. Hệ thống Tăng cấp (Graduation) dạng Force được hiện thực hóa qua những phương thức từ vựng - ngữ pháp chủ yếu nào?

Theo kết quả phân tích trong luận án, Graduation dạng Force (bao gồm Intensification và Quantification) được hiện thực hóa qua ba phương tiện cốt lõi:

• Các mục từ vựng độc lập (Isolated-lexemes).
• Dung hợp ngữ nghĩa (Semantic-infusion).
• Phép lặp (Repetition), kết hợp cùng các phương tiện ngữ pháp (Grammatical items) như phó từ mức độ, cụm từ chỉ lượng và trợ từ nhấn mạnh.

---

Kết luận

Luận án của nghiên cứu sinh Võ Nguyễn Thùy Trang là công trình nghiên cứu đối chiếu có hệ thống về ngôn ngữ đánh giá trong thể loại bài báo bình luận kinh tế tiếng Anh và tiếng Việt dựa trên lý thuyết Đánh giá (Martin & White, 2005). Thông qua việc phân tích ngữ liệu 100 bài báo trực tuyến, tác giả đã làm sáng tỏ các đặc trưng ngữ nghĩa và phương thức hiện thực hóa từ vựng - ngữ pháp của hai hệ thống Thái độ (Attitude) và Tăng cấp (Graduation), chứng minh sự vượt trội của đánh giá Phán đoán (Judgement) và tính ngầm ẩn (implicit) trong thể loại này. Kết quả nghiên cứu không chỉ đóng góp vào việc mở rộng lý thuyết Appraisal đối với tiếng Việt mà còn mang lại nhiều giá trị ứng dụng thiết thực cho hoạt động giảng dạy ngoại ngữ chuyên ngành, viết báo chí và biên dịch học thuật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

THE UNIVERSITY OF DA NANG UNIVERSITY OF FOREIGN LANGUAGE STUDIES VÕ NGUYỄN THÙY TRANG A STUDY OF ATTITUDE AND GRADUATION IN ENGLISH AND VIETNAMESE ECONOMIC NEWSPAPER ARTICLES: AN APPRAISAL APPROACH DOCTORAL THESIS IN SOCIAL SCIENCE AND HUMANITIES Da Nang - 2023 THE UNIVERSITY OF DA NANG UNIVERSITY OF FOREIGN LANGUAGE STUDIES VÕ NGUYỄN THÙY TRANG A STUDY OF ATTITUDE AND GRADUATION IN ENGLISH AND VIETNAMESE ECONOMIC NEWSPAPER ARTICLES: AN APPRAISAL APPROACH DOCTORAL THESIS IN SOCIAL SCIENCE AND HUMANITIES Major: ENGLISH LINGUISTICS Code: 92. NGUYEN VAN LONG Da Nang - 2023 i STATEMENT OF AUTHORSHIP Except where reference is made in the text of the thesis, this thesis contains no material published elsewhere or extracted in whole or in part from a thesis by which I have qualified for or been awarded another degree or diploma. No other person‘s work has been used without due acknowledgements in the thesis. This thesis has not been submitted for the award of any degree or diploma in any other tertiary institution.

Da Nang, November 2023 ii ACKNOWLEDGEMENTS The journey to the doctorate has not been as seamless as one might anticipate. There have been twists and turns as well as unforeseen obstacles. This journey has left me sweating, and at times, it has brought me to the brink of despair. However, with the greatest support, I have completed my doctoral thesis, and had a unique and enjoyable experience in its substance.

To those who supported me completing this thesis, I would like to send my heartfelt thanks and appreciation. The mission would not have been accomplished without their encouragement, orientation, and support. First, I would like to express my sincere gratitude to my supervisor, Assoc. Nguyen Van Long, for he is really patient, knowledgeable, and supportive during my entire research process.

His informative comments, constructive critiques, and strong encouragement have been crucial in molding this thesis. Furthermore, I sincerely thank the members of my thesis committees. There were several periodic committees to evaluate the progress and quality of my thesis, even the seminar section was held online due to the social distancing during the Covid-19. Despite unexpected difficulties, the committee members spent hours giving suggestions for the improvement of the thesis.

Therefore, I would like to thank them for their thoughtful suggestions, and constructive comments. Their insights and scholarly advice have greatly enhanced the level of scholarship and accuracy of this thesis. In addition, I would like to express my sincere appreciation to my peers and colleagues for their support, encouragement, and provocative discussions during the production of this thesis. This academic adventure has been more memorable and pleasurable because of their friendship and shared experiences.

Last, I must give special thanks to my family for their assistance, encouragement, and unconditional support. Their belief in my abilities, and their tolerance for my mood swings have motivated throughout my academic pursuits. iii ABSTRACT The study aims at investigating and analyzing the use of evaluative language – Attitude and Graduation in English economic opinion articles (EEOAs) and Vietnamese ones (VEOAs) in the light of Appraisal Theory by Martin and White (2005). To conduct the study, from the discourse semantics approach, the descriptive research was adopted, seeking the qualitative and quantitative information to the three research questions on examining semantic features and lexicogrammatical realizations of Attitude and Graduation in EEOAs and VEOAs as well as comparing the similarities and differences in terms of semantic features and lexicogrammatical realizations of Attitude and Graduation between EEOAs and VEOAs.

