Nghiên cứu và thực hiện đề tài tại Khoa Sau Đại Học Trường Đại Học Lâm Nghiệp

Luận văn thạc sĩ phân tích nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn đề xuất những nội dung giải pháp cơ bản qui hoạch lâm nghiệp, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Người hướng dẫn: PGS. TS Trần Hữu Viễn
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Khoa Sau Đại Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Và Thực Hiện Đề Tài Tại Khoa Sau Đại Học Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Xuân Mai

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên cứu tại Khoa Sau Đại Học Trường Đại Học Lâm Nghiệp

Khoa Sau Đại Học Trường Đại Học Lâm Nghiệp là nơi tập trung nghiên cứu và phát triển các đề tài liên quan đến Nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực lâm nghiệp. Tại đây, sinh viên và giảng viên cùng nhau thực hiện các dự án nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và ứng dụng thực tiễn. Các đề tài nghiên cứu không chỉ giúp sinh viên phát triển kỹ năng mà còn đóng góp vào sự phát triển bền vững của ngành lâm nghiệp.

1.1. Vai trò của Khoa Sau Đại Học trong Nghiên cứu

Khoa Sau Đại Học đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và phát triển các đề tài nghiên cứu. Các giảng viên và sinh viên cùng nhau hợp tác để thực hiện các dự án nghiên cứu, từ đó tạo ra những sản phẩm khoa học có giá trị.

1.2. Các lĩnh vực nghiên cứu chính tại Khoa

Khoa tập trung vào nhiều lĩnh vực nghiên cứu như đề tài nghiên cứu, bảo vệ môi trường, phát triển bền vững và quản lý tài nguyên rừng. Những lĩnh vực này không chỉ đáp ứng nhu cầu học thuật mà còn giải quyết các vấn đề thực tiễn trong xã hội.

II. Thách thức trong việc thực hiện đề tài nghiên cứu tại Khoa

Việc thực hiện các đề tài nghiên cứu tại Khoa Sau Đại Học không thiếu những thách thức. Các sinh viên thường gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu, nguồn lực và sự hỗ trợ từ các giảng viên. Bên cạnh đó, việc áp dụng lý thuyết vào thực tiễn cũng là một vấn đề lớn cần được giải quyết.

2.1. Khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu nghiên cứu

Sinh viên thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận các tài liệu nghiên cứu cần thiết cho đề tài của mình. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng và tiến độ thực hiện đề tài.

2.2. Thiếu nguồn lực hỗ trợ cho nghiên cứu

Nhiều sinh viên không có đủ nguồn lực tài chính và vật chất để thực hiện các đề tài nghiên cứu. Điều này dẫn đến việc hạn chế khả năng thực hiện các nghiên cứu có quy mô lớn.

III. Phương pháp nghiên cứu hiệu quả tại Khoa Sau Đại Học

Để vượt qua những thách thức trong nghiên cứu, Khoa đã áp dụng nhiều phương pháp nghiên cứu hiệu quả. Các phương pháp này không chỉ giúp sinh viên phát triển kỹ năng mà còn nâng cao chất lượng nghiên cứu.

3.1. Phương pháp nghiên cứu định tính

Phương pháp nghiên cứu định tính được sử dụng để thu thập thông tin sâu sắc từ các đối tượng nghiên cứu. Điều này giúp sinh viên hiểu rõ hơn về vấn đề nghiên cứu của mình.

3.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng

Phương pháp nghiên cứu định lượng giúp sinh viên thu thập và phân tích dữ liệu một cách chính xác. Việc sử dụng các công cụ thống kê hiện đại là rất cần thiết trong quá trình này.

IV. Ứng dụng thực tiễn của các đề tài nghiên cứu tại Khoa

Các đề tài nghiên cứu tại Khoa Sau Đại Học không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn được ứng dụng vào thực tiễn. Những kết quả nghiên cứu đã góp phần giải quyết nhiều vấn đề trong lĩnh vực lâm nghiệp và bảo vệ môi trường.

4.1. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nhiều đề tài nghiên cứu đã được ứng dụng thành công trong thực tiễn, giúp cải thiện chất lượng quản lý tài nguyên rừng và bảo vệ môi trường.

4.2. Đánh giá tác động của nghiên cứu đến cộng đồng

Các nghiên cứu không chỉ mang lại lợi ích cho sinh viên mà còn có tác động tích cực đến cộng đồng, nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu tại Khoa Sau Đại Học

Nghiên cứu tại Khoa Sau Đại Học Trường Đại Học Lâm Nghiệp đang trên đà phát triển mạnh mẽ. Với sự hỗ trợ từ các giảng viên và các tổ chức bên ngoài, tương lai của nghiên cứu tại đây hứa hẹn sẽ mang lại nhiều giá trị cho xã hội.

5.1. Tương lai của nghiên cứu khoa học tại Khoa

Khoa sẽ tiếp tục mở rộng các lĩnh vực nghiên cứu và tìm kiếm các nguồn tài trợ để hỗ trợ sinh viên trong việc thực hiện các đề tài nghiên cứu.

5.2. Định hướng phát triển nghiên cứu bền vững

Khoa sẽ tập trung vào các nghiên cứu liên quan đến phát triển bền vững và bảo vệ môi trường, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý và quy hoạch tài nguyên rừng bền vững đóng vai trò sống còn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội vùng trung du và miền núi phía Bắc. Tại huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn, tổng diện tích tự nhiên đạt 80.583,51 ha, trong đó quỹ đất lâm nghiệp chiếm tới 35.276,7 ha (tương đương 43,78% tổng diện tích đất tự nhiên). Mặc dù tốc độ tăng trưởng kinh tế của huyện duy trì ở mức khá với chỉ số GDP đạt 8,8% vào năm 2007 và cơ cấu kinh tế nông - lâm nghiệp chiếm tỷ trọng chi phối 77,3%, công tác quản lý tài nguyên rừng vẫn đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng. Tình trạng khai thác quá mức, tập quán canh tác nương rẫy và phân định ranh giới chưa tối ưu đã làm gia tăng diện tích đất trống đồi núi trọc, trong khi diện tích đất chưa sử dụng toàn huyện còn tới 18.606,73 ha (chiếm 23,09% tổng diện tích tự nhiên).

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là giải quyết mâu thuẫn giữa nhu cầu mở rộng sinh kế của 112.760 người dân địa phương với yêu cầu bảo tồn sinh thái và phòng hộ đầu nguồn. Mục tiêu cụ thể của đề tài là xây dựng hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn vững chắc, đánh giá hiện trạng quản lý đất đai - tài nguyên rừng, từ đó đề xuất các định hướng, phương án phân bổ 3 loại rừng và hệ giải pháp kỹ thuật, chính sách quy hoạch lâm nghiệp giai đoạn 2008 - 2015. Nghiên cứu thực hiện trên phạm vi toàn bộ 26 xã và thị trấn thuộc huyện Hữu Lũng trong giai đoạn chuyển đổi từ lâm nghiệp truyền thống dựa vào khai thác tự nhiên sang lâm nghiệp xã hội dựa vào rừng trồng. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa then chốt nhằm nâng cao thu nhập bình quân đầu người vượt mức 416,5 nghìn đồng/tháng, ổn định an ninh lương thực ở mức 311 kg/người/năm, đồng thời gia tăng độ che phủ rừng và bảo vệ 1.285,82 ha diện tích sông suối huyết mạch.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng học thuyết Mác - Lênin về phân bố và phát triển lực lượng sản xuất theo lãnh thổ, kết hợp phương pháp luận duy vật biện chứng nhằm tối ưu hóa mối quan hệ giữa điều kiện tự nhiên, kinh tế và nguồn nhân lực địa phương. Bên cạnh đó, đề tài kế thừa hệ thống lý luận điều chế và quy hoạch rừng cổ điển đến hiện đại, tiêu biểu như phương pháp "Chia đều" kiểm soát lượng chặt hàng năm của Hartig, phương pháp luân kỳ lợi dụng gồm 20 thời kỳ của H. Cotta ra đời năm 1816, nguyên lý "Bình quân thu hoạch" duy trì sản lượng chu kỳ liên tục, và trường phái "Lâm phần kinh tế" của Judeich chú trọng tối đa hóa giá trị kinh tế trên từng đơn vị lâm phần.

Khung lý thuyết tích hợp 4 khái niệm cốt lõi: Quy hoạch lâm nghiệp bền vững, Lâm nghiệp cộng đồng thu hút người dân bản địa, Hệ thống phân loại 3 loại rừng (rừng sản xuất, rừng phòng hộ, rừng đặc dụng) và Quy hoạch sử dụng đất đa mục tiêu gắn liền với thị trường lâm sản. Đề tài vận dụng chặt chẽ khung pháp lý của Nhà nước Việt Nam, bao gồm Hiến pháp năm 1992, Luật Đất đai năm 2003, Luật Bảo vệ và Phát triển rừng năm 2004, Nghị định số 23/2006/NĐ-CP, Nghị định số 163/1999/NĐ-CP về giao đất lâm nghiệp, Quyết định số 661/TTg về Dự án trồng mới 5 triệu ha rừng, cùng Chiến lược phát triển lâm nghiệp Việt Nam giai đoạn 2006 - 2020 theo Quyết định số 18/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện kết hợp dữ liệu điều tra thực địa liên ngành từ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lạng Sơn, Chi cục Kiểm lâm Lạng Sơn, UBND huyện Hữu Lũng và các phòng ban chuyên môn. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 26 đơn vị hành chính cấp xã, thị trấn của huyện Hữu Lũng, thực hiện rà soát tổng thể 5.773 hồ sơ và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp đã được cấp phát. Phương pháp chọn mẫu phân tầng theo 5 cụm tiểu vùng kinh tế sinh thái đặc trưng: Cụm Quốc lộ 1A, Cụm Vân Nham, Cụm Yên Bình, Cụm đường sắt và Cụm Tứ Yên.