The data collection included 50 EEOAs and 50 VEOAs. Semantically, based on the Appraisal framework (Martin & White, 2005), the findings revealed that all subtypes of Attitude including Appreciation, Judgement and Affect were realized in EEOAs and VEOAs. In both EEOAs and VEOAs, Judgement resources accounted for the highest proportion, followed by Appreciation resources while Affect just made up a relatively small percentage. There was a tendency that writers deployed a little bit more implicit Attitude resources than explicit ones in both EEOAs and VEOAs despite the different proportions in the subtypes of Attitude in two languages and this reflected the nature of economic opinion articles.

In terms of polarity of Attitude, most Attitude resources referred to more positive meanings than negative meanings due to the qualities of evaluated entities and the communicating purposes of the writers. Regarding Graduation, a semantic system of Force including Intensification and Quantification was realized, and the finding showed that more Quantification resources were used properly to up-grade or down-grade the appraised categories. In terms of lexicogrammatical realizations, explicit Attitude was grammatically realized in different functions via main forms of lexico like Verb phrases, and Adjectives while implicit Attitude was realized via Afford and Flagged. Isolated-lexemes, semantic- infusion and repetition are key means of Graduation realizations.

On the basis of the findings, several implications and suggestions on related fields were put forward. iv TABLE OF CONTENTS STATEMENT OF AUTHORSHIP. iii TABLE OF CONTENTS. iv LIST OF ABBREVIATIONS AND SYMBOLS.

ix LIST OF FIGURES. xi LIST OF TABLES. AIMS AND OBJECTIVES. SCOPE OF THE STUDY.

SIGNIFICANCE OF THE STUDY. ORGANIZATION OF THE DISSERTATION. 10LITERATURE REVIEW AND THEORETICAL BACKGROUND. REVIEW OF PREVIOUS STUDIES.

Appraisal on Media texts. SYSTEMIC FUNCTIONAL LINGUISTICS. APPRAISAL IN DISCOURSE SEMANTICS. Explicitness of Attitude.

Lexicogrammatical realizations of Attitude and Graduation. SYSTEMIC FUNCTIONAL LINGUISTICS DESCRIPTION OF VIETNAMESE. APPRAISAL RESOURCES IN VIETNAMESE. Resources for expressing Attitude.

Resources for expressing Graduation. AN OVERVIEW OF ECONOMIC DISCOURSES. Economics as discourse. Language of economic discourses.

ECONOMIC OPINION ARTICLES AND LANGUAGE OF OPINION ARTICLES. Opinion articles and economic opinion articles. Language of opinion articles. Descriptive qualitative method.

Description of Sampling. Annotating Attitude and Graduation. Agreement between annotations. Source of data.

Procedures of data analysis. RELIABILITY AND VALIDITY. ATTITUDE AND GRADUATION IN ENGLISH ECONOMIC OPINION ARTICLES. THE DEPLOYMENT OF ATTITUDE RESOURCES IN ENGLISH ECONOMIC OPINION ARTICLES.

The proportions of Attitude resources in EEOAs. Semantic features of Attitude in EEOAs. Realizations of Attitude in EEOAs. Discussion on the deployment of Attitude in EEOAs.

Summary of the deployment of Attitude in EEOAs. THE DEPLOYMENT OF GRADUATION IN ENGLISH ECONOMIC OPINION ARTICLES. Semantic features of Graduation in EEOAs. The realizations of Graduation in EEOAs.

Discussion on the deployment of Force as Graduation in EEOAs. Summary of the deployment of Force in EEOAs. ATTITUDE AND GRADUATION IN VIETNAMESE ECONOMIC OPINION ARTICLES. THE DEPLOYMENT OF ATTITUDE RESOURCES IN VIETNAMESE ECONOMIC OPINION ARTICLES.

The proportions of Attitude types in VEOAs. Semantic features of Attitude in VEOAs. Realizations of Attitude in VEOAs. Discussion on the the deployment of Attitude in VEOAs.

Summary of the deployment of Attitude in VEOAs. THE DEPLOYMENT OF GRADUATION IN VIETNAMESE ECONOMIC OPINION ARTICLES. Semantic features of Graduation in VEOAs. The realizations of Graduation in VEOAs.

Discussion on the deployment of Force as Graduation in EEOAs. SIMILARITIES AND DIFFERENCES OF ATTITUDE AND GRADUATION BETWEEN ENGLISH AND VIETNAMESE ECONOMIC OPINION ARTICLES. SIMILARITIES AND DIFFERENCES OF ATTITUDE DEPLOYMENT IN ENGLISH AND VIETNAMESE ECONOMIC OPINION ARTICLES. A comparison of semantic features of Attitude in EEOAs and VEOAs.

A comparison of realizations of Attitude in EEOAs and VEOAs. SIMILARITIES AND DIFFERENCES OF GRADUATION DEPLOYMENT IN ENGLISH AND VIETNAMESE ECONOMIC OPINION ARTICLES. Summary of the subject matter under research. Summary of key findings.