Phương pháp phân tích kết hợp giữa thống kê mô tả, phân tích kinh tế lượng sinh thái, phương pháp bản đồ và hệ thống thông tin địa lý (GIS) trên nền bản đồ địa chính tỷ lệ 1/1.000 (đã triển khai tại 17/26 xã) và bản đồ hiện trạng tài nguyên rừng toàn huyện. Việc lựa chọn phương pháp phân tích đa ngành này là hoàn toàn tất yếu vì lâm nghiệp mang tính đặc thù cao, chịu sự chi phối phức tạp của 41.965,27 ha đất Feralit (chiếm 97,7% quỹ đất tự nhiên), địa hình chia cắt mạnh với hơn 25% diện tích núi đá vôi, chế độ bức xạ 114 KCal/cm² và lượng mưa hàng năm đạt 1.488,2 mm. Toàn bộ tiến trình nghiên cứu được triển khai tổng kết trong năm 2008 nhằm phục vụ xây dựng kế hoạch hành động giai đoạn 2008 - 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cấu trúc quỹ đất của huyện Hữu Lũng có sự phân hóa mạnh mẽ với tổng diện tích đất nông nghiệp là 56.061,5 ha (chiếm 69,57% diện tích tự nhiên), trong khi diện tích đất chưa sử dụng còn rất lớn với 18.606,73 ha (chiếm 23,09%). Riêng đất lâm nghiệp đạt 35.276,7 ha, chiếm 62,93% quỹ đất nông nghiệp, cho thấy tiềm năng mở rộng diện tích rừng là cực kỳ to lớn. Đất sản xuất nông nghiệp thuần túy đạt 20.784,8 ha (chiếm 25,79% diện tích tự nhiên), tạo nền tảng cân đối giữa sản xuất lương thực và phát triển kinh tế lâm nghiệp.

Thứ hai, việc phân chia 3 loại rừng tại Hữu Lũng đã định hình rõ nét các phân khu chức năng: Đất rừng sản xuất chiếm ưu thế với 17.244,0 ha (chiếm 48,88% đất lâm nghiệp), trong đó diện tích có rừng trồng sản xuất đạt 13.650 ha (tập trung chủ yếu tại các xã Hòa Thắng, Tân Thành, Hòa Sơn). Đất rừng phòng hộ đạt 9.854,7 ha (chiếm 27,93% đất lâm nghiệp), gồm 7.015,8 ha rừng tự nhiên và 490,3 ha rừng trồng phòng hộ. Đất rừng đặc dụng đạt 8.178,0 ha (chiếm 23,18% đất lâm nghiệp), trong đó 7.374,0 ha là rừng tự nhiên thuộc Khu bảo tồn thiên nhiên Hữu Liên phân bố tại các xã Hữu Liên, Yên Thịnh và Hòa Bình.

Thứ ba, công tác giao đất, giao rừng và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã đạt được kết quả ấn tượng khi triển khai đồng bộ tại 26/26 xã với tổng diện tích 69.030,48 ha. Toàn huyện đã thực hiện giao khoán cho 2.701 hộ gia đình (9.367 ha), 475 nhóm hộ (5.460 ha), 200 cộng đồng bản làng (23.287 ha) và 189 tổ chức kinh tế - xã hội (27.566 ha). Về mặt sinh kế và dân sinh, tỷ lệ dân số được cấp nước sạch tăng vượt bậc từ 35% năm 1999 lên 77% năm 2007; nguồn lao động dồi dào đạt 58.410 người (chiếm 51,8% dân số), là động lực mạnh mẽ để mở rộng quy mô trồng rừng nguyên liệu phục vụ công nghiệp giấy và ván nhân tạo.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phân bố tài nguyên rừng phản ánh mối liên hệ mật thiết giữa điều kiện lập địa và hoạt động nhân sinh. Tại các xã vùng cao núi đá vôi phía Bắc thuộc cụm Tứ Yên và Quyết Thắng, thảm thực vật tự nhiên tuy giàu tính đa dạng sinh học với các loài gỗ quý như Lim, Trai, Nghiến, Hoàng đàn nhưng chất lượng rừng bị suy giảm nghiêm trọng do khai thác kiệt quệ trong quá khứ. Đặc tính thủy văn suy giảm mạnh trong mùa khô, với lưu lượng dòng chảy sông Trung tại thị trấn Mẹt giảm từ 16,9 m³/s xuống chỉ còn 1,0 m³/s vào tháng 3, gây ra tình trạng thiếu nước nghiêm trọng cho cả sinh hoạt và sản xuất lâm sinh.

Hệ thống thủy lợi toàn huyện có 10 hồ đập lớn và trạm bơm tưới tiêu cho khoảng 1.500 ha đất, tuy nhiên tỷ lệ diện tích tưới thực tế chỉ đạt 60% năng lực thiết kế do công trình xuống cấp. Những dữ liệu hiện trạng này có thể được mô tả trực quan và sinh động thông qua biểu đồ tròn thể hiện tỷ lệ 3 loại rừng (Rừng sản xuất 48,88%, Rừng phòng hộ 27,93%, Rừng đặc dụng 23,18%) kết hợp với bảng số liệu tương quan giữa diện tích đất Feralit theo từng xã và tốc độ tăng trưởng rừng trồng kinh tế. So sánh với các chương trình lâm nghiệp quốc gia giai đoạn trước năm 2000, việc chuyển đổi quyền sử dụng đất cho 200 cộng đồng thôn bản và hơn 2.700 hộ dân đã kích hoạt tinh thần tự nguyện đầu tư trồng rừng Keo lai, Bạch đàn lai và Thông, tạo bước ngoặt chuyển dịch mô hình lâm nghiệp từ thụ động sang chủ động sản xuất hàng hóa tập trung.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, quy hoạch lại không gian lâm nghiệp và chuyển dịch cơ cấu cây trồng: UBND huyện Hữu Lũng cùng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần tập trung chuyển hóa 18.606,73 ha đất chưa sử dụng sang phát triển rừng sản xuất thâm canh và khoanh nuôi tái sinh; đẩy mạnh trồng mới các dòng Keo lai, Bạch đàn lai chu kỳ ngắn (6-8 năm) phục vụ gỗ băm dăm, kết hợp phát triển rừng gỗ lớn bản địa như Lát hoa, Trám, Lim (chu kỳ 15-30 năm) nhằm mục tiêu nâng độ che phủ rừng toàn huyện vượt mức 55% trước năm 2015.