SUGGESTION FOR FURTHER RESEARCH. 234 APPENDIX ix LIST OF ABBREVIATIONS AND SYMBOLS Adj. Adjective phrase Adv. English economic opinion articles E.

Noun phrase No. Preposition phrase Pro .Research Question SFL. Systemic Functional Linguistics Spec. Verb phrase x VEOAs.

Vietnamese economic opinion articles -ve. Total xi LIST OF FIGURES Figure 2. The language stratification and meta-functions. Judgement and Appreciation as institutionalized Affect.

Types of Affect. Types of Judgment. Types of Appreciation. Graduation system (Martin & White, 2005, p.

Theoretical framework for the thesis. Analytical Framework for the study. Distribution of Attitude subtypes in EEOAs. Distribution of Explicitness of Attitude in EEOAs.

Distribution of Attitude Polarity in EEOAs. Distribution of positive and negative Affect subtypes. Distribution of explicit and implicit Affect subtypes. Distribution of positive and negative Appreciation subtypes.

Distribution of explicit and implicit Appreciation subtypes. Distribution of positive and negative Judgement subtypes. Distribution of explicit and implicit Judgement subtypes. Distribution of Graduation in EEOAs.

Realizations of Intensification in EEOAs. The proportions of realization strategies of Quantification in EEOAs. Distribution of Attitude subtypes in VEOAs. Distribution of Explicitness of Attitude in VEOAs.

Distribution of Attitude Polarity in VEOAs. Distribution of positive and negative Affect subtypes. Distribution of explicit and implicit Affect subtypes. Distribution of positive and negative Appreciation subtypes.

Distribution of explicit and implicit Appreciation subtypes. Distribution of positive and negative Judgement subtypes. Distribution of explicit and implicit Judgement subtypes. Distribution of Graduation in VEOAs.

Realizations of Intensification in VEOAs. The proportions of realization strategies of Quantification in VEOAs. Distribution of Attitude subtypes in EEOAs and VEOAs. 214 xiii LIST OF TABLES Table 2.

Examples of types of Affect. Examples of types of Judgment. Examples of types of Appreciation. Points of Differences between Judgment and Appreciation.

Clauses of Clearing Differences. The gradability of attitudinal meanings. A cline of options for classifying implicit Attitude. Distribution of Attitude in EEOAs.

Distribution of Attitude subtypes in EEOAs. Examples of explicit Affect in EEOAs. Examples of explicit Appreciation in EEOAs. Examples of explicit Judgement in EEOAs.

Frequency of occurrence of lexical sources denoting explicit Attitude. Lexical instantiations of explicit Affect in EEOAs. Grammatical realizations of explicitly positive Affect in EEOAs. Grammatical realizations of explicitly negative Affect in EEOAs.

Lexical instantiations of explicit Judgement in EEOAs. Grammatical realizations of explicitly positive Judgement in EEOAs 115 Table 4. Grammatical realizations of negative Judgement in EEOAs. Lexical instantiations of explicit Appreciation in EEOAs.

Grammatical realizations of explicitly positive Appreciation in EEOAs. Grammatical realizations of explicitly negative Appreciation in EEOAs. Realizations of Provoked Attitude in EEOAs. Realizations of Flagged Attitude in the EEOAs.

Realizations of Afforded Attitude in EEOAs. Distribution of Graduation in EEOAs. Grammatical items realizing Intensification in EEOAs. Realizations of Intensification of Quality via grammatical items in EEOAs.

Lexical items realizing Intensification of Quality in EEOAs. Realizations of Intensification of Quality via lexical items in EEOAs. Semantic Infusion realizing Intensification of Quality in EEOAs. Realizations of Intensification of Quality via Semantic Infusion in EEOAs.

Realizations of Intensification of Quality via Repetition in EEOAs. Grammatical items realizing Quantification of Number in EEOAs. Realizations of Quantification of Number via grammatical items in EEOAs. Lexical items realizing Quantification of Number in EEOAs.

Realizations of Quantification of Number via lexical items in EEOAs 146 Table 4. Realizations of Quantification of Number via Semantic Infusion in EEOAs. Realizations of Quantification of Number via Repetition in EEOAs. Distribution of Attitude in VEOAs.

Distribution of Attitude subtypes in VEOAs. Examples of explicit Affect in VEOAs. Examples of explicit Appreciation in VEOAs. Examples of explicit Judgement in EEOAs.

Frequency of occurrence of lexical sources denoting explicit Attitude. Lexical instantiations of explicit Affect in VEOAs. Grammatical realizations of explicitly positive Affect in VEOAs. Grammatical realizations of explicitly negative Affect in VEOAs.

Lexical instantiations of explicit Judgement in VEOAs. Grammatical realizations of explicitly positive Judgement in VEOAs 180 Table 5. Grammatical realizations of negative Judgement in VEOAs. Lexical instantiations of explicit Appreciation in VEOAs.

Grammatical realizations of explicitly positive Appreciation in VEOAs. Grammatical realizations of explicitly negative Appreciation in VEOAs. Realizations of Provoked Attitude in VEOAs .