Thứ hai, hoàn thiện thể chế giao đất và củng cố lâm nghiệp cộng đồng: Chi cục Kiểm lâm Lạng Sơn phối hợp với Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện rà soát, đo vẽ bản đồ địa chính chính quy cho 9 xã vùng cao còn lại; hoàn thành cấp 100% Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp cho 16.000 hộ gia đình và 200 cộng đồng thôn bản trước năm 2012, bảo đảm thực thi đầy đủ quyền hưởng lợi lâm sản theo Quyết định số 178/QĐ-TTg và Nghị định số 163/1999/NĐ-CP.

Thứ ba, nâng cấp kết cấu hạ tầng giao thông và hệ thống thủy lợi phục vụ nghề rừng: Huyện ủy và UBND huyện cần lồng ghép nguồn vốn từ Chương trình 135 (với quy mô đầu tư hơn 12.750 triệu đồng) cùng ngân sách địa phương và vốn đóng góp xã hội hóa của người dân (tối thiểu 21,5 tỷ đồng); tiến hành kiên cố hóa 144 km đường liên xã và 424 km đường liên thôn, cải tạo 10 hồ đập thủy nông nhằm nâng hiệu suất cấp nước tưới tiêu từ mức 60% hiện nay lên đạt 85% công suất thiết kế trước năm 2014.

Thứ tư, xây dựng chuỗi liên kết chế biến và tiêu thụ lâm sản hàng hóa: Trung tâm Khuyến nông - Lâm nghiệp huyện chủ trì tổ chức các lớp tập huấn chuyển giao kỹ thuật lâm sinh cho 58.410 lao động tại địa phương; thiết lập các cụm công nghiệp chế biến ván nhân tạo, gỗ trụ mỏ dọc hành lang Quốc lộ 1A và tuyến đường sắt liên vận quốc tế dài 26 km, kết nối chuỗi cung ứng gỗ nguyên liệu ổn định tới thị trường Bắc Giang, Hà Nội và xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc giai đoạn 2010 - 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách cấp tỉnh, huyện (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lạng Sơn, Chi cục Kiểm lâm, UBND huyện Hữu Lũng, Phòng Tài nguyên và Môi trường). Luận văn cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn để rà soát ranh giới 3 loại rừng, tối ưu hóa phương án phân bổ 35.276,7 ha đất lâm nghiệp và lập kế hoạch sử dụng đất trung hạn 5 năm.

Nhóm 2: Các nhà khoa học, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Quản lý tài nguyên rừng, Lâm học, Địa lý kinh tế và Kinh tế nông nghiệp. Công trình đóng vai trò là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp ứng dụng lý thuyết điều chế rừng Hartig - Cotta - Judeich và công nghệ GIS vào quy hoạch sử dụng đất cấp tiểu vùng.

Nhóm 3: Ban quản lý các khu bảo tồn thiên nhiên, ban quản lý rừng phòng hộ và các lâm trường quốc doanh (tiêu biểu như Khu bảo tồn thiên nhiên Hữu Liên). Nghiên cứu mang lại giải pháp cân bằng giữa bảo tồn 8.178 ha rừng đặc dụng với nhiệm vụ khoanh nuôi tái sinh 7.015,8 ha rừng phòng hộ tự nhiên.

Nhóm 4: Các doanh nghiệp chế biến gỗ, hợp tác xã lâm nghiệp và các chủ trang trại rừng tư nhân tại khu vực miền núi phía Bắc. Tài liệu cung cấp bức tranh tổng thể về trữ lượng gỗ, cơ cấu cây trồng Keo lai, Bạch đàn, Thông và mạng lưới giao thông đường sắt 25 km thuận lợi cho việc lập dự án đầu tư nhà máy chế biến dăm gỗ, ván ép.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao huyện Hữu Lũng cần phải quy hoạch lại phát triển lâm nghiệp trong giai đoạn 2008 - 2015?
Huyện Hữu Lũng sở hữu quỹ đất lâm nghiệp lớn với 35.276,7 ha nhưng diện tích đất chưa sử dụng còn tồn đọng tới 18.606,73 ha (chiếm 23,09% tổng diện tích). Việc quy hoạch lại giúp khắc phục tình trạng phân định 3 loại rừng chưa hợp lý, nâng cao tỷ lệ cấp nước sạch từ 77% và tạo sinh kế bền vững cho 58.410 người trong độ tuổi lao động.

Cơ cấu 3 loại rừng tại huyện Hữu Lũng được phân định theo tỷ lệ cụ thể nào?
Tổng diện tích đất quy hoạch lâm nghiệp đạt 35.276,7 ha, trong đó đất rừng sản xuất chiếm 17.244,0 ha (tỷ lệ 48,88%), đất rừng phòng hộ chiếm 9.854,7 ha (tỷ lệ 27,93%) và đất rừng đặc dụng thuộc Khu bảo tồn Hữu Liên chiếm 8.178,0 ha (tỷ lệ 23,18%). Tổng diện tích đất có rừng thực tế đạt 28.861,2 ha.

Kết quả giao đất giao rừng tại địa phương đã đạt được những thành tựu nổi bật gì?
Toàn huyện đã hoàn thành giao đất, giao rừng tại 26/26 xã với tổng diện tích 69.030,48 ha, cấp 5.773 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Trong đó, giao cho 2.701 hộ gia đình quản lý 9.367 ha, 475 nhóm hộ quản lý 5.460 ha, 200 cộng đồng bản làng quản lý 23.287 ha và 189 tổ chức quản lý 27.566 ha đất rừng.

Đặc điểm tự nhiên nào gây trở ngại lớn nhất cho sản xuất lâm nghiệp tại Hữu Lũng?
Địa hình huyện bị chia cắt mạnh với hơn 25% diện tích là núi đá vôi có độ dốc lớn. Thủy văn biến động cực đoan khi lưu lượng dòng chảy sông Trung vào mùa khô giảm mạnh từ mức đỉnh 22,05 m³/s xuống chỉ còn 1,0 m³/s, khiến các khe suối cạn kiệt và gây thiếu nước trầm trọng cho cây trồng lâm nghiệp.

Luận văn đề xuất giải pháp kỹ thuật lâm sinh nào để nâng cao hiệu quả kinh tế rừng?
Nghiên cứu kiến nghị kết hợp trồng rừng nguyên liệu thâm canh chu kỳ ngắn bằng cây Keo lai, Bạch đàn lai trên 13.650 ha rừng sản xuất, đồng thời trồng bổ sung các loài cây bản địa gỗ lớn có giá trị cao như Lát hoa, Lim, Trám, và khoanh nuôi bảo vệ nghiêm ngặt 7.015,8 ha rừng tự nhiên phòng hộ.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận từ học thuyết phân bố lực lượng sản xuất lãnh thổ và các trường phái điều chế rừng kinh điển, áp dụng thành công vào thực tiễn quy hoạch lâm nghiệp cấp huyện.
• Đánh giá chi tiết hiện trạng 80.583,51 ha đất tự nhiên huyện Hữu Lũng, xác định rõ quỹ đất lâm nghiệp 35.276,7 ha và nhận diện tiềm năng khai thác của 18.606,73 ha đất trống đồi núi trọc.
• Hoàn thiện phương án phân chia không gian 3 loại rừng tối ưu: 17.244,0 ha rừng sản xuất, 9.854,7 ha rừng phòng hộ và 8.178,0 ha rừng đặc dụng gắn liền với 5 cụm kinh tế sinh thái.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá về kỹ thuật lâm sinh, thể chế giao đất cho 200 cộng đồng thôn bản, nâng cấp 144 km giao thông liên xã và phát triển chuỗi chế biến gỗ công nghiệp.
• Xác lập lộ trình thực hiện theo 2 giai đoạn 2008 - 2010 và 2011 - 2015 nhằm chuyển đổi căn bản kinh tế lâm nghiệp huyện Hữu Lũng sang hướng hàng hóa bền vững, nâng tỷ lệ che phủ rừng vượt 55%.

Đề tài là công trình nghiên cứu công phu, chuẩn mực mang tính ứng dụng thực tiễn cao cho ngành lâm nghiệp Lạng Sơn và các địa phương vùng trung du miền núi. Hãy tham khảo và trích dẫn luận văn này để làm phong phú thêm cơ sở lý luận và dữ liệu thực chứng cho các đề tài quy hoạch tài nguyên rừng và phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lêi c¶m ¬n Tr¶i qua mét thêi gian nghiªn cøu vµ häc tËp t¹i khoa sau §¹i häc – tr­êng §¹i häc L©m NghiÖp, ®­îc sù h­íng dÉn nhiÖt t×nh cña c¸c thÇy gi¸o, c« gi¸o vµ c¸c gi¶ng viªn ®Õn nay t«i ®· hoµn thµnh c¸c chøng chØ theo yªu cÇu cña khoa sau ®¹i häc vµ cña nhµ tr­êng. Trong qu¸ tr×nh thùc hÞªn vµ hoµn thµnh b¶n luËn v¨n th¹c sü nµy, t¸c gi¶ ®· nhËn ®­îc sù quan t©m, gióp ®ì cña ban gi¸m hiÖu, khoa sau ®¹i häc, c¸c thÇy c« gi¸o trong tr­êng còng nh­ ngoµi tr­êng vµ c¸c b¹n ®ång nghiÖp. Nh©n dÞp nµy t¸c gi¶ xin c¶m ¬n sù gióp ®ì hiÖu qu¶ ®ã. §ång thêi t¸c gi¶ xin bµy tá lßng c¶m ¬n ch©n thµnh tíi thÇy gi¸o PGS.

TS TrÇn H÷u Viªn – ng­êi thÇy h­íng dÉn khoa häc, ®· trùc tiÕp h­íng dÉn, truyÒn ®¹t nh÷ng kiÕn thøc quÝ b¸u cho t¸c gi¶ trong suèt qu¸ tr×nh thùc hiÖn luËn v¨n. T¸c gi¶ còng xin ch©n thµnh c¶m ¬n UBND TØnh L¹ng S¬n, Së N«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n tØnh L¹ng S¬n, Së Tµi nguyªn vµ M«i tr­êng, chi côc KiÓm l©m, chi côc ph¸t triÓn L©m NghiÖp tØnh L¹ng S¬n. UBND huyÖn H÷u Lòng, phßng Kinh tÕ, phßng Tµi nguyªn vµ M«i tr­êng, h¹t KiÓm l©m huyÖn H÷u Lòng ®· gióp ®ì t«i trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi ch¾c ch¾n sÏ kh«ng tr¸nh khái nh÷ng sai sãt.

KÝnh mong c¸c thÇy c« vµ c¸c b¹n bÌ ®ång nghiÖp ®ãng gãp ý kiÕn ®Ó luËn v¨n cã ý nghÜa thùc tiÔn h¬n vµ sím ®i vµo hiÖn thùc. Xu©n Mai, ngµy 01/08/2008 Ng­êi thùc hiÖn §inh §øc Hoµng Ch­¬ng I §Æt vÊn ®Ò Trong nh÷ng thËp kû qua, vèn rõng cña ®Êt n­íc ®· vµ ®ang bÞ suy gi¶m nghiªm träng do n¹n khai th¸c rõng, t×nh tr¹ng du canh du c­, ®èt n­¬ng lµm rÉy ®· lµm cho m«i tr­êng sinh th¸i bÞ huû ho¹i, diÖn tÝch ®Êt trèng ®åi nói träc ngµy cµng t¨ng. ChÝnh v× vËy, viÖc qu¶n lý, b¶o vÖ, kh«i phôc vµ ph¸t triÓn tµi nguyªn rõng phÊn ®Êu h¹n chÕ vµ tiÕn tíi chÊm døt n¹n mÊt rõng, n©ng cao ®é che phñ cña rõng lµ môc tiªu cña §¶ng vµ nhµ n­íc ta trong thêi kú ®æi míi. L©m NghiÖp lµ mét ngµnh kinh tÕ quan träng trong nÒn kinh tÕ quèc d©n.

Tr­íc ®©y, l©m nghiÖp n­íc ta lµ nÒn l©m nghiÖp truyÒn thèng dùa vµo rõng tù nhiªn vµ sö dông lùc l­îng quèc doanh lµ chÝnh. Trong thêi kú ®æi míi ®· chuyÓn sang x©y dùng nÒn l©m nghiÖp céng ®ång, thu hót sù tham gia réng r·i cña toµn d©n, dùa chñ yÕu vµo rõng trång ®Ó ®¸p øng nhu cÇu l©m s¶n ngµy cµng t¨ng cña nh©n d©n, tÝch cùc b¶o vÖ rõng tù nhiªn hiÖn cã, ®Èy nhanh tèc ®é phñ xanh ®Êt trèng ®åi nói träc, sö dông cã hiÖu qu¶ tµi nguyªn rõng vµ ®­a s¶n suÊt kinh doanh l©m nghiÖp thµnh mét ngµnh, nghÒ chÝnh ë miÒn nói, gãp phÇn n©ng cao thu nhËp vµ c¶i thiÖn ®êi sèng cho nh©n d©n, t¹o tiÒn ®Ò cho viÖc thùc hiÖn th¾ng lîi NghÞ quyÕt cña Quèc héi kho¸ X vÒ Dù ¸n trång míi 5 triÖu ha rõng giai ®o¹n 1998 – 2010. HiÖn nay, vai trß cña rõng nãi riªng hay ngµnh l©m nghiÖp nãi chung kh«ng nh÷ng ®­îc ®¸nh gi¸ ë khÝa c¹nh kinh tÕ th«ng qua nh÷ng s¶n phÈm truíc m¾t thu ®­îc tõ rõng mµ cßn tÝnh ®Õn nh÷ng lîi Ých to lín vÒ x· héi, m«i tr­êng mµ nghÒ rõng ®em l¹i. Sù t¸c ®éng ®Õn rõng vµ ®Êt rõng kh«ng chØ ¶nh h­ëng trùc tiÕp ®Õn nghÒ rõng vµ sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi t¹i khu vùc cã rõng mµ cßn t¸c ®éng nhiÒu mÆt ®Õn c¸c khu vùc phô cËn còng nh­ nhiÒu ngµnh s¶n xuÊt kh¸c.

Do vËy ®Ó sö dông tµi nguyªn rõng vµ ®Êt rõng mét c¸ch bÒn v÷ng vµ l©u dµi. ViÖc x©y dùng ph­¬ng ¸n sö dông nguån tµi nguyªn nµy mét c¸ch hîp lý lµ yªu cÇu cÊp thiÕt ®èi víi c¸c nhµ qu¶n lý. Quy ho¹ch ph¸t triÓn l©m nghiÖp lµ mét bé phËn cÊu thµnh cña quy ho¹ch tæng thÓ nh»m ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi. Do ®ã, c«ng t¸c quy ho¹ch l©m nghiÖp cÇn cã sù phèi hîp chÆt chÏ víi quy ho¹ch ph¸t triÓn n«ng th«n (n«ng nghiÖp, l©m nghiÖp, thuû lîi vµ mét sè ngµnh liªn quan kh¸c) nh»m tr¸nh sù chång chÐo, h¹n chÕ lÉn nhau gi÷a c¸c ngµnh.

Thùc chÊt cña c«ng t¸c quy ho¹ch lµ lËp kÕ ho¹ch ph¸t triÓn cho mét ngµnh hoÆc lÜnh vùc s¶n xuÊt trong tõng giai ®o¹n cô thÓ. Mçi ngµnh kinh tÕ muèn tån t¹i, ph¸t triÓn th× nhÊt thiÕt ph¶i lËp kÕ ho¹ch, mµ trong ®ã c«ng t¸c ®iÒu tra c¬ b¶n phôc vô cho quy ho¹ch ph¸t triÓn ph¶i ®­îc ®i tr­íc mét b­íc. H÷u Lòng lµ huyÖn miÒn nói, trong ®ã diÖn tÝch rõng vµ ®Êt l©m nghiÖp chiÕm h¬n 80% so víi tæng diÖn tÝch ®Êt tù nhiªn. Do vËy, kinh tÕ l©m nghiÖp gi÷ vÞ trÝ quan träng trong ho¹t ®éng kinh tÕ x· héi; viÖc lËp vµ triÓn khai mét ph­¬ng ¸n quy ho¹ch l©m nghiÖp hîp lý, ®¶m b¶o c¬ së khoa häc sÏ gãp phÇn t¨ng thu nhËp , c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n, thùc hiÖn ®­îc xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo vµ ®­a kinh tÕ x· héi miÒn nói ph¸t triÓn hoµ nhËp víi tiÕn tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc.

XuÊt ph¸t tõ nh÷ng quan ®iÓm trªn, t«i tiÕn hµnh thùc hiÖn ®Ò tµi: “Nghiªn cøu c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn ®Ò xuÊt nh÷ng néi dung, gi¶i ph¸p c¬ b¶n qui ho¹ch l©m nghiÖp t¹i huyÖn H÷u Lòng – tØnh L¹ng S¬n”. Ch­¬ng II Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 2. Trªn thÕ giíi 2. Quy ho¹ch vïng Quy ho¹ch vïng tu©n theo häc thuyÕt M¸c – Lª Nin vÒ ph©n bæ vµ ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt theo l·nh thæ vµ sö dông c¸c ph­¬ng ph¸p cña chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng.

C¸c M¸c vµ ¡ng Ghen ®· chØ ra: “Møc ®é ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt cña mét d©n téc thÓ hiÖn râ nÐt h¬n ë chç sù ph©n c«ng lao ®éng cña d©n téc ®ã ®­îc ph¸t triÓn ®Õn møc nµo”. Lª Nin chØ ra:”Sù nghiªn cøu tæng hîp tÊt c¶ c¸c ®Æc ®iÓm tù nhiªn, kinh tÕ, x· héi cña mçi vïng lµ nguyªn t¾c quan träng ®Ó ph©n bæ lùc l­îng s¶n xuÊt”. V× vËy, nghiªn cøu c¸c ®Æc ®iÓm ®Æc tr­ng cho sù ph©n bæ lùc l­îng s¶n xuÊt ë mét vïng trong qu¸ khø vµ hiÖn t¹i ®Ó x¸c ®Þnh kh¶ n¨ng tiÒm tµng vµ t­¬ng lai ph¸t triÓn cña vïng ®ã. Dùa trªn c¬ së häc thuyÕt cña M¸c vµ ¡ng Ghen, V.I Lª Nin ®· nghiªn cøu c¸c h­íng cô thÓ vÒ kÕ ho¹ch ho¸ ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt trong x· héi chñ nghÜa.

Sù ph©n bè lùc l­îng s¶n xuÊt ®­îc x¸c ®Þnh theo nguyªn t¾c sau: - Ph©n bè lùc l­îng s¶n xuÊt cã kÕ ho¹ch trªn toµn l·nh thæ cña ®Êt n­íc, tØnh, huyÖn nh»m thu hót c¸c nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ lao ®éng cña tÊt c¶ c¸c vïng vµo qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt më réng. - KÕt hîp tèt lîi Ých cña Nhµ n­íc vµ nhu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ cña tõng tØnh, tõng huyÖn. - §­a c¸c xÝ nghiÖp c«ng nghiÖp ®Õn gÇn nguån nguyªn liÖu ®Ó h¹n chÕ chi phÝ vËn chuyÓn. - KÕt hîp chÆt chÏ c¸c ngµnh kinh tÕ quèc d©n ë tõng vïng, tõng huyÖn nh»m n©ng cao n¨ng xuÊt lao ®éng vµ sö dông hîp lý tµi nguyªn thiªn nhiªn [20].

Quy ho¹ch l©m nghiÖp Sù ph¸t triÓn cña quy ho¹ch l©m nghiÖp g¾n liÒn víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ t­ b¶n chñ nghÜa. Do c«ng nghiÖp vµ giao th«ng vËn t¶i ph¸t triÓn nªn khèi l­îng gç ngµy cµng t¨ng. S¶n xuÊt gç ®· t¸ch khái nÒn kinh tÕ ®Þa ph­¬ng vµ b­íc vµo thêi ®¹i kinh tÕ hµng ho¸ t­ b¶n chñ nghÜa. Thùc tÕ s¶n xuÊt l©m nghiÖp ®· kh«ng cßn bã hÑp trong trong viÖc s¶n xuÊt gç ®¬n thuÇn mµ cÇn ph¶i cã ngay nh÷ng lý luËn vµ biÖn ph¸p nh»m ®¶m b¶o thu ho¹ch lîi nhuËn l©u dµi cho c¸c chñ rõng.

ChÝnh hÖ thèng hoµn chØnh vÒ lý luËn quy ho¹ch l©m nghiÖp vµ ®iÒu chÕ rõng ®· ®­îc h×nh thµnh trong hoµn c¶nh nh­ vËy. §Çu thÕ kû 18, ph¹m vi quy ho¹ch l©m nghiÖp míi chØ gi¶i quyÕt viÖc:”khoanh khu chÆt lu©n chuyÓn”, cã nghÜa ®em tr÷ l­îng hoÆc diÖn tÝch tµi nguyªn rõng chia ®Òu cho tõng n¨m cña chu kú khai th¸c vµ tiÕn hµnh khoanh khu chÆt lu©n chuyÓn theo tr÷ l­îng hoÆc diÖn tÝch. Ph­¬ng thøc nµy phôc vô cho ph­¬ng thøc kinh doanh rõng chåi, chu kú khai th¸c ng¾n. Sau c¸ch m¹ng c«ng nghiÖp, vµo thÕ kû thø 19 ph­¬ng thøc kinh doanh rõng chåi ®­îc thay b»ng ph­¬ng thøc kinh doanh rõng h¹t víi chu kú khai th¸c dµi.

Vµ ph­¬ng thøc “Khoanh khu chÆt lu©n chuyÓn” nh­êng chç cho ph­¬ng thøc “Chia ®Òu” cña Hartig. Hartig ®· chia ®Òu chu kú khai th¸c thµnh nhiÒu thêi kú lîi dông vµ trªn c¬ së ®ã, khèng chÕ l­îng chÆt h»ng n¨m. §Õn 1816, xuÊt hiÖn ph­¬ng thøc lu©n kú lîi dông cña H. Cotta chia chu kú khai th¸c thµnh 20 thêi kú lîi dông vµ còng lÊy ®ã ®Ó khèng chÕ l­îng chÆt hµng n¨m.

Sau ®ã ph­¬ng ph¸p “B×nh qu©n quy ho¹ch” ra ®êi. Quan ®iÓm cña ph­¬ng ph¸p nµy lµ gi÷ ®Õn møc thu ho¹ch trong chu kú khai th¸c hiÖn t¹i, ®ång thêi vÉn ®¶m b¶o thu ho¹ch ®­îc liªn tôc trong chu kú sau. Vµ ®Õn cuèi thÕ kû 19, xuÊt hiÖn ph­¬ng ph¸p “L©m phÇn kinh tÕ” cña Judeich. Ph­¬ng ph¸p nµy kh¸c víi ph­¬ng ph¸p “B×nh qu©n thu ho¹ch” vÒ c¨n b¶n.

Judeich cho r»ng nh÷ng l©m phÇn nµo ®¶m b¶o thu ho¹ch ®­îc nhiÒu tiÒn nhÊt sÏ ®­îc ®­a vµo diÖn khai th¸c. Hai ph­¬ng ph¸p “B×nh qu©n thu ho¹ch” vµ “l©m phÇn kinh tÕ”chÝnh lµ tiÒn ®Ò cña hai ph­¬ng ph¸p tæ chøc kinh doanh vµ tæ chøc rõng kh¸c nhau. Ph­¬ng ph¸p “B×nh qu©n thu ho¹ch” vµ sau nµy lµ ph­¬ng ph¸p “CÊp tuæi” chÞu ¶nh h­ëng cña “Lý luËn rõng tiªu chuÈn”, cã nghÜa lµ rõng ph¶i cã kÕt cÊu tiªu chuÈn vÒ tuæi còng nh­ vÒ diÖn tÝch vµ tr÷ l­îng, vÞ trÝ vµ ®­a c¸c cÊp tuæi cao vµo diÖn tÝch khai th¸c. HiÖn nay, ph­¬ng ph¸p kinh doanh rõng nµy ®­îc dïng phæ biÕn ë c¸c n­íc cã tµi nguyªn phong phó.

Cßn ph­¬ng ph¸p “l©m phÇn kinh tÕ” vµ hiÖn nay lµ ph­¬ng ph¸p “L©m phÇn” kh«ng c¨n cø vµo tuæi rõng mµ dùa vµo ®Æc ®iÓm cô thÓ cña mçi l©m phÇn ®Ó tiÕn hµnh ph©n tÝch, x¸c ®Þnh s¶n l­îng vµ biÖn ph¸p kinh doanh, ph­¬ng thøc ®iÒu chÕ rõng. Còng tõ ph­¬ng ph¸p nµy, cßn ph¸t triÓn ph­¬ng ph¸p “Ph­¬ng ph¸p kinh doanh l«” vµ “Ph­¬ng ph¸p kiÓm tra”[17]. T¹i Ch©u ¢u, vµo thËp kû 30 vµ 40 thÕ kû 20, quy ho¹ch ngµnh gi÷ vai trß lÊp chç trèng cña quy ho¹ch vïng ®­îc x©y dùng vµo ®Çu thÕ kû.V ®· cho ra ®êi chuyªn kh¶o ®Çu tiªn vÒ ph©n lo¹i ®Êt ®ai víi tªn “ph©n lo¹i ®Êt ®ai cho qui ho¹ch sö dông ®Êt”.